Abstract

Öz: Havacılık sektörü, küresel ölçekte hızlı büyüme ve yoğun rekabetin yaşandığı alanlardan biri olup, bu durum nitelikli insan gücüne olan ihtiyacı sürekli artırmaktadır. Üniversitelerde açılan havacılık yönetimi bölümlerinin temel amacı, sektörde faaliyet gösteren işletmelerin gereksinimlerini karşılayabilecek bilgi, beceri ve yetkinliklere sahip mezunlar yetiştirmektir. Ancak mevcut programların içerikleri ile ulusal ve uluslararası düzenlemeler, sektör standartları ve işletme beklentileri arasında tam bir uyum bulunup bulunmadığı tartışmalıdır. Bu çalışmanın amacı, havacılık yönetimi programlarında verilen derslerin Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) eğitim talimatları, ICAO standartları ve sektör ihtiyaçlarıyla ne ölçüde örtüştüğünü incelemek ve bu doğrultuda sürdürülebilir bir müfredat önerisi geliştirmektir. Araştırma kapsamında nitel yöntem kullanılmış; 12’si yurtdışında, 37’si Türkiye’de olmak üzere toplam 49 havacılık yönetimi bölümünün ders içerikleri doküman incelemesi yoluyla analiz edilmiştir. Ayrıca havalimanı ve yer hizmetleri yöneticileri, tarife planlama uzmanları ve sektör temsilcileriyle 2019 ile 2024 yılları arasında sezon sonlarında gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla uygulamaya dönük eksiklikler ve beklentiler belirlenmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiş, güvenilirlik için uzman görüşü, kodlayıcılar arası uyum ve yöntemsel üçleme (triangulation) kullanılmıştır. Bulgular, temel havacılık derslerinde belirli bir standartlaşma olduğunu, ancak uygulamalı eğitim, havalimanı yönetimi, kargo ve gümrük süreçleri, acil durum planlaması ve finansal okuryazarlık gibi konularda yetersizliklerin bulunduğunu göstermiştir. Çalışmada geliştirilen bütünleşik müfredat önerisi hem operasyonel hem de yönetsel yeterlilikleri kapsayarak öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdam edilebilirliğini artırmayı hedeflemektedir. Böylece, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın 4.4 maddesiyle uyumlu biçimde, sektöre daha donanımlı ve nitelikli mezunlar kazandırılması öngörülmektedir.

Abstract

Abstract: Being authorized by the civil aviation authorities of the country and reaching the level of education needed in the sector is of great importance for educational institutions. In this study, the compliance of the aviation sector's expectations from aviation management students and the course content in university education was examined. In addition, a course suggestion list has been prepared in a way that would increase the contribution of the relevant trainings to Article 4.4 of the United Nations Sustainability Development Goals. By adding this course suggestion list to the curriculum, it is aimed to improve the course content of the aviation management department and to train more qualified graduates. Within the scope of the study, firstly, a total of 49 aviation management department courses, 12 of which are out of Turkey and 37 of which are Turkish universities, and 79 department courses and course contents related to the sector education directive have been examined. Then, the training needs of aviation enterprises have been obtained as a result of semi-structured interviews with aviation experts in the regular meetings held at the end of each season between 2019 and 2024. Finally, by using descriptive analysis method, the level of compliance of the courses given in universities with the sector education directive has been formed and suggested course list has been proposed. Thus, it is aimed to educate more competent aviation management graduates in Turkey and the world in line with Article 4.4 of the United Nations Sustainability Development Goals.

Structured Abstract:

Aviation management education plays a pivotal role in preparing qualified human resources who can address the growing needs of the civil aviation industry. In Turkey and globally, the rapid expansion of air transportation has created a significant demand for competent aviation managers capable of operating in diverse domains such as airport management, airline operations, safety, security, finance, and logistics. To address these challenges, universities have developed aviation management programmes; however, questions remain regarding the extent to which their curricula align with international standards, national regulatory requirements, and the operational needs of aviation enterprises. In addition, the global sustainability agenda, particularly the United Nations Sustainable Development Goal (SDG) 4.4, emphasises the importance of providing youth and adults with relevant skills for employment, decent jobs, and entrepreneurship. This study situates itself within this context, aiming to examine whether the existing aviation management curricula in Turkey and abroad are compliant with sectoral requirements and to propose a sustainable course framework that better responds to the needs of the aviation industry.

The primary objective of this study is to evaluate the compliance of aviation management curricula with the training directives of the Directorate General of Civil Aviation (DGCA) and international bodies such as ICAO, while also assessing their alignment with the expectations of aviation enterprises. A further aim is to develop a sustainable curriculum model that incorporates both sectoral requirements and academic standards, thereby producing more competent graduates for the aviation industry.

This research adopted a qualitative design, integrating document analysis and semi-structured interviews as complementary data collection instruments.

Document Analysis: A total of 49 aviation management departments (12 international, 37 Turkish) were reviewed. Their course offerings and syllabi were systematically examined and compared with the DGCA “Airport Directorate Training Directive” (SHT-EĞİTİM/HAD) and ICAO Annex standards. The document analysis form was designed to evaluate compliance based on course title, scope, and level of alignment with sectoral training requirements.

Semi-Structured Interviews: To capture the expectations and needs of aviation enterprises, semi-structured interviews were conducted in the regular meetings held at the end of each season between 2019 and 2024 with eight experts, including airport managers, ground services managers, tariff planning specialists, and training unit supervisors. The interview form included 12 open-ended questions that explored the adequacy of university curricula, gaps in practical training, and additional courses required by the industry. Thematic analysis was conducted on the transcripts, with intercoder reliability established using Cohen’s Kappa (κ = 0.84).

Validity and Reliability: Content validity of instruments was confirmed via expert judgement, yielding a Content Validity Index (CVI) of 0.91. Reliability of document coding was tested through Miles and Huberman’s formula, resulting in a score of 0.88, indicating strong consistency. Methodological triangulation was ensured by combining interview data with document analysis.

The findings revealed significant variation in elective courses, while core courses like Airport Management, Aviation Safety, and Regulations remained consistent across institutions. Despite this, several gaps were identified: (I) Compliance: Courses such as Ground Services and Air Cargo align with DGCA directives, whereas Economics and AI show low compliance. (II) Industry Expectations: Enterprises seek specialised training in waste management, cargo processes, airport design (Annex-14), and financial literacy, noting that curricula overemphasise ground services while neglecting airport management. (III) Practical Training: Experts highlighted the lack of practical exercises in load control and runway safety, suggesting that simulation-based training would reduce post-hiring adaptation periods. (IV) Electives: Unique courses foster differentiation but offer limited direct value to operational positions. (V) Proposed Curriculum: Based on expert discussions, recommended courses—including Dangerous Goods, Safety Management Systems, and Finance—were identified to address both operational and managerial competencies.

The study demonstrates that while aviation management curricula in Turkey and abroad provide a broad foundation of sectoral knowledge, they often fail to fully meet the practical requirements of aviation enterprises. The imbalance between theoretical and applied components leads to graduates who require extensive post-hiring training. By aligning curricula with international regulations, DGCA directives, and enterprise expectations, universities can significantly enhance graduate employability and competence. Moreover, embedding sustainability-related content, such as courses on environmental management and digital transformation, will ensure that future aviation managers are prepared for the evolving global context. The findings also underline the importance of integrating both core operational courses and higher-level managerial courses. For entry-level positions, courses mandated by DGCA (e.g., Dangerous Goods, Passenger Services) are indispensable. For managerial roles, courses such as Aviation Business Finance, Airline Management, and Strategic Management provide the necessary strategic vision. This dual approach ensures that aviation management programmes produce graduates capable of progressing from operational to leadership roles.

This research contributes to the literature by systematically analysing the compliance of aviation management curricula with both national and international sectoral guidelines, while also incorporating industry perspectives through expert interviews. The proposed sustainable curriculum not only enhances operational competencies but also integrates managerial and strategic skills, thereby supporting the development of versatile graduates. Aligning curricula with UN SDG 4.4 strengthens the social contribution of aviation education by equipping young professionals with globally relevant qualifications. This study is one of the few comprehensive evaluations of aviation management curricula that triangulates document analysis with industry expert interviews. By introducing an empirically validated and sustainability-orientated curriculum model, it fills a gap in the literature on aviation education and contributes practical recommendations for enhancing the global competitiveness of aviation graduates.

Yapılandırılmış Özet:

Havacılık yönetimi eğitimi, sivil havacılık endüstrisinin artan ihtiyaçlarını karşılayabilecek nitelikli insan kaynakları yetiştirmede önemli bir rol oynamaktadır. Türkiye'de ve dünyada, hava taşımacılığının hızlı büyümesi, havaalanı yönetimi, havayolu operasyonları, emniyet, güvenlik, finans ve lojistik gibi çeşitli alanlarda faaliyet gösterebilecek yetkin havacılık yöneticilerine yönelik önemli bir talep yaratmıştır. Bu zorlukları aşmak için üniversiteler havacılık yönetimi programları geliştirmiştir; ancak, bu programların müfredatlarının uluslararası standartlara, ulusal düzenleme gerekliliklerine ve havacılık işletmelerinin operasyonel ihtiyaçlarına ne ölçüde uygun olduğu konusunda sorular devam etmektedir. Buna ek olarak, küresel sürdürülebilirlik gündemi, özellikle Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi (SDG) 4.4, gençlere ve yetişkinlere istihdam, insana yakışır işler ve girişimcilik için gerekli becerileri kazandırmanın önemini vurgulamaktadır. Bu çalışma, Türkiye ve yurtdışındaki mevcut havacılık yönetimi müfredatlarının sektörel gerekliliklere uygun olup olmadığını incelemek ve havacılık endüstrisinin ihtiyaçlarına daha iyi cevap veren sürdürülebilir bir ders çerçevesi önermek amacıyla bu bağlamda yer almaktadır.

Bu çalışmanın temel amacı, havacılık yönetimi müfredatlarının Genel Müdürlük (DGCA) ve ICAO gibi uluslararası kuruluşların eğitim direktiflerine uygunluğunu değerlendirmek ve aynı zamanda havacılık işletmelerinin beklentileriyle uyumunu değerlendirmektir. Bir diğer amaç ise, hem sektörel gereklilikleri hem de akademik standartları içeren sürdürülebilir bir müfredat modeli geliştirmek ve böylece havacılık endüstrisi için daha yetkin mezunlar yetiştirmektir.

Bu araştırma, tamamlayıcı veri toplama araçları olarak belge analizi ve yarı yapılandırılmış görüşmeleri entegre eden nitel bir tasarım benimsemiştir.

Belge Analizi: Toplam 49 havacılık yönetimi bölümü (12 uluslararası, 37 Türk) incelenmiştir. Bu bölümlerin sunduğu dersler ve müfredatları sistematik olarak incelenmiş ve DGCA “Havaalanı Müdürlüğü Eğitim Direktifi” (SHT-EĞİTİM/HAD) ve ICAO Ek standartları ile karşılaştırılmıştır. Belge analiz formu, ders başlığı, kapsamı ve sektörel eğitim gereklilikleriyle uyum düzeyi temelinde uyumu değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Yarı Yapılandırılmış Görüşmeler: Havacılık işletmelerinin beklenti ve ihtiyaçlarını belirlemek için, 2019 ile 2024 yılları arasında her sezonun sonunda düzenlenen düzenli toplantılarda havaalanı yöneticileri, yer hizmetleri yöneticileri, tarife planlama uzmanları ve eğitim birimi amirleri dahil olmak üzere sekiz uzmanla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşme formu, üniversite müfredatının yeterliliğini, pratik eğitimdeki eksiklikleri ve sektörün ihtiyaç duyduğu ek kursları araştıran 12 açık uçlu soru içeriyordu. Transkriptler üzerinde tematik analiz yapıldı ve Cohen'in Kappa (κ = 0,84) kullanılarak kodlayıcılar arası güvenilirlik belirlendi.

Geçerlilik ve Güvenilirlik: Araçların içerik geçerliliği uzman değerlendirmesi ile teyit edildi ve 0,91'lik bir İçerik Geçerlilik Endeksi (CVI) elde edildi. Belge kodlamasının güvenilirliği Miles ve Huberman'ın formülü ile test edildi ve 0,88'lik bir puan elde edildi, bu da güçlü bir tutarlılığa işaret ediyor. Görüşme verileri ile belge analizi birleştirilerek metodolojik üçgenleme sağlandı.

Bulgular, seçmeli derslerde önemli farklılıklar olduğunu ortaya koyarken, Havaalanı Yönetimi, Havacılık Güvenliği ve Yönetmelikler gibi temel dersler tüm kurumlarda tutarlı kalmıştır. Buna rağmen, birkaç eksiklik tespit edilmiştir: (I) Uyum: Yer Hizmetleri ve Hava Kargo gibi dersler DGCA direktifleriyle uyumludur, ancak Ekonomi ve Yapay Zeka dersleri düşük uyum göstermektedir. (II) Sektör Beklentileri: İşletmeler, atık yönetimi, kargo süreçleri, havaalanı tasarımı (Ek-14) ve finansal okuryazarlık alanlarında özel eğitim talep etmekte ve müfredatın yer hizmetlerine aşırı önem verirken havaalanı yönetimini ihmal ettiğini belirtmektedir. (III) Pratik Eğitim: Uzmanlar, yük kontrolü ve pist güvenliği alanlarında pratik alıştırmaların eksikliğini vurgulamış ve simülasyon tabanlı eğitimin işe alım sonrası adaptasyon sürelerini kısaltacağını belirtmiştir. (IV) Seçmeli Dersler: Benzersiz dersler farklılaşmayı teşvik etmekte, ancak operasyonel pozisyonlar için sınırlı doğrudan değer sunmaktadır. (V) Önerilen Müfredat: Uzman tartışmalarına dayalı olarak, operasyonel ve yönetimsel yetkinlikleri ele almak için Tehlikeli Maddeler, Güvenlik Yönetim Sistemleri ve Finans dahil olmak üzere önerilen dersler belirlenmiştir.

Çalışma, Türkiye ve yurtdışındaki havacılık yönetimi müfredatlarının sektörel bilgi konusunda geniş bir temel sağladığını, ancak genellikle havacılık işletmelerinin pratik gereksinimlerini tam olarak karşılamadığını göstermektedir. Teorik ve uygulamalı bileşenler arasındaki dengesizlik, mezunların işe alındıktan sonra kapsamlı bir eğitime ihtiyaç duymasına neden olmaktadır. Müfredatı uluslararası düzenlemeler, DGCA direktifleri ve işletme beklentileriyle uyumlu hale getirerek, üniversiteler mezunların istihdam edilebilirliğini ve yetkinliğini önemli ölçüde artırabilir. Ayrıca, çevre yönetimi ve dijital dönüşüm gibi sürdürülebilirlikle ilgili içeriklerin müfredata dahil edilmesi, gelecekteki havacılık yöneticilerinin değişen küresel bağlama hazırlıklı olmalarını sağlayacaktır. Bulgular, hem temel operasyonel derslerin hem de üst düzey yönetim derslerinin entegre edilmesinin önemini de vurgulamaktadır. Giriş seviyesi pozisyonlar için, DGCA tarafından zorunlu kılınan dersler (örneğin, Tehlikeli Maddeler, Yolcu Hizmetleri) vazgeçilmezdir. Yönetim rollerinde ise Havacılık İşletme Finansmanı, Havayolu Yönetimi ve Stratejik Yönetim gibi dersler gerekli stratejik vizyonu sağlar. Bu ikili yaklaşım, havacılık yönetimi programlarının operasyonel rollerden liderlik rollerine ilerleyebilen mezunlar yetiştirmesini sağlar.

Bu araştırma, havacılık yönetimi müfredatlarının ulusal ve uluslararası sektörel kılavuzlara uygunluğunu sistematik olarak analiz ederken, uzman görüşmeleri yoluyla sektörün bakış açısını da dahil ederek literatüre katkıda bulunmaktadır. Önerilen sürdürülebilir müfredat, operasyonel yetkinlikleri geliştirmekle kalmaz, aynı zamanda yönetimsel ve stratejik becerileri de entegre ederek çok yönlü mezunların gelişimini destekler. Müfredatların BM SDG 4.4 ile uyumlu hale getirilmesi, genç profesyonellere küresel ölçekte geçerli nitelikler kazandırarak havacılık eğitiminin topluma katkısını güçlendirir. Bu çalışma, belge analizi ile sektör uzmanlarıyla yapılan görüşmeleri birleştiren, havacılık yönetimi müfredatlarının az sayıdaki kapsamlı değerlendirmelerinden biridir. Ampirik olarak doğrulanmış ve sürdürülebilirlik odaklı bir müfredat modeli sunarak, havacılık eğitimi literatüründeki bir boşluğu doldurmakta ve havacılık mezunlarının küresel rekabet gücünü artırmak için pratik öneriler sunmaktadır.

ملخص منظم

يلعب تعليم إدارة الطيران دورًا محوريًا في إعداد الموارد البشرية المؤهلة التي يمكنها تلبية الاحتياجات المتزايدة لصناعة الطيران المدني. في تركيا والعالم أجمع، أدى التوسع السريع في النقل الجوي إلى خلق طلب كبير على مديري الطيران الأكفاء القادرين على العمل في مجالات متنوعة مثل إدارة المطارات، وعمليات شركات الطيران، والسلامة، والأمن، والتمويل، واللوجستيات. لمواجهة هذه التحديات، طورت الجامعات برامج إدارة الطيران؛ ومع ذلك، لا تزال هناك تساؤلات حول مدى توافق مناهجها مع المعايير الدولية والمتطلبات التنظيمية الوطنية والاحتياجات التشغيلية لشركات الطيران. بالإضافة إلى ذلك، تؤكد أجندة الاستدامة العالمية، ولا سيما هدف الأمم المتحدة للتنمية المستدامة (SDG) 4.4، على أهمية تزويد الشباب والبالغين بالمهارات ذات الصلة للتوظيف والوظائف اللائقة وريادة الأعمال. تندرج هذه الدراسة في هذا السياق، وتهدف إلى دراسة مدى توافق مناهج إدارة الطيران الحالية في تركيا والخارج مع متطلبات القطاع، واقتراح إطار عمل مستدام للدورات التدريبية يستجيب بشكل أفضل لاحتياجات صناعة الطيران.

الهدف الأساسي من هذه الدراسة هو تقييم مدى توافق مناهج إدارة الطيران مع توجيهات التدريب الصادرة عن المديرية العامة للطيران المدني (DGCA) والهيئات الدولية مثل منظمة الطيران المدني الدولي (ICAO)، مع تقييم مدى توافقها مع توقعات شركات الطيران. وهناك هدف آخر يتمثل في تطوير نموذج منهج مستدام يدمج متطلبات القطاع والمعايير الأكاديمية، وبالتالي إنتاج خريجين أكثر كفاءة لصناعة الطيران.

اعتمدت هذه الدراسة تصميمًا نوعيًا، حيث دمجت تحليل الوثائق والمقابلات شبه المنظمة كأدوات تكميلية لجمع البيانات.

تحليل الوثائق: تمت مراجعة ما مجموعه 49 قسمًا لإدارة الطيران (12 قسمًا دوليًا و37 قسمًا تركيًا). تم فحص برامج الدورات الدراسية والمناهج الدراسية بشكل منهجي ومقارنتها مع ”توجيهات التدريب الخاصة بإدارة المطارات“ الصادرة عن المديرية العامة للطيران المدني (SHT-EĞİTİM/HAD) ومعايير ملحق منظمة الطيران المدني الدولي (ICAO). تم تصميم نموذج تحليل الوثائق لتقييم الامتثال بناءً على عنوان الدورة الدراسية ونطاقها ومستوى توافقها مع متطلبات التدريب القطاعية.

المقابلات شبه المنظمة: لفهم توقعات واحتياجات شركات الطيران، تم إجراء مقابلات شبه منظمة في الاجتماعات الدورية التي عقدت في نهاية كل موسم بين عامي 2019 و 2024 مع ثمانية خبراء، بما في ذلك مديرو المطارات ومديرو الخدمات الأرضية ومتخصصو تخطيط التعريفات ومشرفو وحدات التدريب. تضمن نموذج المقابلة 12 سؤالاً مفتوحاً استكشفت مدى ملاءمة المناهج الجامعية، والثغرات في التدريب العملي، والدورات الإضافية التي تتطلبها الصناعة. تم إجراء تحليل موضوعي على النصوص، مع تحديد موثوقية الترميز باستخدام معامل كابا كوهين (κ = 0.84).

الصحة والموثوقية: تم تأكيد صحة محتوى الأدوات من خلال تقييم الخبراء، مما أدى إلى الحصول على مؤشر صحة المحتوى (CVI) قدره 0.91. تم اختبار موثوقية ترميز المستندات من خلال صيغة Miles و Huberman، مما أدى إلى الحصول على درجة 0.88، مما يشير إلى اتساق قوي. تم ضمان التثليث المنهجي من خلال الجمع بين بيانات المقابلات وتحليل المستندات.

كشفت النتائج عن تباين كبير في المقررات الاختيارية، في حين ظلت المقررات الأساسية مثل إدارة المطارات وسلامة الطيران واللوائح التنظيمية متسقة عبر المؤسسات. على الرغم من ذلك، تم تحديد عدة ثغرات: (I) الامتثال: تتوافق مقررات مثل الخدمات الأرضية والشحن الجوي مع توجيهات المديرية العامة للطيران المدني، في حين تظهر مقررات الاقتصاد والذكاء الاصطناعي انخفاضًا في الامتثال. (II) توقعات الصناعة: تسعى الشركات إلى الحصول على تدريب متخصص في إدارة النفايات وعمليات الشحن وتصميم المطارات (الملحق 14) والمعرفة المالية، مع ملاحظة أن المناهج الدراسية تركز بشكل مفرط على الخدمات الأرضية بينما تهمل إدارة المطارات. (III) التدريب العملي: سلط الخبراء الضوء على الافتقار إلى التدريبات العملية في مجال مراقبة الحمولة وسلامة المدارج، مشيرين إلى أن التدريب القائم على المحاكاة من شأنه أن يقلل من فترات التكيف بعد التوظيف. (IV) المواد الاختيارية: تعزز الدورات الفريدة التمايز ولكنها تقدم قيمة مباشرة محدودة للمناصب التشغيلية. (V) المنهج المقترح: بناءً على مناقشات الخبراء، تم تحديد الدورات الموصى بها - بما في ذلك البضائع الخطرة وأنظمة إدارة السلامة والمالية - لمعالجة الكفاءات التشغيلية والإدارية.

تُظهر الدراسة أنه في حين أن مناهج إدارة الطيران في تركيا والخارج توفر أساسًا واسعًا للمعرفة القطاعية، فإنها غالبًا ما تفشل في تلبية المتطلبات العملية لشركات الطيران بشكل كامل. يؤدي عدم التوازن بين المكونات النظرية والتطبيقية إلى حاجة الخريجين إلى تدريب مكثف بعد التوظيف. من خلال مواءمة المناهج الدراسية مع اللوائح الدولية وتوجيهات المديرية العامة للطيران المدني وتوقعات المؤسسات، يمكن للجامعات تعزيز قابلية توظيف الخريجين وكفاءتهم بشكل كبير. علاوة على ذلك، سيضمن دمج المحتوى المتعلق بالاستدامة، مثل الدورات الدراسية حول إدارة البيئة والتحول الرقمي، استعداد مديري الطيران في المستقبل للسياق العالمي المتطور. تؤكد النتائج أيضًا على أهمية دمج كل من الدورات التدريبية التشغيلية الأساسية والدورات التدريبية الإدارية عالية المستوى. بالنسبة للوظائف المبتدئة، فإن الدورات التدريبية التي تفرضها المديرية العامة للطيران المدني (مثل البضائع الخطرة وخدمات الركاب) لا غنى عنها. بالنسبة للوظائف الإدارية، توفر دورات مثل تمويل الأعمال الجوية وإدارة شركات الطيران والإدارة الاستراتيجية الرؤية الاستراتيجية اللازمة. يضمن هذا النهج المزدوج أن تنتج برامج إدارة الطيران خريجين قادرين على التقدم من الأدوار التشغيلية إلى الأدوار القيادية.

تساهم هذه الدراسة في الأدبيات من خلال التحليل المنهجي لمدى توافق مناهج إدارة الطيران مع المبادئ التوجيهية القطاعية الوطنية والدولية، مع دمج وجهات نظر الصناعة من خلال مقابلات مع الخبراء. لا يعزز المنهج المستدام المقترح الكفاءات التشغيلية فحسب، بل يدمج أيضًا المهارات الإدارية والاستراتيجية، مما يدعم تطوير خريجين متعددي المهارات. إن مواءمة المناهج مع الهدف 4.4 من أهداف التنمية المستدامة للأمم المتحدة يعزز المساهمة الاجتماعية للتعليم في مجال الطيران من خلال تزويد المهنيين الشباب بمؤهلات ذات صلة عالمية. تعد هذه الدراسة واحدة من التقييمات الشاملة القليلة لمناهج إدارة الطيران التي تجمع بين تحليل الوثائق ومقابلات مع خبراء الصناعة. من خلال تقديم نموذج منهج دراسي تم التحقق من صحته تجريبيًا وموجه نحو الاستدامة، فإنها تسد فجوة في الأدبيات المتعلقة بتعليم الطيران وتقدم توصيات عملية لتعزيز القدرة التنافسية العالمية لخريجي الطيران.

Résumé Structuré:

La formation en gestion aéronautique joue un rôle essentiel dans la préparation de ressources humaines qualifiées capables de répondre aux besoins croissants de l'industrie de l'aviation civile. En Turquie et dans le monde entier, l'expansion rapide du transport aérien a créé une demande importante de gestionnaires compétents dans le domaine de l'aviation, capables d'opérer dans divers domaines tels que la gestion des aéroports, les opérations aériennes, la sûreté, la sécurité, les finances et la logistique. Pour relever ces défis, les universités ont mis au point des programmes de gestion aéronautique; toutefois, des questions subsistent quant à la mesure dans laquelle leurs programmes d'études sont conformes aux normes internationales, aux exigences réglementaires nationales et aux besoins opérationnels des entreprises aéronautiques. En outre, le programme mondial en matière de développement durable, en particulier l'objectif de développement durable (ODD) 4.4 des Nations unies, souligne l'importance de doter les jeunes et les adultes des compétences nécessaires pour trouver un emploi, un travail décent et créer leur entreprise. Cette étude s'inscrit dans ce contexte et vise à examiner si les programmes d'études existants en gestion aéronautique en Turquie et à l'étranger sont conformes aux exigences du secteur et à proposer un cadre de cours durable qui réponde mieux aux besoins de l'industrie aéronautique.

L'objectif principal de cette étude est d'évaluer la conformité des programmes d'études en gestion aéronautique avec les directives de formation de la Direction générale de l'aviation civile (DGCA) et d'organismes internationaux tels que l'OACI, tout en évaluant leur adéquation avec les attentes des entreprises du secteur aéronautique. Un autre objectif est de développer un modèle de programme d'études durable qui intègre à la fois les exigences sectorielles et les normes académiques, afin de former des diplômés plus compétents pour l'industrie aéronautique.

Cette recherche a adopté une approche qualitative, intégrant l'analyse de documents et des entretiens semi-structurés comme instruments complémentaires de collecte de données.

Analyse de documents : Au total, 49 départements de gestion aéronautique (12 internationaux et 37 turcs) ont été examinés. Leurs offres de cours et leurs programmes ont été systématiquement examinés et comparés à la « Directive de formation de la Direction des aéroports » (SHT-EĞİTİM/HAD) de la DGCA et aux normes de l'annexe de l'OACI. Le formulaire d'analyse documentaire a été conçu pour évaluer la conformité en fonction du titre du cours, de sa portée et de son niveau d'alignement avec les exigences de formation du secteur.

Entretiens semi-structurés : Afin de cerner les attentes et les besoins des entreprises aéronautiques, des entretiens semi-structurés ont été menés lors des réunions régulières organisées à la fin de chaque saison entre 2019 et 2024 avec huit experts, dont des directeurs d'aéroport, des responsables des services au sol, des spécialistes de la planification tarifaire et des superviseurs d'unités de formation. Le formulaire d'entretien comprenait 12 questions ouvertes qui exploraient l'adéquation des programmes universitaires, les lacunes dans la formation pratique et les cours supplémentaires requis par l'industrie. Une analyse thématique a été effectuée sur les transcriptions, la fiabilité entre les codeurs ayant été établie à l'aide du coefficient Kappa de Cohen (κ = 0,84).

Validité et fiabilité : La validité du contenu des instruments a été confirmée par l'avis d'experts, ce qui a donné un indice de validité du contenu (CVI) de 0,91. La fiabilité du codage des documents a été testée à l'aide de la formule de Miles et Huberman, ce qui a donné un score de 0,88, indiquant une forte cohérence. La triangulation méthodologique a été assurée en combinant les données des entretiens avec l'analyse des documents.

Les résultats ont révélé des variations importantes dans les cours optionnels, tandis que les cours fondamentaux tels que la gestion aéroportuaire, la sécurité aérienne et la réglementation sont restés cohérents entre les établissements. Malgré cela, plusieurs lacunes ont été identifiées : (I) Conformité : les cours tels que les services au sol et le fret aérien sont conformes aux directives de la DGCA, tandis que l'économie et l'IA présentent un faible niveau de conformité. (II) Attentes du secteur : les entreprises recherchent des formations spécialisées dans la gestion des déchets, les processus de fret, la conception des aéroports (annexe 14) et la culture financière, soulignant que les programmes d'études accordent une importance excessive aux services au sol tout en négligeant la gestion aéroportuaire. (III) Formation pratique : les experts ont souligné le manque d'exercices pratiques dans le domaine du contrôle du chargement et de la sécurité des pistes, suggérant qu'une formation basée sur la simulation réduirait les périodes d'adaptation après l'embauche. (IV) Cours optionnels : les cours uniques favorisent la différenciation, mais offrent une valeur directe limitée pour les postes opérationnels. (V) Programme d'études proposé : sur la base des discussions d'experts, des cours recommandés, notamment sur les marchandises dangereuses, les systèmes de gestion de la sécurité et les finances, ont été identifiés pour répondre à la fois aux compétences opérationnelles et managériales.

L'étude démontre que si les programmes d'études en gestion aéronautique en Turquie et à l'étranger fournissent une base solide de connaissances sectorielles, ils ne répondent souvent pas pleinement aux exigences pratiques des entreprises aéronautiques. Le déséquilibre entre les composantes théoriques et appliquées conduit à former des diplômés qui ont besoin d'une formation approfondie après leur embauche. En alignant les programmes d'études sur les réglementations internationales, les directives de la DGCA et les attentes des entreprises, les universités peuvent améliorer considérablement l'employabilité et les compétences des diplômés. De plus, l'intégration de contenus liés à la durabilité, tels que des cours sur la gestion environnementale et la transformation numérique, permettra de garantir que les futurs gestionnaires de l'aviation soient préparés à l'évolution du contexte mondial. Les résultats soulignent également l'importance d'intégrer à la fois des cours opérationnels de base et des cours de gestion de niveau supérieur. Pour les postes de débutants, les cours obligatoires de la DGCA (par exemple, marchandises dangereuses, services aux passagers) sont indispensables. Pour les postes de direction, des cours tels que la finance aéronautique, la gestion des compagnies aériennes et la gestion stratégique fournissent la vision stratégique nécessaire. Cette double approche garantit que les programmes de gestion aéronautique forment des diplômés capables de passer de postes opérationnels à des postes de direction.

Cette recherche contribue à la littérature en analysant systématiquement la conformité des programmes d'études en gestion aéronautique avec les directives sectorielles nationales et internationales, tout en intégrant les perspectives de l'industrie grâce à des entretiens avec des experts. Le programme d'études durable proposé améliore non seulement les compétences opérationnelles, mais intègre également des compétences managériales et stratégiques, favorisant ainsi le développement de diplômés polyvalents. L'alignement des programmes d'études sur l'ODD 4.4 des Nations unies renforce la contribution sociale de l'enseignement aéronautique en dotant les jeunes professionnels de qualifications pertinentes à l'échelle mondiale. Cette étude est l'une des rares évaluations complètes des programmes d'études en gestion aéronautique qui combine l'analyse de documents et des entretiens avec des experts du secteur. En introduisant un modèle de programme d'études validé empiriquement et axé sur la durabilité, elle comble une lacune dans la littérature sur l'enseignement aéronautique et apporte des recommandations pratiques pour renforcer la compétitivité mondiale des diplômés en aéronautique.

Resumen Estructurado:

La formación en gestión aeronáutica desempeña un papel fundamental en la preparación de recursos humanos cualificados que puedan hacer frente a las crecientes necesidades del sector de la aviación civil. En Turquía y en todo el mundo, la rápida expansión del transporte aéreo ha creado una importante demanda de gestores aeronáuticos competentes, capaces de operar en diversos ámbitos, como la gestión de aeropuertos, las operaciones de las compañías aéreas, la seguridad, las finanzas y la logística. Para hacer frente a estos retos, las universidades han desarrollado programas de gestión aeronáutica; sin embargo, siguen existiendo dudas sobre hasta qué punto sus planes de estudios se ajustan a las normas internacionales, los requisitos reglamentarios nacionales y las necesidades operativas de las empresas aeronáuticas. Además, la agenda mundial de sostenibilidad, en particular el Objetivo de Desarrollo Sostenible (ODS) 4.4 de las Naciones Unidas, hace hincapié en la importancia de dotar a los jóvenes y a los adultos de las competencias pertinentes para el empleo, el trabajo decente y el espíritu empresarial. Este estudio se sitúa en este contexto y tiene por objeto examinar si los planes de estudios de gestión de la aviación existentes en Turquía y en el extranjero se ajustan a los requisitos sectoriales y proponer un marco de cursos sostenible que responda mejor a las necesidades de la industria de la aviación.

El objetivo principal de este estudio es evaluar la conformidad de los planes de estudios de gestión aeronáutica con las directrices de formación de la Dirección General de Aviación Civil (DGCA) y de organismos internacionales como la OACI, al tiempo que se evalúa su adecuación a las expectativas de las empresas aeronáuticas. Otro objetivo es desarrollar un modelo de plan de estudios sostenible que incorpore tanto los requisitos sectoriales como los estándares académicos, con el fin de formar graduados más competentes para la industria aeronáutica.

Esta investigación adoptó un diseño cualitativo, integrando el análisis de documentos y las entrevistas semiestructuradas como instrumentos complementarios de recopilación de datos.

Análisis de documentos: Se revisaron un total de 49 departamentos de gestión aeronáutica (12 internacionales y 37 turcos). Se examinaron sistemáticamente sus ofertas de cursos y programas de estudios y se compararon con la «Directiva de formación de la Dirección de Aeropuertos» (SHT-EĞİTİM/HAD) de la DGCA y las normas del Anexo de la OACI. El formulario de análisis de documentos se diseñó para evaluar el cumplimiento en función del título del curso, el alcance y el nivel de alineación con los requisitos de formación sectorial.

Entrevistas semiestructuradas: Para captar las expectativas y necesidades de las empresas de aviación, se realizaron entrevistas semiestructuradas en las reuniones periódicas celebradas al final de cada temporada entre 2019 y 2024 con ocho expertos, entre los que se encontraban directores de aeropuertos, directores de servicios en tierra, especialistas en planificación de tarifas y supervisores de unidades de formación. El formulario de la entrevista incluía 12 preguntas abiertas que exploraban la adecuación de los planes de estudios universitarios, las lagunas en la formación práctica y los cursos adicionales que requiere el sector. Se realizó un análisis temático de las transcripciones, y se estableció la fiabilidad entre codificadores utilizando el coeficiente Kappa de Cohen (κ = 0,84).

Validez y fiabilidad: La validez del contenido de los instrumentos se confirmó mediante el juicio de expertos, lo que dio como resultado un índice de validez del contenido (CVI) de 0,91. La fiabilidad de la codificación de los documentos se comprobó mediante la fórmula de Miles y Huberman, lo que dio como resultado una puntuación de 0,88, lo que indica una gran coherencia. Se garantizó la triangulación metodológica combinando los datos de las entrevistas co

n el análisis de los documentos.

Los resultados revelaron una variación significativa en los cursos optativos, mientras que los cursos básicos, como Gestión Aeroportuaria, Seguridad Aérea y Normativa, se mantuvieron constantes en todas las instituciones. A pesar de ello, se identificaron varias lagunas: (I) Cumplimiento: cursos como Servicios en Tierra y Carga Aérea se ajustan a las directivas de la DGCA, mientras que Economía e IA muestran un bajo nivel de cumplimiento. (II) Expectativas del sector: Las empresas buscan formación especializada en gestión de residuos, procesos de carga, diseño de aeropuertos (Anexo 14) y conocimientos financieros, y señalan que los planes de estudios hacen demasiado hincapié en los servicios en tierra y descuidan la gestión aeroportuaria. (III) Formación práctica: Los expertos destacaron la falta de ejercicios prácticos en control de carga y seguridad en pistas, y sugirieron que la formación basada en simulaciones reduciría los periodos de adaptación tras la contratación. (IV) Asignaturas optativas: Las asignaturas únicas fomentan la diferenciación, pero ofrecen un valour directo limitado para los puestos operativos. (V) Plan de estudios propuesto: Sobre la base de los debates de los expertos, se identificaron las asignaturas recomendadas —entre ellas, Mercancías peligrosas, Sistemas de gestión de la seguridad y Finanzas— para abordar las competencias operativas y de gestión.

El estudio demuestra que, si bien los planes de estudios de gestión de la aviación en Turquía y en el extranjero proporcionan una amplia base de conocimientos sectoriales, a menudo no satisfacen plenamente los requisitos prácticos de las empresas de aviación. El desequilibrio entre los componentes teóricos y aplicados hace que los graduados necesiten una amplia formación tras su contratación. Al alinear los planes de estudios con las normativas internacionales, las directivas de la DGCA y las expectativas de las empresas, las universidades pueden mejorar significativamente la empleabilidad y la competencia de los graduados. Además, la incorporación de contenidos relacionados con la sostenibilidad, como cursos sobre gestión medioambiental y transformación digital, garantizará que los futuros gestores de aviación estén preparados para el contexto global en constante evolución. Los resultados también subrayan la importancia de integrar tanto cursos operativos básicos como cursos de gestión de nivel superior. Para los puestos de nivel inicial, los cursos exigidos por la DGCA (por ejemplo, mercancías peligrosas, servicios a los pasajeros) son indispensables. Para los puestos directivos, cursos como finanzas empresariales de la aviación, gestión de líneas aéreas y gestión estratégica proporcionan la visión estratégica necesaria. Este doble enfoque garantiza que los programas de gestión de la aviación formen a graduados capaces de progresar desde puestos operativos a puestos de liderazgo.

Esta investigación contribuye a la bibliografía al analizar sistemáticamente el cumplimiento de los planes de estudios de gestión de la aviación con las directrices sectoriales nacionales e internacionales, al tiempo que incorpora las perspectivas de la industria a través de entrevistas con expertos. El plan de estudios sostenible propuesto no solo mejora las competencias operativas, sino que también integra habilidades gerenciales y estratégicas, lo que favorece el desarrollo de graduados versátiles. La alineación de los planes de estudios con el ODS 4.4 de las Naciones Unidas refuerza la contribución social de la educación aeronáutica al dotar a los jóvenes profesionales de cualificaciones relevantes a nivel mundial. Este estudio es una de las pocas evaluaciones exhaustivas de los planes de estudios de gestión aeronáutica que triangula el análisis de documentos con entrevistas a expertos del sector. Al introducir un modelo de plan de estudios empíricamente validado y orientado a la sostenibilidad, llena un vacío en la literatura sobre la educación aeronáutica y aporta recomendaciones prácticas para mejorar la competitividad global de los graduados en aeronáutica.

结构化摘要：

航空管理教育在培养合格人才以满足民航业日益增长的需求方面发挥着关键作用。在土耳其及全球范围内，航空运输的迅猛扩张催生了对专业航空管理人才的巨大需求，这些人才需具备在机场管理、航空运营、安全保障、财务管理及物流等多元领域开展工作的能力。为应对这些挑战，高校相继开设航空管理专业课程，但其教学内容与国际标准、国家监管要求及航空企业运营需求的契合程度仍存争议。此外，全球可持续发展议程——特别是联合国可持续发展目标（SDG）4.4——强调为青年和成年人提供就业、体面工作及创业相关技能的重要性。本研究立足于此背景，旨在考察土耳其及国外现行航空管理课程体系是否符合行业要求，并提出更契合航空业需求的可持续课程框架。

本研究首要目标是评估航空管理课程体系是否符合土耳其民航总局（DGCA）及国际民航组织（ICAO）等国际机构的培训指导方针，同时检验其与航空企业期望的契合度。另一目标是构建兼顾行业需求与学术标准的可持续课程模型，从而为航空业培养更具专业能力的毕业生。

本研究采用定性设计，整合文件分析与半结构化访谈作为互补性数据收集工具。

文件分析：共审查49个航空管理系（12个国际院校，37个土耳其院校），系统性地考察其课程设置与教学大纲，并与DGCA《机场管理局培训指令》（SHT-EĞİTİM/HAD）及ICAO附件标准进行比对。文件分析表依据课程名称、内容范围及与行业培训要求的契合度进行合规性评估。

半结构化访谈：为把握航空企业期望与需求，在2019至2024年每季度末例行会议期间，对八位专家（含机场经理、地勤服务经理、费率规划专家及培训部门主管）开展半结构化访谈。访谈表包含12个开放式问题，重点探讨大学课程设置的合理性、实践培训的缺口以及行业所需的补充课程。对访谈记录进行主题分析，并采用Cohen's Kappa系数（κ=0.84）验证编码者间一致性。

有效性与可靠性：通过专家判断确认工具内容效度，内容效度指数(CVI)达0.91。采用Miles-Huberman公式验证文档编码可靠性，得出0.88的系数值，表明高度一致性。通过访谈数据与文档分析的结合，确保了方法论三角验证。

研究发现选修课程存在显著差异，而机场管理、航空安全与法规等核心课程在各院校保持一致。尽管如此，仍发现若干差距：(I) 合规性：地面服务与航空货运等课程符合民航总局指令，而经济学与人工智能课程合规度较低。(II) 行业需求：企业亟需废物管理、货运流程、机场设计（附件14）及金融素养等专项培训，指出现有课程过度侧重地面服务而忽视机场管理。(III) 实践训练：专家强调载重控制与跑道安全实操环节缺失，建议采用模拟训练以缩短员工入职适应期。(IV) 选修课程：特色课程虽能塑造差异化优势，但对运营岗位的直接价值有限。(V) 课程体系建议：基于专家研讨，推荐增设危险品管理、安全管理体系及金融学等课程，以同时提升运营与管理能力。

研究表明，尽管土耳其及国际航空管理课程体系提供了广泛的行业知识基础，却往往未能完全满足航空企业的实践需求。理论与实践内容失衡导致毕业生需接受大量岗后培训。通过使课程体系与国际法规、民航总局指令及企业需求接轨，高校可显著提升毕业生就业竞争力与专业能力。此外，嵌入环境管理、数字化转型等可持续发展相关课程，将确保未来航空管理者具备应对全球化变革的能力。研究结果同时强调了整合核心运营课程与高级管理课程的重要性。对于初级岗位，民航总局规定的必修课程（如危险品运输、旅客服务）不可或缺；而管理岗位则需通过航空商业金融、航空公司管理、战略管理等课程培养战略视野。这种双轨制确保航空管理项目培养的毕业生能够从运营岗位逐步晋升至领导岗位。

本研究通过系统分析航空管理课程与国内外行业指南的契合度，并结合专家访谈的行业视角，为学术文献作出贡献。所提出的可持续课程体系不仅强化运营能力，更融合管理与战略技能，从而培养全能型毕业生。课程与联合国可持续发展目标4.4的对齐，通过为年轻专业人士提供全球通用资质，增强了航空教育的社会贡献度。本研究通过文件分析与行业专家访谈的三重验证法，成为罕见的航空管理课程综合评估案例。其提出的经验验证型可持续课程模型，既填补了航空教育文献空白，也为提升航空毕业生全球竞争力提供了实践性建议。

Структурированное Резюме:

Образование в области управления авиацией играет ключевую роль в подготовке квалифицированных кадров, способных удовлетворить растущие потребности гражданской авиации. В Турции и во всем мире быстрое развитие воздушного транспорта создало значительный спрос на компетентных менеджеров в области авиации, способных работать в различных сферах, таких как управление аэропортами, эксплуатация авиакомпаний, безопасность, охрана, финансы и логистика. Для решения этих задач университеты разработали программы по управлению авиацией; однако остаются вопросы относительно того, насколько их учебные программы соответствуют международным стандартам, национальным нормативным требованиям и операционным потребностям авиационных предприятий. Кроме того, в глобальной повестке дня в области устойчивого развития, в частности в Цели 4.4 в области устойчивого развития (ЦУР) Организации Объединенных Наций, подчеркивается важность предоставления молодежи и взрослым соответствующих навыков для трудоустройства, достойной работы и предпринимательства. Настоящее исследование проводится в этом контексте и направлено на изучение соответствия существующих учебных программ по авиационному менеджменту в Турции и за рубежом отраслевым требованиям, а также на предложение устойчивой структуры курса, которая лучше отвечает потребностям авиационной отрасли.

Основная цель данного исследования — оценить соответствие учебных программ по авиационному менеджменту директивам Генерального директората гражданской авиации (DGCA) и международных организаций, таких как ИКАО, а также их соответствие ожиданиям авиационных предприятий. Еще одна цель — разработать устойчивую модель учебной программы, которая будет учитывать как отраслевые требования, так и академические стандарты, что позволит подготовить более компетентных выпускников для авиационной отрасли.

В данном исследовании был использован качественный подход, включающий анализ документов и полуструктурированные интервью в качестве дополнительных инструментов сбора данных.

Анализ документов: было проанализировано в общей сложности 49 факультетов авиационного менеджмента (12 международных и 37 турецких). Их учебные программы и силлабусы были систематически изучены и сопоставлены с «Директивой по обучению сотрудников аэропортов» (SHT-EĞİTİM/HAD) DGCA и стандартами Приложения ИКАО. Форма анализа документов была разработана для оценки соответствия на основе названия курса, объема и уровня соответствия отраслевым требованиям к обучению.

Полуструктурированные интервью: чтобы учесть ожидания и потребности авиационных предприятий, в период с 2019 по 2024 год в конце каждого сезона проводились регулярные встречи с восемью экспертами, включая руководителей аэропортов, руководителей наземных служб, специалистов по тарифному планированию и руководителей учебных подразделений. Форма интервью включала 12 открытых вопросов, которые исследовали адекватность университетских учебных программ, пробелы в практическом обучении и дополнительные курсы, необходимые для отрасли. Был проведен тематический анализ стенограмм, при этом надежность межкодировщиков была установлена с помощью коэффициента Коэна (κ = 0,84).

Валидность и надежность: Валидность содержания инструментов была подтверждена экспертной оценкой, в результате чего был получен индекс валидности содержания (CVI) 0,91. Надежность кодирования документов была проверена с помощью формулы Майлза и Хубермана, в результате чего был получен балл 0,88, что указывает на высокую степень согласованности. Методологическая триангуляция была обеспечена путем объединения данных интервью с анализом документов.

Результаты показали значительные различия в выборочных курсах, в то время как основные курсы, такие как «Управление аэропортами», «Безопасность авиации» и «Нормативные акты», оставались одинаковыми во всех учебных заведениях. Несмотря на это, было выявлено несколько пробелов: (I) Соответствие: такие курсы, как «Наземное обслуживание» и «Авиационные грузы», соответствуют директивам ГУЦА, в то время как курсы «Экономика» и «Искусственный интеллект» демонстрируют низкий уровень соответствия. (II) Ожидания отрасли: предприятия ищут специализированное обучение в области управления отходами, грузовых процессов, проектирования аэропортов (Приложение-14) и финансовой грамотности, отмечая, что учебные программы уделяют чрезмерное внимание наземному обслуживанию, пренебрегая управлением аэропортами. (III) Практическое обучение: эксперты подчеркнули отсутствие практических занятий по контролю нагрузки и безопасности взлетно-посадочных полос, предположив, что обучение на основе симуляции сократит период адаптации после приема на работу. (IV) Факультативные курсы: уникальные курсы способствуют дифференциации, но имеют ограниченную прямую ценность для операционных должностей. (V) Предлагаемая учебная программа: на основе обсуждений экспертов были определены рекомендуемые курсы, включая «Опасные грузы», «Системы управления безопасностью» и «Финансы», для развития как операционных, так и управленческих компетенций.

Исследование показывает, что, хотя учебные программы по управлению авиацией в Турции и за рубежом дают широкую основу отраслевых знаний, они часто не в полной мере соответствуют практическим требованиям авиационных предприятий. Дисбаланс между теоретическими и прикладными компонентами приводит к тому, что выпускники нуждаются в обширном обучении после приема на работу. Согласовав учебные программы с международными правилами, директивами DGCA и ожиданиями предприятий, университеты могут значительно повысить конкурентоспособность и компетентность выпускников. Кроме того, включение в программы содержания, связанного с устойчивым развитием, такого как курсы по экологическому менеджменту и цифровой трансформации, обеспечит готовность будущих менеджеров в области авиации к меняющимся глобальным условиям. Результаты исследования также подчеркивают важность интеграции как основных операционных курсов, так и курсов по управлению высшего уровня. Для начальных должностей незаменимы курсы, обязательные по требованиям DGCA (например, «Опасные грузы», «Обслуживание пассажиров»). Для руководящих должностей курсы, такие как «Финансы авиационного бизнеса», «Управление авиакомпанией» и «Стратегический менеджмент», обеспечивают необходимое стратегическое видение. Такой двойной подход гарантирует, что программы по авиационному менеджменту готовят выпускников, способных продвигаться от операционных должностей к руководящим.

Данное исследование вносит вклад в литературу, систематически анализируя соответствие учебных программ по авиационному менеджменту национальным и международным отраслевым руководящим принципам, а также учитывая мнения представителей отрасли, полученные в ходе интервью с экспертами. Предлагаемая устойчивая учебная программа не только повышает операционные компетенции, но и объединяет управленческие и стратегические навыки, тем самым способствуя подготовке универсальных выпускников. Приведение учебных программ в соответствие с ЦУР 4.4 ООН усиливает социальный вклад авиационного образования, предоставляя молодым специалистам квалификации, востребованные во всем мире. Данное исследование является одной из немногих комплексных оценок учебных программ по авиационному менеджменту, в которой сочетаются анализ документов и интервью с экспертами отрасли. Благодаря внедрению эмпирически проверенной и ориентированной на устойчивость модели учебной программы, оно восполняет пробел в литературе по авиационному образованию и вносит практические рекомендации по повышению глобальной конкурентоспособности выпускников авиационных учебных заведений.

संरचित सारांश:

उड्डयन प्रबंधन शिक्षा, योग्य मानव संसाधनों को तैयार करने में एक महत्वपूर्ण भूमिका निभाती है जो नागरिक उड्डयन उद्योग की बढ़ती जरूरतों को पूरा कर सकें।

तुर्की और वैश्विक स्तर पर, हवाई परिवहन के तीव्र विस्तार ने हवाई अड्डे के प्रबंधन, एयरलाइन संचालन, सुरक्षा, वित्त और रसद जैसे विविध क्षेत्रों में काम करने में सक्षम कुशल विमानन प्रबंधकों की महत्वपूर्ण मांग पैदा की है। इन चुनौतियों का सामना करने के लिए, विश्वविद्यालयों ने विमानन प्रबंधन कार्यक्रम विकसित किए हैं; हालांकि, इस बात पर प्रश्न बने हुए हैं कि उनके पाठ्यक्रम किस हद तक अंतरराष्ट्रीय मानकों, राष्ट्रीय नियामक आवश्यकताओं और विमानन उद्यमों की परिचालन आवश्यकताओं के अनुरूप हैं। इसके अतिरिक्त, वैश्विक स्थिरता एजेंडा, विशेष रूप से संयुक्त राष्ट्र का सतत विकास लक्ष्य (SDG) 4.4, युवाओं और वयस्कों को रोजगार, सभ्य नौकरियों और उद्यमिता के लिए प्रासंगिक कौशल प्रदान करने के महत्व पर जोर देता है। यह अध्ययन इसी संदर्भ में स्थित है, जिसका उद्देश्य यह जांचना है कि तुर्की और विदेशों में मौजूदा विमानन प्रबंधन पाठ्यक्रम क्षेत्रीय आवश्यकताओं के अनुरूप हैं या नहीं, और विमानन उद्योग की जरूरतों का बेहतर जवाब देने वाला एक स्थायी पाठ्यक्रम ढांचा प्रस्तावित करना है।

इस अध्ययन का प्राथमिक उद्देश्य विमानन प्रबंधन पाठ्यक्रमों के अनुपालन का मूल्यांकन करना है, ताकि यह देखा जा सके कि वे नागरिक उड्डयन महानिदेशालय (DGCA) और ICAO जैसे अंतर्राष्ट्रीय निकायों के प्रशिक्षण निर्देशों के साथ कितने मेल खाते हैं, साथ ही विमानन उद्यमों की अपेक्षाओं के साथ उनकी संरेखण का भी आकलन किया जा सके। एक और उद्देश्य एक ऐसा स्थायी पाठ्यक्रम मॉडल विकसित करना है जिसमें क्षेत्रीय आवश्यकताएँ और शैक्षणिक मानक दोनों शामिल हों, ताकि विमानन उद्योग के लिए अधिक सक्षम स्नातक तैयार किए जा सकें।

इस शोध ने एक गुणात्मक डिजाइन अपनाया, जिसमें दस्तावेज़ विश्लेषण और अर्ध-संरचित साक्षात्कारों को पूरक डेटा संग्रह उपकरणों के रूप में एकीकृत किया गया।

दस्तावेज़ विश्लेषण: कुल 49 विमानन प्रबंधन विभागों (12 अंतर्राष्ट्रीय और 37 तुर्की) की समीक्षा की गई। उनकी पाठ्यक्रम पेशकशों और पाठ्यक्रमों की व्यवस्थित रूप से जांच की गई और DGCA "एयरपोर्ट डायरेक्टरेट ट्रेनिंग डायरेक्टिव" (SHT-EĞİTİM/HAD) और ICAO परिशिष्ट मानकों से तुलना की गई। दस्तावेज़ विश्लेषण प्रपत्र को पाठ्यक्रम के शीर्षक, दायरे और क्षेत्रीय प्रशिक्षण आवश्यकताओं के साथ संरेखण के स्तर के आधार पर अनुपालन का मूल्यांकन करने के लिए डिज़ाइन किया गया था।

अर्ध-संरचित साक्षात्कार: विमानन उद्यमों की अपेक्षाओं और जरूरतों को समझने के लिए, 2019 और 2024 के बीच प्रत्येक सीज़न के अंत में आयोजित नियमित बैठकों में आठ विशेषज्ञों के साथ अर्ध-संरचित साक्षात्कार आयोजित किए गए, जिसमें हवाई अड्डे के प्रबंधक, ग्राउंड सेवा प्रबंधक, टैरिफ योजना विशेषज्ञ और प्रशिक्षण इकाई पर्यवेक्षक शामिल थे।

साक्षात्कार प्रपत्र में 12 खुले-अंत प्रश्न शामिल थे जो विश्वविद्यालय के पाठ्यक्रमों की पर्याप्तता, व्यावहारिक प्रशिक्षण में कमियों, और उद्योग द्वारा आवश्यक अतिरिक्त पाठ्यक्रमों की पड़ताल करते थे। ट्रांसक्रिप्ट पर विषयगत विश्लेषण किया गया, जिसमें कोहेन के काप्पा (κ = 0.84) का उपयोग करके अंतर-कोडर विश्वसनीयता स्थापित की गई।

वैधता और विश्वसनीयता: उपकरणों की सामग्री वैधता की पुष्टि विशेषज्ञों के निर्णय के माध्यम से की गई, जिससे सामग्री वैधता सूचकांक (CVI) 0.91 प्राप्त हुआ। दस्तावेज़ कोडिंग की विश्वसनीयता का परीक्षण माइल्स और ह्यूबरमैन के सूत्र द्वारा किया गया, जिसके परिणामस्वरूप 0.88 का स्कोर मिला, जो मजबूत स्थिरता को इंगित करता है। साक्षात्कार डेटा को दस्तावेज़ विश्लेषण के साथ मिलाकर पद्धतिगत त्रिकोणीयता सुनिश्चित की गई।

निष्कर्षों से पता चला कि वैकल्पिक पाठ्यक्रमों में महत्वपूर्ण भिन्नता थी, जबकि हवाई अड्डा प्रबंधन, विमानन सुरक्षा, और विनियमन जैसे मुख्य पाठ्यक्रम संस्थानों में सुसंगत रहे। इसके बावजूद, कई कमियाँ पाई गईं: (I) अनुपालन: ग्राउंड सर्विसेज और एयर कार्गो जैसे पाठ्यक्रम डीजीसीए के निर्देशों के अनुरूप हैं, जबकि अर्थशास्त्र और एआई में कम अनुपालन देखा गया। (II) उद्योग की अपेक्षाएँ: उद्यम अपशिष्ट प्रबंधन, कार्गो प्रक्रियाओं, हवाई अड्डे के डिजाइन (परिशिष्ट-14), और वित्तीय साक्षरता में विशेष प्रशिक्षण चाहते हैं, यह देखते हुए कि पाठ्यक्रम ग्राउंड सेवाओं पर अत्यधिक जोर देते हैं जबकि हवाई अड्डे के प्रबंधन की उपेक्षा करते हैं। (III) व्यावहारिक प्रशिक्षण: विशेषज्ञों ने लोड नियंत्रण और रनवे सुरक्षा में व्यावहारिक अभ्यास की कमी पर प्रकाश डाला, यह सुझाव देते हुए कि सिमुलेशन-आधारित प्रशिक्षण भर्ती के बाद अनुकूलन की अवधि को कम कर देगा।

(IV) वैकल्पिक विषय: विशिष्ट पाठ्यक्रम विभेदन को बढ़ावा देते हैं लेकिन परिचालन पदों के लिए सीमित प्रत्यक्ष मूल्य प्रदान करते हैं। (V) प्रस्तावित पाठ्यक्रम: विशेषज्ञ चर्चाओं के आधार पर, परिचालन और प्रबंधकीय दोनों क्षमताओं को संबोधित करने के लिए खतरनाक सामान, सुरक्षा प्रबंधन प्रणाली, और वित्त सहित अनुशंसित पाठ्यक्रमों की पहचान की गई।

यह अध्ययन दर्शाता है कि जबकि तुर्की और विदेशों में विमानन प्रबंधन पाठ्यक्रम क्षेत्रीय ज्ञान का एक व्यापक आधार प्रदान करते हैं, वे अक्सर विमानन उद्यमों की व्यावहारिक आवश्यकताओं को पूरी तरह से पूरा करने में विफल रहते हैं।

सैद्धांतिक और व्यावहारिक घटकों के बीच असंतुलन के कारण ऐसे स्नातक तैयार होते हैं जिन्हें भर्ती के बाद व्यापक प्रशिक्षण की आवश्यकता होती है। पाठ्यक्रमों को अंतर्राष्ट्रीय नियमों, डीजीसीए के निर्देशों और उद्यमों की अपेक्षाओं के साथ संरेखित करके, विश्वविद्यालय स्नातकों की रोजगार क्षमता और दक्षता को काफी बढ़ा सकते हैं। इसके अलावा, स्थिरता-संबंधी सामग्री, जैसे कि पर्यावरण प्रबंधन और डिजिटल परिवर्तन पर पाठ्यक्रमों को शामिल करने से यह सुनिश्चित होगा कि भविष्य के विमानन प्रबंधक बदलते वैश्विक संदर्भ के लिए तैयार हों। निष्कर्षों में मुख्य परिचालन पाठ्यक्रमों और उच्च-स्तरीय प्रबंधकीय पाठ्यक्रमों दोनों को एकीकृत करने के महत्व पर भी जोर दिया गया है। प्रवेश-स्तर की भूमिकाओं के लिए, डीजीसीए द्वारा अनिवार्य पाठ्यक्रम (जैसे, खतरनाक सामान, यात्री सेवाएं) अपरिहार्य हैं। प्रबंधकीय भूमिकाओं के लिए, एविएशन बिजनेस फाइनेंस, एयरलाइन मैनेजमेंट और स्ट्रैटेजिक मैनेजमेंट जैसे पाठ्यक्रम आवश्यक रणनीतिक दृष्टि प्रदान करते हैं। यह दोहरा दृष्टिकोण यह सुनिश्चित करता है कि विमानन प्रबंधन कार्यक्रम ऐसे स्नातक तैयार करें जो परिचालन भूमिकाओं से नेतृत्व की भूमिकाओं तक आगे बढ़ने में सक्षम हों।

यह शोध, विशेषज्ञ साक्षात्कारों के माध्यम से उद्योग के दृष्टिकोण को शामिल करते हुए, राष्ट्रीय और अंतर्राष्ट्रीय दोनों क्षेत्रीय दिशानिर्देशों के साथ विमानन प्रबंधन पाठ्यक्रमों के अनुपालन का व्यवस्थित रूप से विश्लेषण करके, साहित्य में योगदान देता है। प्रस्तावित सतत पाठ्यक्रम न केवल परिचालन क्षमताओं को बढ़ाता है, बल्कि प्रबंधकीय और रणनीतिक कौशल को भी एकीकृत करता है, जिससे बहुमुखी स्नातकों के विकास में सहायता मिलती है। पाठ्यक्रमों को यूएन एसडीजी 4.4 के साथ संरेखित करना, युवा पेशेवरों को वैश्विक रूप से प्रासंगिक योग्यताओं से लैस करके विमानन शिक्षा के सामाजिक योगदान को मजबूत करता है।

यह अध्ययन विमानन प्रबंधन पाठ्यक्रमों के कुछ व्यापक मूल्यांकनों में से एक है, जो दस्तावेज़ विश्लेषण को उद्योग विशेषज्ञ साक्षात्कारों के साथ त्रिकोणित करता है। एक अनुभवजन्य रूप से मान्य और स्थिरता-उन्मुख पाठ्यक्रम मॉडल पेश करके, यह विमानन शिक्षा पर साहित्य में एक कमी को पूरा करता है और विमानन स्नातकों की वैश्विक प्रतिस्पर्धात्मकता को बढ़ाने के लिए व्यावहारिक सिफारिशें प्रदान करता है।