Tereddüt Çizgisi Filmindeki Canan Karakterinin Kohlberg’in Ahlaki Gelişim Kuramı Çerçevesinde İncelenmesi

Author:

Number of pages:
1233-1275
Language:
Türkçe
Year-Number:
2026-Volume 21 Issue 1

Abstract

Bu araştırmanın amacı 2023 yılı yapımı Tereddüt Çizgisi filmindeki Canan karakterinin, Lawrence Kohlberg’in ahlaki gelişim kuramı çerçevesinde incelenmesidir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan durum çalışması desenine göre yürütülmüştür. Çalışmanın verileri, doküman analizi tekniği ile elde edilmiştir. Bu kapsamda araştırmanın temel veri kaynağını, Tereddüt Çizgisi filminin içerik ve diyalogları oluşturmuştur. Verilerin analizi için içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma bulguları Canan’ın davranışlarının Kohlberg’in altı evresinin birden fazlasıyla ilişkili olduğunu göstermiştir. Bazı eylemleri gelenek-öncesi düzeyde araçsal eğilimler içerse de genel olarak geleneksel sınırların ötesine geçerek adalet, vicdan ve evrensel etik ilkeler doğrultusunda hareket etmektedir. Canan’ın karşılaştığı ahlaki ikilemlerin birçoğu, onun tarafından gelenek sonrası düzeyde çözümlenmiştir. Başka bir ifadeyle Canan, yazılı kurallar yerine özünde adil ve doğru olana yönelmiştir. Filmdeki olaylar, Canan’ın ahlaki gelişiminde çevresel ve sosyal faktörlerin ciddi etkisi olduğunu göstermiştir: Küçük bir kentin güç ilişkileri, aile içi roller, mesleki baskılar gibi unsurlar Canan’ın ahlaki duruşunu sınamış, ancak o her seferinde kendi evrensel ahlak ilkelerini gösterten pusulasını bulmuştur. Annesinin organ bağışı süreci ise Canan’ın ahlaki olgunluğunun en dokunaklı sınavı olmuştur. Canan bu zorlu süreci kendi vicdanı ve annesine karşı sorumluluğu temelinde yöneterek ahlaki gelişiminde bir zirve noktasına ulaşmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarının, gelecekteki araştırmalarda benzer film ve metin analizleri için yöntem ve kuramsal bir temel oluşturabileceği düşünülebilir.

Keywords

Abstract

The aim of this study is to analyze the character of Canan in the 2023 film The Line of Hesitation within the framework of Lawrence Kohlberg's moral development theory. The research was conducted according to the case study design, which is one of the qualitative research approaches. The data of the study were obtained through document analysis technique. In this context, the main data source of the research was the content and dialogues of the movie The Line of Hesitation. Content analysis technique was used to analyze the data. The research findings showed that Canan's behaviors were related to more than one of Kohlberg's six stages. Although some of her actions involve instrumental motivations at the preconventional level, in general, she goes beyond conventional boundaries and acts in line with justice, conscience and universal ethical principles. Many of the moral dilemmas faced by Canan are resolved by her at the post-conventional level. In other words, Canan turns towards what is intrinsically just and right instead of the written rules. The events in the film show that environmental and social factors have a significant impact on Canan's moral development: Power relations in a small town, family roles, and professional pressures tested Canan's moral stance, but she always found her own compass pointing to universal moral principles. Her mother's organ donation process was the most poignant test of Canan's moral maturity. Canan managed this challenging process on the basis of her own conscience and responsibility towards her mother, reaching a peak in her moral development. The results of this study can be considered as a methodological and theoretical basis for similar film and text analyses in future research.

Keywords

Structured Abstract:

Moral development is central in psychology, education, and the social sciences. It explores the ability to distinguish right from wrong and to internalize ethical values that guide behavior. Lawrence Kohlberg’s moral development theory builds on Piaget’s cognitive framework and is influential in analyzing moral reasoning. The model has three main levels and six stages. Each reflects a more complex kind of moral judgment. These range from self-interest and obedience to universal ethical principles. This study analyzes the representation of moral development through Canan Banaz, the protagonist of Selman Nacar’s 2023 film Hesitation Wound. The study answers the following research question: Which stages of Kohlberg’s theory are reflected in Canan’s decisions and behaviors? How are moral dilemmas portrayed, and at what level are they resolved? How do environmental and social factors influence Canan? How does her mother’s organ donation process test Canan’s maturity? By answering these, the study contributes to film-based applications of Kohlberg’s theory and highlights the intersection between cinematic storytelling and moral psychology.

Kohlberg’s theory divides moral reasoning into three levels: preconventional, conventional, and postconventional. At the preconventional stage, decisions are guided by punishment, reward, and instrumental exchange. The conventional stage values conformity, social approval, and law and order. At the postconventional stage, justice, equality, and human dignity are valued. Here, people may challenge authority and follow their conscience. Though influential, the theory has critics. Gilligan (1982) argued that it misses relational and care-oriented ethics. Others say it assumes universal and rational thinking. Some believe it overlooks context and culture. Still, Kohlberg’s framework helps understand moral development in law, medicine, and education. In Hesitation Wound, Canan faces professional, family, and ethical dilemmas. Her actions show a case for applying Kohlberg’s model. She moves between courtroom tactics and her mother’s organ donation choices. This shows conflict between conventional duties and postconventional ideals.

This study uses a qualitative case study. It looks at one character in a real context. The main information comes from the film’s dialogues, story events, and character interactions, written as digital text. For collecting data, we used document analysis (Bowen, 2009). For understanding themes, we used content analysis (Krippendorff, 2018).

The analysis proceeded in three stages:

  1. Data preparation: Dialogues involving Canan and related moral dilemmas were extracted.
  2. Coding: Statements and behaviors were coded according to Kohlberg’s six stages (obedience, instrumental exchange, interpersonal conformity, law and order, social contract, and universal principles).
  3. Thematic interpretation: Codes were grouped under wider moral themes such as justice, conscience, authority, and responsibility. Direct quotes from the film support the interpretations.

The method kept the analysis close to Kohlberg’s theory while placing Canan’s actions in the film’s social setting.

The findings indicate that Canan’s character does not remain at a single stage but moves through several stages of moral development depending on the situation. Her reasoning shifts as she faces different pressures, demonstrating that her moral decision-making is flexible rather than fixed. Key findings show that Canan most often relies on postconventional reasoning, particularly when facing critical dilemmas involving justice, conscience, and universal ethical principles. However, she also exhibits instrumental motivations at times, especially in high-stakes personal situations.

Four central themes emerged:

  1. Justice versus Law: Canan defends Musa, whom she believes to be innocent. This highlights her tension between a conventional “law and order” stance and the postconventional principle of justice. She challenges the judge’s refusal to hear a witness and asserts that omitting the testimony would delegitimize the ruling. This act illustrates Kohlberg’s fifth stage (social contract) and possibly the sixth stage (universal principles), where fairness supersedes strict adherence to procedure.
  2. Instrumental versus Conscience-Based Reasoning: In the organ donation subplot, Canan sometimes uses instrumental reasoning (stage 2). For example, she tries to find out who the organ recipient might be, suggesting a potential bargaining chip. Yet, her deeper motivation is a commitment to saving lives and honoring her mother’s wishes, a hallmark of stage 6 universal principles. This duality shows that instrumental behavior can coexist with higher-level moral ideals in complex dilemmas.
  3. Family Duty versus Individual Principle: Canan’s conflict with her sister Belgin shows the difference between conventional morality and principle-driven action. Belgin focuses on sacrifice and tradition, fulfilling familial expectations and the role of the “good child.” Canan insists on respecting her mother’s choice to donate organs. This position places Canan in stages 5–6, as she values respect for autonomy over social conformity.
  4. Risk and Responsibility: Canan repeatedly risks professional sanction to act in line with conscience. For instance, she introduces arguments highlighting her client’s psychological vulnerabilities, despite warnings from the judge. This reflects stage 6 reasoning: an individual prioritizing life, fairness, and truth even when personal cost is high.

The study finds that Canan’s world, including local power, male-centered values, and work competition, strongly affects her choices. These pressures block and push her when she faces moral tough spots. For example, her disputes with people in authority, such as judges, challenge her to choose between following the rules and following her conscience. This shows how outside factors keep testing and shaping her moral maturity.

This study concludes that Canan’s moral reasoning traverses multiple stages of Kohlberg’s framework but is predominantly anchored in the postconventional level, where justice and universal ethics override conventional conformity. The analysis supports the idea that moral development is context-sensitive and non-linear: individuals may oscillate between instrumental, conventional, and universal reasoning depending on situational pressures.

The study makes several contributions. It shows how Kohlberg’s theory applies to film, creating a bridge between moral psychology and film studies. Analyzing Canan’s dilemmas gives insight into how moral reasoning works under professional, family, and social pressure. For educators, lawyers, and social scientists, these findings show the need to encourage moral sensitivity. This goes beyond rule-following. Instead, it emphasizes conscience, justice, and personal responsibility.

Future research should compare characters from different cultural films. This can reveal whether Kohlberg’s stages appear differently in new contexts. Integrating care ethics or critiques such as Gilligan’s could enrich moral analysis. Such approaches help study the relational and emotional sides often missed in Kohlberg’s rationalist model.

Ultimately, Hesitation Wound illustrates that moral maturity often requires resisting authority, embracing personal responsibility, and prioritizing universal human values. Canan’s character exemplifies how conscience-driven action—though risky—constitutes the highest stage of moral development envisioned by Kohlberg.

 

Keywords: Moral dilemma, Justice, Moral development theory, Universal ethics, Hesitation wound.

Yapılandırılmış Özet:

Ahlaki gelişim, psikoloji, eğitim, ve sosyal bilimlerin merkezinde yer alır. Doğru ile yanlışı ayırt etme ve davranışları yönlendiren etik değerleri içselleştirme yeteneğini inceler. Lawrence Kohlberg'in ahlaki gelişim teorisi, Piaget'in bilişsel çerçevesine dayanır ve ahlaki muhakemeyi analiz etmede etkilidir. Model üç ana düzey ve altı aşamadan oluşur. Her biri daha karmaşık bir ahlaki yargı türünü yansıtır. Bunlar, kişisel çıkardan evrensel etik ilkelere kadar uzanır. Bu çalışma, Selman Nacar'ın 2023 yapımı filmi Hesitation Wound'un kahramanı Canan Banaz aracılığıyla ahlaki gelişimin temsilini analiz eder. Çalışma şu araştırma sorusuna yanıt verir: Canan'ın kararlarında ve davranışlarında Kohlberg'in teorisinin hangi aşamaları yansıtılmaktadır? Ahlaki ikilemler nasıl tasvir ediliyor ve hangi düzeyde çözülüyor? Çevresel ve sosyal faktörler Canan'ı nasıl etkiliyor? Annesinin organ bağışı süreci Canan'ın olgunluğunu nasıl test ediyor? Bu soruları yanıtlayarak, çalışma Kohlberg'in teorisinin filme dayalı uygulamalarına katkıda bulunur ve sinematik hikaye anlatımı ile ahlaki psikoloji arasındaki kesişimi vurgular.

Kohlberg'in teorisi, ahlaki muhakemeyi üç düzeye ayırır: geleneksel öncesi, geleneksel ve geleneksel sonrası. Geleneksel öncesi aşamada, kararlar ceza, ödül ve araçsal değişim tarafından yönlendirilir. Geleneksel aşama, uyum, sosyal onay, kanun ve düzeni değerler. Geleneksel sonrası aşamada ise adalet, eşitlik ve insan onuru değerlidir. Burada insanlar otoriteye karşı çıkabilir ve vicdanlarını takip edebilirler. Etkili olmasına rağmen, bu teoriyi eleştirenler de vardır. Gilligan (1982), bu teorinin ilişkisel ve bakım odaklı etiği göz ardı ettiğini savunmuştur. Diğerleri ise bu teorinin evrensel ve rasyonel düşünceyi varsaydığını söylemektedir. Bazıları ise bağlam ve kültürü göz ardı ettiğini düşünmektedir. Yine de Kohlberg'in çerçevesi hukuk, tıp ve eğitim alanlarında ahlaki gelişimi anlamaya yardımcı olmaktadır. Hesitation Wound'da Canan mesleki, ailevi ve etik ikilemlerle karşı karşıyadır. Onun eylemleri Kohlberg'in modelinin uygulanabileceğini göstermektedir. Canan, mahkeme taktikleri ile annesinin organ bağışı tercihleri arasında gidip gelmektedir. Bu, geleneksel görevler ile geleneksel olmayan idealler arasındaki çatışmayı göstermektedir.

Bu çalışma niteliksel bir vaka çalışmasıdır. Gerçek bir bağlamda bir karakteri inceler. Ana bilgiler, dijital metin olarak yazılmış filmin diyaloglarından, hikâye olaylarından ve karakter etkileşimlerinden elde edilmiştir. Veri toplamak için belge analizi (Bowen, 2009) kullandık. Temaları anlamak için içerik analizi (Krippendorff, 2018) kullandık.

Analiz üç aşamada gerçekleştirilmiştir:

  1. Veri hazırlama: Canan'ın dahil olduğu diyaloglar ve ilgili ahlaki ikilemler çıkarılmıştır.
  2. Kodlama: İfadeler ve davranışlar Kohlberg'in altı aşamasına göre kodlanmıştır (itaat, araçsal değişim, kişilerarası uyum, kanun ve düzen, sosyal sözleşme ve evrensel ilkeler).
  3. Tematik yorumlama: Kodlar, adalet, vicdan, otorite ve sorumluluk gibi daha geniş ahlaki temalar altında gruplandırıldı. Filmden alınan doğrudan alıntılar yorumları desteklemektedir.

Bu yöntem, analizi Kohlberg'in teorisine yakın tutarken, Canan'ın filmdeki eylemlerini filmin sosyal bağlamına yerleştirdi.

Bulgular, Canan'ın karakterinin tek bir aşamada kalmadığını, duruma bağlı olarak ahlaki gelişimin birkaç aşamasından geçtiğini göstermektedir. Farklı baskılarla karşılaştıkça muhakemesi değişir ve ahlaki karar verme sürecinin sabit değil esnek olduğunu gösterir. Önemli bulgular, Canan'ın çoğunlukla, özellikle adalet, vicdan, ve evrensel etik ilkeleri içeren kritik ikilemlerle karşılaştığında, geleneksel olmayan muhakemeye dayandığını göstermektedir. Ancak, özellikle yüksek riskli kişisel durumlarda, zaman zaman araçsal motivasyonlar da sergiler.

Dört ana tema ortaya çıktı:

  1. Adalet ve Hukuk: Canan, masum olduğuna inandığı Musa'yı savunur. Bu, geleneksel “kanun ve düzen” tutumu ile postkonvansiyonel adalet ilkesi arasındaki gerilimi vurgulamaktadır. Yargıcın tanığı dinlemeyi reddetmesine itiraz eder ve tanıklığın çıkarılmasının kararının meşruiyetini yitireceğini iddia eder. Bu eylem, Kohlberg'in beşinci aşamasını (toplumsal sözleşme) ve muhtemelen altıncı aşamasını (evrensel ilkeler) göstermektedir; burada adalet, prosedüre sıkı sıkıya bağlı kalmanın önüne geçmektedir.
  2. Araçsal akıl yürütme ile vicdan temelli akıl yürütme: Organ bağışı alt hikayesinde Canan bazen araçsal akıl yürütme (2. aşama) kullanır. Örneğin, organ alıcısının kim olabileceğini bulmaya çalışır ve potansiyel bir pazarlık kozu önerir. Ancak onun daha derin motivasyonu, hayat kurtarma ve annesinin isteklerini yerine getirme taahhüdüdür; bu da 6. aşama evrensel ilkelerinin bir özelliğidir. Bu ikilik, karmaşık ikilemlerde araçsal davranışın daha üst düzey ahlaki ideallerle bir arada var olabileceğini gösterir.
  3. Aile Görevi ve Bireysel İlke: Canan'ın kız kardeşi Belgin ile yaşadığı çatışma, geleneksel ahlak ile ilkeye dayalı davranış arasındaki farkı gösterir. Belgin fedakarlık ve geleneklere odaklanır, ailenin beklentilerini ve “iyi çocuk” rolünü yerine getirir. Canan ise annesinin organ bağışı kararını saygı duymakta ısrar eder. Bu tutum, Canan'ı 5-6. aşamalara yerleştirir, çünkü o sosyal uyumdan çok özerkliğe saygı duymayı önemser.
  4. Risk ve Sorumluluk: Canan, vicdanına uygun davranmak için defalarca mesleki yaptırım riskine girer. Örneğin, hakimin uyarılarına rağmen, müvekkilinin psikolojik kırılganlıklarını vurgulayan argümanlar sunar. Bu, 6. aşamadaki muhakemeyi yansıtır: Kişisel bedeli yüksek olsa bile yaşamı, adaleti ve gerçeği önceliklendiren bir birey.

Çalışma, yerel güç, erkek merkezli değerler ve iş rekabeti dahil olmak üzere Canan'ın dünyasının, onun seçimlerini güçlü bir şekilde etkilediğini ortaya koymaktadır. Bu baskılar, ahlaki açıdan zor durumlarla karşılaştığında onu engelliyor ve zorluyor. Örneğin, yargıçlar gibi otorite sahibi kişilerle yaşadığı anlaşmazlıklar, kurallara uymakla vicdanını dinlemek arasında seçim yapmasını gerektiriyor. Bu, dış faktörlerin onun ahlaki olgunluğunu nasıl sürekli sınadığını ve şekillendirdiğini gösteriyor.

Bu çalışma, Canan'ın ahlaki muhakemesinin Kohlberg'in çerçevesinin birçok aşamasını geçmesine rağmen, ağırlıklı olarak adalet ve evrensel ahlakın geleneksel uyumu geçersiz kıldığı postkonvansiyonel düzeyde yerleştiği sonucuna varıyor. Analiz, ahlaki gelişimin bağlama duyarlı ve doğrusal olmadığı fikrini desteklemektedir: bireyler, durumsal baskılara bağlı olarak araçsal, geleneksel ve evrensel muhakeme arasında gidip gelebilirler.

Çalışma birkaç katkı sağlamaktadır. Kohlberg'in teorisinin filme nasıl uygulandığını göstererek, ahlaki psikoloji ile film çalışmaları arasında bir köprü oluşturmaktadır. Canan'ın ikilemlerini analiz etmek, mesleki, ailevi ve sosyal baskı altında ahlaki muhakemenin nasıl işlediğine dair içgörü sağlamaktadır. Eğitimciler, avukatlar ve sosyal bilimciler için bu bulgular, ahlaki duyarlılığı teşvik etme ihtiyacını göstermektedir. Bu, kurallara uymayı aşan bir şeydir. Bunun yerine, vicdan, adalet ve kişisel sorumluluğu vurgular.

Gelecekteki araştırmalar, farklı kültürel filmlerin karakterlerini karşılaştırmalıdır. Bu, Kohlberg'in aşamalarının yeni bağlamlarda farklı görünüp görünmediğini ortaya çıkarabilir. Bakım etiği veya Gilligan'ın eleştirileri gibi yaklaşımların entegre edilmesi, ahlaki analizi zenginleştirebilir. Bu tür yaklaşımlar, Kohlberg'in rasyonalist modelinde genellikle gözden kaçan ilişkisel ve duygusal yönleri incelemek için yardımcı olur.

Sonuç olarak, Hesitation Wound, ahlaki olgunluğun genellikle otoriteye direnmeyi, kişisel sorumluluğu benimsemeyi ve evrensel insani değerlere öncelik vermeyi gerektirdiğini göstermektedir. Canan'ın karakteri, vicdanla hareket etmenin -riskli olsa da- Kohlberg'in öngördüğü ahlaki gelişimin en yüksek aşamasını oluşturduğunu örneklemektedir.

 

Anahtar kelimeler: Ahlaki ikilem, Adalet, Ahlaki gelişim teorisi, Evrensel etik, Hesitation wound.

ملخص منظم:

 

التنمية الأخلاقية هي أمر أساسي في علم النفس والتربية والعلوم الاجتماعية. وهي تستكشف القدرة على التمييز بين الصواب والخطأ واستيعاب القيم الأخلاقية التي توجه السلوك. تستند نظرية التنمية الأخلاقية للورانس كولبرغ إلى الإطار المعرفي لبيجيه، وهي مؤثرة في تحليل التفكير الأخلاقي. يتكون النموذج من ثلاثة مستويات رئيسية وست مراحل. تعكس كل منها نوعًا أكثر تعقيدًا من الحكم الأخلاقي. وتتراوح هذه المراحل بين المصلحة الذاتية والطاعة والمبادئ الأخلاقية العالمية. تحلل هذه الدراسة تمثيل التطور الأخلاقي من خلال كانان باناز، بطلة فيلم Hesitation Wound للمخرج سلمان ناجار عام 2023. تجيب الدراسة على السؤال البحثي التالي: ما هي مراحل نظرية كولبيرج التي تنعكس في قرارات كانان وسلوكياتها؟ كيف يتم تصوير المعضلات الأخلاقية، وعلى أي مستوى يتم حلها؟ كيف تؤثر العوامل البيئية والاجتماعية على كانان؟ كيف يختبر عملية التبرع بأعضاء والدتها نضج كنان؟ من خلال الإجابة على هذه الأسئلة، تساهم الدراسة في تطبيقات نظرية كولبيرغ المستندة إلى الأفلام وتسلط الضوء على التقاطع بين السرد السينمائي وعلم النفس الأخلاقي.

تقسم نظرية كولبيرغ التفكير الأخلاقي إلى ثلاثة مستويات: ما قبل التقليدي، والتقليدي، وما بعد التقليدي. في المرحلة ما قبل التقليدية، تسترشد القرارات بالعقاب والمكافأة والتبادل الآلي. تقدر المرحلة التقليدية التوافق والموافقة الاجتماعية والقانون والنظام. في المرحلة ما بعد التقليدية، تُقدَّر العدالة والمساواة وكرامة الإنسان. هنا، قد يتحدى الناس السلطة ويتبعون ضميرهم. على الرغم من تأثيرها، فإن النظرية لها منتقدون. جادل جيليجان (1982) بأنها تغفل الأخلاق العلائقية والموجهة نحو الرعاية. يقول آخرون إنها تفترض التفكير العالمي والعقلاني. يعتقد البعض أنها تغفل السياق والثقافة. ومع ذلك، يساعد إطار كولبيرغ على فهم التطور الأخلاقي في القانون والطب والتعليم. في فيلم Hesitation Wound، تواجه كانان معضلات مهنية وعائلية وأخلاقية. تظهر أفعالها حالة لتطبيق نموذج كولبيرغ. فهي تتنقل بين تكتيكات المحكمة وخيارات والدتها بشأن التبرع بالأعضاء. وهذا يظهر الصراع بين الواجبات التقليدية والمثل العليا ما بعد التقليدية.

تستخدم هذه الدراسة دراسة حالة نوعية. وهي تبحث في شخصية واحدة في سياق حقيقي. المعلومات الرئيسية مستمدة من حوارات الفيلم وأحداث القصة وتفاعلات الشخصيات، المكتوبة في شكل نص رقمي. لجمع البيانات، استخدمنا تحليل الوثائق (Bowen، 2009). لفهم الموضوعات، استخدمنا تحليل المحتوى (Krippendorff، 2018).

تم إجراء التحليل على ثلاث مراحل:

  1. إعداد البيانات: تم استخراج الحوارات التي تضمنت كانان والمعضلات الأخلاقية ذات الصلة.
  2. الترميز: تم ترميز العبارات والسلوكيات وفقًا لمراحل كولبيرغ الست (الطاعة، التبادل الآلي، التوافق بين الأشخاص، القانون والنظام، العقد الاجتماعي، والمبادئ العالمية).
  3. التفسير الموضوعي: تم تجميع الرموز تحت موضوعات أخلاقية أوسع مثل العدالة والضمير والسلطة والمسؤولية. تدعم الاقتباسات المباشرة من الفيلم التفسيرات.

حافظت هذه الطريقة على قرب التحليل من نظرية كولبيرغ مع وضع تصرفات كانان في السياق الاجتماعي للفيلم.

تشير النتائج إلى أن شخصية كانان لا تبقى في مرحلة واحدة بل تمر بعدة مراحل من التطور الأخلاقي حسب الموقف. يتغير تفكيرها عندما تواجه ضغوطًا مختلفة، مما يدل على أن قراراتها الأخلاقية مرنة وليست ثابتة. تشير النتائج الرئيسية إلى أن كانان تعتمد في أغلب الأحيان على التفكير ما بعد التقليدي، لا سيما عندما تواجه معضلات حرجة تتعلق بالعدالة والضمير والمبادئ الأخلاقية العالمية. ومع ذلك، فإنها تظهر أحيانًا دوافع عملية، لا سيما في المواقف الشخصية ذات المخاطر العالية.

ظهرت أربعة مواضيع رئيسية:

  1. العدالة مقابل القانون: تدافع كنان عن موسى، الذي تعتقد أنه بريء. وهذا يسلط الضوء على التوتر بين موقفها التقليدي من ”القانون والنظام“ ومبدأ العدالة ما بعد التقليدي. وهي تتحدى رفض القاضي الاستماع إلى شاهد وتؤكد أن حذف الشهادة سيجعل الحكم غير شرعي. ويوضح هذا الفعل المرحلة الخامسة من مراحل كولبيرغ (العقد الاجتماعي) وربما المرحلة السادسة (المبادئ العالمية)، حيث تحل العدالة محل الالتزام الصارم بالإجراءات.
  2. التفكير الآلي مقابل التفكير القائم على الضمير: في الحبكة الفرعية المتعلقة بالتبرع بالأعضاء، تستخدم كانان أحيانًا التفكير الآلي (المرحلة 2). على سبيل المثال، تحاول معرفة من قد يكون متلقي العضو، مما يشير إلى إمكانية وجود ورقة مساومة. ومع ذلك، فإن دافعها الأعمق هو الالتزام بإنقاذ الأرواح وتكريم رغبات والدتها، وهي سمة مميزة للمبادئ العالمية للمرحلة 6. تظهر هذه الثنائية أن السلوك الآلي يمكن أن يتعايش مع المثل الأخلاقية العليا في المعضلات المعقدة.
  3. واجب الأسرة مقابل المبدأ الفردي: يظهر صراع كانان مع أختها بيلجين الفرق بين الأخلاق التقليدية والعمل القائم على المبادئ. تركز بيلجين على التضحية والتقاليد، وتلبية توقعات الأسرة ودور ”الابنة الصالحة“. تصر كانان على احترام اختيار والدتها بالتبرع بالأعضاء. يضع هذا الموقف كانان في المرحلتين 5-6، لأنها تقدر احترام الاستقلالية على التوافق الاجتماعي.
  4. المخاطرة والمسؤولية: تخاطر كانان مرارًا وتكرارًا بالعقوبات المهنية من أجل التصرف وفقًا لضميرها. على سبيل المثال، تقدم حججًا تسلط الضوء على نقاط الضعف النفسية لموكلها، على الرغم من تحذيرات القاضي. يعكس هذا التفكير في المرحلة 6: الفرد الذي يعطي الأولوية للحياة والإنصاف والحقيقة حتى عندما تكون التكلفة الشخصية عالية.

توصلت الدراسة إلى أن عالم كنان، بما في ذلك السلطة المحلية والقيم التي تركز على الذكور والمنافسة في العمل، يؤثر بشدة على خياراتها. تعيق هذه الضغوط كنان وتدفعها عندما تواجه مواقف أخلاقية صعبة. على سبيل المثال، فإن خلافاتها مع الأشخاص ذوي السلطة، مثل القضاة، تتحدىها للاختيار بين اتباع القواعد واتباع ضميرها. وهذا يوضح كيف أن العوامل الخارجية تستمر في اختبار وتشكيل نضجها الأخلاقي.

تخلص هذه الدراسة إلى أن التفكير الأخلاقي لكانان يمر بمراحل متعددة من إطار كولبيرغ، ولكنه يرتكز في الغالب على المستوى ما بعد التقليدي، حيث تتغلب العدالة والأخلاق العالمية على التوافق التقليدي. يدعم التحليل فكرة أن التطور الأخلاقي حساس للسياق وغير خطي: قد يتأرجح الأفراد بين التفكير الآلي والتقليدي والعالمي اعتمادًا على ضغوط الموقف.

تقدم الدراسة عدة مساهمات. فهي توضح كيف تنطبق نظرية كولبيرغ على الأفلام، مما يخلق جسرًا بين علم النفس الأخلاقي ودراسات الأفلام. يوفر تحليل معضلات كانان نظرة ثاقبة حول كيفية عمل التفكير الأخلاقي تحت الضغوط المهنية والعائلية والاجتماعية. بالنسبة للمعلمين والمحامين وعلماء الاجتماع، تظهر هذه النتائج الحاجة إلى تشجيع الحساسية الأخلاقية. وهذا يتجاوز مجرد اتباع القواعد. بل إنه يؤكد على الضمير والعدالة والمسؤولية الشخصية.

ينبغي أن تقارن الأبحاث المستقبلية بين شخصيات من أفلام ثقافية مختلفة. وهذا يمكن أن يكشف ما إذا كانت مراحل كولبيرغ تظهر بشكل مختلف في سياقات جديدة. يمكن أن يؤدي دمج أخلاقيات الرعاية أو النقد مثل نقد جيليجان إلى إثراء التحليل الأخلاقي. تساعد مثل هذه المناهج في دراسة الجوانب العلائقية والعاطفية التي غالبًا ما تغفلها نموذج كولبيرغ العقلاني.

في النهاية، يوضح فيلم Hesitation Wound أن النضج الأخلاقي غالبًا ما يتطلب مقاومة السلطة وتبني المسؤولية الشخصية وإعطاء الأولوية للقيم الإنسانية العالمية. تجسد شخصية كانان كيف أن العمل المدفوع بالضمير—على الرغم من مخاطره—يشكل أعلى مرحلة من مراحل التطور الأخلاقي التي تصورها كولبيرغ.

 

الكلمات المفتاحية: المعضلة الأخلاقية، العدالة، نظرية التطور الأخلاقي، الأخلاق العالمية، جرح التردد.

Résumé structuré:

Le développement moral occupe une place centrale en psychologie, en éducation et dans les sciences sociales. Il explore la capacité à distinguer le bien du mal et à intérioriser les valeurs éthiques qui guident le comportement. La théorie du développement moral de Lawrence Kohlberg s'appuie sur le cadre cognitif de Piaget et influence l'analyse du raisonnement moral. Le modèle comporte trois niveaux principaux et six étapes. Chacun reflète un type de jugement moral plus complexe. Ceux-ci vont de l'intérêt personnel et de l'obéissance aux principes éthiques universels. Cette étude analyse la représentation du développement moral à travers Canan Banaz, le personnage principal du film Hesitation Wound de Selman Nacar, sorti en 2023. L'étude répond à la question de recherche suivante : quelles étapes de la théorie de Kohlberg se reflètent dans les décisions et les comportements de Canan ? Comment les dilemmes moraux sont-ils représentés et à quel niveau sont-ils résolus ? Comment les facteurs environnementaux et sociaux influencent-ils Canan ? Comment le processus de don d'organe de sa mère met-il à l'épreuve la maturité de Canan ? En répondant à ces questions, l'étude contribue à l'application de la théorie de Kohlberg au cinéma et met en évidence l'intersection entre la narration cinématographique et la psychologie morale.

La théorie de Kohlberg divise le raisonnement moral en trois niveaux : préconventionnel, conventionnel et postconventionnel. Au stade préconventionnel, les décisions sont guidées par la punition, la récompense et l'échange instrumental. Le stade conventionnel valorise la conformité, l'approbation sociale, la loi et l'ordre. Au stade postconventionnel, la justice, l'égalité et la dignité humaine sont valorisées. À ce stade, les individus peuvent remettre en question l'autorité et suivre leur conscience. Bien qu'influente, cette théorie fait l'objet de critiques. Gilligan (1982) a fait valoir qu'elle néglige l'éthique relationnelle et axée sur les soins. D'autres affirment qu'elle suppose une pensée universelle et rationnelle. Certains pensent qu'elle néglige le contexte et la culture. Néanmoins, le cadre de Kohlberg aide à comprendre le développement moral dans les domaines du droit, de la médecine et de l'éducation. Dans Hesitation Wound, Canan est confrontée à des dilemmes professionnels, familiaux et éthiques. Ses actions illustrent l'application du modèle de Kohlberg. Elle oscille entre les tactiques judiciaires et les choix de sa mère en matière de don d'organes. Cela montre le conflit entre les devoirs conventionnels et les idéaux postconventionnels.

Cette étude utilise une étude de cas qualitative. Elle examine un personnage dans un contexte réel. Les principales informations proviennent des dialogues du film, des événements de l'histoire, et des interactions entre les personnages, écrits sous forme de texte numérique. Pour collecter les données, nous avons utilisé l'analyse documentaire (Bowen, 2009). Pour comprendre les thèmes, nous avons utilisé l'analyse de contenu (Krippendorff, 2018).

L'analyse s'est déroulée en trois étapes :

  1. Préparation des données : les dialogues impliquant Canan et les dilemmes moraux connexes ont été extraits.
  2. Codage: Les déclarations et les comportements ont été codés selon les six étapes de Kohlberg (obéissance, échange instrumental, conformité interpersonnelle, loi et ordre, contrat social et principes universels).
  3. Interprétation thématique : les codes ont été regroupés sous des thèmes moraux plus larges tels que la justice, la conscience, l'autorité et la responsabilité. Des citations directes tirées du film viennent étayer ces interprétations.

Cette méthode a permis de maintenir l'analyse proche de la théorie de Kohlberg tout en replaçant les actions de Canan dans le contexte social du film.

Les résultats indiquent que le personnage de Canan ne reste pas à un seul stade, mais passe par plusieurs stades de développement moral en fonction de la situation. Son raisonnement évolue à mesure qu'elle est confrontée à différentes pressions, ce qui démontre que sa prise de décision morale est flexible plutôt que figée. Les principales conclusions montrent que Canan s'appuie le plus souvent sur un raisonnement postconventionnel, en particulier lorsqu'elle est confrontée à des dilemmes critiques impliquant la justice, la conscience et les principes éthiques universels. Cependant, elle fait également preuve de motivations instrumentales à certains moments, en particulier dans des situations personnelles à haut risque.

Quatre thèmes centraux ont émergé :

  1. Justice contre loi: Canan defends Musa, whom she believes is innocent. Cela met en évidence la tension entre sa position conventionnelle en faveur de « la loi et l'ordre » et le principe postconventionnel de justice. Elle conteste le refus du juge d'entendre un témoin et affirme que l'omission de ce témoignage délégitimerait la décision. Cet acte illustre le cinquième stade de Kohlberg (contrat social) et peut-être le sixième stade (principes universels), où l'équité prime sur le strict respect de la procédure.
  2. Raisonnement instrumental contre raisonnement fondé sur la conscience : Dans l'intrigue secondaire sur le don d'organes, Canan utilise parfois un raisonnement instrumental (stade 2). Par exemple, elle essaie de découvrir qui pourrait être le receveur de l'organe, suggérant ainsi un potentiel moyen de négociation. Cependant, sa motivation profonde est son engagement à sauver des vies et à honorer les souhaits de sa mère, une caractéristique du stade 6 des principes universels. Cette dualité montre que le comportement instrumental peut coexister avec des idéaux moraux de plus haut niveau dans des dilemmes complexes.
  3. Devoir familial contre principe individuel : Le conflit entre Canan et sa sœur Belgin montre la différence entre la moralité conventionnelle et l'action fondée sur des principes. Belgin se concentre sur le sacrifice et la tradition, répondant aux attentes familiales et au rôle de « bonne enfant ». Canan insists on respecting the choice of her mother to donate her organs. Cette position place Canan aux étapes 5-6, car elle valorise le respect de l'autonomie plutôt que la conformité sociale.
  4. Risque et responsabilité: Canan risque à plusieurs reprises des sanctions professionnelles pour agir en accord avec sa conscience. Par exemple, elle présente des arguments mettant en évidence les vulnérabilités psychologiques de son client, malgré les avertissements du juge. Cela reflète le raisonnement du stade 6 : un individu qui donne la priorité à la vie, à l'équité et à la vérité, même lorsque le coût personnel est élevé.

L'étude révèle que l'environnement de Canan, notamment le pouvoir local, les valeurs centrées sur les hommes et la concurrence au travail, influence fortement ses choix. Ces pressions la bloquent et la poussent lorsqu'elle est confrontée à des situations morales difficiles. Par exemple, ses différends avec des personnes en position d'autorité, telles que les juges, la mettent au défi de choisir entre suivre les règles et suivre sa conscience. Cela montre comment des facteurs extérieurs continuent de tester et de façonner sa maturité morale.

Cette étude conclut que le raisonnement moral de Canan traverse plusieurs étapes du cadre de Kohlberg, mais qu'il est principalement ancré dans le niveau postconventionnel, où la justice et l'éthique universelle l'emportent sur la conformité conventionnelle. L'analyse soutient l'idée que le développement moral est sensible au contexte et non linéaire : les individus peuvent osciller entre un raisonnement instrumental, conventionnel et universel en fonction des pressions situationnelles.

L'étude apporte plusieurs contributions. Elle montre comment la théorie de Kohlberg s'applique au cinéma, créant un pont entre la psychologie morale et les études cinématographiques. L'analyse des dilemmes de Canan donne un aperçu du fonctionnement du raisonnement moral sous la pression professionnelle, familiale et sociale. Pour les éducateurs, les avocats et les spécialistes en sciences sociales, ces résultats montrent la nécessité d'encourager la sensibilité morale. Cela va au-delà du simple respect des règles. Au contraire, cela met l'accent sur la conscience, la justice, et la responsabilité personnelle.

Les recherches futures devraient comparer les personnages de films issus de cultures différentes. Cela permettrait de déterminer si les étapes de Kohlberg apparaissent différemment dans de nouveaux contextes. L'intégration de l'éthique du soin ou de critiques telles que celles de Gilligan pourrait enrichir l'analyse morale. De telles approches permettent d'étudier les aspects relationnels et émotionnels souvent négligés dans le modèle rationaliste de Kohlberg.

En fin de compte, Hesitation Wound illustre que la maturité morale nécessite souvent de résister à l'autorité, d'assumer ses responsabilités personnelles et de donner la priorité aux valeurs humaines universelles. Le personnage de Canan montre comment une action dictée par la conscience, bien que risquée, constitue le stade le plus élevé du développement moral envisagé par Kohlberg.

 

Mots-clés: Dilemme moral, Justice, Théorie du développement moral, Éthique universelle, Hesitation wound.

Resumen estructurado:

El desarrollo moral es fundamental en la psicología, la educación y las ciencias sociales. Explora la capacidad de distinguir entre lo correcto y lo incorrecto, y de interiorizar los valores éticos que guiden el comportamiento. La teoría del desarrollo moral de Lawrence Kohlberg se basa en el marco cognitivo de Piaget y es influyente en el análisis del razonamiento moral. El modelo tiene tres niveles principales y seis etapas. Cada uno refleja un tipo de juicio moral más complejo. Estos van desde el interés propio y la obediencia hasta los principios éticos universales. Este estudio analiza la representación del desarrollo moral a través de Canan Banaz, la protagonista de la película de Selman Nacar de 2023, Hesitation Wound. El estudio responde a la siguiente pregunta de investigación: ¿Qué etapas de la teoría de Kohlberg se reflejan en las decisiones y comportamientos de Canan? ¿Cómo se retratan los dilemas morales y en qué nivel se resuelven? ¿Cómo influyen los factores ambientales y sociales en Canan? ¿Cómo pone a prueba la madurez de Canan el proceso de donación de órganos de su madre? Al responder a estas preguntas, el estudio contribuye a las aplicaciones cinematográficas de la teoría de Kohlberg y destaca la intersección entre la narración cinematográfica y la psicología moral.

La teoría de Kohlberg divide el razonamiento moral en tres niveles: preconvencional, convencional y posconvencional. En la etapa preconvencional, las decisiones se guían por el castigo, la recompensa, y el intercambio instrumental. La etapa convencional valora la conformidad, la aprobación social y la ley, y el orden. En la etapa posconvencional, se valoran la justicia, la igualdad, y la dignidad humana. Aquí, las personas pueden desafiar la autoridad y seguir su conciencia. Aunque influyente, la teoría tiene detractores. Gilligan (1982) argumentó que pasa por alto la ética relacional y orientada al cuidado. Otros dicen que asume un pensamiento universal y racional. Algunos creen que pasa por alto el contexto y la cultura. Aun así, el marco de Kohlberg ayuda a comprender el desarrollo moral en el derecho, la medicina y la educación. En Hesitation Wound, Canan se enfrenta a dilemas profesionales, familiares y éticos. Sus acciones muestran un caso en el que se aplica el modelo de Kohlberg. Se mueve entre las tácticas judiciales y las decisiones de su madre sobre la donación de órganos. Esto muestra el conflicto entre los deberes convencionales y los ideales posconvencionales.

Este estudio utiliza un estudio de caso cualitativo. Examina un personaje en un contexto real. La información principal proviene de los diálogos de la película, los acontecimientos de la historia y las interacciones de los personajes, escritos en forma de texto digital. Para recopilar los datos, utilizamos el análisis de documentos (Bowen, 2009). Para comprender los temas, utilizamos el análisis de contenido (Krippendorff, 2018).

El análisis se llevó a cabo en tres etapas:

  1. Preparación de los datos: se extrajeron los diálogos en los que participaba Canan y los dilemas morales relacionados.
  2. Codificación: Las declaraciones y los comportamientos se codificaron según las seis etapas de Kohlberg (obediencia, intercambio instrumental, conformidad interpersonal, ley y orden, contrato social y principios universales).
  3. Interpretación temática: los códigos se agruparon bajo temas morales más amplios, como la justicia, la conciencia, la autoridad y la responsabilidad. Las citas directas de la película respaldan las interpretaciones.

El método mantuvo el análisis cercano a la teoría de Kohlberg, al tiempo que situó las acciones de Canan en el contexto social de la película.

Los resultados indican que el personaje de Canan no permanece en una sola etapa, sino que pasa por varias etapas de desarrollo moral dependiendo de la situación. Su razonamiento cambia a medida que se enfrenta a diferentes presiones, lo que demuestra que su toma de decisiones morales es flexible y no fija. Las conclusiones principales muestran que Canan se basa con mayor frecuencia en el razonamiento posconvencional, especialmente cuando se enfrenta a dilemas críticos relacionados con la justicia, la conciencia, y los principios éticos universales. Sin embargo, en ocasiones también muestra motivaciones instrumentales, especialmente en situaciones personales de alto riesgo.

Surgieron cuatro temas centrales:

  1. Justicia frente a ley: Canan defiende a Musa, a quien cree inocente. Esto pone de relieve su tensión entre una postura convencional de «ley y orden» y el principio posconvencional de justicia. Desafía la negativa del juez a escuchar a un testigo y afirma que omitir el testimonio deslegitimaría el fallo. Este acto ilustra la quinta etapa de Kohlberg (contrato social) y posiblemente la sexta etapa (principios universales), en la que la equidad sustituye al estricto cumplimiento del procedimiento.
  2. Razonamiento instrumental frente a razonamiento basado en la conciencia: En la subtrama de la donación de órganos, Canan utiliza en ocasiones el razonamiento instrumental (etapa 2). Por ejemplo, intenta averiguar quién podría ser el receptor del órgano, lo que sugiere una posible moneda de cambio. Sin embargo, su motivación más profunda es el compromiso de salvar vidas y honrar los deseos de su madre, un rasgo distintivo de los principios universales de la etapa 6. Esta dualidad muestra que el comportamiento instrumental puede coexistir con ideales morales de nivel superior en dilemas complejos.
  3. Deber familiar frente a principio individual: El conflicto de Canan con su hermana Belgin muestra la diferencia entre la moral convencional y la acción basada en principios. Belgin se centra en el sacrificio y la tradición, cumpliendo las expectativas familiares y el papel de «buena hija». Canan insists on respecting the decision of her mother to donate the organs. Esta postura sitúa a Canan en las etapas 5-6, ya que valora el respeto a la autonomía por encima de la conformidad social.
  4. Riesgo y responsabilidad: Canan se arriesga repetidamente a sufrir sanciones profesionales por actuar de acuerdo con su conciencia. Por ejemplo, presenta argumentos que destacan las vulnerabilidades psicológicas de su cliente, a pesar de las advertencias del juez. Esto refleja el razonamiento de la etapa 6: un individuo que da prioridad a la vida, la justicia, y la verdad, incluso cuando el coste personal es elevado.

El estudio concluye que el mundo de Canan, incluyendo el poder local, los valores centrados en el hombre, y la competencia laboral, influye fuertemente en sus decisiones. Estas presiones la bloquean y la empujan cuando se enfrenta a situaciones morales difíciles. Por ejemplo, sus disputas con personas con autoridad, como los jueces, la obligan a elegir entre seguir las reglas y seguir su conciencia. Esto muestra cómo los factores externos siguen poniendo a prueba y moldeando su madurez moral.

Este estudio concluye que el razonamiento moral de Canan atraviesa múltiples etapas del marco de Kohlberg, pero se ancla predominantemente en el nivel posconvencional, donde la justicia y la ética universal prevalecen sobre la conformidad convencional. El análisis respalda la idea de que el desarrollo moral es sensible al contexto y no lineal: los individuos pueden oscilar entre el razonamiento instrumental, convencional y universal dependiendo de las presiones situacionales.

El estudio aporta varias contribuciones. Muestra cómo la teoría de Kohlberg se aplica al cine, creando un puente entre la psicología moral y los estudios cinematográficos. El análisis de los dilemas de Canan permite comprender cómo funciona el razonamiento moral bajo la presión profesional, familiar y social. Para los educadores, abogados y científicos sociales, estos hallazgos muestran la necesidad de fomentar la sensibilidad moral. Esto va más allá del cumplimiento de las normas. En cambio, hace hincapié en la conciencia, la justicia y la responsabilidad personal.

Las investigaciones futuras deberían comparar personajes de películas de diferentes culturas. Esto puede revelar si las etapas de Kohlberg se manifiestan de forma diferente en nuevos contextos. La integración de la ética del cuidado o críticas como las de Gilligan podría enriquecer el análisis moral. Estos enfoques ayudan a estudiar los aspectos relacionales y emocionales que a menudo se pasan por alto en el modelo racionalista de Kohlberg.

En última instancia, Hesitation Wound ilustra que la madurez moral a menudo requiere resistirse a la autoridad, asumir la responsabilidad personal, y dar prioridad a los valores humanos universales. El personaje de Canan ejemplifica cómo la acción impulsada por la conciencia, aunque arriesgada, constituye la etapa más alta del desarrollo moral concebida por Kohlberg.

 

Palabras clave: Dilema moral, Justicia, Teoría del desarrollo moral, Ética universal, Hesitation wound.

结构化摘要:

道德发展是心理学、教育学及社会科学的核心议题,它探讨区分是非的能力以及内化指导行为的伦理价值观的能力。劳伦斯·尔伯格的道德发展理论基于皮亚杰的认知框架,对道德推理的分析具有深远影响。该模型包含三个主要层次与六个阶段,每个阶段都体现出更复杂的道德判断类型,从自我利益与服从到普世伦理原则。本研究通过分析塞尔曼·纳卡尔2023电影《犹豫的伤口》中的主角卡南·纳兹,探讨其道德发展历程的呈现方式。研究旨在回答以下问题:卡南的决策与行为体现了科尔伯格理论的哪些阶段?影片如何呈现道德困境?这些困境在何种发展层次上得到解决?环境与社会因素如何影响卡南?其母亲器官捐献过程如何考验卡南的成熟度?通过解答这些问题,本研究拓展了科尔伯格理论在影视领域的应用,凸显了电影叙事与道德心理学的交汇点。

尔伯格理论将道德推理划分为三个层次:前常规阶段、常规阶段与后常规阶段。前常规阶段的决策受惩罚、奖励及工具性交换驱动;常规阶段重视顺从、社会认可及法律秩序;后常规阶段则珍视正义、平等与人类尊严,个体可能挑战权威并遵循良知。尽管该理论影响深远,仍存在批判。吉列根(1982)指出其忽略关系伦理与关怀伦理,另有学者认为其预设了普世理性思维。部分学者认为该理论忽视了情境与文化因素。尽管如此,科尔伯格的框架仍有助于理解法律、医学和教育领域的道德发展。在《犹豫的伤口》中,卡南面临着职业、家庭和伦理的三重困境。她的行为恰好印证了科尔伯格模型的适用性——她游走于法庭策略与母亲器官捐献选择之间,展现了常规义务与后常规理想间的冲突。

本研究采用定性案例分析法,聚焦真实语境中的单一角色。 主要信息源自影片对话、情节事件及人物互动的数字文本记录。 数据收集采用文献分析法(Bowen, 2009),主题解析运用内容分析法(Krippendorff, 2018)。

分析流程分为三个阶段:

  1. 数据准备:提取涉及卡南及其相关道德困境的对话片段。
  2. 编码:依据科尔伯格六阶段理论(服从、工具性交换、人际顺从、法律秩序、社会契约、普遍原则)对言行进行编码。
  3. 题诠释:将编码归入更广泛的道德主题,如正义、良知、权威与责任。影片直接引文佐证了这些诠释。

该方法既保持了与科尔伯格理论的契合度,又将卡南的行为置于影片的社会语境中。

研究发现表明,卡南的角色并非停留在单一阶段,而是根据情境在多个道德发展阶段间转换。面对不同压力时,她的推理逻辑发生转变,表明其道德决策具有灵活性而非固定性。关键发现显示,卡南最常采用后常规推理,尤其在涉及正义、良知和普遍伦理原则的重大困境中。但她有时也展现功利动机,特别是在高风险的个人处境中。

四大核心主题浮现:

  1. 义与法律的冲突:卡南为她认为无辜的穆萨辩护。这凸显了她传统法律秩序场与后常规正义原则间的张力。她质疑法官拒绝传唤证人的决定,并指出忽略证词将使判决失去正当性。此举体现了科尔伯格第五阶段(社会契约)乃至第六阶段(普遍原则)的特征——公平性超越了对程序的机械遵循。
  2. 工具性与良知性推理:在器官捐赠支线中,卡南偶尔采用工具性推理(第二阶段)。例如,她试图探查器官受赠者身份,暗示潜在的交易筹码。但其深层动机是拯救生命与践行母亲遗愿,这体现了第六阶段普世原则的特征。这种双重性表明,在复杂困境中工具性行为可与更高层次的道德理想并存。
  3. 家庭义务与个人原则:卡南与妹妹贝尔金的冲突凸显了传统道德与原则驱动行为的差异。贝尔金着眼于牺牲与传统,致力于满足家族期待并扮演好孩子角色;卡南则坚持尊重母亲捐献器官的选择。这种立场使卡南处于第五至第六阶段,因她更重视尊重自主性而非社会顺从。
  4. 风险与责任:卡南屡次冒着职业制裁风险坚持良知行事。例如,她无视法官警告,提出凸显当事人心理脆弱性的辩护理由。这体现第六阶段思维:个体即使付出高昂代价,仍将生命、公平与真理置于首位。

研究发现,卡南所处的环境——包括地方权力、男性中心价观及职场竞争——对其选择产生深远影响。这些压力在她面临道德困境时形成阻力与驱动力。例如,她与法官等权威人士的争执迫使她在遵循规则与追随良知间抉择。这表明外部因素持续考验并塑造着她的道德成熟度。

研究结论指出,卡南的道德推理跨越了科尔伯格框架的多个阶段,但主要立足于后常规阶段——即正义与普世伦理凌驾于常规顺从之上。该分析支持道德发展具有情境敏感性与非线性特征的观点:个体可能在工具性、常规性与普遍性推理间徘徊,取决于情境压力。

本研究具有多重贡献:它展示了科尔伯格理论如何应用于电影,在道德心理学与电影研究间架起桥梁;通过解析卡南的道德困境,揭示了职业压力、家庭压力与社会压力下道德推理的运作机制。对教育工作者、法律从业者及社会科学家而言,这些发现揭示了培养道德敏感性的必要性——这超越了规则遵循,更强调良知、正义与个人责任。

未来研究应比较不同文化背景影片中的角色,以探究科尔伯格阶段理论在新语境中的呈现差异。融入关怀伦理学或吉莉根等批判理论,将丰富道德分析维度。此类方法有助于研究科尔伯格理性主义模型中常被忽略的关系性与情感维度。

《犹豫的伤口》最终揭示:道德成熟往往需要抗拒权威、承担个人责任并优先考量普世人性价值。卡南的角色诠释了良知驱动的行为——尽管充满风险——如何构成科尔伯格设想的道德发展最高阶段。

 

关键词:道德困境,正义,道德发展理论,普世伦理学,《犹豫的伤口》

Структурированное резюме:

Моральное развитие занимает центральное место в психологии, педагогике и социальных науках. Оно исследует способность отличать добро от зла и усваивать этические ценности, которые определяют поведение. Теория морального развития Лоуренса Кольберга основана на когнитивной модели Пиаже и имеет большое влияние на анализ морального мышления. Модель состоит из трех основных уровней и шести стадий. Каждая из них отражает более сложный вид морального суждения. Они варьируются от личной заинтересованности и послушания до универсальных этических принципов. В данном исследовании анализируется представление морального развития через персонаж Канан Баназ, главную героиню фильма Сельмана Начара «Рана колебания» 2023 года. Исследование отвечает на следующий вопрос: какие стадии теории Кольберга отражены в решениях и поведении Канан? Как изображаются моральные дилеммы и на каком уровне они разрешаются? Как на Канан влияют факторы окружающей среды и социальные факторы? Как процесс донорства органов ее матери проверяет зрелость Канан? Отвечая на эти вопросы, исследование вносит вклад в применение теории Кольберга на основе фильмов и подчеркивает пересечение кинематографического повествования и моральной психологии.

Теория Кольберга делит моральное мышление на три уровня: доконвенциональный, конвенциональный и постконвенциональный. На доконвенциональном уровне решения принимаются под влиянием наказания, вознаграждения и инструментального обмена. На конвенциональном уровне ценятся конформность, общественное одобрение, закон и порядок. На постконвенциональном уровне ценятся справедливость, равенство и человеческое достоинство. Здесь люди могут бросить вызов авторитету и следовать своей совести. Несмотря на свое влияние, теория имеет критиков. Гиллиган (1982) утверждал, что в ней упущена этика, ориентированная на отношения и заботу. Другие говорят, что она предполагает универсальное и рациональное мышление. Некоторые считают, что она игнорирует контекст и культуру. Тем не менее, концепция Кольберга помогает понять моральное развитие в праве, медицине и образовании. В «Ране колебания» Канан сталкивается с профессиональными, семейными и этическими дилеммами. Ее действия демонстрируют возможность применения модели Кольберга. Она колеблется между тактикой в суде и выбором своей матери по поводу донорства органов. Это показывает конфликт между конвенциональными обязанностями и постконвенциональными идеалами.

В данном исследовании используется качественный анализ конкретного случая. В нем рассматривается один персонаж в реальном контексте. Основная информация почерпнута из диалогов, событий сюжета и взаимодействий персонажей, записанных в виде цифрового текста. Для сбора данных мы использовали анализ документов (Bowen, 2009). Для понимания тем мы использовали контент-анализ (Krippendorff, 2018).

Анализ проводился в три этапа:

  1. Подготовка данных: были извлечены диалоги с участием Канана и связанные с ними моральные дилеммы.
  2. Кодирование: высказывания и поведение были закодированы в соответствии с шестью стадиями Кольберга (послушание, инструментальный обмен, межличностное соответствие, закон и порядок, социальный договор и универсальные принципы).
  3. Тематическая интерпретация: коды были сгруппированы по более широким моральным темам, таким как справедливость, совесть, авторитет и ответственность. Прямые цитаты из фильма подтверждают интерпретации.

Этот метод позволил провести анализ в соответствии с теорией Кольберга, одновременно поместив действия Канан в социальный контекст фильма.

Результаты показывают, что персонаж Канан не остается на одной стадии, а проходит через несколько стадий морального развития в зависимости от ситуации. Ее рассуждения меняются по мере того, как она сталкивается с различными давлениями, демонстрируя, что ее моральное принятие решений является гибким, а не фиксированным. Ключевые выводы показывают, что Канан чаще всего полагается на постконвенциональное мышление, особенно когда сталкивается с критическими дилеммами, связанными со справедливостью, совестью и универсальными этическими принципами. Однако она также иногда демонстрирует инструментальные мотивации, особенно в личных ситуациях с высокими ставками.

Выявились четыре центральные темы:

  1. Справедливость против закона: Канан защищает Мусу, которого она считает невиновным. Это подчеркивает ее противоречие между конвенциональной позицией «закон и порядок» и постконвенциональным принципом справедливости. Она оспаривает отказ судьи заслушать свидетеля и утверждает, что исключение показаний лишит решение законности. Этот поступок иллюстрирует пятую стадию Кольберга (социальный договор) и, возможно, шестую стадию (универсальные принципы), где справедливость превосходит строгое соблюдение процедуры.
  2. Инструментальное мышление против мышления, основанного на совести: В сюжетной линии о донорстве органов Канан иногда использует инструментальное мышление (стадия 2). Например, она пытается выяснить, кто может быть реципиентом органа, предполагая, что это может стать потенциальной разменной монетой. Однако ее более глубокая мотивация — стремление спасти жизни и выполнить желание матери, что является отличительной чертой шестой стадии — универсальных принципов. Эта двойственность показывает, что инструментальное поведение может сосуществовать с моральными идеалами более высокого уровня в сложных дилеммах.
  3. Семейный долг против индивидуального принципа: Конфликт Канан с ее сестрой Белгин показывает разницу между традиционной моралью и действиями, основанными на принципах. Белгин фокусируется на жертвенности и традициях, выполнении семейных ожиданий и роли «хорошего ребенка». Канан настаивает на уважении решения своей матери о донорстве органов. Эта позиция ставит Канан на этапы 5–6, поскольку она ценит уважение к автономии выше социального конформизма.
  4. Риск и ответственность: Канан неоднократно рискует профессиональными санкциями, чтобы действовать в соответствии со своей совестью. Например, она приводит аргументы, подчеркивающие психологическую уязвимость своего клиента, несмотря на предупреждения судьи. Это отражает рассуждения 6-й стадии: человек, ставящий во главу угла жизнь, справедливость и правду, даже когда личные затраты высоки.

Исследование показывает, что мир Канан, включая местную власть, ценности, ориентированные на мужчин, и конкуренцию на работе, сильно влияет на ее выбор. Эти давления блокируют и подталкивают ее, когда она сталкивается с моральными дилеммами. Например, ее споры с представителями власти, такими как судьи, ставят ее перед выбором между следованием правилам и следованием своей совести. Это показывает, как внешние факторы продолжают испытывать и формировать ее моральную зрелость.

Это исследование приходит к выводу, что моральное мышление Канан проходит через несколько стадий модели Кольберга, но в основном основано на постконвенциональном уровне, где справедливость и универсальная этика преобладают над конвенциональным конформизмом. Анализ подтверждает идею о том, что моральное развитие зависит от контекста и не является линейным: люди могут колебаться между инструментальным, конвенциональным и универсальным мышлением в зависимости от ситуационного давления.

Исследование вносит несколько вкладов. Оно показывает, как теория Кольберга применима к кино, создавая мост между моральной психологией и киноискусством. Анализ дилемм Канан дает представление о том, как моральное мышление работает под профессиональным, семейным и социальным давлением. Для педагогов, юристов и социологов эти выводы показывают необходимость поощрения моральной чувствительности. Это выходит за рамки следования правилам. Вместо этого оно подчеркивает важность совести, справедливости и личной ответственности.

Будущие исследования должны сравнивать персонажей из фильмов разных культур. Это может показать, по-разному ли проявляются стадии Кольберга в новых контекстах. Интеграция этики заботы или критики, такой как критика Гиллиган, может обогатить моральный анализ. Такие подходы помогают изучить отношенческие и эмоциональные стороны, которые часто упускаются в рационалистической модели Кольберга.

В конечном итоге, «Рана колебания» иллюстрирует, что моральная зрелость часто требует сопротивления авторитету, принятия личной ответственности и приоритезации универсальных человеческих ценностей. Персонаж Канана демонстрирует, как действия, продиктованные совестью, — хотя и рискованные — составляют высшую стадию морального развития, предусмотренную Кольбергом.

 

Ключевые слова: моральная дилемма, справедливость, теория морального развития, универсальная этика, рана колебания.

संरचित सार :

नैतिक विकास मनोविज्ञान, शिक्षा और सामाजिक विज्ञानों का एक केंद्रीय विषय है। यह सही और गलत के बीच भेद करने की क्षमता तथा उन नैतिक मूल्यों के आंतरिकीकरण का अध्ययन करता है जो मानव व्यवहार का मार्गदर्शन करते हैं। लॉरेंस कोलबर्ग का नैतिक विकास सिद्धांत पियाजे के संज्ञानात्मक ढाँचे पर आधारित है और नैतिक तर्क-वितर्क के विश्लेषण में अत्यंत प्रभावशाली माना जाता है। यह मॉडल तीन मुख्य स्तरों और छह चरणों से मिलकर बना है, जिनमें प्रत्येक नैतिक निर्णय की अधिक जटिल संरचना को दर्शाता है। ये चरण आत्म-हित और आज्ञाकारिता से लेकर सार्वभौमिक नैतिक सिद्धांतों तक विस्तृत होते हैं। यह अध्ययन सेलमान नाचार की 2023 की फिल्म Hesitation Wound की नायिका जानान बनाज़ के माध्यम से नैतिक विकास के प्रतिनिधित्व का विश्लेषण करता है। अध्ययन निम्नलिखित शोध प्रश्नों का उत्तर देता है: कोलबर्ग के सिद्धांत के कौन-से चरण जानान के निर्णयों और व्यवहारों में परिलक्षित होते हैं? नैतिक दुविधाओं को कैसे चित्रित किया गया है और वे किस स्तर पर समाधान प्राप्त करती हैं? पर्यावरणीय और सामाजिक कारक जानान को कैसे प्रभावित करते हैं? उसकी माँ के अंगदान की प्रक्रिया जानान की नैतिक परिपक्वता की किस प्रकार परीक्षा लेती है? इन प्रश्नों के उत्तरों के माध्यम से अध्ययन, कोलबर्ग के सिद्धांत के फिल्म-आधारित अनुप्रयोगों में योगदान देता है तथा सिनेमाई कथा-विन्यास और नैतिक मनोविज्ञान के अंतःसंबंध को रेखांकित करता है।

कोलबर्ग का सिद्धांत नैतिक तर्क-वितर्क को तीन स्तरोंपूर्व-परंपरागत (preconventional), परंपरागत (conventional), और उत्तर-परंपरागत (postconventional)—में विभाजित करता है। पूर्व-परंपरागत स्तर पर निर्णय दंड, पुरस्कार और साधनात्मक विनिमय द्वारा संचालित होते हैं। परंपरागत स्तर सामाजिक अनुरूपता, स्वीकृति तथा कानून और व्यवस्था को महत्व देता है। उत्तर-परंपरागत स्तर पर न्याय, समानता और मानव गरिमा को प्राथमिकता दी जाती है; यहाँ व्यक्ति प्राधिकार को चुनौती देकर अपने अंतःकरण का अनुसरण भी कर सकता है। यद्यपि यह सिद्धांत प्रभावशाली है, फिर भी इसकी आलोचनाएँ भी हुई हैं। गिलिगन (1982) ने तर्क दिया कि यह संबंधपरक और देखभाल-आधारित नैतिकता की अनदेखी करता है। अन्य विद्वानों के अनुसार यह सार्वभौमिक एवं तर्क-प्रधान सोच को मानकर चलता है तथा संदर्भ और संस्कृति की जटिलताओं को पर्याप्त रूप से शामिल नहीं करता। फिर भी, कोलबर्ग का ढाँचा कानून, चिकित्सा और शिक्षा जैसे क्षेत्रों में नैतिक विकास को समझने के लिए उपयोगी बना हुआ है। Hesitation Wound में जानान व्यावसायिक, पारिवारिक और नैतिक दुविधाओं का सामना करती है। उसके निर्णय कोलबर्ग के मॉडल के अनुप्रयोग के लिए एक सशक्त उदाहरण प्रस्तुत करते हैं। वह न्यायालयीय रणनीतियों और अपनी माँ के अंगदान से जुड़े निर्णयों के बीच आवागमन करती है, जो परंपरागत कर्तव्यों और उत्तर-परंपरागत आदर्शों के बीच संघर्ष को दर्शाता है।

यह अध्ययन गुणात्मक केस स्टडी पद्धति पर आधारित है। इसमें एक पात्र को उसके यथार्थपरक सामाजिक संदर्भ में विश्लेषित किया गया है। मुख्य डेटा फिल्म के संवादों, कथानक की घटनाओं और चरित्रों की परस्पर क्रियाओं से प्राप्त डिजिटल पाठ पर आधारित है। डेटा संग्रह के लिए प्रलेख विश्लेषण (Bowen, 2009) तथा विषयगत समझ के लिए सामग्री विश्लेषण (Krippendorff, 2018) का उपयोग किया गया।

विश्लेषण तीन चरणों में किया गया:

  1. डेटा तैयारी: जानान से संबंधित संवादों तथा नैतिक दुविधाओं को चयनित और संकलित किया गया।
  2. कोडिंग: कथनों और व्यवहारों को कोलबर्ग के छह चरणों (आज्ञाकारिता, साधनात्मक विनिमय, अंतरव्यक्तिक अनुरूपता, कानून और व्यवस्था, सामाजिक अनुबंध, तथा सार्वभौमिक सिद्धांत) के अनुसार कोडित किया गया।
  3. विषयगत व्याख्या: कोडों को न्याय, अंतःकरण, प्राधिकार और जिम्मेदारी जैसे व्यापक नैतिक विषयों के अंतर्गत व्यवस्थित किया गया। फिल्म से प्रत्यक्ष उद्धरणों द्वारा व्याख्याओं को समर्थित किया गया।

यह पद्धति विश्लेषण को कोलबर्ग के सिद्धांत के निकट बनाए रखते हुए जानान के कार्यों को फिल्म के सामाजिक संदर्भ में स्थापित करती है।

निष्कर्ष संकेत करते हैं कि जानान का चरित्र किसी एक चरण में स्थिर नहीं रहता, बल्कि परिस्थिति के अनुसार नैतिक विकास के विभिन्न चरणों के बीच गतिशील रूप से परिवर्तित होता है। विभिन्न दबावों का सामना करते हुए उसका नैतिक तर्क-वितर्क बदलता है, जिससे यह स्पष्ट होता है कि उसका नैतिक निर्णय-निर्माण स्थिर नहीं बल्कि लचीला है। प्रमुख निष्कर्ष दर्शाते हैं कि जानान प्रायः उत्तर-परंपरागत तर्क-वितर्क का सहारा लेती है, विशेषकर न्याय, अंतःकरण और सार्वभौमिक नैतिक सिद्धांतों से संबंधित महत्वपूर्ण दुविधाओं में। तथापि, कुछ परिस्थितियों में, विशेषकर व्यक्तिगत रूप से उच्च-दांव वाली स्थितियों में, वह साधनात्मक प्रेरणाएँ भी प्रदर्शित करती है।

चार केंद्रीय विषय उभरकर सामने आए:

  1. न्याय बनाम कानून: जानान मूसा का बचाव करती है, जिसे वह निर्दोष मानती है। यहकानून और व्यवस्थाकी परंपरागत स्थिति और न्याय के उत्तर-परंपरागत सिद्धांत के बीच तनाव को दर्शाता है। वह न्यायाधीश द्वारा गवाह की गवाही अस्वीकार किए जाने का विरोध करती है और तर्क देती है कि गवाही को हटाना निर्णय की वैधता को कमजोर करेगा। यह कोलबर्ग के पाँचवें चरण (सामाजिक अनुबंध) और संभवतः छठे चरण (सार्वभौमिक सिद्धांत) का उदाहरण है, जहाँ निष्पक्षता प्रक्रिया से ऊपर रखी जाती है।
  2. साधनात्मक बनाम अंतःकरण-आधारित तर्क: अंगदान से संबंधित उपकथा में जानान कभी-कभी साधनात्मक तर्क (चरण 2) का उपयोग करती है; उदाहरणतः वह अंग प्राप्तकर्ता की पहचान जानने का प्रयास करती है, मानो यह एक संभावित सौदेबाजी का साधन हो। तथापि, उसकी गहरी प्रेरणा जीवन बचाने और अपनी माँ की इच्छा का सम्मान करने से जुड़ी है, जो छठे चरण के सार्वभौमिक सिद्धांतों की विशेषता है। यह द्वैत दर्शाता है कि जटिल नैतिक दुविधाओं में साधनात्मक व्यवहार और उच्च-स्तरीय नैतिक आदर्श सह-अस्तित्व में रह सकते हैं।
  3. पारिवारिक कर्तव्य बनाम व्यक्तिगत सिद्धांत: अपनी बहन बेलगिन के साथ जानान का संघर्ष परंपरागत नैतिकता और सिद्धांत-आधारित कार्रवाई के अंतर को उजागर करता है। बेलगिन परंपरा और त्याग को महत्व देती है, जबकि जानान अपनी माँ की अंगदान की इच्छा का सम्मान करने पर जोर देती है। यह दृष्टिकोण जानान को चरण 5–6 के स्तर पर स्थापित करता है, जहाँ सामाजिक अनुरूपता से अधिक स्वायत्तता का सम्मान किया जाता है।
  4. जोखिम और जिम्मेदारी: जानान बार-बार अपने अंतःकरण के अनुरूप कार्य करने के लिए पेशेवर जोखिम उठाती है। उदाहरणस्वरूप, न्यायाधीश की चेतावनी के बावजूद वह अपने मुवक्किल की मनोवैज्ञानिक कमजोरियों पर आधारित तर्क प्रस्तुत करती है। यह छठे चरण की नैतिकता को दर्शाता है, जिसमें व्यक्ति व्यक्तिगत हानि की संभावना के बावजूद जीवन, सत्य और न्याय को प्राथमिकता देता है।

अध्ययन यह भी दर्शाता है कि स्थानीय सत्ता संरचनाएँ, पुरुष-प्रधान मूल्य व्यवस्था और कार्यस्थलीय प्रतिस्पर्धा जैसे कारक जानान के निर्णयों को गहराई से प्रभावित करते हैं। ये बाहरी दबाव कभी बाधा उत्पन्न करते हैं तो कभी उसे नैतिक रूप से आगे बढ़ने के लिए प्रेरित करते हैं। उदाहरणस्वरूप, न्यायाधीश जैसे प्राधिकार व्यक्तियों के साथ उसके टकराव उसे नियमों का पालन करने और अंतःकरण का अनुसरण करने के बीच चयन करने की चुनौती देते हैं। इससे स्पष्ट होता है कि बाहरी सामाजिक कारक नैतिक परिपक्वता की निरंतर परीक्षा लेते हैं।

अध्ययन का निष्कर्ष है कि जानान की नैतिक तर्क-प्रक्रिया कोलबर्ग के विभिन्न चरणों से होकर गुजरती है, किंतु प्रमुख रूप से उत्तर-परंपरागत स्तर पर आधारित रहती है, जहाँ न्याय और सार्वभौमिक नैतिकता परंपरागत अनुरूपता से ऊपर रखी जाती है। विश्लेषण इस विचार का समर्थन करता है कि नैतिक विकास संदर्भ-संवेदी और अरेखीय प्रक्रिया है; व्यक्ति परिस्थितिगत दबावों के अनुसार साधनात्मक, परंपरागत और सार्वभौमिक तर्क-वितर्क के बीच आवागमन कर सकता है।

यह अध्ययन कई स्तरों पर योगदान प्रदान करता है। यह दर्शाता है कि कोलबर्ग के सिद्धांत को फिल्म अध्ययन में कैसे लागू किया जा सकता है, जिससे नैतिक मनोविज्ञान और सिनेमा अध्ययन के बीच एक सेतु निर्मित होता है। जानान की दुविधाओं का विश्लेषण यह समझने में सहायता करता है कि व्यावसायिक, पारिवारिक और सामाजिक दबावों के अंतर्गत नैतिक तर्क-वितर्क कैसे कार्य करता है। शिक्षकों, विधि-विशेषज्ञों और सामाजिक वैज्ञानिकों के लिए यह निष्कर्ष इस बात की ओर संकेत करते हैं कि नैतिक संवेदनशीलता को केवल नियम-पालन तक सीमित नहीं रखा जाना चाहिए; इसके स्थान पर अंतःकरण, न्याय और व्यक्तिगत जिम्मेदारी पर बल दिया जाना चाहिए।

भविष्य के शोध में विभिन्न सांस्कृतिक संदर्भों की फिल्मों के पात्रों की तुलनात्मक समीक्षा की जानी चाहिए, ताकि यह समझा जा सके कि कोलबर्ग के चरण नए संदर्भों में किस प्रकार भिन्न रूप में प्रकट होते हैं। देखभाल-नैतिकता या गिलिगन जैसी आलोचनात्मक दृष्टियों को शामिल करने से नैतिक विश्लेषण और अधिक समृद्ध हो सकता है। ऐसे दृष्टिकोण, कोलबर्ग के तर्कवादी मॉडल में अक्सर उपेक्षित संबंधपरक और भावनात्मक आयामों का अध्ययन करने में सहायक होंगे।

अंततः, Hesitation Wound यह दर्शाती है कि नैतिक परिपक्वता प्रायः प्राधिकार का प्रतिरोध करने, व्यक्तिगत जिम्मेदारी स्वीकार करने और सार्वभौमिक मानवीय मूल्यों को प्राथमिकता देने की मांग करती है। जानान का चरित्र यह प्रतिपादित करता है कि अंतःकरण-आधारित कार्यवाहीयद्यपि जोखिमपूर्ण होकोलबर्ग द्वारा कल्पित नैतिक विकास के उच्चतम स्तर का प्रतिनिधित्व करती है।

 

कुंजी शब्द: नैतिक दुविधा, न्याय, नैतिक विकास सिद्धांत, सार्वभौमिक नैतिकता, Hesitation Wound

Article Statistics

Number of reads 215
Number of downloads 24

Share

Journal of Turkish Studies
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.