International Visibility Of Iranian Cinema: Mapping Scientific Production

İran Sinemasının Uluslararası Görünürlüğü: Bilimsel Üretimin Haritalanması
Author:

Number of pages:
4583-4633
Language:
Türkçe
Year-Number:
2026-Volume 21 Issue 3

Abstract

Bu çalışma, “iranian cinema” anahtar kelimesi doğrultusunda Scopus veri tabanında yer alan bilimsel yayınların bibliyometrik görünümünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada, 10 Haziran 2025 tarihinde tüm alanları kapsayan bir tarama yapılmış ve 1985-2025 yılları arasında yayımlanmış 976 yayına ulaşılmıştır. Veri seti; yayın türü, dil, ülke, kurum, ortak yazarlık, atıf ve anahtar kelime kümeleri bakımından incelenmiştir. Çalışmada bibliyometrik yöntem izlenmiş, veriler VOSviewer 1.6.20 programı aracılığıyla görsel ağ haritalarına dönüştürülmüş ve kelimelerin birlikte görülme, ortak atıf, ortak yazarlık, bibliyografik eşleşme ve kaynak atıf analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular, İran sineması literatürünün özellikle 2000 sonrası dönemde belirgin biçimde genişlediğini, yayınların büyük ölçüde İngilizce üretildiğini ve akademik görünürlüğün ABD, İngiltere ve İran ekseninde yoğunlaştığını göstermektedir. Kurumsal ve yazarlık ağları ise Batı merkezli üniversitelerin ve İran dışında çalışan araştırmacıların daha yüksek atıf ve bağlantı gücüne sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca sansür, toplumsal cinsiyet, auteur yönetmenler, festival dolaşımı ve ulus sineması tartışmalarının literatürde merkezî konular olarak öne çıktığı belirlenmiştir. Çalışma, İran sineması üzerine üretilen uluslararası bilimsel bilginin yapısını görünür kılması, baskın eğilimleri ortaya çıkarması ve gelecekte yapılacak karşılaştırmalı araştırmalar için bir çerçeve sunması bakımından önem taşımaktadır.

Keywords

Abstract

This study aims to reveal the bibliometric profile of scientific publications indexed in the Scopus database under the keyword “Iranian cinema.” On 10 June 2025, a search covering all fields was conducted and 976 publications produced between 1985 and 2025 were identified. The dataset was examined in terms of publication type, language, country, institution, co-authorship, citation patterns and keyword clusters. Adopting a bibliometric approach, the study converted the retrieved data into visual network maps through VOSviewer 1.6.20 and carried out co-occurrence, co-citation, co-authorship, bibliographic coupling and source citation analyses. The findings indicate that the literature on Iranian cinema has expanded markedly, especially after 2000, that publications are produced overwhelmingly in English, and that academic visibility is concentrated around the United States, the United Kingdom and Iran. Institutional and authorship networks further show that Western-based universities and scholars working outside Iran tend to obtain stronger citation and link values. The maps also demonstrate that censorship, gender, auteur directors, festival circulation and national cinema debates occupy central positions in the field. In this respect, the study is important because it makes the structure of international scientific production on Iranian cinema more visible, identifies dominant trends and provides a comparative framework for future research.

Keywords

Iranian Cinema, Film Studies, Post-Colonial Studies, Orientalism, Bibliometric

Structured Abstract:

This study aims to examine the academic trends systematically surrounding Iranian cinema and to provide an in-depth analysis of the international scientific production on the subject. By considering the historical and aesthetic development of Iranian cinema together with bibliometric findings, the study contributes to the academic evaluation of the field and presents a conceptual framework for future research.

In bibliometric research, scholars initially focus on determining the data source and framing the scope of the study in order to understand the general tendencies in the literature and the relationships among datasets. In this study, the Scopus database was selected to frame the scope of the research, as it contains the most extensive measurable data pool in the field of social sciences in terms of quantitative criteria. Through the trends observed in international academic studies on Iranian cinema, the study seeks to reveal a perspective shaped by years, countries, authors, institutions, organisations, and affiliations. Bibliometric data analysis was employed to identify the shared relational networks within the analysis data. Presenting visual network maps of publications with higher citation rates and stronger total link strengths in terms of countries, authors, institutions, and keyword groups provided a broad opportunity to determine how the intellectual climate in the field has been shaped, from which domains it has emerged, and by whom it has been constructed. Furthermore, the study aimed to identify the thematic contents underlying the main topics discussed under the title of Iranian cinema, determine the most frequently used keyword groups, understand the areas where trends, neglected blind spots, and research gaps are concentrated, and construct the trajectory of future studies. Visual maps were also used to decipher how the subject has been evaluated within academic publishing activities.

In the data collection phase of the research, a search was conducted on 10.06.2025 in the Scopus database using the keyword “iranian cinema” under the “all fields” category in order to access the analysis data. The reason for limiting the search to a single keyword was that the keyword “Iranian cinema” sufficiently represented the scope of the research and provided reliable data saturation in accordance with the principles of scientific reliability and reproducibility. Following the search, bibliometric analysis data from 976 scientific studies published between 1985—the year in which the first study matching the keyword was identified—and 2025 were accessed. The obtained datasets were exported as CSV files for visual mapping purposes. The software VOSviewer 1.6.20 was used to determine the research data and visualise the relational network among the findings. VOSviewer is a widely used and popular software package for creating and visualising bibliometric networks in academia. In addition to VOSviewer, bibliometric software such as Gephi and Leximancer are frequently used by researchers. Researchers frequently use bibliometric software such as Gephi and Leximancer in addition to VOSviewer. by researchers. However, VOSviewer was preferred in this study because it is free of charge and offers a relatively user-friendly interface. The bibliometric data of the publications consisted of authors, study titles, journal titles, citation counts, links, institutional affiliations, collaborations, and countries.

The findings of the research were presented under six main headings through one graph and six visual maps. The subheadings and visual maps included Co-Occurrence Analysis of Keywords (Co-Occurrence, Author Keywords), Co-Citation Analysis of Cited References, Co-Authorship Analysis of Countries, Co-Authorship Analysis of Organisations, Bibliographic Coupling Analysis of Studies, and Citation Analysis of Sources.

As a result, it was found that academic interest in Iranian cinema demonstrates a broad, multi-centred, and interdisciplinary structure. The increase over the years in the number of 402 articles, 251 book chapters, 248 books, 54 reviews, 12 editorial evaluations, 5 conference papers, 2 notes, and 1 short survey identified around the keyword “Iranian cinema” proves that Iranian cinema is not merely a temporary or superficial object of interest but rather an established field of research with theoretical and historical depth. The findings regarding the language of publication are also highly noteworthy. The fact that 951 publications were in English demonstrates that academic knowledge production on Iranian cinema is largely shaped by the global academic circulation of English. At the same time, the limited number of publications in French, Spanish, Persian, and Portuguese, as well as the existence of only one publication each in Italian, Russian, Danish, Malay, Polish, and Chinese, reveal that although the field is shaped by multilingual interest, its primary visibility has been achieved within the Anglophone academic world.

The Western-centred academic world appears more influential than Iran itself in the field of Iranian cinema, with Iran ranking only third in producing scholarly work on its own cinema, highlighting another dimension of hegemonic relations within scientific production. On the other hand, Iranian scholars working in Western institutions, such as Hamid Dabashi and Hamid Naficy, were also recorded as prominent figures in publication activities. Similarly, at the institutional level, universities such as the University of Tehran, Ferdowsi University of Mashhad, UNSW Sydney, the University of Texas at Austin, the University of London, the University of Glasgow, SOAS University of London, Columbia University, the University of Toronto, and Monash University stand out, indicating that the field possesses a hybrid knowledge production network nourished both from within Iran and from global academic centres. In particular, the high visibility of universities outside Iran demonstrates that Iranian cinema is addressed not merely as a subject of national cultural studies but within broader fields of discussion such as world cinema, art cinema, gender studies, postcolonial theory, representation, and cultural studies. Nevertheless, these findings do not alter the conclusion that scholars operating within Iran and engaging directly with local dynamics continue to receive lower levels of interaction and citation in the Scopus database compared to their Western counterparts, despite producing in-depth and contemporary studies. The holistic scientific data and visual maps, therefore, reveal not the qualitative value of scientific studies but rather the Western-centred productivity, interaction networks, and structural inequalities among countries, institutions, and authors that dominate the academic world.

All research data obtained through bibliometric analysis concretely demonstrate how the knowledge produced on Iranian cinema is concentrated around specific languages, countries, institutions, and publication types. Moreover, the entire dataset not only quantitatively identifies the existing accumulation of knowledge on the subject but also reveals the dominant trends in the literature and highlights the potential value of relatively underexplored areas.

Keywords: Iranian cinema, film studies, Iranian studies, bibliometrics, scientific production.

Yapılandırılmış Özet:

Bu çalışmanın amacı İran sinemasının akademik alandaki eğilimlerini sistematik biçimde incelemek ve uluslararası alanda konuya ilişkin bilimsel üretimin derinlikli analizini ortaya koymaktır. Çalışma, İran sinemasının tarihsel ve estetik gelişimini bibliyometrik bulgularla birlikte düşünerek, alanın akademik yönden değerlendirilmesine katkı sunmakta; bundan sonra yapılacak araştırmalar için kavramsal bir çerçeveyi paylaşmaktadır.

Bibliyometrik araştırmalarda literatürdeki genel yönelimleri, veri setleri arasındaki ilişkileri anlamak adına araştırmacılar ilk adım olarak verilerin sağlanacağı veri havuzunu belirlemeye ve araştırma kapsamını çerçevelemeye odaklanırlar. Bu çalışmada da araştırma kapsamını çerçevelemek için; nicel kriterler bakımından sosyal bilimler alanında en yoğun ölçülebilir veri havuzuna sahip olan Scopus veri tabanına başvurulmuştur. İran sineması üzerine yapılan uluslararası akademik çalışmalardaki eğilimler üzerinden; yıllara, ülkelere, yazarlara, kurum ve kuruluşlara organizasyonlara bağlı olarak değişen perspektif ortaya konulmaya çalışılmıştır. Analiz verilerinin ortak ilişkisel ağlarını tespit etmek adına çalışmada bibliyometrik veri analizi yöntemine başvurulmuştur. Daha yüksek atıf oranlarına ve toplam bağlantılara sahip ilgili yayınların ülke, yazar, kuruluş ve kelime grupları bakımından görsel ağ haritalarını paylaşmak; alandaki düşünsel iklimin nasıl, hangi sahadan, kimler tarafından biçimlendiğini saptamak adına geniş bir imkân sağlamıştır. Ayrıca İran sineması başlığı altında ele alınan temel konuların içeriksel olarak hangi temaları barındırdığını, sık kullanılan kelime gruplarının neler olduğunu tespit etmek; alandaki eğilimlerin, ihmal edilen kör noktaların, boşlukların hangi alanda yoğunlaştığını anlamak ve gelecek çalışmaların seyrini kurgulamak adına önemli görülmüştür. Konunun akademik yayın faaliyetleri açısından nasıl değerlendirildiğini deşifre etmek amacıyla görsel haritalardan faydalanılmıştır.

Araştımanın veri toplama sürecininde analiz verilerine ulaşmak adına; 10.06.2025 tarihinde Scopus veri tabanı üzerinden “tüm alanlar” seçimi doğrultusunda “iranian cinema” anahtar kelimesiyle tarama yapılmıştır. Taramanın tek bir anahtar kelimeyle sınırlandırılmasının nedeni, bilimsel güvenilirlik ve tekrarlanabilirlik ilkeleri doğrultusunda “Iranian cinema” anahtar kelimesinin araştırmanın kapsamını yeterli düzeyde temsil etmesi ve veri doygunluğu açısından güvenilir olması dolayısıyladır. Söz konusu taramanın ardından “iranian cinema” anahtar kelime ile eşleşen ilk çalışmanın üretildiği 1985 yılı ile 2025 yılları arasında yayımlanmış 976 bilimsel çalışmanın bibliyometrik analiz verisine erişim sağlanmıştır. Ulaşılan veri setleri görsel haritalama yapabilmek adına CSV dosya uzantısı olarak dışa aktarılmıştır. Araştırma verilerinin belirlenmesi ve sonuçlarının arasındaki ilişki ağının görselleştirmesi için VOSviewer 1.6.20 yazılımı kullanılmıştır. VOSviewer bibliyometrik ağlar oluşturmak ve görselleştirmek için kullanılan, akademik alanda yaygın, popüler bir yazılımdır. VOSviewer dışında Gephi, Leximancer gibi bibliyometrik yazılımlar da araştırmacılar tarafından sıklıkla kullanılmaktadır. Ancak VOSviewer paket yazılımının ücretsiz olması ve arayüz kullanımının nispeten daha rahat bir kullanım pratiğine sahip olması nedeniyle araştırmada tercih haline gelmiştir. Yayınların bibliyometrik verileri; yazar/yazarlar, çalışma başlıkları, dergi başlıkları, atıf sayıları, bağlantı linkleri, yazarların bağlı oldukları kurumlar, ortaklıklar, ülkelerden oluşmaktadır.

Araştırma bulguları altı ana başlık, bir grafik ve altı görsel harita üzerinden yapılandırılmıştır. Bulguların alt başlıkları ve görsel haritalar: kelimelerin birlikte görülme analizi, alıntılanan kaynakların ortak atıf analizi, ülkelerin ortak yazarlık analizi, organizasyonların ortak yazarlık analizi, çalışmaların bibliyografik eşleşme analizi, kaynakların atıf analizi oluşmaktadır.

Bu doğrultuda “iranian cinema” anahtar kelimesi etrafında bulgulanan 402 makale, 251 kitap bölümü, 248 kitap, 54 inceleme, 12 editoryal değerlendirme, 5 konferans bildirisi, 2 note ve 1 kısa anket verisinin yıllara göre artış göstemesi, İran sinemasının geçici ya da yüzeysel bir ilgi nesnesi olmaktan ziyade, kuramsal ve tarihsel derinliği olan yerleşik bir araştırma sahası olarak kabul gördüğünü ispatlamıştır. Sonuç itibariyle İran sinemasına yönelik akademik ilginin oldukça geniş, çok merkezli ve disiplinlerarası bir görünüme sahip olduğu bulgulanmıştır. Dil düzeyinde yayımların bulguları da hayli dikkat çekicidir. Yayınların 951’inin İngilizce olması, İran sineması üzerine üretilen akademik bilginin büyük ölçüde küresel akademik dolaşım alanının İngilizce üzerinden belirlenmekte olduğunu ortaya koymaktadır. Bunun yanında Fransızca, İspanyolca, Farsça ve Portekizce yayınların sınırlı sayıda izlenebilmesi; ayrıca İtalyanca, Rusça, Danca, Malayca, Lehçe ve Çince dillerinde yalnızca birer yayına rastlanması, bu alanın çok dilli bir ilgi üzerinden şekillenmekte olduğunu, ancak esas görünürlüğünü Anglofon/ "İngilizce konuşan” akademik dünya içinde kazandığını ortaya koymuştur.Batı merkezli akademik dünyanın  İran sineması alanında İran’ın kendisinden daha yüksek oranda etkin olması, İran’ın kendi sineması konusunda yapılan üretimde üçüncü sırada izlenmesi bilimsel alanda kurulan hegemonik ilişkinin başka bir veçhesini göstermektedir. Öte taraftan Hamid Dabashi ve Hamid Naficy gibi Batı merkezli kurumlarda çalışan İranlı akademisyenlerin de yayın faaliyetlerinde öne çıkmakta oldukları kayıt altına alınmıştır.  Benzer şekilde kurumlar düzeyinde Tahran Üniversitesi, Meşhed Ferdowsi Üniversitesi, UNSW Sydney, Austin Teksas Üniversitesi, Londra Üniversitesi, Glasgow Üniversitesi, SOAS, Columbia, Toronto ve Monash gibi üniversitelerin öne çıkması; bu alanın hem İran içinden hem de küresel akademik merkezlerden beslenen melez bir bilgi üretim ağına sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle İran dışındaki üniversitelerin yüksek görünürlüğü, İran sinemasının yalnızca bir ulusal kültür incelemesi olarak değil; dünya sineması, sanat sineması, toplumsal cinsiyet, postkolonyal teori, temsil ve kültürel çalışmalar gibi daha geniş tartışma alanları içinde ele alındığını göstermiştir. Yine de bu bulgular İran’ın içinden, yerel dinamiklere dâhil olan akademisyenlerin her ne kadar derinlikli ve güncel konularda yayınlar üretseler de Scopus veri tabanında yer alan atıflarda Batılı çağdaşlarına oranla düşük etkileşim oranlarıyla izlenmekte olduğu sonucunu değiştirmemiştir. Bütüncül bilimsel veriler ve görsel haritalar bilimsel çalışmaların niteliksel etkilerini ve değerini değil ancak akademik dünyaya hâkim olan Batı merkezli üretkenliği, etkişim ağını, ülkeler, kurumlar, yazarlar arası yapısal eşitsizlikleri ortaya koymaktadır.

Bibliyometri aracılığıyla elde edilen tüm araştırma verileri, İran sineması üzerine üretilen bilginin hangi diller, ülkeler, kurumlar ve yayın türleri etrafında nasıl yoğunlaştığını somut biçimde görünür kılmaktadır. Bunun yanında araştırmanın tüm verileri, konuya ilişkin mevcut birikimi sayısal olarak tespit etmekle kalmayıp, literatürde baskın halde izlenen genel yönelimleri ve görece zayıf bırakılan alanların da potansiyel değerini açığa çıkarmaktadır.

Anahtar Kelimeler: İran Sineması, Film Çalışmaları, İran Çalışmaları, Bibliyometri, Bilimsel Üretim.

ملخص منظم

تهدف هذه الدراسة إلى دراسة الاتجاهات الأكاديمية المتعلقة بالسينما الإيرانية بشكل منهجي، وتقديم تحليل متعمق للإنتاج العلمي الدولي حول هذا الموضوع. ومن خلال النظر في التطور التاريخي والجمالي للسينما الإيرانية جنبًا إلى جنب مع النتائج الببليومترية، تساهم الدراسة في التقييم الأكاديمي لهذا المجال، وتقدم إطارًا مفاهيميًّا للبحوث المستقبلية.

في البحوث الببليومترية، يركز الباحثون في البداية على تحديد مصدر البيانات وتحديد نطاق الدراسة من أجل فهم الاتجاهات العامة في الأدبيات والعلاقات بين مجموعات البيانات. في هذه الدراسة، تم اختيار قاعدة بيانات «سكوبوس» (Scopus) لتحديد نطاق البحث، حيث إنها تحتوي على أكبر مجموعة بيانات قابلة للقياس في مجال العلوم الاجتماعية من حيث المعايير الكمية. ومن خلال الاتجاهات التي لوحظت في الدراسات الأكاديمية الدولية حول السينما الإيرانية، تسعى الدراسة إلى الكشف عن منظور تشكل بمرور السنين، وبحسب البلدان والمؤلفين والمؤسسات والمنظمات والانتماءات. وقد استُخدم تحليل البيانات الببليومترية لتحديد الشبكات العلائقية المشتركة ضمن بيانات التحليل. وقد أتاح عرض خرائط شبكية مرئية للمنشورات التي تتمتع بمعدلات استشهاد أعلى وقوة روابط إجمالية أقوى من حيث البلدان والمؤلفين والمؤسسات ومجموعات الكلمات المفتاحية، فرصة واسعة لتحديد كيفية تشكل المناخ الفكري في هذا المجال، والمجالات التي نشأ منها، والجهات التي قامت ببنائه. علاوة على ذلك، هدفت الدراسة إلى تحديد المحتويات المواضيعية الكامنة وراء الموضوعات الرئيسية التي نوقشت تحت عنوان «السينما الإيرانية»، وتحديد مجموعات الكلمات المفتاحية الأكثر استخدامًا، وفهم المجالات التي تتركز فيها الاتجاهات، والنقاط العمياء المهملة، والثغرات البحثية، ورسم مسار الدراسات المستقبلية. كما استُخدمت الخرائط المرئية لفك رموز كيفية تقييم الموضوع ضمن أنشطة النشر الأكاديمي.

في مرحلة جمع البيانات الخاصة بالبحث، أُجري بحث في 10.06.2025 في قاعدة بيانات سكوبوس (Scopus) باستخدام الكلمة المفتاحية «السينما الإيرانية» ضمن فئة «جميع المجالات» من أجل الوصول إلى بيانات التحليل. وكان السبب وراء قصر البحث على كلمة مفتاحية واحدة هو أن الكلمة المفتاحية «السينما الإيرانية» تمثل نطاق البحث تمثيلاً كافياً وتوفر تشبعاً موثوقاً للبيانات وفقاً لمبادئ الموثوقية العلمية وقابلية التكرار. وعقب البحث، تم الوصول إلى بيانات التحليل الببليومتري المستمدة من 976 دراسة علمية نُشرت بين عام 1985 — وهو العام الذي تم فيه تحديد أول دراسة تتطابق مع الكلمة المفتاحية — وعام 2025. تم تصدير مجموعات البيانات التي تم الحصول عليها كملفات CSV لأغراض التخطيط البياني المرئي. واستُخدم برنامج VOSviewer 1.6.20 لتحديد بيانات البحث وتصور الشبكة العلائقية بين النتائج. ويُعد VOSviewer حزمة برامج شائعة الاستخدام وواسعة الانتشار لإنشاء وتصور الشبكات الببليومترية في الأوساط الأكاديمية. وبالإضافة إلى VOSviewer، غالبًا ما يستخدم الباحثون برامج ببليومترية مثل Gephi وLeximancer. يستخدم الباحثون بشكل متكرر برامج بيبلومترية مثل Gephi وLeximancer بالإضافة إلى VOSviewer. ومع ذلك، تم تفضيل برنامج VOSviewer في هذه الدراسة لأنه مجاني ويوفر واجهة سهلة الاستخدام نسبيًا. وتضمنت البيانات البيبلومترية للمنشورات أسماء المؤلفين، وعناوين الدراسات، وعناوين المجلات، وعدد الاستشهادات، والروابط، والانتماءات المؤسسية، والتعاونات، والبلدان.

تم عرض نتائج البحث تحت ستة عناوين رئيسية من خلال رسم بياني واحد وست خرائط بصرية. وشملت العناوين الفرعية والخرائط البصرية تحليل التواجد المشترك للكلمات المفتاحية (التواجد المشترك، الكلمات المفتاحية للمؤلف)، وتحليل الاقتباس المشترك للمراجع المقتبسة، وتحليل التأليف المشترك بين البلدان، وتحليل التأليف المشترك بين المؤسسات، وتحليل الاقتران الببليوغرافي للدراسات، وتحليل الاقتباس للمصادر.

ونتيجة لذلك، تبيّن أن الاهتمام الأكاديمي بالسينما الإيرانية يتسم ببنية واسعة ومتعددة المراكز ومتعددة التخصصات. إن الزيادة التي طرأت على مر السنين في عدد 402 مقالًا، و251 فصلًا من الكتب، و248 كتابًا، و54 مراجعة، و12 تقييمًا تحريريًا، و5 أوراق مؤتمرات، وملاحظتين، ودراسة استقصائية قصيرة واحدة تم تحديدها حول الكلمة المفتاحية «السينما الإيرانية» تثبت أن السينما الإيرانية ليست مجرد موضوع اهتمام مؤقت أو سطحي، بل هي مجال بحث راسخ يتمتع بعمق نظري وتاريخي. كما أن النتائج المتعلقة بلغة النشر جديرة بالملاحظة بشكل كبير. فحقيقة أن 951 منشورًا كانت باللغة الإنجليزية تُظهر أن إنتاج المعرفة الأكاديمية حول السينما الإيرانية يتشكل إلى حد كبير من خلال التداول الأكاديمي العالمي للغة الإنجليزية. وفي الوقت نفسه، فإن العدد المحدود من المنشورات باللغات الفرنسية والإسبانية والفارسية والبرتغالية، فضلاً عن وجود منشور واحد فقط لكل من اللغات الإيطالية والروسية والدنماركية والماليزية والبولندية والصينية، يكشف أنه على الرغم من أن هذا المجال يتشكل بفضل الاهتمام متعدد اللغات، إلا أن ظهوره الأساسي قد تحقق ضمن الأوساط الأكاديمية الناطقة باللغة الإنجليزية.

يبدو أن العالم الأكاديمي المتمركز حول الغرب أكثر تأثيرًا من إيران نفسها في مجال السينما الإيرانية، حيث تحتل إيران المرتبة الثالثة فقط في إنتاج الأعمال البحثية حول سينماها، مما يسلط الضوء على بُعد آخر للعلاقات الهيمنية في إطار الإنتاج العلمي. من ناحية أخرى، سُجّل الباحثون الإيرانيون العاملون في المؤسسات الغربية، مثل حميد دباشي وحميد نافيسي، أيضًا كشخصيات بارزة في أنشطة النشر. وبالمثل، على المستوى المؤسسي، تبرز جامعات مثل جامعة طهران، وجامعة فردوسي في مشهد، وجامعة نيو ساوث ويلز في سيدني، وجامعة تكساس في أوستن، وجامعة لندن، وجامعة غلاسكو، وجامعة SOAS في لندن، وجامعة كولومبيا، وجامعة تورونتو، وجامعة موناش، مما يشير إلى أن هذا المجال يمتلك شبكة إنتاج معرفي هجينة تتغذى من داخل إيران ومن المراكز الأكاديمية العالمية على حد سواء. وعلى وجه الخصوص، تُظهر الشهرة الكبيرة للجامعات خارج إيران أن السينما الإيرانية لا تُعالج كموضوع للدراسات الثقافية الوطنية فحسب، بل ضمن مجالات نقاش أوسع نطاقًا مثل السينما العالمية، والسينما الفنية، ودراسات النوع الاجتماعي، ونظرية ما بعد الاستعمار، والتمثيل، والدراسات الثقافية. ومع ذلك، فإن هذه النتائج لا تغير الاستنتاج القائل بأن الباحثين العاملين داخل إيران والمنخرطين بشكل مباشر في الديناميات المحلية لا يزالون يحصلون على مستويات أقل من التفاعل والاستشهاد في قاعدة بيانات سكوبوس مقارنة بنظرائهم الغربيين، على الرغم من إنتاجهم لدراسات متعمقة ومعاصرة. وبالتالي، فإن البيانات العلمية الشاملة والخرائط المرئية لا تكشف عن القيمة النوعية للدراسات العلمية، بل عن الإنتاجية المتمركزة حول الغرب، وشبكات التفاعل، والتفاوتات الهيكلية بين البلدان والمؤسسات والمؤلفين التي تهيمن على العالم الأكاديمي.

تُظهر جميع البيانات البحثية التي تم الحصول عليها من خلال التحليل الببليومتري بشكل ملموس كيف أن المعرفة المنتجة حول السينما الإيرانية تتركز حول لغات وبلدان ومؤسسات وأنواع منشورات محددة. علاوة على ذلك، فإن مجموعة البيانات بأكملها لا تحدد كمياً تراكم المعرفة الحالي حول الموضوع فحسب، بل تكشف أيضاً عن الاتجاهات السائدة في الأدبيات وتسلط الضوء على القيمة المحتملة للمجالات التي لم يتم استكشافها بشكل كافٍ نسبياً.

الكلمات المفتاحية: السينما الإيرانية، دراسات السينما، الدراسات الإيرانية، الببليومترية، الإنتاج العلمي.

Résumé structuré :

Cette étude vise à examiner de manière systématique les tendances académiques relatives au cinéma iranien et à fournir une analyse approfondie de la production scientifique internationale sur le sujet. En considérant l’évolution historique et esthétique du cinéma iranien ainsi que les résultats bibliométriques, cette étude contribue à l’évaluation académique de ce domaine et présente un cadre conceptuel pour les recherches futures.

Dans la recherche bibliométrique, les chercheurs s’attachent dans un premier temps à déterminer la source des données et à définir le champ d’application de l’étude afin de comprendre les tendances générales de la littérature et les relations entre les ensembles de données. Dans cette étude, la base de données Scopus a été choisie pour définir le champ de la recherche. Ainsi, elle contient le plus vaste ensemble de données mesurables dans le domaine des sciences sociales en termes de critères quantitatifs. À travers les tendances observées dans les études universitaires internationales sur le cinéma iranien, cette étude cherche à mettre en lumière une perspective façonnée par les années, les pays, les auteurs, les institutions, les organisations et les affiliations. L’analyse des données bibliométriques a été utilisée pour identifier les réseaux relationnels communs au sein des données analysées. La présentation de cartes visuelles des réseaux de publications ayant des taux de citation plus élevés et des forces de lien totales plus marquées en termes de pays, d’auteurs, d’institutions et de groupes de mots-clés a offert une vaste opportunité de déterminer comment le climat intellectuel dans ce domaine s’est façonné. Elle visait aussi à déterminer les groupes de mots-clés les plus utilisés, à comprendre les domaines où se concentrent les tendances, les angles morts négligés et les lacunes de recherche, et à quels secteurs il est issu et par qui il a été construit. L’étude avait également pour but d’identifier les contenus thématiques sous-jacents aux principaux sujets traités sous la bannière du « cinéma iranien », de déterminer les groupes de mots-clés les plus utilisés, de comprendre les domaines où se concentrent les tendances, les angles morts négligés et les lacunes de recherche, et d’esquisser la trajectoire des études futures. Des cartes visuelles ont également été utilisées pour décrypter la manière dont le sujet a été évalué dans le cadre des activités de publication universitaires.

Lors de la phase de collecte des données de l'étude, une recherche a été effectuée le 10 juin 2025 dans la base de données Scopus à l’aide du mot-clé « cinéma iranien » dans la catégorie « tous les domaines » afin d’accéder aux données d’analyse. La raison pour laquelle la recherche a été limitée à un seul mot-clé est que celui-ci représentait suffisamment le champ de la recherche et fournissait une saturation fiable des données, conformément aux principes de fiabilité et de reproductibilité scientifiques. À l’issue de cette recherche, les données d’analyse bibliométrique provenant de 976 études scientifiques publiées entre 1985 — année lors de laquelle la première étude correspondant au mot-clé a été identifiée — et 2025 ont été recueillies. Les ensembles de données obtenus ont été exportés au format CSV à des fins de cartographie visuelle. Le logiciel VOSviewer 1.6.20 a été utilisé pour analyser les données de recherche et visualiser le réseau relationnel entre les résultats. VOSviewer est un logiciel largement utilisé et très populaire dans le milieu universitaire pour la création et la visualisation de réseaux bibliométriques. Outre VOSviewer, des logiciels bibliométriques tels que Gephi et Leximancer sont fréquemment utilisés par les chercheurs. Les chercheurs utilisent fréquemment des logiciels bibliométriques tels que Gephi et Leximancer en complément de VOSviewer. Cependant, VOSviewer a été privilégié dans cette étude car il est gratuit et offre une interface relativement conviviale. Les données bibliométriques des publications comprenaient les auteurs, les titres des études, les titres des revues, le nombre de citations, les liens, les affiliations institutionnelles, les collaborations et les pays.

Les résultats de la recherche ont été présentés sous six rubriques principales à l’aide d’un graphique et de six cartes visuelles. Les sous-rubriques et les cartes visuelles comprenaient l’aspect de la co-occurrence des mots-clés (co-occurrence, mots-clés des auteurs), la co-citation des références citées, l’analyse de la co-paternité par pays, l’analyse de la co-paternité par organisation, l’analyse des liens bibliographiques entre les études et l’analyse des citations des sources.

Il en ressort que l’intérêt académique pour le cinéma iranien présente une structure vaste, multicentrique et interdisciplinaire. L’augmentation, au fil des années, du nombre de 402 articles, 251 chapitres d’ouvrages, 248 travaux, 54 critiques, 12 évaluations éditoriales, 5 communications de congrès, 2 notes et 1 brève étude recensés autour du mot-clé « cinéma iranien » prouve que le cinéma iranien n’est pas simplement un objet d’intérêt temporaire ou superficiel, mais bien un domaine de recherche établi, doté d’une profondeur théorique et historique. Les résultats concernant la langue de publication sont également très remarquables. Le fait que 951 publications aient été rédigées en anglais démontre que la production de connaissances académiques sur le cinéma iranien est largement façonnée par la circulation mondiale de l’anglais. Dans le même temps, le nombre limité de publications en français, en espagnol, en persan et en portugais, ainsi que l’existence d’une seule publication en italien, en russe, en danois, en malais, en polonais et en chinois, révèlent plusieurs choses. Bien que ce domaine soit marqué par un intérêt multilingue, sa visibilité principale s’est construite au sein du monde universitaire anglophone.

Le monde universitaire centré sur l’Occident semble plus influent que l’Iran lui-même dans le domaine du cinéma iranien, ce pays n’occupant que la troisième place en matière de production de travaux universitaires sur son propre cinéma, ce qui met en évidence une autre dimension des relations hégémoniques au sein de la production scientifique. D’autre part, des chercheurs iraniens travaillant dans des institutions occidentales, tels que Hamid Dabashi et Hamid Naficy, ont également été identifiés comme des figures de proue dans les activités de publication. De même, au niveau institutionnel, des universités telles que l’université de Téhéran, l’université Ferdowsi de Mashhad, l’UNSW de Sydney, l’université du Texas à Austin, l’université de Londres, l’université de Glasgow, la SOAS (université de Londres), l’université de Columbia, l’université de Toronto et l’université Monash se distinguent, ce qui indique que ce domaine dispose d’un réseau hybride de production de connaissances alimenté à la fois depuis l’Iran et depuis des centres universitaires internationaux. En particulier, la forte visibilité des universités situées hors d’Iran démontre que le cinéma iranien n’est pas simplement abordé comme un sujet relevant des études culturelles nationales. En effet, il s’inscrit dans des champs de discussion plus larges tels que le cinéma mondial, le cinéma d’art et d’essai, les études de genre, la théorie postcoloniale, la représentation et les études culturelles. Néanmoins, ces résultats ne remettent pas en cause la conclusion selon laquelle les chercheurs travaillant en Iran et s’intéressant directement aux dynamiques locales continuent de bénéficier de niveaux d’interaction et de citation plus faibles dans la base de données Scopus par rapport à leurs homologues occidentaux. Notons que ceux-ci produisent des études approfondies et contemporaines. Les données scientifiques globales et les cartes visuelles ne révèlent donc pas la valeur qualitative des études scientifiques. Elles montrent plutôt la productivité centrée sur l’Occident, les réseaux d’interaction et les inégalités structurelles entre les pays, les institutions et les auteurs qui dominent le monde universitaire.

Toutes les données de recherche obtenues grâce à l’analyse bibliométrique démontrent concrètement comment les connaissances produites sur le cinéma iranien se concentrent autour de langues, de pays, d’institutions et de types de publication spécifiques. De plus, l’ensemble des données permet à la fois d'identifier quantitativement l'accumulation existante de connaissances sur le sujet, et de révéler les tendances dominantes dans la littérature et de mettre en évidence la valeur potentielle de domaines relativement peu explorés.

Mots-clés : cinéma iranien, études cinématographiques et iraniennes, bibliométrie, production scientifique.

Resumen estructurado:

El presente estudio tiene como objetivo examinar de forma sistemática las tendencias académicas en torno al cine iraní y ofrecer un análisis en profundidad de la producción científica internacional sobre el tema. Al considerar la evolución histórica y estética del cine iraní junto con los resultados bibliométricos. También buscaba determinar los grupos de palabras clave más utilizados. También buscaba comprender las áreas en las que se concentran las tendencias. También buscaba determinar los grupos de palabras clave más utilizados. También buscaba comprender las áreas en las que se concentran las tendencias. También buscaba determinar los grupos de palabras clave más utilizados. También buscaba comprender las áreas en las que se concentran las tendencias, los puntos ciegos desatendidos y las lagunas de investigación. Finalmente, se buscaron los puntos ciegos desatendidos y las lagunas de investigación. Finalmente, se buscaron los puntos ciegos desatendidos y las lagunas de investigación. Finalmente, se buscó que el estudio contribuyera a la evaluación académica de este campo y presentara un marco conceptual para futuras investigaciones.

En la investigación bibliométrica. También buscaba determinar los grupos de palabras clave más utilizados. También buscaba comprender las áreas en las que se concentran las tendencias. También buscaba determinar los grupos de palabras clave más utilizados. También buscaba comprender las áreas en las que se concentran las tendencias. También buscaba determinar los grupos de palabras clave más utilizados. También buscaba comprender las áreas en las que se concentran las tendencias. También buscaba determinar los grupos de palabras clave más utilizados. También buscaba comprender las áreas en las que se concentran las tendencias, los puntos ciegos desatendidos y las lagunas de investigación. Finalmente, se buscaron los puntos ciegos desatendidos y las lagunas de investigación. Finalmente, se buscaron los puntos ciegos desatendidos y las lagunas de investigación. Finalmente, se buscaron los puntos ciegos desatendidos y las lagunas de investigación. Finalmente, los investigadores se centraron en encontrar la fuente de datos y definir el alcance del estudio para entender la fuente de datos y delimitar el alcance del estudio con el fin de comprender las tendencias generales de la bibliografía y las relaciones entre los conjuntos de datos. En el presente trabajo se escogió la base de datos Scopus para la delimitación del alcance de la investigación, debido a que esta cuenta con la colección de datos medibles más amplia. Se eligió la base de datos Scopus para definir el alcance de la investigación. También buscaba determinar los grupos de palabras clave más utilizados. También buscaba comprender las áreas en las que se concentran las tendencias, los puntos ciegos desatendidos y las lagunas de investigación. Finalmente, se buscó, ya que tiene la colección de datos medibles más extensa en el área de las ciencias sociales según criterios cuantitativos. A través de las tendencias de los estudios académicos internacionales sobre el cine iraní, el estudio pretende revelar una perspectiva marcada por los años, los países, los autores, las instituciones, las organizaciones y las afiliaciones. Para identificar las redes relacionales compartidas dentro de los datos analizados, se llevó a cabo un análisis de datos bibliométricos. La presentación de mapas visuales de redes de publicaciones con mayores índices de citación y mayor fuerza total de los vínculos en términos de países, autores, instituciones y grupos de palabras clave brindó una amplia oportunidad. Esto permitió determinar cómo se ha configurado el clima intelectual en el campo, de qué ámbitos ha surgido y quiénes lo han construido. Además, el estudio tenía como objetivo identificar los contenidos temáticos subyacentes a los principales temas tratados bajo el título de «cine iraní», determinar los grupos de palabras clave más utilizados, comprender las áreas en las que se concentran las tendencias, los puntos ciegos desatendidos y las lagunas de investigación, y trazar la trayectoria de futuros estudios. También se utilizaron mapas visuales para descifrar cómo se ha evaluado el tema en el marco de las actividades de publicación académica.

En la fase de recopilación de datos de la investigación, se llevó a cabo una búsqueda el 10 de junio de 2025 en la base de datos Scopus utilizando la palabra clave «cine iraní» en la categoría «todos los campos», con el fin de acceder a los datos para el análisis. La razón para limitar la búsqueda a una sola palabra clave fue que la expresión «cine iraní» representaba suficientemente el alcance de la investigación y proporcionaba una saturación de datos fiable, de acuerdo con los principios de fiabilidad y reproducibilidad científicas. Tras la búsqueda, se obtuvieron los datos del análisis bibliométrico de 976 estudios científicos publicados entre 1985 —año en el que se identificó el primer estudio que coincidía con la palabra clave— y 2025. Los conjuntos de datos obtenidos se exportaron como archivos CSV con el fin de realizar mapas visuales. Se utilizó el software VOSviewer 1.6.20 para determinar los datos de la investigación y visualizar la red de relaciones entre los resultados. VOSviewer es un paquete de software muy utilizado y popular para crear y visualizar redes bibliométricas en el ámbito académico. Además de VOSviewer, los investigadores utilizan con frecuencia programas bibliométricos como Gephi y Leximancer. Los investigadores suelen utilizar con frecuencia programas bibliométricos como Gephi y Leximancer, además de VOSviewer. Sin embargo, en este estudio se optó por VOSviewer porque es gratuito y ofrece una interfaz relativamente fácil de usar. Los datos bibliométricos de las publicaciones incluían autores, títulos de los estudios, títulos de las revistas, recuentos de citas, enlaces, afiliaciones institucionales, colaboraciones y países.

Los resultados de la investigación se presentaron bajo seis apartados principales mediante un gráfico y seis mapas visuales. Los apartados y mapas visuales incluyeron el análisis de coocurrencia de palabras clave (coocurrencia, palabras clave de los autores), el de cocitación de las referencias citadas, el análisis de coautoría por países, el análisis de coautoría por organizaciones, el análisis de acoplamiento bibliográfico de los estudios y el análisis de citas de las fuentes.

Como resultado, se constató que el interés académico por el cine iraní presenta una estructura amplia, multicéntrica e interdisciplinaria. El aumento a lo largo de los años del número de 402 artículos, 251 capítulos de libros, 248 libros, 54 reseñas, 12 evaluaciones editoriales, 5 ponencias de congresos, 2 notas y 1 breve estudio identificados en torno a la palabra clave «cine iraní» demuestra que el cine iraní no es meramente un objeto de interés temporal o superficial. Es más bien un campo de investigación consolidado con profundidad teórica e histórica. Los resultados relativos al idioma de publicación también son destacables. El hecho de que 951 publicaciones estuvieran en inglés demuestra que la producción de conocimiento académico sobre el cine iraní está determinada en gran medida por la circulación global de investigación en inglés. Al mismo tiempo, el número limitado de publicaciones en francés, español, persa y portugués, así como la existencia de una sola publicación en cada uno de los siguientes idiomas: italiano, ruso, danés, malayo, polaco y chino, revelan que, aunque el campo se caracteriza por un interés multilingüe. Su visibilidad principal se ha logrado dentro del mundo académico anglófono.

El mundo académico centrado en Occidente parece tener más influencia que el propio Irán en el ámbito del cine iraní. Este ocupa solo el tercer puesto en la producción de trabajos académicos sobre su propio cine. Esto ocupa solo el tercer puesto en la producción de trabajos académicos sobre su propio cine, lo que pone de relieve otra dimensión de las relaciones hegemónicas en el seno de la producción científica. Por otra parte, los investigadores iraníes que trabajan en instituciones occidentales, como Hamid Dabashi y Hamid Naficy, también figuraron como protagonistas destacados en las actividades de publicación. Del mismo modo, a nivel institucional, destacan universidades como la de Teherán, la Ferdowsi de Mashhad, la UNSW de Sídney, la de Texas en Austin, la Universidad de Londres, la Universidad de Glasgow, la SOAS de la Universidad de Londres, la Universidad de Columbia, la Universidad de Toronto y la Universidad de Monash. Esto indica que este campo cuenta con una red híbrida de producción de conocimiento alimentada tanto desde el interior de Irán como desde centros académicos globales. En particular, la elevada visibilidad de las universidades fuera de Irán demuestra que el cine iraní no se aborda únicamente como un tema de los estudios culturales nacionales. Se aborda en el marco de campos de debate más amplios, como el cine mundial y el de autor, los estudios de género, la teoría poscolonial, la representación y los estudios culturales. Sin embargo, estos resultados no cambian la conclusión de que los investigadores que trabajan en Irán y se relacionan directamente con la realidad local tienen menos interacción y citas en la base de datos Scopus que sus colegas occidentales. Esto ocurre a pesar de producir estudios en profundidad y de actualidad. Los datos científicos holísticos y los mapas visuales no muestran el valor cualitativo de los estudios científicos. En cambio, reflejan la productividad típica de Occidente, las redes de interacción y las desigualdades entre países, instituciones y autores que dominan el ámbito académico.

Todos los datos de investigación obtenidos mediante el análisis bibliométrico demuestran de forma concreta cómo el conocimiento generado sobre el cine iraní se concentra en torno a determinados idiomas, países, instituciones y tipos de publicación. Además, el conjunto de datos no solo identifica cuantitativamente la acumulación existente de conocimiento sobre el tema, sino que también revela las tendencias dominantes en la literatura y destaca el valor potencial de áreas relativamente poco exploradas.

Palabras clave: cine iraní, estudios cinematográficos iraníes, bibliometría, producción científica.

结构化摘要:

本研究旨在系统性地考察围绕伊朗电影的学术趋势,并对该主题的国际学术成果进行深入分析。通过结合伊朗电影的历史与美学发展以及文献计量学研究成果,本研究为该领域的学术评估提供了依据,并为未来研究构建了概念框架。

在文献计量学研究中,学者们首先着眼于确定数据来源并界定研究范围,以期把握文献中的总体趋势以及数据集之间的关联。本研究选定Scopus数据库作为研究范围的框架,因为就定量标准而言,该数据库在社会科学领域拥有最广泛的可量化数据集。通过观察国际学术界关于伊朗电影的研究趋势,本研究旨在揭示由年份、国家、作者、机构、组织及所属单位共同塑造的研究视角。本研究采用引文计量学数据分析方法,以识别分析数据中的共同关系网络。通过展示在国家、作者、机构和关键词组层面具有较高被引率和更强总链接强度的出版物可视化网络图,为确定该领域的学术氛围是如何形成的、源自哪些领域以及由谁构建提供了广阔的契机。此外,本研究旨在识别“伊朗电影”这一标题下所讨论主要议题背后的主题内容,确定使用频率最高的关键词组,了解趋势、被忽视的盲点及研究空白集中的领域,并勾勒未来研究的发展轨迹。同时,还利用可视化图谱解读该主题在学术出版活动中的评价情况。

在研究的数据收集阶段,于2025年6月10日在Scopus数据库中,以“所有学科”类别下的关键词“iranian cinema”进行检索,以获取分析数据。将检索范围限定为单一关键词的原因在于,“iranian cinema”这一关键词充分代表了研究范围,并符合科学可靠性和可重复性的原则,能够提供可靠的数据饱和度。检索后,获取了1985年(即发现首篇匹配该关键词的研究的年份)至2025年间发表的976篇科学研究的引文计量分析数据。为进行可视化映射,将获取的数据集导出为CSV文件。本研究采用VOSviewer 1.6.20软件来分析研究数据,并可视化研究成果之间的关联网络。VOSviewer是学术界广泛使用且广受欢迎的软件包,用于创建和可视化引文计量网络。除VOSviewer外,Gephi和Leximancer等引文计量软件也常被研究人员使用。除 VOSviewer 外,研究人员还经常使用 Gephi 和 Leximancer 等文献计量软件。然而,本研究更倾向于使用 VOSviewer,因为它免费且界面相对友好。这些出版物的文献计量数据包括作者、研究标题、期刊名称、被引次数、链接、机构隶属关系、合作关系和国家。

研究结果通过一张图表和六张可视化地图,按六个主要标题进行呈现。这些子标题和可视化地图包括:关键词共现分析(共现、作者关键词)、被引文献的共引分析、国家间的合著分析、机构间的合著分析、研究的文献耦合分析以及来源的引文分析。

研究结果表明,学术界对伊朗电影的研究呈现出广泛、多中心且跨学科的结构。围绕“伊朗电影”这一关键词,多年来已识别出402篇论文、251篇专著章节、248部专著、54篇书评、12篇编辑评述、5篇会议论文、2篇短文和1篇简要综述,这一数量的逐年增长证明,伊朗电影不仅是一个暂时的或肤浅的研究对象,而是一个具有理论和历史深度的成熟研究领域。关于出版语言的研究结果同样值得高度关注。其中951篇出版物以英语发表这一事实表明,关于伊朗电影的学术知识生产在很大程度上受到英语在全球学术界流通的影响。与此同时,法语、西班牙语、波斯语和葡萄牙语出版物的数量有限,以及意大利语、俄语、丹麦语、马来语、波兰语和中文各仅有一篇出版物,表明尽管该领域受到多语言兴趣的影响,但其主要影响力主要是在英语学术界内实现的。

在伊朗电影研究领域,以西方为中心的学术界似乎比伊朗本土更具影响力——伊朗在关于本国电影的学术成果产出中仅排名第三,这凸显了科学生产中霸权关系的另一层面。另一方面,在西方机构工作的伊朗学者,如哈米德·达巴什(Hamid Dabashi)和哈米德·纳菲西(Hamid Naficy),也被记录为出版活动中的杰出人物。同样,在机构层面,德黑兰大学、马什哈德菲尔多西大学、悉尼新南威尔士大学、德克萨斯大学奥斯汀分校、伦敦大学、格拉斯哥大学、伦敦大学亚非学院、哥伦比亚大学、多伦多大学和莫纳什大学等高校表现突出,这表明该领域拥有一个由伊朗国内及全球学术中心共同滋养的混合型知识生产网络。特别是,伊朗境外大学的高可见度表明,伊朗电影不仅被视为国家文化研究的主题,还被纳入世界电影、艺术电影、性别研究、后殖民理论、表征及文化研究等更广泛的讨论领域。尽管如此,这些发现并未改变以下结论:尽管在伊朗国内开展研究并直接关注当地动态的学者们产出了深入且具有时代性的研究成果,但在Scopus数据库中,他们所获得的互动和被引次数仍低于其西方同行。因此,这些全面的科学数据和可视化图表所揭示的,并非科学研究的质性价值,而是主导学术界的以西方为中心的产出状况、互动网络,以及各国、各机构和作者之间的结构性不平等。

通过文献计量学分析获得的所有研究数据,具体展示了关于伊朗电影的知识生产如何集中于特定的语言、国家、机构及出版类型。此外,整个数据集不仅定量地界定了该主题现有的知识积累,还揭示了文献中的主导趋势,并突显了相对未被充分探索领域的潜在价值。

关键词: 伊朗电影、电影研究、伊朗研究、文献计量学、学术产出。

Структурированное резюме:

Цель данного исследования — систематически проанализировать академические тенденции, связанные с иранским кинематографом, и провести углубленный анализ международных научных работ по данной теме. Рассматривая историческое и эстетическое развитие иранского кинематографа в совокупности с библиометрическими данными, исследование вносит вклад в академическую оценку данной области и представляет концептуальную основу для будущих исследований.

В библиометрических исследованиях ученые в первую очередь сосредотачиваются на определении источника данных и очерчивании рамок исследования, чтобы понять общие тенденции в литературе и взаимосвязи между наборами данных. В данном исследовании для определения рамок исследования была выбрана база данных Scopus, поскольку она содержит наиболее обширный массив измеримых данных в области социальных наук с точки зрения количественных критериев. На основе тенденций, наблюдаемых в международных научных исследованиях по иранскому кинематографу, исследование стремится выявить картину, сформированную под влиянием времени, стран, авторов, учреждений, организаций и аффилиаций. Для выявления общих сетей взаимосвязей в анализируемых данных был использован библиометрический анализ. Представление визуальных сетевых карт публикаций с более высокими показателями цитируемости и более сильными общими связями с точки зрения стран, авторов, учреждений и групп ключевых слов предоставило широкие возможности для определения того, как формировался интеллектуальный климат в данной области, из каких сфер он возник и кем был сформирован. Кроме того, исследование было направлено на выявление тематического содержания, лежащего в основе основных тем, обсуждаемых под названием «иранское кино», определение наиболее часто используемых групп ключевых слов, понимание областей, в которых сосредоточены тенденции, упущенные аспекты и пробелы в исследованиях, а также на выработку траектории будущих исследований. Визуальные карты также использовались для расшифровки того, как данная тема оценивалась в рамках академической публикационной деятельности.

На этапе сбора данных исследования 10.06.2025 был проведен поиск в базе данных Scopus с использованием ключевого слова «iranian cinema» в категории «все области» с целью получения данных для анализа. Причина ограничения поиска одним ключевым словом заключалась в том, что ключевое слово «iranian cinema» в достаточной мере отражало сферу исследования и обеспечивало надежную насыщенность данных в соответствии с принципами научной достоверности и воспроизводимости. По итогам поиска были получены данные библиометрического анализа из 976 научных работ, опубликованных в период с 1985 года — года, в котором была выявлена первая работа, соответствующая данному ключевому слову, — по 2025 год. Полученные наборы данных были экспортированы в формате CSV для целей визуального отображения. Для обработки исследовательских данных и визуализации сети взаимосвязей между результатами использовалось программное обеспечение VOSviewer 1.6.20. VOSviewer — широко используемый и популярный программный пакет для создания и визуализации библиометрических сетей в научной среде. Помимо VOSviewer, исследователи часто используют такие библиометрические программы, как Gephi и Leximancer. Исследователи часто используют библиометрическое программное обеспечение, такое как Gephi и Leximancer, в дополнение к VOSviewer. Однако в данном исследовании было отдано предпочтение VOSviewer, поскольку оно является бесплатным и обладает относительно удобным интерфейсом. Библиометрические данные публикаций включали авторов, названия исследований, названия журналов, количество цитирований, ссылки, институциональную принадлежность, совместные работы и страны.

Результаты исследования были представлены в шести основных разделах с помощью одного графика и шести визуальных карт. Подразделы и визуальные карты включали анализ совместного появления ключевых слов (совместное появление, ключевые слова авторов), анализ совместных цитирований цитируемых источников, анализ совместного авторства по странам, анализ совместного авторства по организациям, анализ библиографической взаимосвязи исследований и анализ цитирования источников.

В результате было установлено, что академический интерес к иранскому кино демонстрирует широкую, многоцентровую и междисциплинарную структуру. Рост с течением времени числа 402 статей, 251 главы в книгах, 248 книг, 54 рецензий, 12 редакционных оценок, 5 докладов на конференциях, 2 заметок и 1 краткого обзора, выявленных по ключевому слову «иранское кино», доказывает, что иранское кино является не просто временным или поверхностным объектом интереса, а скорее устоявшейся областью исследований, обладающей теоретической и исторической глубиной. Результаты, касающиеся языка публикаций, также заслуживают особого внимания. Тот факт, что 951 публикация была на английском языке, свидетельствует о том, что формирование академических знаний об иранском кинематографе в значительной степени определяется глобальным академическим оборотом английского языка. В то же время ограниченное количество публикаций на французском, испанском, персидском и португальском языках, а также наличие лишь по одной публикации на итальянском, русском, датском, малайском, польском и китайском языках показывают, что, хотя эта область формируется под влиянием многоязычного интереса, её основная видимость достигается в англоязычном академическом мире.

Западно-ориентированный академический мир, по-видимому, оказывает большее влияние на область иранского кино, чем сам Иран, причем Иран занимает лишь третье место по количеству научных работ, посвященных собственному кино, что подчеркивает еще один аспект гегемонистских отношений в научной деятельности. С другой стороны, иранские ученые, работающие в западных учреждениях, такие как Хамид Дабаши и Хамид Нафиси, также были отмечены как видные фигуры в издательской деятельности. Аналогичным образом, на институциональном уровне выделяются такие университеты, как Тегеранский университет, Университет имени Фердоуси в Мешхеде, Университет Нового Южного Уэльса (Сидней), Техасский университет в Остине, Лондонский университет, Университет Глазго, Школа востоковедения и африканистики Лондонского университета (SOAS), Колумбийский университет, Университет Торонто и Университет Монаша, что свидетельствует о наличии в данной области гибридной сети производства знаний, питаемой как изнутри Ирана, так и из глобальных академических центров. В частности, высокая заметность университетов за пределами Ирана свидетельствует о том, что иранское кино рассматривается не просто как предмет национальных культурных исследований, но и в рамках более широких областей дискуссии, таких как мировое кино, авторское кино, гендерные исследования, постколониальная теория, репрезентация и культурология. Тем не менее эти результаты не меняют вывода о том, что ученые, работающие в Иране и непосредственно занимающиеся изучением местной динамики, по-прежнему получают меньший уровень взаимодействия и цитирования в базе данных Scopus по сравнению со своими западными коллегами, несмотря на то что они проводят глубокие и актуальные исследования. Таким образом, комплексные научные данные и визуальные карты раскрывают не столько качественную ценность научных исследований, сколько ориентированную на Запад продуктивность, сети взаимодействия и структурные неравенства между странами, учреждениями и авторами, которые доминируют в академическом мире.

Все данные исследования, полученные посредством библиометрического анализа, наглядно демонстрируют, как знания об иранском кино сосредоточены вокруг определенных языков, стран, учреждений и типов публикаций. Более того, весь набор данных не только количественно определяет существующий объем знаний по данной теме, но и выявляет доминирующие тенденции в литературе, а также подчеркивает потенциальную ценность относительно малоизученных областей.

Ключевые слова: иранское кино, киноведение, иранистика, библиометрика, научная продукция.

संरचित सारांश:

इस अध्ययन का उद्देश्य ईरानी सिनेमा से संबंधित अकादमिक प्रवृत्तियों की व्यवस्थित रूप से जांच करना और इस विषय पर अंतर्राष्ट्रीय वैज्ञानिक उत्पादन का गहन विश्लेषण प्रदान करना है। ईरानी सिनेमा के ऐतिहासिक और सौंदर्यशास्त्रीय विकास को bliओमेट्रिक निष्कर्षों के साथ ध्यान में रखते हुए, यह अध्ययन इस क्षेत्र के अकादमिक मूल्यांकन में योगदान देता है और भविष्य के शोध के लिए एक वैचारिक ढांचा प्रस्तुत करता है।

बब्लियोमेट्रिक अनुसंधान में, विद्वान प्रारंभ में डेटा स्रोत निर्धारित करने और अध्ययन के दायरे को निर्धारित करने पर ध्यान केंद्रित करते हैं ताकि वे साहित्य में सामान्य प्रवृत्तियों और डेटासेट के बीच संबंधों को समझ सकें। इस अध्ययन में, शोध के दायरे को निर्धारित करने के लिए स्कोपस डेटाबेस को चुना गया, क्योंकि इसमें मात्रात्मक मानदंडों के मामले में सामाजिक विज्ञान के क्षेत्र में सबसे व्यापक मापने योग्य डेटा पूल है। ईरानी सिनेमा पर अंतर्राष्ट्रीय शैक्षणिक अध्ययनों में देखे गए रुझानों के माध्यम से, यह अध्ययन वर्षों, देशों, लेखकों, संस्थानों, संगठनों और संबद्धताओं से आकार लिए हुए एक दृष्टिकोण को प्रकट करने का प्रयास करता है। विश्लेषण डेटा के भीतर साझा संबंधी नेटवर्क की पहचान करने के लिए bliओमेट्रिक डेटा विश्लेषण का उपयोग किया गया। देशों, लेखकों, संस्थानों और कीवर्ड समूहों के संदर्भ में उच्च उद्धरण दर और मजबूत कुल लिंक ताकत वाले प्रकाशनों के दृश्य नेटवर्क मानचित्र प्रस्तुत करने से यह निर्धारित करने का एक व्यापक अवसर मिला कि इस क्षेत्र में बौद्धिक माहौल कैसे आकार लिया है, यह किन क्षेत्रों से उभरा है, और इसे किसने निर्मित किया है। इसके अलावा, इस अध्ययन का उद्देश्य ईरानी सिनेमा के शीर्षक के तहत चर्चा किए गए मुख्य विषयों के अंतर्निहित विषयगत सामग्री की पहचान करना, सबसे अधिक उपयोग किए जाने वाले कीवर्ड समूहों को निर्धारित करना, उन क्षेत्रों को समझना जहां रुझान, उपेक्षित अंध बिंदु और अनुसंधान की कमी केंद्रित है, और भविष्य के अध्ययनों की गति-पथ का निर्माण करना था। विषयगत मानचित्रों का उपयोग यह समझने के लिए भी किया गया कि शैक्षणिक प्रकाशन गतिविधियों के भीतर विषय का मूल्यांकन कैसे किया गया है।

अनुसंधान के डेटा संग्रह चरण में, विश्लेषण डेटा तक पहुँचने के लिए 10.06.2025 को स्कोपस डेटाबेस में "all fields" श्रेणी के अंतर्गत "iranian cinema" कीवर्ड का उपयोग करके एक खोज की गई। खोज को एक ही कीवर्ड तक सीमित करने का कारण यह था कि कीवर्ड "ईरानी सिनेमा" ने अनुसंधान के दायरे का पर्याप्त रूप से प्रतिनिधित्व किया और वैज्ञानिक विश्वसनीयता और पुनरुत्पादकता के सिद्धांतों के अनुसार विश्वसनीय डेटा संतृप्ति प्रदान की। खोज के बाद, 1985—वह वर्ष जिसमें कीवर्ड से मेल खाने वाला पहला अध्ययन पहचाना गया थाऔर 2025 के बीच प्रकाशित 976 वैज्ञानिक अध्ययनों से बिब्लियोमेट्रिक विश्लेषण डेटा प्राप्त किया गया। प्राप्त डेटासेट को दृश्य मानचित्रण के उद्देश्यों के लिए CSV फ़ाइलों के रूप में निर्यात किया गया था। शोध डेटा निर्धारित करने और निष्कर्षों के बीच संबंध नेटवर्क को दृश्यमान बनाने के लिए VOSviewer 1.6.20 सॉफ़्टवेयर का उपयोग किया गया था। VOSviewer शिक्षा जगत में bliओमेट्रिक नेटवर्क बनाने और उन्हें दृश्यमान बनाने के लिए एक व्यापक रूप से उपयोग किया जाने वाला और लोकप्रिय सॉफ़्टवेयर पैकेज है। VOSviewer के अलावा, गीफ़ी और लेक्सिमैंसर जैसे bliओमेट्रिक सॉफ़्टवेयर का उपयोग शोधकर्ताओं द्वारा अक्सर किया जाता है। शोधकर्ता VOSviewer के अलावा अक्सर गेफी और लेक्सिमैंसर जैसे bliओमेट्रिक सॉफ्टवेयर का भी उपयोग करते हैं। हालाँकि, इस अध्ययन में VOSviewer को इसलिए प्राथमिकता दी गई क्योंकि यह निःशुल्क है और अपेक्षाकृत उपयोगकर्ता-अनुकूल इंटरफ़ेस प्रदान करता है। प्रकाशनों के bliओमेट्रिक डेटा में लेखक, अध्ययन शीर्षक, जर्नल शीर्षक, उद्धरण की संख्या, लिंक, संस्थागत संबद्धता, सहयोग और देश शामिल थे।

अनुसंधान के निष्कर्षों को एक ग्राफ़ और छह दृश्य मानचित्रों के माध्यम से छह मुख्य शीर्षकों के अंतर्गत प्रस्तुत किया गया। उपशीर्षकों और दृश्य मानचित्रों में कीवर्ड का सह-उपस्थिति विश्लेषण (सह-उपस्थिति, लेखक कीवर्ड), उद्धृत संदर्भों का सह-उद्धरण विश्लेषण, देशों का सह-लेखन विश्लेषण, संगठनों का सह-लेखन विश्लेषण, अध्ययनों का ग्रंथसूचीय युग्मन विश्लेषण, और स्रोतों का उद्धरण विश्लेषण शामिल थे।

परिणामस्वरूप, यह पाया गया कि ईरानी सिनेमा में अकादमिक रुचि एक व्यापक, बहु-केंद्रित और अंतःविषय संरचना प्रदर्शित करती है। "ईरानी सिनेमा" कीवर्ड के इर्द-गिर्द पहचानी गई 402 लेखों, 251 पुस्तक अध्यायों, 248 पुस्तकों, 54 समीक्षाओं, 12 संपादकीय मूल्यांकनों, 5 सम्मेलन पत्रों, 2 नोट्स, और 1 लघु सर्वेक्षण की संख्या में वर्षों के दौरान हुई वृद्धि यह साबित करती है कि ईरानी सिनेमा केवल रुचि की एक अस्थायी या सतही वस्तु नहीं है, बल्कि सैद्धांतिक और ऐतिहासिक गहराई वाला अनुसंधान का एक स्थापित क्षेत्र है। प्रकाशन की भाषा के संबंध में निष्कर्ष भी अत्यधिक उल्लेखनीय हैं। यह तथ्य कि 951 प्रकाशन अंग्रेजी में थे, यह दर्शाता है कि ईरानी सिनेमा पर अकादमिक ज्ञान का उत्पादन काफी हद तक अंग्रेजी के वैश्विक अकादमिक प्रचलन से आकारित है। साथ ही, फ्रेंच, स्पेनिश, फारसी और पुर्तगाली में प्रकाशनों की सीमित संख्या, और इतालवी, रूसी, डेनिश, मलेशियाई, पोलिश और चीनी में केवल एक-एक प्रकाशन का होना यह दर्शाता है कि यद्यपि यह क्षेत्र बहुभाषी रुचि से आकार पाया है, लेकिन इसकी प्राथमिक दृश्यता अंग्रेजी भाषी अकादमिक दुनिया के भीतर ही हासिल हुई है।

ईरानी सिनेमा के क्षेत्र में पश्चिमी-केंद्रित शैक्षणिक दुनिया ईरान से भी अधिक प्रभावशाली प्रतीत होती है, जिसमें ईरान अपने ही सिनेमा पर विद्वतापूर्ण कार्य करने में केवल तीसरे स्थान पर है, जो वैज्ञानिक उत्पादन के भीतर प्रभुत्ववादी संबंधों के एक और आयाम को उजागर करता है। दूसरी ओर, पश्चिमी संस्थानों में काम करने वाले ईरानी विद्वान, जैसे कि हमिद दबाशी और हमिद नाफिसी, को भी प्रकाशन गतिविधियों में प्रमुख हस्तियों के रूप में दर्ज किया गया था। इसी तरह, संस्थागत स्तर पर, तेहरान विश्वविद्यालय, फेरदौसी विश्वविद्यालय, माशहाद, यूएनएसडब्ल्यू सिडनी, टेक्सास विश्वविद्यालय, ऑस्टिन, लंदन विश्वविद्यालय, ग्लासगो विश्वविद्यालय, लंदन का सोआस विश्वविद्यालय, कोलंबिया विश्वविद्यालय, टोरंटो विश्वविद्यालय और मोनाश विश्वविद्यालय जैसी विश्वविद्यालयें प्रमुख हैं, जो यह दर्शाता है कि इस क्षेत्र में एक संकर ज्ञान उत्पादन नेटवर्क मौजूद है जो ईरान के भीतर और वैश्विक शैक्षणिक केंद्रों दोनों से पोषित है। विशेष रूप से, ईरान के बाहर की विश्वविद्यालयों की उच्च दृश्यता यह दर्शाती है कि ईरानी सिनेमा को केवल राष्ट्रीय सांस्कृतिक अध्ययन के विषय के रूप में ही नहीं, बल्कि विश्व सिनेमा, कला सिनेमा, लिंग अध्ययन, उत्तर-उपनिवेशवादी सिद्धांत, प्रतिनिधित्व और सांस्कृतिक अध्ययन जैसे चर्चा के व्यापक क्षेत्रों में भी संबोधित किया जाता है। फिर भी, ये निष्कर्ष इस निष्कर्ष को नहीं बदलते हैं कि ईरान के भीतर काम करने वाले और स्थानीय गतिशीलता के साथ सीधे जुड़ने वाले विद्वान, गहन और समकालीन अध्ययन करने के बावजूद, अपने पश्चिमी समकक्षों की तुलना में स्कोपस डेटाबेस में कम स्तर की बातचीत और उद्धरण प्राप्त करते हैं। इसलिए, समग्र वैज्ञानिक डेटा और दृश्य मानचित्र वैज्ञानिक अध्ययनों के गुणात्मक मूल्य को प्रकट नहीं करते हैं, बल्कि अकादमिक दुनिया पर हावी होने वाले देशों, संस्थानों और लेखकों के बीच पश्चिमी-केंद्रित उत्पादकता, बातचीत के नेटवर्क और संरचनात्मक असमानताओं को प्रकट करते हैं।

bliओमेट्रिक विश्लेषण के माध्यम से प्राप्त सभी शोध डेटा ठोस रूप से यह प्रदर्शित करते हैं कि ईरानी सिनेमा पर उत्पादित ज्ञान कैसे विशिष्ट भाषाओं, देशों, संस्थानों और प्रकाशन प्रकारों के आसपास केंद्रित है। इसके अलावा, यह संपूर्ण डेटासेट केवल विषय पर ज्ञान के मौजूदा संचय की मात्रात्मक रूप से पहचान करता है, बल्कि साहित्य में प्रमुख रुझानों को भी प्रकट करता है और अपेक्षाकृत कम खोजे गए क्षेत्रों के संभावित मूल्य पर प्रकाश डालता है।

कीवर्ड: ईरानी सिनेमा, फिल्म अध्ययन, ईरानी अध्ययन, बbliओमेट्रिक्स, वैज्ञानिक उत्पादन।

Article Statistics

Number of reads 48
Number of downloads 11

Share

Journal of Turkish Studies
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.