Abstract

Yapay zekâ (AI) teknolojilerinin medya ve gazetecilik üretim, dağıtım ve paylaşım süreçlerine hızla entegre edilmesi, bu alanda hem organizasyon sürecini ve biçimlerini hem de medya çalışanlarının bilişsel ve duygusal deneyimlerini köklü biçimde dönüştürmektedir. Literatürde bu dönüşüm, çoğunlukla yapay zekânın verimlilik, hız ve doğruluk avantajları üzerinden değerlendirilirken medya çalışanlarının zihinsel ve psikolojik yükünü artıran “yapay zekâ yorgunluğu” kavramı henüz sınırlı biçimde ele alınmaktadır. Yapay zekâ yorgunluğu, bireylerin sürekli teknolojik etkileşim, bilgi fazlalığı, sürekli öğrenme baskısı ve otomasyon temelli karar mekanizmalarıyla karşılaşmaları sonucunda ortaya çıkan bilişsel ve duygusal tükenmişlik durumu olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ yorgunluğuna yönelik kavramsal tartışmayı sunmak ve medya-gazetecilik alanındaki yansımalarını teknostres üzerinden incelemektir. Bu amaç neticesinde çalışmada literatür taraması yöntemi ile ele alınmıştır. Çalışma, dijital dönüşümün yalnızca teknik bir değişim değil, aynı zamanda bilişsel dayanıklılık gerektiren bir süreç olduğunu ileri sürmektedir. Sonuç olarak, yapay zekâ yorgunluğu, dijital dönüşüm sürecinde medya profesyonelleri üzerinde ortaya çıkan önemli psikososyal fenomenlerden biri olarak görülmektedir ve aynı zamanda yapısal bir sorun olarak da değerlendirilmektedir. Medya çalışanları açıcından yapay zekâ yorgunluğunun önüne geçmede insan-makine iş birliğini yeniden tanımlamak, etik sınırları belirlemek, medya profesyonellerinin psikolojik dayanıklılığını artırmak ve toplumsal farkındalık geliştirmek, eğitime yatırım yapmak, yapay zekâ okuryazarlığı konusunda çalışanları bilinçlendirmek, insan odaklı olmak gibi tavsiyeler sunulmaktadır.

Abstract

The rapid integration of artificial intelligence (AI) technologies into media production processes has profoundly transformed both production practices and the cognitive and emotional experiences of media professionals. In the literature, this transformation is predominantly evaluated through the advantages of artificial intelligence such as efficiency, speed, and accuracy, while the concept of “artificial intelligence fatigue,” which increases the mental and psychological burden on media workers, has received limited scholarly attention. Artificial intelligence fatigue is defined as a state of cognitive and emotional exhaustion that emerges as individuals face constant technological interaction, information overload, the pressure of continuous learning, and automation-based decision-making mechanisms. The purpose of this study is to present a conceptual discussion on artificial intelligence fatigue and to examine its reflections in the field of media and journalism through the lens of technostress. The study employs a literature review method. It argues that digital transformation is not merely a technical change but also a process requiring cognitive resilience. In conclusion, artificial intelligence fatigue is regarded as one of the significant psychosocial phenomena emerging during the digital transformation process and should be considered a structural issue. To prevent artificial intelligence fatigue among media professionals, the study recommends redefining human–machine collaboration, establishing ethical boundaries, enhancing the psychological resilience of media professionals, raising social awareness, investing in education, promoting artificial intelligence literacy, and maintaining a human-centered approach in media practices.

Structured Abstract:

Research Aim

Artificial intelligence, one of the most visible tools of technological advancement, has permeated every aspect of human life, redefining the boundaries of human-machine interaction. However, this rapid transformation has strained the human mind's adaptability and created a new type of fatigue—"artificial intelligence fatigue"—at individual, organizational, and societal levels. This fatigue represents reaching a technological saturation point and reflects the tension people experience regarding their own cognitive, emotional, and professional existence. Because the journalism field is at the center of this transformation, this fatigue is most pronounced in this field. Based on this problem, the aim of this study is to present a conceptual discussion of artificial intelligence fatigue and to examine its implications in the journalism field through a literature review method, focusing on technostress. This study examines the threats posed by artificial intelligence technology and tools in journalism through the lens of journalists' future concerns and the stress factors they create. In this respect, the study contributes to the literature by providing perspectives on the long-term negative impacts of artificial intelligence use and the measures media professionals and managers can take to cope with these impacts.

Conceptual Framework

Based on the literature, artificial intelligence fatigue not only refers to technological fatigue but is also considered a psychosocial fatigue reflecting the deepening of digital inequality under the guise of innovation. Artificial intelligence fatigue is defined as a complex form of technological stress characterized by cognitive overload, difficulty making decisions, and saturation (Üveges, 2025; Ragolane & Patel, 2025). This fatigue is not only a physical burnout due to the pace of technological change but also a psychosocial form of fatigue reflecting the deepening of digital inequality. While artificial intelligence's assumption of functions associated with human labor provides increased efficiency and speed in organizations, it also creates stress, insecurity, and a loss of motivation in employees. Üveges (2025) identifies the reasons for this situation as the gap between expectations and reality, overload, a breakdown in trust, and a lack of transparency. Johnson (2025) cites information overload, the constant positioning of artificial intelligence as a problem solver, and the increasing pace of technological change as the primary causes of fatigue. These conditions lead employees to develop burnout, cognitive fatigue, and a tendency to distance themselves from technology. In this context, the technostress literature also sheds light on artificial intelligence fatigue.

Tarafdar et al. (2007) state that technostress manifests in five dimensions: techno-overload, techno-invasion, techno-complexity, techno-insecurity, and techno-uncertainty. The rapid spread of artificial intelligence technologies triggers all of these dimensions: individuals feel the need for constant learning, the boundaries between personal and professional lives are blurred, and they are under pressure to master new skills (Ragolane & Patel, 2025). The integration of artificial intelligence has significantly impacted the profession of journalism. Generative artificial intelligence tools have fundamentally transformed the way news is produced through natural language processing and automated content generation (Ott, 2025). However, this transformation also exposes journalists to challenges like job insecurity, ethical dilemmas, and psychological burnout (Upadhyay et al., 2024). Journalists are burdened with adapting to new platforms, processing large volumes of content, and managing ethical ambiguities during the transition to artificial intelligence powered news systems. This, in turn, increases stress on artificial intelligence (Ragolane & Patel, 2025). Furthermore, artificial intelligence fatigue manifests itself as information overload and trust issues for news consumers. As readers realize that artificial intelligence-generated content is repetitive, formulaic, and superficial, they tend to avoid such news (Ott, 2025). Such fatigue leads to a decrease in media credibility and a weakening of public awareness (Verma, 2024).

Methodology

This study, which examines artificial intelligence fatigue in journalism within the context of technostress, involved a comprehensive literature review to enable a conceptual analysis. The review was conducted using the Google Scholar, Web of Science, and Scopus databases. The keywords used for the literature review were "artificial intelligence", "fatigue", "journalism", "media", "technostress", and "technostress". The sources accessed were selected and used based on their potential to best contribute to the study.

Findings

According to the findings from the literature review, several factors contribute to the deepening of artificial intelligence fatigue. These include the widening gap between expectations and reality regarding artificial intelligence, an increasing lack of trust and transparency, and constant pressure for technological innovation. Presenting the produced content with a perception of “perfection,” while in practice experiencing glitches, can shake people’s trust in technology. Furthermore, the increasing automation in newsrooms and the lack of a complete understanding of how artificial intelligence works can lead to a loss of control among people. For journalists in particular, this situation means not only an increased workload or the difficulty of coping with technological complexities, but also a blurring of professional identity.

Conclusion and Recommendations

Based on the findings from the literature review, it can be said that artificial intelligence fatigue is one of the most important psychosocial phenomena emerging in the digital transformation process of our time. The visibility of this phenomenon in journalism is a natural consequence of the field's strong connection with technology. However, while fatigue is an inevitable byproduct of change, it also has a transformative power when managed correctly. Redefining human-machine collaboration, establishing ethical boundaries, enhancing journalists' psychological resilience and raising public awareness, investing in education, and creating awareness about artificial intelligence literacy are the most critical steps in this process. Furthermore, the shift of media organizations from a technology-focused digital transformation model to a human-centered model is also considered an effective factor in coping with fatigue. It is important to know that abandoning the use of artificial intelligence tools is not a solution to artificial intelligence fatigue. The solution is for artificial intelligence to respect the creative nature of humans. The future of journalism will depend not only on the technical capabilities of artificial intelligence but also on human capacity for meaning-making, critical thinking, and ethical responsibility. To contribute to the field, future studies are recommended to empirically examine the experiences of journalists with diverse demographics regarding artificial intelligence fatigue.  

Yapılandırılmış Özet

Araştırmanın Amacı

Teknolojik ilerlemenin en görünür araçlarından biri olan yapay zekâ, insan yaşamının her alanına nüfuz ederek insan-makine etkileşiminin sınırlarını yeniden tanımlamaktadır. Ancak bu hızlı dönüşüm, insan zihninin uyum kapasitesi üzerinde ciddi bir baskı oluşturmuş ve bireysel, örgütsel ve toplumsal düzeylerde yeni bir yorgunluk türünü—“yapay zekâ yorgunluğu”—ortaya çıkarmıştır. Bu yorgunluk yalnızca teknolojik doygunluk noktasına ulaşmayı ifade etmekle kalmamakta, aynı zamanda bireylerin bilişsel, duygusal ve mesleki varoluşlarına ilişkin yaşadıkları gerilimi de yansıtmaktadır. Dönüşümün merkezinde yer alan alanlardan biri gazetecilik olduğundan, yapay zekâ yorgunluğu bu alanda özellikle belirgin hâle gelmektedir. Bu problemden hareketle çalışmanın amacı, yapay zekâ yorgunluğunu kavramsal olarak tartışmak ve teknostres odağında bir literatür taraması yöntemiyle gazetecilik alanındaki yansımalarını incelemektir. Çalışma, gazetecilerin geleceğe yönelik kaygıları ve bunların ürettiği stres faktörleri perspektifinden, yapay zekâ teknolojileri ve araçlarının gazetecilikte oluşturduğu tehditleri analiz etmektedir. Bu bağlamda araştırma, yapay zekâ kullanımının uzun vadeli olumsuz etkilerine ve bu etkilerle başa çıkmak için medya profesyonelleri ile yöneticilerinin alabileceği önlemlere ilişkin içgörüler sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.

Kavramsal Çerçeve

Literatüre göre yapay zekâ yorgunluğu yalnızca teknolojik bir yorgunlukla sınırlı değildir; aynı zamanda yenilik söylemi altında derinleşen dijital eşitsizliği yansıtan psiko-sosyal bir yorgunluk olarak da değerlendirilmektedir. Yapay zekâ yorgunluğu; bilişsel aşırı yüklenme, karar vermede güçlük ve doygunluk hissiyle karakterize edilen karmaşık bir teknolojik stres biçimi olarak tanımlanmaktadır (Üveges, 2025; Ragolane & Patel, 2025). Bu yorgunluk, teknolojik değişimin hızından kaynaklanan fiziksel tükenmişliği ifade etmenin ötesinde, dijital eşitsizliğin derinleşmesini yansıtan psiko-sosyal bir boyut taşımaktadır.
Yapay zekânın insan emeğiyle ilişkilendirilen işlevleri üstlenmesi, örgütlerde verimlilik ve hızı artırsa da çalışanlarda stres, güvensizlik ve motivasyon kaybına yol açmaktadır. Üveges (2025) bu durumu beklentiler ile gerçeklik arasındaki fark, aşırı yüklenme, güvenin zedelenmesi ve şeffaflık eksikliğiyle açıklamaktadır. Johnson (2025) ise bilgi aşırı yükünü, yapay zekânın sürekli bir “problem çözücü” olarak konumlandırılmasını ve teknolojik değişimin hızlanmasını yorgunluğun başlıca nedenleri olarak belirtmektedir. Bu koşullar, çalışanlarda tükenmişlik, bilişsel yorgunluk ve teknolojiden uzaklaşma eğilimini beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda teknostres literatürü, yapay zekâ yorgunluğunu anlamada önemli bir çerçeve sunmaktadır.
Tarafdar ve arkadaşları (2007), Teknostresin beş boyutta ortaya çıktığını belirtmektedir: teknolojik aşırı yüklenme, teknolojik müdahale, teknolojik karmaşıklık, teknolojik güvensizlik ve teknolojik belirsizlik. Yapay zekâ teknolojilerinin hızlı yayılımı bu boyutların tamamını tetiklemektedir; bireyler sürekli öğrenme ihtiyacı hissetmekte, özel ve mesleki yaşam arasındaki sınırlar bulanıklaşmakta ve yeni becerileri edinme baskısı artmaktadır (Ragolane & Patel, 2025). Gazetecilik, yapay zekânın entegrasyonundan en fazla etkilenen mesleklerden biridir. Üretken yapay zekâ araçları, doğal dil işleme ve otomatik içerik üretimi yoluyla haber üretim süreçlerini köklü biçimde dönüştürmüştür (Ott, 2025). Bununla birlikte bu dönüşüm, gazetecileri iş güvencesizliği, etik ikilemler ve psikolojik tükenmişlik gibi zorluklarla karşı karşıya bırakmaktadır (Upadhyay vd., 2024). Gazeteciler, yeni platformlara uyum sağlama, büyük hacimli içerikleri işleme ve yapay zekâ destekli haber sistemlerine geçiş sürecinde etik belirsizlikleri yönetme yükü altındadır; bu durum yapay zekâ kaynaklı stresi artırmaktadır (Ragolane & Patel, 2025). Ayrıca yapay zekâ yorgunluğu, haber tüketicileri açısından bilgi aşırı yükü ve güven sorunları şeklinde de kendini göstermektedir. Okuyucular, yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin tekrarlı, kalıplaşmış ve yüzeysel olduğunu fark ettikçe bu tür haberlere yönelmekten kaçınmaktadır (Ott, 2025). Bu durum, medyanın güvenilirliğinin azalmasına ve kamusal farkındalığın zayıflamasına yol açmaktadır (Verma, 2024).

Yöntem
Bu çalışma, teknostres bağlamında gazetecilikte yapay zekâ yorgunluğunu incelemek amacıyla kavramsal bir analiz gerçekleştirmek üzere kapsamlı bir literatür taramasına dayanmaktadır. Tarama Google Scholar, Web of Science ve Scopus veri tabanları kullanılarak yapılmıştır. Literatür taramasında “yapay zekâ”, “yorgunluk”, “gazetecilik”, “medya” ve “teknostres” anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Erişilen kaynaklar, çalışmanın amaçlarına en yüksek düzeyde katkı sağlayacak nitelikte olmalarına göre seçilmiştir.

Bulgular
Literatür taramasından elde edilen bulgular, yapay zekâ yorgunluğunun derinleşmesine birden fazla faktörün katkıda bulunduğunu göstermektedir. Bunlar arasında yapay zekâya ilişkin beklentiler ile gerçeklik arasındaki farkın büyümesi, güven ve şeffaflık eksikliğinin artması ve teknolojik yenilik baskısının süreklilik kazanması yer almaktadır. Üretilen içeriğin “mükemmellik” algısıyla sunulması, buna karşın uygulamada hatalar ve aksaklıkların yaşanması, bireylerin teknolojiye duyduğu güveni sarsabilmektedir. Ayrıca haber merkezlerinde otomasyonun artması ve yapay zekânın çalışma biçiminin yeterince anlaşılmaması, bireylerde kontrol kaybı hissini doğurabilmektedir. Özellikle gazeteciler açısından bu durum, yalnızca iş yükünün artması ya da teknolojik karmaşıklıklarla başa çıkma güçlüğü anlamına gelmemekte, aynı zamanda mesleki kimliğin bulanıklaşmasına da yol açmaktadır.

Sonuç ve Öneriler

Literatür taramasına dayalı bulgular ışığında, yapay zekâ yorgunluğunun çağımızın dijital dönüşüm sürecinde ortaya çıkan en önemli psiko-sosyal olgulardan biri olduğu söylenebilir. Gazetecilik alanında bu olgunun görünür olması, alanın teknolojiyle kurduğu güçlü ilişkinin doğal bir sonucudur. Bununla birlikte yorgunluk, değişimin kaçınılmaz bir yan ürünü olmakla birlikte, doğru şekilde yönetildiğinde dönüştürücü bir potansiyele de sahiptir. İnsan-makine iş birliğinin yeniden tanımlanması, etik sınırların belirlenmesi, gazetecilerin psikolojik dayanıklılığının güçlendirilmesi, toplumsal farkındalığın artırılması, eğitime yatırım yapılması ve yapay zekâ okuryazarlığına ilişkin bilincin geliştirilmesi bu süreçte atılması gereken temel adımlardır. Ayrıca medya kuruluşlarının teknoloji merkezli dijital dönüşüm modellerinden insan merkezli modellere yönelmesi, yorgunlukla başa çıkmada etkili bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Yapay zekâ araçlarının kullanımından tamamen vazgeçmenin yapay zekâ yorgunluğuna çözüm olmadığı; asıl çözümün, yapay zekânın insanın yaratıcı doğasına saygı duymasında yattığı özellikle vurgulanmalıdır. Gazeteciliğin geleceği, yalnızca yapay zekânın teknik kapasitesine değil, aynı zamanda insanın anlam üretme, eleştirel düşünme ve etik sorumluluk üstlenme kapasitesine de bağlı olacaktır. Alana katkı sağlamak amacıyla, gelecekteki çalışmaların farklı demografik özelliklere sahip gazetecilerin yapay zekâ yorgunluğuna ilişkin deneyimlerini ampirik olarak incelemesi önerilmektedir.

الملخّص المُنظَّم

هدف البحث

يُعَدّ الذكاء الاصطناعي، بوصفه أحد أبرز أدوات التقدّم التكنولوجي، قد تغلغل في مختلف جوانب الحياة الإنسانية، مُعيدًا رسم حدود التفاعل بين الإنسان والآلة. غير أنّ هذا التحوّل المتسارع أرهق قدرة العقل البشري على التكيّف، وأفرز نمطًا جديدًا من الإرهاق يُعرف بـ«إرهاق الذكاء الاصطناعي»، على المستويات الفردية والتنظيمية والمجتمعية. ولا يعبّر هذا الإرهاق عن بلوغ حدّ التشبّع التكنولوجي فحسب، بل يعكس أيضًا التوتّر الذي يعيشه الأفراد إزاء وجودهم المعرفي والعاطفي والمهني. وبما أنّ مجال الصحافة يقع في قلب هذا التحوّل، فإنّ مظاهر هذا الإرهاق تتبدّى فيه بوضوح أكبر. وانطلاقًا من هذه الإشكالية، يهدف هذا البحث إلى تقديم مناقشة مفهومية لإرهاق الذكاء الاصطناعي، وفحص انعكاساته في المجال الصحفي من خلال منهج المراجعة الأدبية، مع التركيز على مفهوم «الضغط التكنولوجي». كما يتناول البحث التهديدات التي تفرضها تقنيات وأدوات الذكاء الاصطناعي في الصحافة من زاوية مخاوف الصحفيين المستقبلية وعوامل الضغط التي تولّدها. وبهذا يسهم البحث في الأدبيات من خلال إتاحة رؤى حول الآثار السلبية طويلة الأمد لاستخدام الذكاء الاصطناعي، والإجراءات التي يمكن للعاملين في الإعلام ومديريه اتخاذها للتكيّف مع هذه الآثار.

الإطار المفهومي

استنادًا إلى الأدبيات، لا يقتصر إرهاق الذكاء الاصطناعي على الإرهاق التكنولوجي فحسب، بل يُنظر إليه أيضًا بوصفه إرهاقًا نفسيًا-اجتماعيًا يعكس تعمّق اللامساواة الرقمية تحت ستار الابتكار. ويُعرَّف إرهاق الذكاء الاصطناعي بأنّه شكل معقّد من الضغط التكنولوجي يتّسم بالتحميل المعرفي الزائد، وصعوبة اتخاذ القرار، وحالة التشبّع (Üveges، 2025؛ Ragolane & Patel، 2025). ولا يمثّل هذا الإرهاق احتراقًا جسديًا ناجمًا عن وتيرة التغيّر التكنولوجي فحسب، بل هو أيضًا شكل نفسي-اجتماعي يعكس تعمّق الفجوات الرقمية.
وفي حين يؤدّي تولّي الذكاء الاصطناعي لوظائف مرتبطة بالعمل البشري إلى رفع الكفاءة والسرعة داخل المنظمات، فإنّه يفضي في الوقت ذاته إلى توليد الضغط وعدم الأمان وفقدان الدافعية لدى العاملين. ويُرجع Üveges (2025) أسباب ذلك إلى الفجوة بين التوقّعات والواقع، والتحميل الزائد، وتراجع الثقة، وغياب الشفافية. أمّا Johnson (2025) فيُشير إلى فيض المعلومات، والتصوير المستمر للذكاء الاصطناعي بوصفه «حالًّا للمشكلات»، وتسارع وتيرة التغيّر التكنولوجي باعتبارها الأسباب الرئيسة للإرهاق. وتؤدّي هذه الظروف إلى تطوّر حالات الاحتراق الوظيفي، والإرهاق المعرفي، والنزوع إلى التباعد عن التكنولوجيا. وفي هذا السياق، تسهم أدبيات الضغط التكنولوجي في إضاءة مفهوم إرهاق الذكاء الاصطناعي. ويُبيّن Tarafdar وآخرون (2007) أنّ الضغط التكنولوجي يتجلّى في خمسة أبعاد: التحميل التكنولوجي الزائد، والتدخّل التكنولوجي، والتعقيد التكنولوجي، وانعدام الأمان التكنولوجي، وعدم اليقين التكنولوجي. ويؤدّي الانتشار السريع لتقنيات الذكاء الاصطناعي إلى تحفيز هذه الأبعاد جميعًا؛ إذ يشعر الأفراد بضرورة التعلّم المستمر، وتتلاشى الحدود بين الحياة الشخصية والمهنية، ويُفرض عليهم إتقان مهارات جديدة (Ragolane & Patel، 2025). وتُعدّ الصحافة من أكثر المهن تأثّرًا بدمج الذكاء الاصطناعي؛ إذ أحدثت أدوات الذكاء الاصطناعي التوليدي تحوّلًا جذريًا في طرائق إنتاج الأخبار عبر معالجة اللغة الطبيعية وتوليد المحتوى الآلي (Ott، 2025). غير أنّ هذا التحوّل يضع الصحفيين أمام تحدّيات مثل انعدام الأمان الوظيفي، والمآزق الأخلاقية، والاحتراق النفسي (Upadhyay وآخرون، 2024). ويُكلَّف الصحفيون بالتكيّف مع منصّات جديدة، ومعالجة كمّيات ضخمة من المحتوى، وإدارة غموض أخلاقي خلال الانتقال إلى أنظمة إخبارية مدعومة بالذكاء الاصطناعي، الأمر الذي يزيد من مستويات الضغط المرتبط بالذكاء الاصطناعي (Ragolane & Patel، 2025).
وفضلًا عن ذلك، يتجلّى إرهاق الذكاء الاصطناعي لدى متلقّي الأخبار في صورة فيض معلومات ومشكلات ثقة. فحين يُدرك القرّاء أنّ المحتوى المُنتَج بالذكاء الاصطناعي يتّسم بالتكرار والنمطية والسطحية، يميلون إلى تجنّبه (Ott، 2025). ويؤدّي ذلك إلى تراجع مصداقية وسائل الإعلام وإضعاف الوعي العام (Verma، 2024).

المنهجية
اعتمدت هذه الدراسة، التي تتناول إرهاق الذكاء الاصطناعي في الصحافة ضمن إطار الضغط التكنولوجي، على مراجعة أدبية شاملة بغية إجراء تحليل مفهومي. وقد أُجريت المراجعة باستخدام قواعد بيانات Google Scholar وWeb of Science وScopus. وشملت الكلمات المفتاحية المستخدمة في البحث: «الذكاء الاصطناعي»، «الإرهاق»، «الصحافة»، «الإعلام»، «الضغط التكنولوجي». وتم اختيار المصادر المستَخدَمة وتوظيفها بناءً على قدرتها على الإسهام الأمثل في تحقيق أهداف الدراسة.

النتائج
تشير نتائج المراجعة الأدبية إلى وجود عدّة عوامل تُسهم في تعمّق إرهاق الذكاء الاصطناعي، من أبرزها اتّساع الفجوة بين التوقّعات والواقع بشأن الذكاء الاصطناعي، وتزايد انعدام الثقة والشفافية، والضغط المستمر من أجل الابتكار التكنولوجي. إنّ تقديم المحتوى المُنتَج بصورة «الكمال»، مع وجود أعطال ومشكلات في التطبيق العملي، من شأنه أن يهزّ ثقة الأفراد بالتكنولوجيا. كما أنّ تزايد الأتمتة في غرف الأخبار، وغياب الفهم الكامل لكيفية عمل الذكاء الاصطناعي، قد يؤدّيان إلى شعور بفقدان السيطرة. وبالنسبة للصحفيين على وجه الخصوص، لا يعني ذلك زيادة عبء العمل أو صعوبة التعامل مع التعقيدات التكنولوجية فحسب، بل يؤدّي أيضًا إلى تشوّش الهوية المهنية.

الخاتمة والتوصيات

استنادًا إلى نتائج المراجعة الأدبية، يمكن القول إنّ إرهاق الذكاء الاصطناعي يُعدّ من أبرز الظواهر النفسية-الاجتماعية التي أفرزتها عملية التحوّل الرقمي في عصرنا. ويُعَدّ بروز هذه الظاهرة في مجال الصحافة نتيجة طبيعية للارتباط الوثيق بين هذا المجال والتكنولوجيا. غير أنّ الإرهاق، وإن كان نتيجة حتمية للتغيير، يمتلك في الوقت ذاته قدرة تحوّلية إذا ما أُدير على نحو صحيح. ويُعدّ إعادة تعريف التعاون بين الإنسان والآلة، وترسيخ الحدود الأخلاقية، وتعزيز الصلابة النفسية لدى الصحفيين، ورفع الوعي المجتمعي، والاستثمار في التعليم، ونشر الوعي بثقافة الذكاء الاصطناعي، من أهم الخطوات في هذا المسار. كما يُنظر إلى انتقال المؤسسات الإعلامية من نموذج تحوّل رقمي متمحور حول التكنولوجيا إلى نموذج متمحور حول الإنسان بوصفه عاملًا فاعلًا في التخفيف من حدّة الإرهاق. ومن المهم التأكيد أنّ التخلّي عن استخدام أدوات الذكاء الاصطناعي ليس حلًّا لإرهاق الذكاء الاصطناعي؛ إذ يكمن الحل في أن يحترم الذكاء الاصطناعي الطبيعة الإبداعية للإنسان. وسيعتمد مستقبل الصحافة ليس فقط على القدرات التقنية للذكاء الاصطناعي، بل أيضًا على القدرة الإنسانية على إنتاج المعنى، والتفكير النقدي، وتحمل المسؤولية الأخلاقية. ولإثراء المجال، توصي الدراسة بإجراء بحوث مستقبلية تتناول بصورة تجريبية تجارب الصحفيين من خلفيات ديموغرافية متنوّعة فيما يتعلّق بإرهاق الذكاء الاصطناعي.

Résumé structuré

Objectif de la recherche

L’intelligence artificielle, l’un des outils les plus visibles du progrès technologique, a pénétré tous les aspects de la vie humaine, redéfinissant les frontières de l’interaction homme-machine. Cependant, cette transformation rapide a mis à rude épreuve la capacité d’adaptation de l’esprit humain et a engendré une nouvelle forme de fatigue — la « fatigue liée à l’intelligence artificielle » — aux niveaux individuel, organisationnel et sociétal. Cette fatigue ne se limite pas à l’atteinte d’un seuil de saturation technologique ; elle reflète également les tensions que les individus éprouvent quant à leur existence cognitive, émotionnelle et professionnelle. Le champ du journalisme se trouvant au cœur de cette transformation, cette fatigue y est particulièrement manifeste. Partant de ce constat, la présente étude vise à proposer une discussion conceptuelle de la fatigue liée à l’intelligence artificielle et à en examiner les implications dans le domaine du journalisme au moyen d’une revue de la littérature, en mettant l’accent sur le technostress. L’étude analyse les menaces que font peser les technologies et outils d’intelligence artificielle sur le journalisme à travers le prisme des inquiétudes des journalistes quant à leur avenir et des facteurs de stress qu’elles génèrent. À cet égard, elle contribue à la littérature en offrant des éclairages sur les impacts négatifs à long terme de l’usage de l’intelligence artificielle. Elle apporte aussi des informations sur les mesures que les professionnels et les gestionnaires des médias peuvent adopter pour y faire face.

Cadre conceptuel

À la lumière de la littérature, la fatigue liée à l’intelligence artificielle ne renvoie pas uniquement à une fatigue technologique ; elle est également appréhendée comme une fatigue psychosociale traduisant l’approfondissement des inégalités numériques sous couvert d’innovation. La fatigue liée à l’intelligence artificielle est définie comme une forme complexe de stress technologique caractérisée par une surcharge cognitive, des difficultés de prise de décision et un sentiment de saturation (Üveges, 2025 ; Ragolane & Patel, 2025). Cette fatigue ne correspond et à un épuisement physique dû au rythme du changement technologique, mais constitue aussi une forme de fatigue psychosociale reflétant l’accentuation des inégalités numériques. Si la prise en charge par l’intelligence artificielle de fonctions associées au travail humain accroît l’efficacité et la rapidité au sein des organisations, elle engendre simultanément du stress, de l’insécurité et une perte de motivation chez les salariés. Üveges (2025) identifie comme causes principales l’écart entre attentes et réalité, la surcharge, l’érosion de la confiance et le manque de transparence. Johnson (2025) souligne pour sa part la surcharge informationnelle, la présentation constante de l’intelligence artificielle comme solution universelle et l’accélération du changement technologique comme facteurs majeurs de fatigue. Ces conditions conduisent les employés à développer de l’épuisement professionnel, une fatigue cognitive et une tendance à se distancier de la technologie. Dans ce contexte, la littérature sur le technostress apporte un éclairage pertinent sur la fatigue liée à l’intelligence artificielle. Tarafdar et al. (2007) indiquent que le technostress se manifeste selon cinq dimensions : la surcharge technologique, l’intrusion technologique, la complexité technologique, l’insécurité technologique et l’incertitude technologique. La diffusion rapide des technologies d’intelligence artificielle active l’ensemble de ces dimensions. Ainsi, les individus ressentent la nécessité d’un apprentissage continu, les frontières entre vie personnelle et vie professionnelle s’estompent et la pression pour maîtriser de nouvelles compétences s’intensifie (Ragolane & Patel, 2025). Le journalisme figure parmi les professions les plus affectées par l’intégration de l’intelligence artificielle. Les outils d’intelligence artificielle générative ont profondément transformé les modes de production de l’information grâce au traitement automatique du langage naturel et à la génération automatisée de contenus (Ott, 2025). Toutefois, cette transformation confronte également les journalistes à des défis tels que l’insécurité de l’emploi, les dilemmes éthiques et l’épuisement psychologique (Upadhyay et al., 2024). Lors de la transition vers des systèmes d’information fondés sur l’intelligence artificielle, les journalistes doivent s’adapter à de nouvelles plateformes, traiter des volumes importants de contenus et gérer des ambiguïtés éthiques. Cela accroît le stress lié à ces technologies (Ragolane & Patel, 2025).

Par ailleurs, la fatigue liée à l’intelligence artificielle se manifeste chez les consommateurs d’information sous la forme d’une surcharge informationnelle et de problèmes de confiance. À mesure que les lecteurs perçoivent les contenus générés par l’intelligence artificielle comme répétitifs, formatés et superficiels, ils tendent à s’en détourner (Ott, 2025), entraînant une diminution de la crédibilité des médias et un affaiblissement de la conscience publique (Verma, 2024).

Méthodologie
Cette étude, qui examine la fatigue liée à l’intelligence artificielle dans le journalisme dans le cadre du technostress, s’appuie sur une revue exhaustive de la littérature afin de mener une analyse conceptuelle. La recherche documentaire a été effectuée à partir des bases de données Google Scholar, Web of Science et Scopus. Les mots-clés utilisés comprenaient : « intelligence artificielle », « fatigue », « journalisme », « médias », « technostress ». Les sources retenues ont été sélectionnées et mobilisées en fonction de leur pertinence et de leur contribution potentielle aux objectifs de l’étude.

Résultats
Les résultats de la revue de la littérature indiquent que plusieurs facteurs contribuent à l’aggravation de la fatigue liée à l’intelligence artificielle. Parmi ceux-ci figurent notamment l’élargissement de l’écart entre attentes et réalité, la perte croissante de confiance et de transparence, ainsi que la pression constante en faveur de l’innovation technologique. La présentation des contenus produits sous un prisme de « perfection », alors que des dysfonctionnements subsistent dans la pratique, est susceptible d’ébranler la confiance envers la technologie. De plus, l’automatisation accrue des salles de rédaction et la compréhension incomplète du fonctionnement de l’intelligence artificielle peuvent engendrer un sentiment de perte de contrôle. Pour les journalistes en particulier, cette situation ne se traduit et par une charge de travail accrue ou par la difficulté à gérer des complexités technologiques, mais également par un brouillage de l’identité professionnelle.

Conclusion et recommandations

Sur la base des résultats de la revue de la littérature, il apparaît que la fatigue liée à l’intelligence artificielle constitue l’un des phénomènes psychosociaux les plus significatifs issus du processus de transformation numérique contemporain. Sa visibilité dans le journalisme est une conséquence naturelle du lien étroit qui unit ce champ à la technologie. Toutefois, si la fatigue est un sous-produit inévitable du changement, elle possède également un potentiel transformateur lorsqu’elle est gérée de manière appropriée. La redéfinition de la collaboration homme-machine, l’établissement de cadres éthiquesrenforcer la résilience psychologique des journalistes, la sensibilisation du public, l’investissement dans l’éducation et le développement de la littératie en intelligence artificielle constituent des étapes essentielles à cet égard. En outre, le passage des organisations médiatiques d’un modèle de transformation numérique centré sur la technologie à un modèle centré sur l’humain apparaît comme un facteur déterminant pour faire face à la fatigue. Il importe de souligner que l’abandon des outils d’intelligence artificielle ne constitue pas une solution à la fatigue liée à l’utilisation de ces technologies ; la réponse réside plutôt dans une utilisation de ces technologies respectueuse de la nature créative de l’être humain. L’avenir du journalisme dépendra à la fois des capacités techniques de l'intelligence artificielle, et de la capacité humaine à produire du sens, à exercer une pensée critique et à assumer une responsabilité éthique. À des fins d’enrichissement du champ, il est recommandé que de futures recherches examinent empiriquement les expériences de journalistes issus de divers contextes démographiques face à la fatigue liée à l’intelligence artificielle.

Resumen estructurado

Objetivo de la investigación

La inteligencia artificial, una de las herramientas más visibles del progreso tecnológico, ha penetrado en todos los ámbitos de la vida humana, redefiniendo los límites de la interacción entre el ser humano y la máquina. No obstante, esta veloz transformación ha puesto a prueba la capacidad de adaptación de la mente humana y ha dado lugar a un nuevo tipo de fatiga —la «fatiga de la inteligencia artificial»— en los niveles individual, organizacional y social. Esta fatiga no solo representa la llegada a un punto de saturación tecnológica, sino que también refleja las tensiones que las personas experimentan en relación con su existencia cognitiva, emocional y profesional. Dado que el campo del periodismo se sitúa en el centro de esta transformación, dicha fatiga se manifiesta con mayor intensidad en este ámbito. El propósito de este estudio es discutir el concepto de fatiga de la inteligencia artificial y analizar sus efectos en el periodismo, utilizando un método de revisión de la literatura, con un enfoque especial en el tecnoestrés. Asimismo, el estudio analiza las amenazas que plantean las tecnologías y herramientas de inteligencia artificial en el periodismo desde la perspectiva de las preocupaciones de los periodistas respecto a su futuro y de los factores de estrés que estas generan. En este sentido, la investigación contribuye a la literatura al ofrecer aportes sobre los impactos negativos a largo plazo del uso de la inteligencia artificial y sobre las medidas que los profesionales y gestores de los medios pueden adoptar para hacer frente a dichos impactos.

Marco conceptual

De acuerdo con la literatura, la fatiga de la inteligencia artificial no se limita a una fatiga tecnológica, sino que también se concibe como una fatiga psicosocial que refleja la profundización de la desigualdad digital bajo el discurso de la innovación. La fatiga de la inteligencia artificial se define como una forma compleja de estrés tecnológico caracterizada por la sobrecarga cognitiva, la dificultad en la toma de decisiones y la sensación de saturación (Üveges, 2025; Ragolane & Patel, 2025). Esta fatiga no constituye únicamente un agotamiento físico derivado del ritmo del cambio tecnológico, sino que también representa una forma de fatiga psicosocial que evidencia el agravamiento de las brechas digitales. Si bien la asunción por parte de la inteligencia artificial de funciones asociadas al trabajo humano incrementa la eficiencia y la velocidad en las organizaciones, también genera estrés, inseguridad y pérdida de motivación entre los empleados. Üveges (2025) identifica como causas principales de esta situación la brecha entre expectativas y realidad, la sobrecarga, la ruptura de la confianza y la falta de transparencia. Johnson (2025), por su parte, señala la sobrecarga informativa, la constante presentación de la inteligencia artificial como solución a los problemas y el ritmo acelerado del cambio tecnológico como los principales detonantes de la fatiga. Estas condiciones conducen a que los trabajadores desarrollen agotamiento profesional, fatiga cognitiva y una tendencia a distanciarse de la tecnología. En este contexto, la literatura sobre el tecnoestrés ofrece un marco interpretativo relevante para comprender la fatiga de la inteligencia artificial. Tarafdar et al. (2007) sostienen que el tecnoestrés se manifiesta en cinco dimensiones: la sobrecarga tecnológica, la invasión tecnológica, la complejidad tecnológica, la inseguridad tecnológica y la incertidumbre tecnológica. La rápida difusión de las tecnologías de inteligencia artificial activa todas estas dimensiones: los individuos sienten la necesidad de un aprendizaje constante, se difuminan las fronteras entre la vida personal y profesional y aumenta la presión por dominar nuevas competencias (Ragolane & Patel, 2025). El periodismo es una de las profesiones más afectadas por la integración de la inteligencia artificial. Las herramientas de inteligencia artificial generativa han transformado de manera fundamental los procesos de producción de noticias mediante el procesamiento del lenguaje natural y la generación automatizada de contenidos (Ott, 2025). Sin embargo, esta transformación también expone a los periodistas a desafíos como la inseguridad laboral, los dilemas éticos y el agotamiento psicológico (Upadhyay et al., 2024). Los periodistas se enfrentan a la necesidad de adaptarse a nuevas plataformas, gestionar extensos volúmenes de información y manejar ambigüedades éticas durante la transición hacia sistemas informativos basados en inteligencia artificial, lo que incrementa el estrés asociado a estas tecnologías (Ragolane & Patel, 2025). Además, la fatiga de la inteligencia artificial se manifiesta entre los consumidores de noticias en forma de sobrecarga informativa y problemas de confianza. A medida que los lectores perciben los contenidos generados por inteligencia artificial como repetitivos, estandarizados y superficiales, tienden a evitarlos (Ott, 2025). Esta situación conduce a una disminución de la credibilidad de los medios y a un debilitamiento de la conciencia pública (Verma, 2024).

Metodología
El presente estudio, que examina la fatiga de la inteligencia artificial en el periodismo en el marco del tecnoestrés, se basó en una revisión exhaustiva de la literatura con el fin de llevar a cabo un análisis conceptual. La revisión se realizó utilizando las bases de datos Google Scholar, Web of Science y Scopus. Las palabras clave empleadas fueron: «inteligencia artificial», «fatiga», «periodismo», «medios», «tecnoestrés». Las fuentes consultadas fueron seleccionadas y utilizadas en función de su capacidad para contribuir de manera significativa a los objetivos del estudio.

Resultados
De acuerdo con los hallazgos de la revisión de la literatura, diversos factores contribuyen a la profundización de la fatiga de la inteligencia artificial. Entre ellos se encuentran la ampliación de la brecha entre expectativas y realidad en relación con la inteligencia artificial, el creciente déficit de confianza y transparencia y la presión constante por la innovación tecnológica. La presentación del contenido producido bajo una percepción de «perfección», mientras que en la práctica se experimentan fallos y disfunciones, puede socavar la confianza de las personas en la tecnología. Asimismo, la creciente automatización de las salas de redacción y la comprensión incompleta del funcionamiento de la inteligencia artificial pueden generar una sensación de pérdida de control. Para los periodistas en particular, esta situación no solo implica un aumento de la carga de trabajo o la dificultad para afrontar complejidades tecnológicas, sino también un desdibujamiento de la identidad profesional.

Conclusión y recomendaciones

Con base en los resultados de la revisión de la literatura, puede afirmarse que la fatiga de la inteligencia artificial constituye uno de los fenómenos psicosociales más relevantes que emergen del proceso de transformación digital contemporáneo. Su visibilidad en el ámbito del periodismo es una consecuencia natural de la estrecha relación de este campo con la tecnología. Sin embargo, si bien la fatiga es un subproducto inevitable del cambio, también posee un potencial transformador cuando se gestiona de manera adecuada. La nueva forma de colaboración entre humanos y máquinas, la creación de normas éticas, el apoyo a la salud mental de los periodistas, la educación del público, la inversión en enseñanza y la promoción de la alfabetización en inteligencia artificial son pasos clave en este proceso. Asimismo, el tránsito de las organizaciones mediáticas desde un modelo de transformación digital centrado en la tecnología hacia otro centrado en las personas se considera un factor eficaz para afrontar la fatiga. Es importante subrayar que abandonar el uso de herramientas de inteligencia artificial no es una respuesta a la fatiga de la inteligencia artificial; la solución radica en que la inteligencia artificial respete la naturaleza creativa del ser humano. El futuro del periodismo dependerá no solo de las capacidades técnicas de la inteligencia artificial, sino también de la capacidad humana para otorgar sentido, ejercer el pensamiento crítico y asumir la responsabilidad ética. Con el fin de contribuir al campo, se recomienda que futuras investigaciones examinen empíricamente las experiencias de periodistas de diversos perfiles demográficos en relación con la fatiga de la inteligencia artificial.

结构化摘要

研究目的
人工智能作为技术进步中最为显著的工具之一，已渗透到人类生活的各个方面，重新界定了人机交互的边界。然而，这一迅速转型对人类心智的适应能力提出了严峻挑战，并在个体、组织与社会层面催生出一种新的疲劳形态——“人工智能疲劳”。这种疲劳不仅意味着技术饱和点的到来，也反映了人们在认知、情感与职业存在层面所承受的张力。由于新闻业处于这一转型的核心位置，该领域中人工智能疲劳的表现尤为突出。基于此问题，本文旨在对人工智能疲劳进行概念性讨论，并通过文献综述方法、以“技术压力（technostress）”为分析焦点，考察其在新闻业中的影响。研究从记者对未来的忧虑及其所引发的压力因素出发，分析人工智能技术与工具在新闻业中构成的威胁。由此，本文通过揭示人工智能使用的长期负面影响，以及媒体从业者与管理者可采取的应对措施，为相关文献提供新的启示。

概念框架
基于既有文献，人工智能疲劳不仅指技术层面的疲惫，更被视为一种在创新话语掩盖下反映数字不平等加深的心理—社会性疲劳。人工智能疲劳被界定为一种复杂的技术压力形态，其特征包括认知过载、决策困难与饱和感（Üveges，2025；Ragolane & Patel，2025）。这种疲劳不仅是由技术变革节奏加快所致的身体性倦怠，同时也是反映数字不平等深化的心理—社会性疲劳。
尽管人工智能承担原本由人类劳动完成的功能在组织中提升了效率与速度，但同时也给员工带来了压力、不安全感与动机下降。Üveges（2025）将其原因归结为期望与现实之间的差距、过度负荷、信任受损以及透明度不足。Johnson（2025）则指出，信息过载、人工智能被持续塑造成“问题解决者”，以及技术变革节奏的不断加快，是导致疲劳的主要原因。在这些条件下，员工易出现职业倦怠、认知疲劳，并产生与技术保持距离的倾向。在此语境中，技术压力研究为理解人工智能疲劳提供了重要视角。
Tarafdar 等（2007）认为，技术压力主要体现在五个维度：技术过载、技术侵入、技术复杂性、技术不安全感与技术不确定性。人工智能技术的快速扩散激活了上述所有维度：个体需要持续学习，个人生活与职业生活的界限被模糊，同时还承受着掌握新技能的压力（Ragolane & Patel，2025）。新闻业是受人工智能整合影响最为显著的职业之一。生成式人工智能工具通过自然语言处理与自动化内容生成，从根本上改变了新闻生产方式（Ott，2025）。然而，这一转型也使记者面临诸如就业不安全、伦理困境与心理倦怠等挑战（Upadhyay 等，2024）。记者不仅需要适应新平台、处理大量内容，还要在向人工智能驱动的新闻系统过渡过程中管理伦理模糊性，从而加剧了与人工智能相关的压力（Ragolane & Patel，2025）。
此外，人工智能疲劳还在新闻受众中表现为信息过载与信任问题。当读者意识到人工智能生成内容具有重复性、程式化与表层化特征时，往往倾向于回避此类新闻（Ott，2025），进而导致媒体公信力下降与公共意识的弱化（Verma，2024）。

研究方法
本文在技术压力框架下考察新闻业中的人工智能疲劳，采用系统而全面的文献综述以开展概念性分析。文献检索主要基于 Google Scholar、Web of Science 与 Scopus 数据库，使用的关键词包括“人工智能”“疲劳”“新闻学”“媒体”“技术压力（technostress）”。所选文献依据其对研究目标的相关性与潜在贡献加以筛选与使用。

研究发现
文献综述结果表明，多种因素共同促成了人工智能疲劳的加深，包括人工智能期望与现实之间差距的扩大、信任与透明度的持续不足，以及对技术创新的恒常性压力。将生成内容以“完美”的形象呈现，而在实践中却频繁出现故障与缺陷，可能动摇人们对技术的信任。此外，新闻编辑部中自动化程度的提升以及对人工智能运行机制理解的不充分，亦可能引发个体的失控感。对记者而言，这不仅意味着工作负荷的增加或应对技术复杂性的困难，更体现为职业身份的模糊化。

结论与建议
基于文献综述的发现，可以认为人工智能疲劳是当代数字化转型进程中最为重要的心理—社会现象之一。其在新闻业中的显现，是该领域与技术高度关联的自然结果。然而，尽管疲劳是变革不可避免的副产品，但在得到恰当管理时亦具有转化潜力。重新界定人机协作关系、确立伦理边界、增强记者的心理韧性、提升公众意识、加大教育投入以及普及人工智能素养，是应对这一问题的关键路径。此外，媒体组织由以技术为中心的数字化转型模式转向以人为中心的模式，被视为缓解人工智能疲劳的有效因素。需要强调的是，放弃使用人工智能工具并非解决人工智能疲劳的办法；真正的解决之道在于使人工智能尊重人的创造性本质。新闻业的未来不仅取决于人工智能的技术能力，更取决于人类赋予意义、进行批判性思考与承担伦理责任的能力。为进一步推进该领域研究，建议未来从实证层面考察不同人口学背景记者在人工智能疲劳方面的经验。

Структурированная аннотация

Цель исследования

Искусственный интеллект, являющийся одним из наиболее заметных инструментов технологического прогресса, проник во все сферы человеческой жизни, переопределив границы взаимодействия человека и машины. Однако столь стремительная трансформация поставила под серьёзное напряжение адаптационные возможности человеческого сознания и привела к формированию нового типа усталости — «усталости от искусственного интеллекта» — на индивидуальном, организационном и общественном уровнях. Данная усталость отражает не только достижение предела технологической насыщенности, но и напряжение, испытываемое людьми в отношении их когнитивного, эмоционального и профессионального существования. Поскольку сфера журналистики находится в центре этой трансформации, проявления данной усталости наиболее отчётливо выражены именно в ней. Исходя из этого, целью настоящего исследования является концептуальное осмысление феномена усталости от искусственного интеллекта и анализ его последствий для журналистики на основе обзора литературы с акцентом на техностресс. В работе рассматриваются угрозы, создаваемые технологиями и инструментами искусственного интеллекта в журналистике, через призму будущих опасений журналистов и факторов стресса, которые они порождают. В этом контексте исследование вносит вклад в научную литературу, предлагая представления о долгосрочных негативных последствиях использования искусственного интеллекта, а также о мерах, которые могут предпринять медиапрофессионалы и менеджеры для противодействия этим последствиям.

Концептуальная рамка

Согласно данным научных источников, усталость от искусственного интеллекта не сводится исключительно к технологической усталости, а рассматривается также как психосоциальная форма усталости, отражающая углубление цифрового неравенства под прикрытием инноваций. Усталость от искусственного интеллекта определяется как сложная форма технологического стресса, характеризующаяся когнитивной перегрузкой, трудностями в принятии решений и состоянием насыщения (Üveges, 2025; Ragolane & Patel, 2025). Эта усталость представляет собой не только физическое истощение, вызванное темпами технологических изменений, но и психосоциальное явление, отражающее усиление цифрового неравенства. Хотя передача функций, традиционно выполняемых человеком, системам искусственного интеллекта повышает эффективность и скорость работы организаций, она одновременно порождает стресс, чувство незащищённости и снижение мотивации у сотрудников. Üveges (2025) объясняет данную ситуацию разрывом между ожиданиями и реальностью, перегрузкой, утратой доверия и недостатком прозрачности. Johnson (2025) относит к основным причинам усталости информационную перегрузку, постоянное позиционирование искусственного интеллекта как универсального решателя проблем и ускорение темпов технологических изменений. Эти условия способствуют развитию профессионального выгорания, когнитивной усталости и стремлению дистанцироваться от технологий. В этом контексте литература по технострессу предоставляет важную аналитическую основу для понимания усталости от искусственного интеллекта. Tarafdar и соавт. (2007) выделяют пять измерений техностресса: технологическую перегрузку, технологическое вторжение, технологическую сложность, технологическую незащищённость и технологическую неопределённость. Быстрое распространение технологий искусственного интеллекта активизирует все эти измерения: у людей возникает необходимость в непрерывном обучении, стираются границы между личной и профессиональной жизнью, усиливается давление, связанное с освоением новых навыков (Ragolane & Patel, 2025). Журналистика относится к числу профессий, наиболее подверженных воздействию интеграции искусственного интеллекта. Инструменты генеративного искусственного интеллекта радикально трансформировали процессы производства новостей посредством обработки естественного языка и автоматизированного создания контента (Ott, 2025). Вместе с тем данная трансформация ставит журналистов перед такими вызовами, как незащищённость занятости, этические дилеммы и психологическое выгорание (Upadhyay и соавт., 2024). Журналисты вынуждены адаптироваться к новым платформам, обрабатывать большие объёмы информации и управлять этической неопределённостью в процессе перехода к новостным системам, основанным на искусственном интеллекте, что, в свою очередь, усиливает стресс, связанный с искусственным интеллектом (Ragolane & Patel, 2025). Кроме того, усталость от искусственного интеллекта проявляется у потребителей новостей в форме информационной перегрузки и проблем доверия. По мере того как читатели осознают повторяемость, шаблонность и поверхностность контента, созданного искусственным интеллектом, они склонны избегать таких материалов (Ott, 2025), что ведёт к снижению доверия к средствам массовой информации и ослаблению общественного сознания (Verma, 2024).

Методология
Данное исследование, посвящённое анализу усталости от искусственного интеллекта в журналистике в контексте техностресса, основывается на всестороннем обзоре научной литературы с целью проведения концептуального анализа. Обзор был выполнен с использованием баз данных Google Scholar, Web of Science и Scopus. В качестве ключевых слов применялись: «искусственный интеллект», «усталость», «журналистика», «медиа», «техностресс». Отобранные источники использовались исходя из их релевантности и потенциального вклада в достижение целей исследования.

Результаты
Результаты обзора литературы свидетельствуют о том, что углублению усталости от искусственного интеллекта способствуют несколько факторов, в частности расширение разрыва между ожиданиями и реальностью в отношении искусственного интеллекта, рост недоверия и недостатка прозрачности, а также постоянное давление, связанное с технологическими инновациями. Представление создаваемого контента с позиций «совершенства» при одновременном наличии сбоев и ошибок на практике способно подорвать доверие людей к технологиям. Кроме того, усиление автоматизации в редакциях и неполное понимание принципов функционирования искусственного интеллекта могут приводить к ощущению утраты контроля. Для журналистов в особенности данная ситуация означает не только увеличение рабочей нагрузки или трудности в преодолении технологической сложности, но и размывание профессиональной идентичности.

Заключение и рекомендации

На основе результатов обзора литературы можно утверждать, что усталость от искусственного интеллекта является одним из наиболее значимых психосоциальных феноменов, возникающих в процессе цифровой трансформации современности. Её выраженность в сфере журналистики является естественным следствием тесной связи данной области с технологиями. Вместе с тем, хотя усталость представляет собой неизбежный побочный продукт изменений, при надлежащем управлении она обладает трансформационным потенциалом. Переосмысление сотрудничества человека и машины, установление этических границ, повышение психологической устойчивости журналистов, информирование общественности, инвестиции в образование и развитие грамотности в области искусственного интеллекта являются ключевыми шагами в этом процессе. Кроме того, переход медиаорганизаций от технологически ориентированной модели цифровой трансформации к человекоцентричной модели рассматривается как эффективный фактор в преодолении усталости. Важно подчеркнуть, что отказ от использования инструментов искусственного интеллекта не является решением проблемы усталости от искусственного интеллекта; подлинное решение заключается в том, чтобы искусственный интеллект уважал творческую природу человека. Будущее журналистики будет зависеть не только от технических возможностей искусственного интеллекта, но и от человеческой способности к смыслообразованию, критическому мышлению и этической ответственности. Для дальнейшего развития данной области рекомендуется проведение эмпирических исследований, посвящённых опыту журналистов с различными демографическими характеристиками в контексте усталости от искусственного интеллекта.

संरचित सारांश

अनुसंधान का उद्देश्य

कृत्रिम बुद्धिमत्ता, जो तकनीकी प्रगति के सबसे प्रत्यक्ष उपकरणों में से एक है, मानव जीवन के प्रत्येक क्षेत्र में व्याप्त हो चुकी है और मानव–मशीन अंतःक्रिया की सीमाओं को पुनर्परिभाषित कर रही है। तथापि, इस तीव्र परिवर्तन ने मानव मस्तिष्क की अनुकूलन क्षमता पर गंभीर दबाव डाला है और व्यक्तिगत, संगठनात्मक तथा सामाजिक स्तरों पर एक नए प्रकार की थकान—“कृत्रिम बुद्धिमत्ता थकान”—को जन्म दिया है। यह थकान केवल तकनीकी संतृप्ति बिंदु तक पहुँचने का संकेत नहीं देती, बल्कि लोगों द्वारा अपने संज्ञानात्मक, भावनात्मक और पेशेवर अस्तित्व के संदर्भ में अनुभव किए जाने वाले तनाव को भी प्रतिबिंबित करती है। चूँकि पत्रकारिता का क्षेत्र इस परिवर्तन के केंद्र में स्थित है, इसलिए इस क्षेत्र में यह थकान विशेष रूप से स्पष्ट रूप से दिखाई देती है। इसी समस्या के आधार पर, इस अध्ययन का उद्देश्य कृत्रिम बुद्धिमत्ता थकान पर एक संकल्पनात्मक चर्चा प्रस्तुत करना तथा तकनीकी तनाव (टेक्नोस्ट्रेस) पर केंद्रित साहित्य समीक्षा पद्धति के माध्यम से पत्रकारिता के क्षेत्र में इसके निहितार्थों की जाँच करना है। अध्ययन पत्रकारों की भविष्य संबंधी चिंताओं और उनसे उत्पन्न तनाव कारकों के परिप्रेक्ष्य से पत्रकारिता में कृत्रिम बुद्धिमत्ता तकनीकों और उपकरणों द्वारा उत्पन्न खतरों का विश्लेषण करता है। इस प्रकार, यह शोध कृत्रिम बुद्धिमत्ता के उपयोग के दीर्घकालिक नकारात्मक प्रभावों तथा इन प्रभावों से निपटने के लिए मीडिया पेशेवरों और प्रबंधकों द्वारा अपनाए जा सकने वाले उपायों पर अंतर्दृष्टि प्रदान करके साहित्य में योगदान देता है।

संकल्पनात्मक ढाँचा

साहित्य के आधार पर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता थकान केवल तकनीकी थकान तक सीमित नहीं है, बल्कि इसे नवाचार के आवरण में डिजिटल असमानता के गहराने को प्रतिबिंबित करने वाली एक मनोसामाजिक थकान के रूप में भी देखा जाता है। कृत्रिम बुद्धिमत्ता थकान को तकनीकी तनाव के एक जटिल रूप के रूप में परिभाषित किया गया है, जिसकी विशेषताएँ संज्ञानात्मक अधिभार, निर्णय लेने में कठिनाई और संतृप्ति की भावना हैं (Üveges, 2025; Ragolane & Patel, 2025)। यह थकान न केवल तकनीकी परिवर्तन की तीव्र गति से उत्पन्न शारीरिक थकावट का प्रतिनिधित्व करती है, बल्कि डिजिटल असमानता के गहन होने को दर्शाने वाली एक मनोसामाजिक थकान भी है। यद्यपि कृत्रिम बुद्धिमत्ता द्वारा मानव श्रम से संबद्ध कार्यों का ग्रहण करना संगठनों में दक्षता और गति को बढ़ाता है, परंतु साथ ही यह कर्मचारियों में तनाव, असुरक्षा और प्रेरणा में कमी भी उत्पन्न करता है। Üveges (2025) इसके कारणों के रूप में अपेक्षाओं और वास्तविकता के बीच अंतर, अधिभार, विश्वास का क्षरण और पारदर्शिता की कमी को रेखांकित करते हैं। Johnson (2025) सूचना अधिभार, समस्याओं के समाधानकर्ता के रूप में कृत्रिम बुद्धिमत्ता की निरंतर प्रस्तुति और तकनीकी परिवर्तन की बढ़ती गति को थकान के प्रमुख कारण बताते हैं। ये परिस्थितियाँ कर्मचारियों में पेशेवर दहन (बर्नआउट), संज्ञानात्मक थकान और प्रौद्योगिकी से दूरी बनाने की प्रवृत्ति को जन्म देती हैं। इस संदर्भ में, टेक्नोस्ट्रेस पर आधारित साहित्य कृत्रिम बुद्धिमत्ता थकान को समझने में महत्वपूर्ण प्रकाश डालता है। Tarafdar आदि (2007) के अनुसार, तकनीकी तनाव पाँच आयामों में प्रकट होता है: तकनीकी अधिभार, तकनीकी अतिक्रमण, तकनीकी जटिलता, तकनीकी असुरक्षा और तकनीकी अनिश्चितता। कृत्रिम बुद्धिमत्ता तकनीकों का तीव्र प्रसार इन सभी आयामों को सक्रिय करता है—व्यक्तियों को निरंतर सीखने की आवश्यकता महसूस होती है, निजी और पेशेवर जीवन की सीमाएँ धुंधली हो जाती हैं, और नई क्षमताओं में दक्षता प्राप्त करने का दबाव बढ़ता है (Ragolane & Patel, 2025)। पत्रकारिता उन पेशों में से एक है जो कृत्रिम बुद्धिमत्ता के एकीकरण से सबसे अधिक प्रभावित हुए हैं। जनरेटिव कृत्रिम बुद्धिमत्ता उपकरणों ने प्राकृतिक भाषा प्रसंस्करण और स्वचालित सामग्री निर्माण के माध्यम से समाचार उत्पादन की प्रक्रियाओं को मूल रूप से बदल दिया है (Ott, 2025)। तथापि, इस परिवर्तन ने पत्रकारों को रोजगार असुरक्षा, नैतिक दुविधाओं और मनोवैज्ञानिक दहन जैसी चुनौतियों का भी सामना कराया है (Upadhyay आदि, 2024)। पत्रकारों को नए प्लेटफार्मों के अनुरूप ढलना, विशाल मात्रा में सामग्री का प्रसंस्करण करना और कृत्रिम बुद्धिमत्ता-आधारित समाचार प्रणालियों में संक्रमण के दौरान नैतिक अस्पष्टताओं का प्रबंधन करना पड़ता है, जिससे कृत्रिम बुद्धिमत्ता से संबंधित तनाव बढ़ता है (Ragolane & Patel, 2025)। इसके अतिरिक्त, कृत्रिम बुद्धिमत्ता थकान समाचार उपभोक्ताओं में सूचना अधिभार और विश्वास संबंधी समस्याओं के रूप में भी प्रकट होती है। जब पाठक यह अनुभव करते हैं कि कृत्रिम बुद्धिमत्ता द्वारा निर्मित सामग्री दोहरावपूर्ण, रूढ़िबद्ध और सतही है, तो वे ऐसे समाचारों से दूरी बनाने लगते हैं (Ott, 2025)। इससे मीडिया की विश्वसनीयता में गिरावट और सार्वजनिक चेतना के कमजोर होने की स्थिति उत्पन्न होती है (Verma, 2024)।

कार्यप्रणाली
यह अध्ययन, जो तकनीकी तनाव के संदर्भ में पत्रकारिता में कृत्रिम बुद्धिमत्ता थकान की जाँच करता है, एक संकल्पनात्मक विश्लेषण के लिए व्यापक साहित्य समीक्षा पर आधारित है। यह समीक्षा Google Scholar, Web of Science और Scopus डेटाबेस का उपयोग करके की गई। साहित्य समीक्षा में प्रयुक्त प्रमुख शब्द थे: “कृत्रिम बुद्धिमत्ता”, “थकान”, “पत्रकारिता”, “मीडिया” और “टेक्नोस्ट्रेस”। चयनित स्रोतों का उपयोग उनके अध्ययन में संभावित योगदान के आधार पर किया गया।

निष्कर्ष
साहित्य समीक्षा से प्राप्त निष्कर्षों के अनुसार, कई कारक कृत्रिम बुद्धिमत्ता थकान के गहराने में योगदान देते हैं। इनमें कृत्रिम बुद्धिमत्ता के संबंध में अपेक्षाओं और वास्तविकता के बीच बढ़ता अंतर, विश्वास और पारदर्शिता की कमी, तथा तकनीकी नवाचार के लिए निरंतर दबाव शामिल हैं। उत्पादित सामग्री को “पूर्णता” की धारणा के साथ प्रस्तुत करना, जबकि व्यवहार में त्रुटियाँ और व्यवधान मौजूद हों, प्रौद्योगिकी के प्रति लोगों के विश्वास को हिला सकता है। इसके अतिरिक्त, समाचार कक्षों में बढ़ती स्वचालन और कृत्रिम बुद्धिमत्ता के कार्य-तंत्र की अपूर्ण समझ व्यक्तियों में नियंत्रण के अभाव की भावना उत्पन्न कर सकती है। विशेष रूप से पत्रकारों के लिए, यह स्थिति न केवल कार्यभार में वृद्धि या तकनीकी जटिलताओं से निपटने की कठिनाई का संकेत देती है, बल्कि पेशेवर पहचान के धुंधलेपन को भी दर्शाती है।

निष्कर्ष एवं सिफारिशें

साहित्य समीक्षा के निष्कर्षों के आधार पर यह कहा जा सकता है कि कृत्रिम बुद्धिमत्ता थकान समकालीन डिजिटल परिवर्तन प्रक्रिया में उभरने वाली सबसे महत्वपूर्ण मनोसामाजिक घटनाओं में से एक है। पत्रकारिता में इसकी दृश्यता इस क्षेत्र के प्रौद्योगिकी से गहरे संबंध का स्वाभाविक परिणाम है। तथापि, यद्यपि थकान परिवर्तन का एक अपरिहार्य उप-उत्पाद है, उचित प्रबंधन की स्थिति में इसमें रूपांतरणकारी क्षमता भी निहित है। मानव–मशीन सहयोग की पुनर्परिभाषा, नैतिक सीमाओं की स्थापना, पत्रकारों की मनोवैज्ञानिक दृढ़ता को सुदृढ़ करना, सार्वजनिक जागरूकता बढ़ाना, शिक्षा में निवेश करना और कृत्रिम बुद्धिमत्ता साक्षरता को प्रोत्साहित करना इस प्रक्रिया के प्रमुख चरण हैं। इसके अतिरिक्त, मीडिया संगठनों का प्रौद्योगिकी-केंद्रित डिजिटल परिवर्तन मॉडल से मानव-केंद्रित मॉडल की ओर स्थानांतरण थकान से निपटने में एक प्रभावी कारक के रूप में देखा जाता है। यह जानना महत्वपूर्ण है कि कृत्रिम बुद्धिमत्ता उपकरणों का त्याग करना कृत्रिम बुद्धिमत्ता थकान का समाधान नहीं है; समाधान इस बात में निहित है कि कृत्रिम बुद्धिमत्ता मानव की रचनात्मक प्रकृति का सम्मान करे। पत्रकारिता का भविष्य न केवल कृत्रिम बुद्धिमत्ता की तकनीकी क्षमताओं पर, बल्कि अर्थ-निर्माण, आलोचनात्मक चिंतन और नैतिक उत्तरदायित्व के लिए मानव क्षमता पर भी निर्भर करेगा। क्षेत्र में योगदान के लिए, भविष्य के अध्ययनों को विभिन्न जनसांख्यिकीय पृष्ठभूमियों वाले पत्रकारों के अनुभवों की अनुभवजन्य जाँच करने की सिफारिश की जाती है।