Bu çalışma, Tanzimat reformları döneminde Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Yahudi cemaatlerinin sosyoekonomik yapısını analiz etmek için 1844 Temettüat Defterleri'ni kullanarak mikro-tarihsel ve niceliksel bir analiz yapmaktadır. Temel araştırma sorusu, bu ayrıntılı vergi kayıtlarının, Osmanlı Yahudilerinin idari organizasyonunu, ekonomik faaliyetlerini ve mali katkılarını nasıl aydınlatabileceğini ve böylece imparatorluğun çok kültürlü yapısı içindeki yerlerine ilişkin incelikli bir yeniden yorumlama sunabileceğini araştırmaktadır. Araştırma, Osmanlı millet sistemi ve onun Tanzimat döneminin merkezileştirici ve modernleştirici baskıları altındaki evrimi kavramsal bağlamına dayanmaktadır. Mevcut literatürdeki, gayrimüslim cemaatleri çoğunlukla makro düzeyde ele alan bir boşluğu, ekonomik yaşamlarına ilişkin ampirik, hane düzeyinde veriler sağlayarak gidermeyi amaçlamaktadır. Metodoloji, Osmanlı Arşivleri'ndeki (BOA) birincil kaynakların nicel analizine dayanmaktadır. Örneklem, günümüz Türkiye, Yunanistan, Bulgaristan, Sırbistan ve Kuzey Makedonya'sında bulunan 20 il/kaza dâhilinde bulunan 44 yerleşim biriminden (kaza merkezi, köy, kasaba veya mahalle), Edirne, Selanik ve Ankara gibi önemli merkezleri de kapsayan verileri içermektedir. Bu veriler, hane geliri, meslekler, varlıklar ve vergi yükümlülüklerini detaylandıran bir veri seti oluşturmak için sistematik olarak transkribe edilmiş ve analiz edilmiştir. Bulgular, son derece çeşitli ve bölgesel olarak uyum sağlayabilen bir sosyoekonomik profil ortaya koymaktadır. Demografik analiz, toplam nüfusun yaklaşık 24.415 kişiden (4.781 haneden) oluştuğunu ve yarısından fazlasının günümüz Yunanistan bölgesinde yoğunlaştığını tahmin etmektedir. Çalışma, ortalama vergi yükünün (Vergi-i Mahsusa/Toplam Gelir) %9.40 olduğunu, merkezi vergi politikalarının esnek bir uygulamasına işaret eden önemli bölgesel farklılıklarla hesaplamıştır. Mesleki dağılım, çerçilik (%12.77), hizmetkârlık (%7.41) ve hamallık (%6.98) ile domine edilmiştir, ancak aynı zamanda Türkiye'de ipek ticareti ve Bulgaristan'da çarıkçılık gibi güçlü bölgesel uzmanlaşmalar da göstermiştir. Sonuç olarak, Temettüat Defterleri, Osmanlı Yahudilerini homojen bir grup olarak değil, imparatorluk ekonomisinin aktif ve entegre bir bileşeni olarak tasvir etmektedir. Ayrı cemaat yapılarının devamlılığının, vergi mükellefi olarak kaydedilmiş statüleri ile yan yana durması, geleneksel millet özerkliği ile modern devlet merkezileşmesi arasında karmaşık bir bir arada var olma gerçekliğinin altını çizmektedir. Bu araştırma, geniş anlatıların ötesine geçerek Yahudi cemaatlerinin imparatorluğun sosyoekonomik dokusu içindeki karmaşık, çok katmanlı rolünü vurgulayan, Osmanlı iktisat tarihine kritik, veriye dayalı bir katkı sağlamaktadır.

This study utilizes the 1844 Temettuat Registers to conduct a microhistorical and quantitative analysis of the socioeconomic structure of Jewish communities in the Ottoman Empire during the Tanzimat reforms. Its primary research question is how these detailed fiscal records elucidate the administrative organization, economic activities, and fiscal contributions of Ottoman Jewry, thereby facilitating a nuanced reinterpretation of their place within the empire’s multicultural framework. The research is framed within the context of the Ottoman millet system and its transformation under the centralizing and modernizing impulses of the Tanzimat. It addresses a gap in the extant literature, which frequently treats non-Muslim communities at a macro level, by introducing empirical, household-level data on their economic existence. Methodologically, it is based on a quantitative analysis of primary sources from the Ottoman Archives (BOA). The sample comprises data from 44 settlement units (district centers, villages, towns or neighborhoods) across 20 provinces/districts in present-day Turkey, Greece, Bulgaria, Serbia, and North Macedonia, including key urban centers such as Edirne, Thessaloniki, and Ankara. These data were systematically transcribed and analyzed to construct a dataset detailing household income, professions, assets, and tax liabilities. The findings disclose a remarkably heterogeneous and regionally adaptable socioeconomic profile. Demographic analysis estimates a total population of approximately 24,415 individuals (from 4,781 households), with over half concentrated in what is now Greece. The study finds an average tax burden (Vergi-i Mahsusa/Total Income) of 9.40%, with significant regional disparities indicating a flexible implementation of central fiscal policy. The occupational structure was dominated by peddling (12.77%), domestic service (7.41%), and portering (6.98%), but also exhibited pronounced regional specializations, such as silk trading in Turkey and cobbling in Bulgaria. In conclusion, the Temettuat Registers portray Ottoman Jews not as a monolithic group but as a dynamic and integrated constituent of the imperial economy. The co-existence of distinct communal structures with their documented status as taxpayers reveals a complex reality of negotiation between traditional millet autonomy and modern state centralization. This research makes a vital, data-rich contribution to Ottoman economic history, transcending generalized narratives to illuminate the sophisticated, multi-layered role of Jewish communities within the empire’s socioeconomic fabric.