Abstract

Büyük Orta Doğu Projesi (BOP) yeni milenyumla beraber Uluslararası İlişkiler alanındaki en uzun süreçli girişimdir. BOP kapsamında Orta Doğu bölgesinde yer alan çok sayıda aktörde köklü değişimler planlanmıştır. Makale yirmi yılı aşan bu girişimin başlangıcı, günümüzdeki durumu ve gelecekte evrilebileceği güç projeksiyonlarını araştırmaktadır. Çalışmada BOP’un temel dayanakları, girişimin uygulanması, stratejik yaklaşımlar ve sonuçları ile birlikte gelecekte nasıl bir politik eylemselliğe evrilebileceği analiz edilmektedir. Bu bağlamda BOP’a giden sürecin anlaşılabilmesi için Soğuk Savaş sonrasındaki ABD’nin politikaları, 11 Eylül 2001 saldırıları ve ardından Orta Doğu’da BOP’un uygulanması, Arap Baharı olayları ve bölgesel ayaklanmalar ve sonrasında günümüze kadar güç dengelerindeki değişimler kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. BOP girişiminin başlangıcından günümüze kadarki süreçte nasıl bir seyir izlediği değerlendirilerek gelecekte bölgesel aktörler, ABD ve Batılı aktörler ile Rusya ve Çin gibi karşıt büyük güçlerin stratejileri hakkında karşılaştırmalı analizler yapılmıştır. BOP büyük güçlerin ve bölgesel aktörlerin etkileri çerçevesinde uzun süreçli bir girişim olarak gelecekte güç projeksiyonları açısından dikkate alınacaktır. Girişimin politik yönü kadar dini, ekonomik ve sosyal boyuta da özellikle dikkat çekmektedir. ABD’nin hegemon gücündeki değişimler çerçevesinde BOP girişiminde stratejik dönüşümler görülmüştür. Hegemonun güç projeksiyonları çerçevesinde icra ettiği politikalar bütün aktörlerin girişime yönelik yaklaşımında farklılıklara neden olmaktadır. Halen güncelliğini koruyan ve uygulaması sürdürülen BOP girişiminin karşılaştırmalı analizi vasıtasıyla Uluslararası İlişkiler alanına özgün katkıların sağlanması amaçlanmıştır.

Abstract

The Greater Middle East Project (GMEP) is the longest-running initiative in the field of International Relations in the new millennium. Within the scope of the GMEP, radical changes were planned in many actors in the Middle East region. The article investigates the beginning of this initiative, which has been going on for over twenty years, its current status and the power projections it may evolve into in the future. The study analyzes the basic foundations of the GMEP, the implementation of the initiative, strategic approaches and results, and how it may evolve into a political action in the future. In this context, in order to understand the process leading to the GMEP, the policies of the USA after the Cold War, the September 11, 2001 attacks and the subsequent implementation of the GMEP in the Middle East, the Arab Spring events and regional uprisings, and the changes in the balance of power until today were comprehensively examined. By evaluating how the GMEP initiative has progressed from its beginning to the present, comparative analyses were made on the strategies of regional actors, the USA and Western actors, and opposing great powers such as Russia and China. It is aimed to provide original contributions to the field of International Relations through the comparative analysis of the GMEP initiative, which is still relevant and continues to be implemented.

Structured Abstract:

The GMEP initiative was met with different reactions by international institutions and organizations. Although organizations such as the European Union and the Arab League initially reacted, the course of the project did not change. In addition, although the use of NATO as a tool for the implementation of the GMEP was not welcomed at the beginning, this military organization later became an influential force that shaped the US foreign policy in this respect. The GMEP, which aims to change the borders of 22 states in North Africa and the Middle East, is still an active initiative (Kepsutlu, 2016, pp. 210-211).

Following the 9/11 attacks, the United States has taken multidimensional actions as a mechanism to provide security around the world, acting on the perception that it is the guarantor of peace. However, the actor has never faced an existential threat, including the September 11 attacks. The US is only vulnerable to nuclear weapons. Nevertheless, it is the dominant global player in terms of military expenditures (Statista, 2023a). It has a dominant military capacity, including nuclear weapons, and has spent six trillion dollars on interventions in the Middle East (Köni, 2016, pp. 96–97).

The US international war against terrorism in the Middle East has not yielded the desired results. Global terrorist incidents have increased due to the US's actions initiated as part of the international fight against terrorism. Israel, the largest US ally in the Middle East, receives massive financial aid. The aid amounts to billions of dollars (Statista, 2023c). Even though these supports are not accepted by the US public, Israel is prioritized as a constant rule of the actor's foreign policy (Statista, 2023b).

The main US interests in the Middle East region are oil, nuclear non-proliferation, Israel's security, democracy promotion, and the fight against international terrorism. Middle Eastern energy resources and energy transportation routes are of indispensable interest for US foreign policy. Regional countries with oil are always kept under control, while preventive policies are pursued to prevent another great power from penetrating them. The possession of nuclear weapons by an important regional actor such as Iran is considered too risky for US interests. On the other hand, the nuclear weapons capability of Israel, a regional ally, is viewed positively. For the United States, Israel's existence and security is the focal point of its Middle East policies. The US, which provides unlimited political, economic, and military support to its ally, vetoes investigations at the United Nations into the military actions of this actor that violate international law. In addition, one of the most important historical events for the Middle East geography is the Arab Spring. While the people of the region were promised a democratic order, at the same time, uprisings were organized against the former allied leaders who had ruled these states for many years. The uprisings in Tunisia, Egypt, Syria, Libya, and Yemen, which have spread to many regional countries, have had significant consequences. Many people lost their lives and, millions were forced to flee their countries as irregular migrants. The Arab Spring events have benefited almost no regional country. Only revolts against certain elected leaders were encouraged, while US-allied actors such as Saudi Arabia, which is not ruled by a democratic regime, were excluded from the scope of the GMEP. For American interests, the concept of combating international terrorism is an important foreign policy tool. In this way, the US has provided the legitimacy to intervene against structures that are considered terrorist according to its own approach, regardless of which state they exist in. Military operations have been carried out in Iraq and Syria under the pretext of the existence of organizations such as Al-Qaeda and ISIS. However, there is no general consensus on the criteria by which armed organizations in the region are considered terrorists. The main criterion for the US is whether these organizations are in conflict with the interests of the actor. The use of proxy wars as a new political method in the Middle East has also been favorable for the US. The presence of friendly and allied organizations in the region on the ground instead of US troops has significantly reduced the risk of casualties. In this way, the lack of troop losses also prevents pressure from domestic public opinion. Overall, the GMEP is the longest-running US initiative in the 21st century and is still being implemented in a stable manner.

The GMEP's beginnings and the process up to the present day have created an important international memory of what its future might look like. In terms of the strategies planned between regional countries, the US and Western powers, and counter-powers such as Russia and China, the course of action and the results achieved in the GMEP's process to date will certainly be taken into account. All actors will continue their policies regarding the GMEP initiative within the framework of their interests, taking into account changing power projections and all balances.

Yapılandırılmış Özet:

GMEP girişimi, uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından farklı tepkilerle karşılandı. Avrupa Birliği ve Arap Birliği gibi kuruluşlar başlangıçta tepki gösterseler de, projenin gidişatı değişmedi. Ayrıca, GMEP'in uygulanması için NATO'nun bir araç olarak kullanılması başlangıçta hoş karşılanmasa da, bu askeri kuruluş daha sonra bu konuda ABD dış politikasını şekillendiren etkili bir güç haline geldi. Kuzey Afrika ve Orta Doğu'daki 22 devletin sınırlarını değiştirmeyi amaçlayan GMEP, halen aktif bir girişimdir (Kepsutlu, 2016, s. 210-211).

11 Eylül saldırılarının ardından ABD, barışın garantörü olduğu algısıyla hareket ederek, dünya çapında güvenlik sağlamak için çok boyutlu eylemler gerçekleştirmiştir. Ancak bu aktör, 11 Eylül saldırıları da dahil olmak üzere hiçbir zaman varoluşsal bir tehditle karşı karşıya kalmamıştır. ABD sadece nükleer silahlara karşı savunmasızdır. Bununla birlikte, askeri harcamalar açısından küresel alanda baskın bir aktördür (Statista, 2023a). Nükleer silahlar da dahil olmak üzere baskın bir askeri kapasiteye sahiptir ve Orta Doğu'daki müdahaleler için altı trilyon dolar harcamıştır (Köni, 2016, s. 96–97).

ABD'nin Orta Doğu'da terörle mücadele için yürüttüğü uluslararası savaş, istenen sonuçları vermemiştir. ABD'nin uluslararası terörle mücadele kapsamında başlattığı eylemler nedeniyle küresel terör olayları artmıştır. ABD'nin Orta Doğu'daki en büyük müttefiki olan İsrail, milyarlarca dolarlık büyük bir mali yardım almaktadır (Statista, 2023c). Bu destekler ABD halkı tarafından kabul edilmese de, İsrail, aktörün dış politikasının değişmez bir kuralı olarak öncelikli konumdadır (Statista, 2023b).

ABD'nin Orta Doğu bölgesindeki başlıca çıkarları petrol, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi, İsrail'in güvenliği, demokrasinin teşviki ve uluslararası terörizmle mücadeledir. Orta Doğu'nun enerji kaynakları ve enerji nakil yolları, ABD dış politikası için vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Petrolü olan bölge ülkeleri her zaman kontrol altında tutulurken, başka bir büyük gücün bu ülkelere girmesini önlemek için önleyici politikalar izlenmektedir. İran gibi önemli bir bölgesel aktörün nükleer silaha sahip olması, ABD'nin çıkarları için çok riskli kabul edilmektedir. Öte yandan, bölgesel bir müttefik olan İsrail'in nükleer silah kapasitesi olumlu olarak değerlendirilmektedir. ABD için İsrail'in varlığı ve güvenliği, Orta Doğu politikalarının odak noktasıdır. Müttefikine sınırsız siyasi, ekonomik ve askeri destek sağlayan ABD, bu aktörün uluslararası hukuku ihlal eden askeri eylemlerine ilişkin Birleşmiş Milletler'deki soruşturmaları veto etmektedir. Buna ek olarak, Orta Doğu coğrafyası için en önemli tarihi olaylardan biri Arap Baharı'dır. Bölge halkına demokratik bir düzen vaat edilirken, aynı zamanda bu devletleri uzun yıllar yöneten eski müttefik liderlere karşı ayaklanmalar düzenlendi. Tunus, Mısır, Suriye, Libya ve Yemen'de başlayan ve birçok bölge ülkesine yayılan ayaklanmaların önemli sonuçları oldu. Birçok insan hayatını kaybetmiş, milyonlarca insan ise düzensiz göçmen olarak ülkelerinden kaçmak zorunda kalmıştır. Arap Baharı olayları, neredeyse hiçbir bölge ülkesine fayda sağlamamıştır. Sadece belirli seçilmiş liderlere karşı ayaklanmalar teşvik edilirken, demokratik bir rejimle yönetilmeyen Suudi Arabistan gibi ABD müttefiki aktörler GMEP'nin kapsamı dışında tutulmuştur. Amerikan çıkarları için, uluslararası terörizmle mücadele kavramı önemli bir dış politika aracıdır. Bu sayede ABD, hangi devlette var olurlarsa olsunlar, kendi yaklaşımına göre terörist olarak kabul edilen yapılara karşı müdahale etme meşruiyetini sağlamıştır. Irak ve Suriye'de El Kaide ve IŞİD gibi örgütlerin varlığı bahanesiyle askeri operasyonlar yürütülmüştür. Ancak, bölgedeki silahlı örgütlerin terörist olarak kabul edilme kriterleri konusunda genel bir konsensüs yoktur. ABD için ana kriter, bu örgütlerin aktörün çıkarlarıyla çatışıp çatışmadığıdır. Orta Doğu'da yeni bir siyasi yöntem olarak vekalet savaşlarının kullanılması da ABD için avantajlı olmuştur. Bölgede ABD askerleri yerine dost ve müttefik örgütlerin varlığı, zayiat riskini önemli ölçüde azaltmıştır. Bu şekilde, asker kaybının olmaması, iç kamuoyunun baskısını da önlemektedir. Genel olarak, GMEP 21. yüzyılda ABD'nin en uzun süredir devam eden girişimi olup, halen istikrarlı bir şekilde uygulanmaktadır.

GMEP'in başlangıcı ve bugüne kadar olan süreç, geleceğinin nasıl olabileceğine dair önemli bir uluslararası hafıza oluşturmuştur. Bölge ülkeleri, ABD ve Batılı güçler ile Rusya ve Çin gibi karşı güçler arasında planlanan stratejiler açısından, GMEP sürecinde bugüne kadar izlenen yol ve elde edilen sonuçlar kesinlikle dikkate alınacaktır. Tüm aktörler, değişen güç projeksiyonlarını ve tüm dengeleri göz önünde bulundurarak, çıkarları çerçevesinde GMEP girişimi ile ilgili politikalarını sürdüreceklerdir.

ملخص منظم: 

لاقى مشروع GMEP ردود فعل مختلفة من قبل المؤسسات والمنظمات الدولية. على الرغم من أن منظمات مثل الاتحاد الأوروبي والجامعة العربية قد ردت في البداية، إلا أن مسار المشروع لم يتغير. بالإضافة إلى ذلك، على الرغم من أن استخدام حلف الناتو كأداة لتنفيذ مشروع GMEP لم يكن مرحبًا به في البداية، إلا أن هذه المنظمة العسكرية أصبحت لاحقًا قوة مؤثرة شكلت السياسة الخارجية الأمريكية في هذا الصدد. لا تزال مبادرة GMEP، التي تهدف إلى تغيير حدود 22 دولة في شمال إفريقيا والشرق الأوسط، مبادرة نشطة (Kepsutlu، 2016، ص 210-211).

في أعقاب هجمات 11 سبتمبر، اتخذت الولايات المتحدة إجراءات متعددة الأبعاد كآلية لتوفير الأمن في جميع أنحاء العالم، انطلاقًا من تصورها بأنها الضامن للسلام. ومع ذلك، لم يواجه هذا الفاعل أبدًا تهديدًا وجوديًا، بما في ذلك هجمات 11 سبتمبر. الولايات المتحدة معرضة للخطر فقط من الأسلحة النووية. ومع ذلك، فهي اللاعب العالمي المهيمن من حيث الإنفاق العسكري (Statista، 2023a). لديها قدرة عسكرية مهيمنة، بما في ذلك الأسلحة النووية، وقد أنفقت ستة تريليونات دولار على التدخلات في الشرق الأوسط (Köni، 2016، ص 96-97).

لم تسفر الحرب الدولية التي تشنها الولايات المتحدة ضد الإرهاب في الشرق الأوسط عن النتائج المرجوة. ازدادت الحوادث الإرهابية العالمية بسبب الإجراءات التي اتخذتها الولايات المتحدة في إطار الحرب الدولية على الإرهاب. تتلقى إسرائيل، أكبر حليف للولايات المتحدة في الشرق الأوسط، مساعدات مالية ضخمة. تبلغ هذه المساعدات مليارات الدولارات (Statista، 2023c). على الرغم من أن هذه المساعدات لا تقبلها الرأي العام الأمريكي، إلا أن إسرائيل تحظى بالأولوية كقاعدة ثابتة في سياسة الخارجية الأمريكية (Statista، 2023b).

تتمثل المصالح الأمريكية الرئيسية في منطقة الشرق الأوسط في النفط، ومنع انتشار الأسلحة النووية، وأمن إسرائيل، وتعزيز الديمقراطية، ومكافحة الإرهاب الدولي. تعد موارد الطاقة في الشرق الأوسط وطرق نقل الطاقة ذات أهمية لا غنى عنها للسياسة الخارجية الأمريكية. يتم التحكم دائمًا في دول المنطقة التي تمتلك النفط، بينما يتم اتباع سياسات وقائية لمنع قوة عظمى أخرى من اختراقها. يعتبر حيازة أسلحة نووية من قبل لاعب إقليمي مهم مثل إيران أمرًا محفوفًا بالمخاطر بالنسبة لمصالح الولايات المتحدة. من ناحية أخرى، يُنظر إلى قدرة إسرائيل، الحليف الإقليمي، على امتلاك أسلحة نووية بشكل إيجابي. بالنسبة للولايات المتحدة، يمثل وجود إسرائيل وأمنها محور سياساتها في الشرق الأوسط. الولايات المتحدة، التي تقدم دعماً سياسياً واقتصادياً وعسكرياً غير محدود لحليفها، تستخدم حق النقض في الأمم المتحدة ضد التحقيقات في الأعمال العسكرية لهذا الفاعل التي تنتهك القانون الدولي. بالإضافة إلى ذلك، يعد الربيع العربي أحد أهم الأحداث التاريخية في منطقة الشرق الأوسط. ففي الوقت الذي وُعد فيه شعوب المنطقة بنظام ديمقراطي، نُظمت في الوقت نفسه انتفاضات ضد القادة السابقين الحلفاء الذين حكموا هذه الدول لسنوات عديدة. وقد كان للانتفاضات في تونس ومصر وسوريا وليبيا واليمن، التي امتدت إلى العديد من دول المنطقة، عواقب وخيمة. فقد العديد من الأشخاص حياتهم، واضطر الملايين إلى الفرار من بلدانهم كمهاجرين غير شرعيين. لم تستفد أي دولة في المنطقة تقريبًا من أحداث الربيع العربي. تم تشجيع الثورات ضد بعض القادة المنتخبين فقط، بينما تم استبعاد الجهات الفاعلة الحليفة للولايات المتحدة، مثل المملكة العربية السعودية، التي لا يحكمها نظام ديمقراطي، من نطاق GMEP. بالنسبة للمصالح الأمريكية، يعد مفهوم مكافحة الإرهاب الدولي أداة مهمة في السياسة الخارجية. وبهذه الطريقة، وفرت الولايات المتحدة الشرعية للتدخل ضد الهياكل التي تعتبر إرهابية وفقًا لنهجها الخاص، بغض النظر عن الدولة التي توجد فيها. وقد نُفذت عمليات عسكرية في العراق وسوريا بحجة وجود منظمات مثل القاعدة وداعش. ومع ذلك، لا يوجد إجماع عام على المعايير التي تُعتبر بموجبها المنظمات المسلحة في المنطقة إرهابية. والمعيار الرئيسي بالنسبة للولايات المتحدة هو ما إذا كانت هذه المنظمات تتعارض مع مصالح الجهة الفاعلة. كما كان استخدام الحروب بالوكالة كأسلوب سياسي جديد في الشرق الأوسط مواتياً للولايات المتحدة. فقد أدى وجود منظمات صديقة وحليفة في المنطقة على الأرض بدلاً من القوات الأمريكية إلى تقليل مخاطر وقوع إصابات بشكل كبير. وبهذه الطريقة، فإن عدم وقوع خسائر في القوات يمنع أيضاً الضغط من الرأي العام المحلي. بشكل عام، تعد مبادرة الشراكة الاستراتيجية العالمية للطاقة (GMEP) أطول مبادرة أمريكية في القرن الحادي والعشرين، ولا تزال قيد التنفيذ بطريقة مستقرة.

وقد خلقت بدايات مشروع الشرق الأوسط الكبير وعملية تنفيذه حتى يومنا هذا ذاكرة دولية مهمة لما قد يكون عليه مستقبله. ومن حيث الاستراتيجيات المخطط لها بين دول المنطقة والولايات المتحدة والقوى الغربية والقوى المضادة مثل روسيا والصين، سيؤخذ مسار العمل والنتائج التي تحققت في عملية مشروع الشرق الأوسط الكبير حتى الآن في الاعتبار بالتأكيد. وستواصل جميع الأطراف الفاعلة سياساتها المتعلقة بمبادرة مشروع الشرق الأوسط الكبير في إطار مصالحها، مع مراعاة التغيرات في توقعات القوى وجميع التوازنات.

Résumé structuré :

L'initiative GMEP a suscité des réactions diverses de la part des institutions et organisations internationales. Bien que des organisations telles que l'Union européenne et la Ligue arabe aient initialement réagi, le cours du projet n'a pas changé. En outre, bien que le recours à l'OTAN comme outil de mise en œuvre du GMEP n'ait pas été bien accueilli au début, cette organisation militaire est ensuite devenue une force influente qui a façonné la politique étrangère américaine à cet égard. Le GMEP, qui vise à modifier les frontières de 22 États d'Afrique du Nord et du Moyen-Orient, est toujours une initiative active (Kepsutlu, 2016, pp. 210-211).

À la suite des attentats du 11 septembre, les États-Unis ont pris des mesures multidimensionnelles afin d'assurer la sécurité dans le monde entier, agissant selon la perception qu'ils sont les garants de la paix. Cependant, cet acteur n'a jamais été confronté à une menace existentielle, y compris lors des attentats du 11 septembre. Les États-Unis ne sont vulnérables qu'aux armes nucléaires. Néanmoins, ils sont l'acteur mondial dominant en termes de dépenses militaires (Statista, 2023a). Ils disposent d'une capacité militaire dominante, y compris d'armes nucléaires, et ont dépensé six mille milliards de dollars pour leurs interventions au Moyen-Orient (Köni, 2016, pp. 96-97).

La guerre internationale menée par les États-Unis contre le terrorisme au Moyen-Orient n'a pas donné les résultats escomptés. Les incidents terroristes mondiaux ont augmenté en raison des actions entreprises par les États-Unis dans le cadre de la lutte internationale contre le terrorisme. Israël, le plus grand allié des États-Unis au Moyen-Orient, reçoit une aide financière massive. Cette aide s'élève à des milliards de dollars (Statista, 2023c). Même si ces aides ne sont pas acceptées par l'opinion publique américaine, Israël est prioritaire en tant que règle constante de la politique étrangère de l'acteur (Statista, 2023b).

Les principaux intérêts américains dans la région du Moyen-Orient sont le pétrole, la non-prolifération nucléaire, la sécurité d'Israël, la promotion de la démocratie et la lutte contre le terrorisme international. Les ressources énergétiques et les voies de transport de l'énergie au Moyen-Orient revêtent un intérêt indispensable pour la politique étrangère américaine. Les pays de la région qui possèdent du pétrole sont toujours maintenus sous contrôle, tandis que des politiques préventives sont mises en œuvre pour empêcher une autre grande puissance de s'y implanter. La possession d'armes nucléaires par un acteur régional important tel que l'Iran est considérée comme trop risquée pour les intérêts américains. En revanche, la capacité nucléaire d'Israël, allié régional, est considérée comme positive. Pour les États-Unis, l'existence et la sécurité d'Israël sont au cœur de leur politique au Moyen-Orient. Les États-Unis, qui apportent un soutien politique, économique et militaire illimité à leur allié, opposent leur veto aux enquêtes des Nations unies sur les actions militaires de cet acteur qui violent le droit international. En outre, l'un des événements historiques les plus importants pour la géographie du Moyen-Orient est le Printemps arabe. Alors que l'ordre démocratique était promis aux populations de la région, des soulèvements ont été organisés contre les anciens dirigeants alliés qui avaient gouverné ces États pendant de nombreuses années. Les soulèvements en Tunisie, en Égypte, en Syrie, en Libye et au Yémen, qui se sont étendus à de nombreux pays de la région, ont eu des conséquences importantes. De nombreuses personnes ont perdu la vie et des millions d'autres ont été contraintes de fuir leur pays en tant que migrants irréguliers. Les événements du Printemps arabe n'ont profité à presque aucun pays de la région. Seules les révoltes contre certains dirigeants élus ont été encouragées, tandis que les acteurs alliés des États-Unis, tels que l'Arabie saoudite, qui n'est pas gouvernée par un régime démocratique, ont été exclus du champ d'application du GMEP. Pour les intérêts américains, le concept de lutte contre le terrorisme international est un outil important de politique étrangère. De cette manière, les États-Unis ont légitimé leur intervention contre des structures considérées comme terroristes selon leur propre approche, quel que soit l'État dans lequel elles se trouvent. Des opérations militaires ont été menées en Irak et en Syrie sous prétexte de l'existence d'organisations telles qu'Al-Qaïda et Daech. Cependant, il n'existe pas de consensus général sur les critères permettant de considérer les organisations armées de la région comme terroristes. Le principal critère pour les États-Unis est de savoir si ces organisations sont en conflit avec les intérêts de l'acteur. Le recours à des guerres par procuration comme nouvelle méthode politique au Moyen-Orient a également été favorable aux États-Unis. La présence d'organisations amies et alliées dans la région sur le terrain, à la place des troupes américaines, a considérablement réduit le risque de pertes humaines. De cette manière, l'absence de pertes humaines empêche également toute pression de la part de l'opinion publique nationale. Dans l'ensemble, le GMEP est l'initiative américaine la plus ancienne du XXIe siècle et continue d'être mise en œuvre de manière stable.

Les débuts du GMEP et son évolution jusqu'à aujourd'hui ont créé une mémoire internationale importante de ce à quoi pourrait ressembler son avenir. En ce qui concerne les stratégies prévues entre les pays de la région, les États-Unis et les puissances occidentales, et les contre-puissances telles que la Russie et la Chine, le cours des actions et les résultats obtenus dans le cadre du GMEP jusqu'à présent seront certainement pris en compte. Tous les acteurs poursuivront leurs politiques concernant l'initiative GMEP dans le cadre de leurs intérêts, en tenant compte de l'évolution des projections de puissance et de tous les équilibres.

Resumen estructurado:

La iniciativa GMEP suscitó diferentes reacciones por parte de instituciones y organizaciones internacionales. Aunque organizaciones como la Unión Europea y la Liga Árabe reaccionaron inicialmente, el curso del proyecto no cambió. Además, aunque al principio no se acogió con agrado el uso de la OTAN como herramienta para la implementación de la GMEP, esta organización militar se convirtió más tarde en una fuerza influyente que configuró la política exterior de Estados Unidos en este sentido. El GMEP, cuyo objetivo es cambiar las fronteras de 22 Estados del norte de África y Oriente Medio, sigue siendo una iniciativa activa (Kepsutlu, 2016, pp. 210-211).

Tras los atentados del 11 de septiembre, Estados Unidos ha emprendido acciones multidimensionales como mecanismo para garantizar la seguridad en todo el mundo, actuando desde la percepción de que es el garante de la paz. Sin embargo, este actor nunca se ha enfrentado a una amenaza existencial, incluidos los atentados del 11 de septiembre. Estados Unidos solo es vulnerable a las armas nucleares. No obstante, es el actor global dominante en términos de gasto militar (Statista, 2023a). Cuenta con una capacidad militar dominante, incluidas las armas nucleares, y ha gastado seis billones de dólares en intervenciones en Oriente Medio (Köni, 2016, pp. 96-97).

La guerra internacional de Estados Unidos contra el terrorismo en Oriente Medio no ha dado los resultados deseados. Los incidentes terroristas a nivel mundial han aumentado debido a las acciones emprendidas por Estados Unidos como parte de la lucha internacional contra el terrorismo. Israel, el mayor aliado de Estados Unidos en Oriente Medio, recibe una ayuda financiera masiva. La ayuda asciende a miles de millones de dólares (Statista, 2023c). Aunque estas ayudas no son aceptadas por la opinión pública estadounidense, se da prioridad a Israel como norma constante de la política exterior del actor (Statista, 2023b).

Los principales intereses de Estados Unidos en la región de Oriente Medio son el petróleo, la no proliferación nuclear, la seguridad de Israel, la promoción de la democracia y la lucha contra el terrorismo internacional. Los recursos energéticos y las rutas de transporte de energía de Oriente Medio son de interés indispensable para la política exterior estadounidense. Los países de la región con petróleo se mantienen siempre bajo control, mientras que se aplican políticas preventivas para evitar que otra gran potencia penetre en ellos. La posesión de armas nucleares por parte de un actor regional importante como Irán se considera demasiado arriesgada para los intereses estadounidenses. Por otro lado, la capacidad nuclear de Israel, un aliado regional, se considera positiva. Para Estados Unidos, la existencia y la seguridad de Israel son el punto central de sus políticas en Oriente Medio. Estados Unidos, que proporciona apoyo político, económico y militar ilimitado a su aliado, veta las investigaciones de las Naciones Unidas sobre las acciones militares de este actor que violan el derecho internacional. Además, uno de los acontecimientos históricos más importantes para la geografía de Oriente Medio es la Primavera Árabe. Mientras se prometía un orden democrático a los pueblos de la región, al mismo tiempo se organizaban levantamientos contra los antiguos líderes aliados que habían gobernado estos Estados durante muchos años. Los levantamientos en Túnez, Egipto, Siria, Libia y Yemen, que se han extendido a muchos países de la región, han tenido consecuencias significativas. Muchas personas perdieron la vida y millones se vieron obligadas a huir de sus países como migrantes irregulares. Los acontecimientos de la Primavera Árabe no han beneficiado a casi ningún país de la región. Solo se fomentaron las revueltas contra determinados líderes elegidos, mientras que los actores aliados de Estados Unidos, como Arabia Saudí, que no está gobernada por un régimen democrático, quedaron excluidos del ámbito de aplicación del GMEP. Para los intereses estadounidenses, el concepto de lucha contra el terrorismo internacional es una importante herramienta de política exterior. De esta manera, Estados Unidos ha proporcionado la legitimidad para intervenir contra estructuras que considera terroristas según su propio enfoque, independientemente del Estado en el que se encuentren. Se han llevado a cabo operaciones militares en Irak y Siria con el pretexto de la existencia de organizaciones como Al Qaeda y el ISIS. Sin embargo, no existe un consenso general sobre los criterios por los que se considera terroristas a las organizaciones armadas de la región. El criterio principal para Estados Unidos es si estas organizaciones entran en conflicto con los intereses del actor. El uso de guerras por poder como nuevo método político en Oriente Medio también ha sido favorable para Estados Unidos. La presencia de organizaciones amigas y aliadas en la región sobre el terreno, en lugar de tropas estadounidenses, ha reducido significativamente el riesgo de bajas. De esta manera, la ausencia de pérdidas de tropas también evita la presión de la opinión pública nacional. En general, el GMEP es la iniciativa estadounidense más longeva del siglo XXI y sigue aplicándose de forma estable.

Los inicios del GMEP y el proceso hasta la actualidad han creado una importante memoria internacional de cómo podría ser su futuro. En cuanto a las estrategias previstas entre los países de la región, Estados Unidos y las potencias occidentales, y las contrapotencias como Rusia y China, sin duda se tendrán en cuenta el curso de acción y los resultados obtenidos en el proceso del GMEP hasta la fecha. Todos los actores continuarán con sus políticas relativas a la iniciativa del GMEP en el marco de sus intereses, teniendo en cuenta las cambiantes proyecciones de poder y todos los equilibrios.

结构化摘要：

全球地中海伙伴关系计划（GMEP）引发了国际机构与组织的多元反应。尽管欧盟和阿拉伯联盟等组织最初作出回应，但该计划的实施进程并未改变。此外，虽然北约最初作为GMEP实施工具的做法未获认可，但该军事组织后来成为塑造美国相关外交政策的重要力量。旨在改变北非及中东22国边界的全球环境与安全计划至今仍是项活跃倡议（Kepsutlu, 2016, pp. 210-211）。

9·11袭击事件后，美国以维护全球安全的机制为名采取多维度行动，自诩为和平的守护者。然而该行为体从未面临生存威胁，包括9·11袭击事件本身。美国唯一面临的威胁来自核武器。尽管如此，其仍是全球军事开支的绝对主导者（Statista, 2023a）。美国拥有包括核武器在内的压倒性军事实力，在中东干预行动中已耗资六万亿美元（Köni, 2016, pp. 96–97）。

美国在中东开展的国际反恐战争未能取得预期成效。因美国主导的反恐行动，全球恐怖事件反而增多。作为美国在中东最大盟友，以色列获得巨额财政援助，援助金额达数十亿美元（Statista, 2023c）。尽管这些援助未获美国公众认可，但以色列始终作为优先对象被纳入美国外交政策（Statista, 2023b）。

美国在中东地区的核心利益包括石油资源、核不扩散、以色列安全、民主推广及打击国际恐怖主义。中东能源储备与运输通道对美国外交政策具有不可或缺的战略价值。美国始终对产油国实施管控，并推行预防性政策以阻断其他大国渗透。对于伊朗等重要地区行为体拥有核武器，美国认为其对自身利益构成重大风险。另一方面，美国对地区盟友以色列的核武能力持肯定态度。对美国而言，以色列的存在与安全是其中东政策的焦点。美国不仅向盟友提供无限制的政治、经济和军事支持，更在联合国否决了针对该国违反国际法的军事行动的调查。此外，阿拉伯之春堪称中东地缘政治史上最重要的事件之一。当该地区民众被许诺民主秩序之际，针对统治这些国家多年的前盟国领导人的起义运动也同步展开。突尼斯、埃及、叙利亚、利比亚和也门的起义浪潮蔓延至众多地区国家，产生了深远影响。无数生命消逝，数百万民众被迫成为非法移民流离失所。阿拉伯之春事件几乎未使任何地区国家受益。美国仅鼓励针对特定民选领导人的反抗运动，而沙特阿拉伯等非民主政权的盟友则被排除在《全球反恐战略》框架之外。对美国利益而言，打击国际恐怖主义的概念已成为重要的外交政策工具。由此，美国得以依据自身标准认定恐怖组织，并以干预之名实施军事行动——无论这些组织存在于何国。美军以基地组织、伊斯兰国等组织存在为由，在伊拉克和叙利亚展开军事行动。然而，该地区武装组织被认定为恐怖组织的标准并无普遍共识，美国的核心标准在于这些组织是否与自身利益相冲突。在中东地区将代理人战争作为新型政治手段的运用，同样符合美国利益。由友好及盟国组织替代美军驻扎当地，显著降低了人员伤亡风险。这种零伤亡模式也避免了国内舆论压力。总体而言，全球反恐战略是21世纪美国持续时间最长的行动计划，至今仍以稳定态势推进。

该计划的起源及其发展历程，已为国际社会构筑了关于其未来走向的重要认知基准。无论是区域国家间、美西方大国间，还是俄中等反制力量间的战略布局，都必然将“大中东计划”迄今的行动轨迹与成果纳入考量范畴。所有行为体都将在各自利益框架内延续针对该计划的政策，同时考量不断变化的权力投射及各方力量平衡。

Структурированное резюме:

Инициатива GMEP вызвала разные реакции со стороны международных институтов и организаций. Хотя такие организации, как Европейский союз и Лига арабских государств, сначала отреагировали на нее, ход проекта не изменился. Кроме того, хотя использование НАТО в качестве инструмента для реализации GMEP вначале не приветствовалось, впоследствии эта военная организация стала влиятельной силой, которая сформировала внешнюю политику США в этом отношении. GMEP, цель которой — изменить границы 22 государств в Северной Африке и на Ближнем Востоке, по-прежнему является активной инициативой (Kepsutlu, 2016, стр. 210-211).

После терактов 11 сентября США предприняли многоплановые действия в качестве механизма обеспечения безопасности во всем мире, действуя исходя из представления о себе как о гаранте мира. Однако этот актор никогда не сталкивался с экзистенциальной угрозой, включая теракты 11 сентября. США уязвимы только перед ядерным оружием. Тем не менее, они являются доминирующим глобальным игроком с точки зрения военных расходов (Statista, 2023a). Они обладают доминирующим военным потенциалом, включая ядерное оружие, и потратили шесть триллионов долларов на интервенции на Ближнем Востоке (Köni, 2016, стр. 96–97).

Международная война США против терроризма на Ближнем Востоке не принесла желаемых результатов. Глобальные террористические инциденты участились из-за действий США, предпринятых в рамках международной борьбы с терроризмом. Израиль, крупнейший союзник США на Ближнем Востоке, получает огромную финансовую помощь. Эта помощь составляет миллиарды долларов (Statista, 2023c). Несмотря на то, что эта поддержка не принимается американской общественностью, Израиль является приоритетом в качестве постоянного правила внешней политики этого актора (Statista, 2023b).

Основными интересами США в регионе Ближнего Востока являются нефть, нераспространение ядерного оружия, безопасность Израиля, продвижение демократии и борьба с международным терроризмом. Энергетические ресурсы Ближнего Востока и маршруты транспортировки энергоносителей представляют незаменимый интерес для внешней политики США. Страны региона, обладающие нефтью, постоянно находятся под контролем, при этом проводится превентивная политика, чтобы не допустить проникновения в них другой великой державы. Наличие ядерного оружия у такого важного регионального игрока, как Иран, считается слишком рискованным для интересов США. С другой стороны, ядерный потенциал Израиля, регионального союзника, оценивается положительно. Для США существование и безопасность Израиля являются центральным элементом их ближневосточной политики. США, которые оказывают неограниченную политическую, экономическую и военную поддержку своему союзнику, налагают вето на расследования в ООН военных действий этого игрока, нарушающих международное право. Кроме того, одним из важнейших исторических событий для Ближнего Востока является «арабская весна». В то время как народу региона обещали демократический порядок, одновременно были организованы восстания против бывших союзных лидеров, которые правили этими государствами в течение многих лет. Восстания в Тунисе, Египте, Сирии, Ливии и Йемене, которые распространились на многие страны региона, имели серьезные последствия. Многие люди погибли, а миллионы были вынуждены бежать из своих стран в качестве нелегальных мигрантов. События «арабской весны» не принесли пользы практически ни одной стране региона. Поощрялись только восстания против определенных избранных лидеров, в то время как союзники США, такие как Саудовская Аравия, которая не управляется демократическим режимом, были исключены из сферы действия GMEP. Для американских интересов концепция борьбы с международным терроризмом является важным инструментом внешней политики. Таким образом, США обеспечили легитимность для вмешательства в структуры, которые считаются террористическими в соответствии с их собственным подходом, независимо от того, в каком государстве они существуют. Военные операции проводились в Ираке и Сирии под предлогом существования таких организаций, как Аль-Каида и ИГИЛ. Однако нет общего консенсуса по поводу критериев, по которым вооруженные организации в регионе считаются террористическими. Основным критерием для США является то, противоречат ли эти организации интересам данного игрока. Использование прокси-войн в качестве нового политического метода на Ближнем Востоке также было выгодно для США. Присутствие дружественных и союзных организаций в регионе на месте вместо американских войск значительно снизило риск потерь. Таким образом, отсутствие потерь среди войск также предотвращает давление со стороны внутренней общественности. В целом, GMEP является самой долгосрочной инициативой США в XXI веке и по-прежнему реализуется стабильно.

Начало GMEP и процесс его реализации до настоящего времени создали важную международную память о том, как может выглядеть его будущее. С точки зрения стратегий, запланированных между странами региона, США и западными державами, а также противостоящими державами, такими как Россия и Китай, курс действий и результаты, достигнутые в процессе GMEP на сегодняшний день, безусловно, будут приняты во внимание. Все участники будут продолжать свою политику в отношении инициативы GMEP в рамках своих интересов, учитывая меняющиеся проекции силы и все балансы.

संरचित सार :

GMEP पहल को अंतरराष्ट्रीय संस्थानों और संगठनों द्वारा विभिन्न प्रकार की प्रतिक्रियाएँ मिलीं। यद्यपि यूरोपीय संघ और अरब लीग जैसे संगठनों ने प्रारम्भिक चरण में प्रतिक्रिया व्यक्त की, फिर भी परियोजना की दिशा में कोई मौलिक परिवर्तन नहीं हुआ। इसके अतिरिक्त, प्रारम्भ में GMEP के क्रियान्वयन के साधन के रूप में NATO के उपयोग का स्वागत नहीं किया गया, किंतु बाद के चरणों में यह सैन्य संगठन अमेरिकी विदेश नीति को इस संदर्भ में आकार देने वाली एक प्रभावशाली शक्ति के रूप में उभरा। उत्तर अफ्रीका और मध्य पूर्व के 22 देशों की सीमाओं में परिवर्तन का लक्ष्य रखने वाला GMEP आज भी सक्रिय पहल के रूप में विद्यमान है (Kepsutlu, 2016, pp. 210–211)।

11 सितंबर (9/11) के हमलों के बाद संयुक्त राज्य अमेरिका ने स्वयं को वैश्विक शांति का संरक्षक मानते हुए विश्व स्तर पर सुरक्षा सुनिश्चित करने के उद्देश्य से बहुआयामी कदम उठाए। तथापि, 11 सितंबर के हमलों सहित, अमेरिका ने किसी वास्तविक अस्तित्वगत खतरे का सामना नहीं किया। वह केवल परमाणु हथियारों के संदर्भ में ही संवेदनशील माना जा सकता है। इसके बावजूद, सैन्य व्यय के संदर्भ में वह वैश्विक स्तर पर प्रभुत्वशाली शक्ति बना हुआ है (Statista, 2023a)। परमाणु हथियारों सहित उसकी सैन्य क्षमता अत्यंत व्यापक है और उसने मध्य पूर्व में हस्तक्षेपों पर लगभग छह ट्रिलियन डॉलर व्यय किए हैं (Köni, 2016, pp. 96–97)।

मध्य पूर्व में आतंकवाद के विरुद्ध अमेरिका द्वारा चलाया गया अंतरराष्ट्रीय युद्ध अपेक्षित परिणाम प्रदान नहीं कर सका। इसके विपरीत, आतंकवाद के विरुद्ध अंतरराष्ट्रीय संघर्ष के नाम पर अमेरिकी हस्तक्षेपों के परिणामस्वरूप वैश्विक आतंकवादी घटनाओं में वृद्धि देखी गई। मध्य पूर्व में अमेरिका का सबसे बड़ा सहयोगी इज़राइल भारी वित्तीय सहायता प्राप्त करता है, जिसकी राशि अरबों डॉलर तक पहुँचती है (Statista, 2023c)। यद्यपि अमेरिकी जनता द्वारा इन समर्थन नीतियों को व्यापक स्वीकृति नहीं मिली, फिर भी इज़राइल को अमेरिकी विदेश नीति के स्थायी प्राथमिक तत्व के रूप में बनाए रखा गया है (Statista, 2023b)।

मध्य पूर्व क्षेत्र में अमेरिकी हितों के मुख्य आयामों में तेल, परमाणु अप्रसार, इज़राइल की सुरक्षा, लोकतंत्र का प्रसार तथा अंतरराष्ट्रीय आतंकवाद से संघर्ष शामिल हैं। मध्य पूर्व के ऊर्जा संसाधन और ऊर्जा परिवहन मार्ग अमेरिकी विदेश नीति के लिए अनिवार्य महत्व रखते हैं। तेल संपन्न क्षेत्रीय देशों को निरंतर नियंत्रण में रखने की नीति अपनाई जाती है, साथ ही अन्य महाशक्तियों की क्षेत्र में पैठ को रोकने हेतु निवारक रणनीतियाँ लागू की जाती हैं। ईरान जैसे महत्वपूर्ण क्षेत्रीय अभिनेता का परमाणु हथियार प्राप्त करना अमेरिकी हितों के लिए अत्यधिक जोखिमपूर्ण माना जाता है, जबकि क्षेत्रीय सहयोगी इज़राइल की परमाणु क्षमता को सकारात्मक दृष्टि से देखा जाता है। संयुक्त राज्य अमेरिका के लिए इज़राइल का अस्तित्व और सुरक्षा मध्य पूर्व नीति का केंद्रबिंदु है। अमेरिका अपने सहयोगी को असीमित राजनीतिक, आर्थिक और सैन्य समर्थन प्रदान करता है तथा अंतरराष्ट्रीय कानून का उल्लंघन करने वाले सैन्य कार्यों की संयुक्त राष्ट्र में जाँच संबंधी प्रस्तावों को वीटो करने तक की नीति अपनाता है।

मध्य पूर्व के इतिहास की महत्वपूर्ण घटनाओं में अरब स्प्रिंग का विशेष स्थान है। क्षेत्र की जनता से लोकतांत्रिक व्यवस्था का वादा किया गया, वहीं दूसरी ओर उन नेताओं के विरुद्ध विद्रोहों को प्रोत्साहित किया गया जो लंबे समय से अमेरिकी सहयोगी रहे थे। ट्यूनीशिया, मिस्र, सीरिया, लीबिया और यमन सहित कई देशों में फैले इन आंदोलनों के गंभीर परिणाम सामने आए। बड़ी संख्या में लोगों की मृत्यु हुई और लाखों लोग अनियमित प्रवासी के रूप में अपने देशों से पलायन करने को विवश हुए। अरब स्प्रिंग की घटनाओं से लगभग किसी भी क्षेत्रीय देश को वास्तविक लाभ प्राप्त नहीं हुआ। केवल कुछ निर्वाचित नेताओं के विरुद्ध विद्रोहों को प्रोत्साहित किया गया, जबकि लोकतांत्रिक व्यवस्था से शासित न होने के बावजूद सऊदी अरब जैसे अमेरिकी सहयोगी देशों को GMEP के दायरे से बाहर रखा गया।

अमेरिकी हितों की दृष्टि से अंतरराष्ट्रीय आतंकवाद से संघर्ष की अवधारणा एक महत्वपूर्ण विदेश नीति उपकरण के रूप में कार्य करती है। इस ढाँचे के माध्यम से अमेरिका अपने दृष्टिकोण के अनुसार आतंकवादी माने जाने वाले संगठनों के विरुद्ध, वे किसी भी राज्य में स्थित हों, हस्तक्षेप को वैधता प्रदान करता है। अल-कायदा और ISIS जैसे संगठनों की उपस्थिति के आधार पर इराक और सीरिया में सैन्य अभियान चलाए गए। तथापि, क्षेत्र में सशस्त्र संगठनों को आतंकवादी घोषित करने के मानदंडों पर कोई सार्वभौमिक सहमति मौजूद नहीं है। अमेरिकी दृष्टि से प्रमुख मानदंड यह है कि क्या ये संगठन उसके हितों से टकराते हैं या नहीं।

मध्य पूर्व में एक नई राजनीतिक पद्धति के रूप में प्रॉक्सी युद्धों का उपयोग भी अमेरिका के लिए लाभकारी सिद्ध हुआ है। अमेरिकी सैनिकों की प्रत्यक्ष तैनाती के स्थान पर क्षेत्र में मित्र और सहयोगी संगठनों की उपस्थिति ने हताहतों के जोखिम को उल्लेखनीय रूप से कम किया है। इस प्रकार सैनिक क्षति में कमी घरेलू जनमत के दबाव को भी सीमित करती है। समग्र रूप से, GMEP 21वीं सदी में अमेरिका की सबसे दीर्घकालिक पहल है और आज भी स्थिर रूप से लागू की जा रही है।

GMEP की शुरुआत से लेकर वर्तमान तक की प्रक्रिया ने उसके संभावित भविष्य के बारे में एक महत्वपूर्ण अंतरराष्ट्रीय स्मृति का निर्माण किया है। क्षेत्रीय देशों, अमेरिका और पश्चिमी शक्तियों तथा रूस और चीन जैसे प्रतिपक्षी शक्तियों के बीच नियोजित रणनीतियों के संदर्भ में, अब तक की प्रक्रिया और उससे प्राप्त परिणाम निस्संदेह भविष्य की नीतियों को प्रभावित करेंगे। सभी पक्ष बदलते शक्ति संतुलनों और शक्ति-प्रक्षेपणों को ध्यान में रखते हुए अपने हितों के अनुरूप GMEP पहल से संबंधित नीतियों को आगे भी जारी रखेंगे।