Öz: Bu çalışma, hicretin yalnızca bir göç olayı değil; erken İslam tarihinde dinî, siyasî ve toplumsal dönüşümü başlatan kurucu bir süreç olduğunu savunur. 622 yılında Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye hicreti, baskı altındaki Müslüman topluluğun yeni bir coğrafyada örgütlenerek siyasal bir yapıya kavuşmasını sağlamıştır. Bu yönüyle hicret, dini otoritenin siyasal egemenliğe dönüşümünü ifade eder. Mekke döneminde Müslümanlar ciddi sosyal, ekonomik ve fiziksel baskılara maruz kalmış; bu durum hicreti zorunlu hale getirmiştir. Kureyş elitleri, İslam’ın tevhid anlayışını yalnızca dinî bir tehdit değil, aynı zamanda ekonomik ve toplumsal düzenlerine yönelik bir meydan okuma olarak görmüştür. Bu baskılar, hicreti hem savunma hem de stratejik bir yeniden konumlanma haline getirmiştir. Medine’ye varışla birlikte Hz. Muhammed’in rolü değişmiş; peygamberliğin yanında siyasi liderlik, hakemlik ve yasa koyuculuk fonksiyonları ortaya çıkmıştır. Medine Vesikası ile farklı din ve kabilelerden oluşan toplum arasında hukuki bir düzen kurulmuş, ümmet bilinci inşa edilmiştir. Bu belge, erken İslam’da anayasal düzenin ve çoğulcu yönetimin temelini oluşturmuştur. Ekonomik açıdan Medine’nin stratejik konumu, Mekke ticaret yolları üzerinde baskı kurma imkânı sağlamış; bu da Müslümanların güç kazanmasına katkıda bulunmuştur. Hudeybiye Antlaşması ise kısa vadede taviz gibi görünse de uzun vadede Müslümanların siyasi meşruiyet kazanmasını sağlamış ve İslam’ın yayılışını hızlandırmıştır. Teolojik açıdan hicret, ilahi emir ve meşruiyet çerçevesinde değerlendirilmiş; bu durum siyasal eylemi kutsallaştırmıştır. Kabile temelli kimlik yerini inanç temelli ümmet anlayışına bırakmıştır. Sonuç olarak hicret; tarihî, siyasî ve itikadî boyutlarıyla, İslam siyasal düşüncesinin ve devletleşme sürecinin başlangıcını temsil eden çok boyutlu bir dönüşüm olarak değerlendirilmelidir.
Abstract: This study argues that the Hijrah was not merely a migration, but a foundational process that initiated religious, political, and social transformation in early Islamic history. The migration of Prophet Muhammad in 622 from Mecca to Medina enabled a persecuted Muslim community to reorganize within a new geographical setting and develop into a structured political entity. In this sense, the Hijrah represents the transformation of religious authority into political sovereignty. During the Meccan period, Muslims were subjected to severe social, economic, and physical oppression, which made migration a necessity. The Quraysh elite perceived the monotheistic message of Islam not only as a religious challenge but also as a threat to their economic interests and social order. These pressures turned the Hijrah into both a defensive act and a strategic repositioning. With the arrival in Medina, the role of Prophet Muhammad evolved; in addition to prophethood, he assumed functions of political leadership, arbitration, and lawmaking. Through the Constitution of Medina, a legal framework was established among diverse religious and tribal groups, fostering a sense of communal identity (ummah). This document laid the foundation for constitutional order and pluralistic governance in early Islam. Economically, Medina’s strategic location allowed control over Meccan trade routes, contributing to the growing power of the المسلمين. The Treaty of Hudaybiyyah, although seemingly a concession in the short term, ultimately provided political legitimacy to the Muslims and accelerated the spread of Islam. From a theological perspective, the Hijrah was framed as an act of obedience to divine command and legitimacy, thereby sacralizing political action. Tribal identity was gradually replaced by a faith-based communal identity. In conclusion, the Hijrah should be understood as a multidimensional transformation encompassing historical, political, and theological dimensions, marking the beginning of Islamic political thought and the process of state formation.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
