Partikül maddelerin olumsuz etkileri nedeniyle atmosferdeki konsantrasyon değerlerinin çok önemli olduğu açıkça bilinmektedir. Bu nedenle önleyici tedbirler oluşturmak, hava kirletici olaylarını kontrol etmek ve mevcut hava kirletici kaynaklarını değerlendirmek gereklidir. Bu çalışmada 2020-2024 yılları arasında yıllık ortalama PM10 değerlerinin Türkiye’de zamansal-mekansal dağılımı ile ulusal sınır değeri aşma durumunu tespit etmek amaçlanmaktadır. Çalışmada Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na ait Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü’nden 2020-2021-2022-2023-2024 yıllarına ilişkin hava kalitesi haber bültenlerinden yaklaşık 320 istasyona ait yıllık ortalama PM10 verileri alınmış ve analiz edilmiştir. Eşik değeri aşma haritaları, Hava Kalitesi Kontrol Yönetmeliği’nde belirtilen 40 μg/m3 değeri baz alınarak indicator kriking yöntemiyle oluşturulmuştur. 2020 yılında, genel olarak yıllık ortalama PM10 miktarının daha düşük düzeylerde olduğu ve bu durumun pandemi koşullarıyla uyumlu olduğu söylenebilmektedir. 2021 yılında PM10 düzeylerinde belirgin bir artış eğilimi gözlenmiş ve bu artış pandemi sonrasındaki üretim-tüketim faaliyetlerinin artması ve hareketliliğinin devam etmesi ile ilişkilendirilmektedir. 2022-2023-2024 yılında belirgin bir düşme gözlenmiş olsa da PM10 düzeylerinin hala 2020 yılından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ancak Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da var olan düzeylerin aynı kalması PM10 düzeyleri açısından bu alanlarda riskin devam ettiğini göstermektedir. Sonuç olarak 2020-2024 yılları arasında yüksek ve en yüksek PM10 aşım alanları Doğu ve Güneydoğu Anadolu çevresinde gözlenmiştir. Özellikle Iğdır, Ağrı, Van, Kars, Mardin ve Şırnak’ta kritik eşik değerlerin aşıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle bu alanlarda PM10 düzeylerinin azaltılması için çeşitli önlemler alınması gerekmektedir.
It is well known that atmospheric concentration levels of particulate matter are critically important due to their adverse effects. Therefore, it is necessary to establish preventive measures, control air pollution incidents, and evaluate existing sources of air pollution. This study aims to determine the temporal-spatial distribution of annual average PM10 values in Turkey between 2020 and 2024 and identify cases where national limit values are exceeded. In the study, annual average PM10 data for approximately 320 stations were obtained from the air quality news bulletins for the years 2020-2021-2022-2023-2024 from the General Directorate of Environmental Impact Assessment, Permits, and Inspection of the Ministry of Environment, Urbanization, and Climate Change of Turkey. Threshold value exceedance maps were created using the indicator kriking method based on the value of 40 μg/m3 specified in the Air Quality Control Regulation. In 2020, it can be stated that the annual average PM10 levels were generally lower and that this situation was consistent with the pandemic conditions. A significant upward trend in PM10 levels was observed in 2021, and this increase is associated with the rise in production and consumption activities and continued mobility following the pandemic. Although a significant decline was observed in 2022-2023-2024, PM10 levels were still found to be higher than in 2020. However, the fact that levels in Eastern Anatolia and Southeastern Anatolia remained the same indicates that the risk persists in these areas in terms of PM10 levels. As a result, high and highest PM10 exceedance areas were observed around Eastern and Southeastern Anatolia between 2020 and 2024. In particular, critical threshold values were found to have been exceeded in Iğdır, Ağrı, Van, Kars, Mardin, and Şırnak. Therefore, various measures must be taken to reduce PM10 levels in these areas.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
