Professional Role, Emotional Burden and Spousal Support in Social Workers’ Marital Life: A Qualitative Study

Sosyal Hizmet Uzmanlarının Evlilik Yaşantısında Mesleki Rol, Duygusal Yük ve Eş Desteği: Nitel Bir Araştırma
Author:

Number of pages:
4809–4860
Language:
Türkçe
Year-Number:
2026-Volume 21 Issue 3
%>

Abstract

Bu araştırma, sosyal hizmet uzmanlarının evlilik yaşantısında mesleki rol, duygusal yük ve eş desteğinin hangi anlam örüntüleriyle belirdiğini incelemektedir. Nitel araştırma yaklaşımıyla tasarlanan çalışmada yorumlayıcı fenomenolojik yönelim benimsenmiş, evli ve aktif olarak çalışan beş sosyal hizmet uzmanıyla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yürütülmüştür. Elde edilen veriler tematik analiz yoluyla çözümlenmiş; araştırma sürecinde görüşme sonrası süreç notları, karar izi ve doğrudan katılımcı alıntılarıyla yöntemsel şeffaflık desteklenmiştir. Bulgular, sosyal hizmet uzmanlığının evlilik üzerinde çift yönlü bir etki ürettiğini göstermektedir. Yoğun duygusal yük, eve taşınan stres, zaman baskısı ve rol sınırlarının bulanıklaşması ev içi iletişimi zorlaştırabilmektedir. Buna karşılık mesleğin kazandırdığı empati, ilişkisel farkındalık ve problem çözme becerileri, çatışmaların daha yapıcı biçimde yönetilmesine katkı sunabilmektedir. Bu etkinin yönünü belirleyen temel etkenlerin eşin mesleği anlama ve destekleme düzeyi ile çiftin iş-özel yaşam sınırlarını düzenleme kapasitesi olduğu anlaşılmıştır. Etik kurul izni alınmış olup, kurul bilgileri kör hakemlik gereği hakem süreci sonrasında eklenecektir. Bulgular, sosyal hizmet uzmanlarının evlilik deneyimlerinin sadece riskler üzerinden değil, eş desteği, sınır yönetimi ve kurumsal destek mekanizmaları gibi ilişkisel ve yapısal kaynaklar temelinde değerlendirilmesi gerektiğini düşündürmektedir. Bu bağlamda çalışma, mesleki deneyim ile evlilik ilişkisinin birlikte ve bağlamsal olarak okunmasını önermektedir. Araştırma, sosyal hizmet uzmanlarının özel yaşam deneyimini mesleki yapı, ilişki dinamikleri ve destek kaynaklarıyla birlikte ele alan özgün bir nitel katkı sunmaktadır.

Keywords

Abstract

This study examines how professional role, emotional burden and spousal support are experienced in the marital lives of social workers. Designed within a qualitative research framework, the study adopted an interpretative phenomenological orientation and conducted semi-structured in-depth interviews with five married social workers who were actively employed. The data were analyzed through thematic analysis, and methodological transparency was supported through post-interview process notes, an audit trail and direct participant quotations. The findings indicate that social work practice exerts a twofold influence on marital life. Intense emotional demands, stress carried from work to home, time pressure and blurred role boundaries may strain communication within the relationship. At the same time, the empathy, relational awareness and problem-solving skills fostered by the profession may support couples in managing conflicts more constructively. The direction of this influence appears to depend primarily on the spouse’s level of understanding and support for the profession, as well as the couple’s capacity to regulate work-private life boundaries. Ethical approval was obtained prior to data collection; identifying board details are omitted from the blinded manuscript and will be added after peer review. Overall, the findings suggest that social workers’ marital experiences should be understood not only through risk factors but also through relational and institutional resources such as spousal support, boundary management, supervision and professional solidarity. In this regard, the study suggests that professional experience and marital life should be understood together and within their relational context.

Keywords

Social work, marital life, professional role, emotional burden, spousal support

Structured Abstract:

Social workers encounter crisis, vulnerability, family conflict, poverty, child protection concerns and traumatic narratives as part of their professional practice. These experiences may shape not only their professional judgement but also the way they interpret intimate relationships and marital life. Existing studies mostly address burnout, work-family conflict, secondary traumatic stress or social support as separate dimensions, while limited attention has been paid to how these processes intersect in the subjective marital experiences of social workers. This study aims to examine how professional role, emotional burden and perceived spousal support are experienced and interpreted in the marital lives of social workers. It also seeks to identify how professional experience enters partner choice, everyday communication, role transitions, boundary management and career-family balance. Drawing on systems and ecological perspectives, role tension, work-family conflict, burnout, secondary traumatic stress, social support, supervision and resilience, the study treats marriage as a relational context affected by both professional demands and protective resources. The purpose is not to produce statistical generalisations but to offer a contextual and analytically cautious interpretation of the mechanisms through which social work practice may become either a strain or a resource in marital life.

The research was designed as a qualitative study based on thematic analysis. Semi-structured in-depth interviews were conducted with five married social workers who were actively employed. Participants were selected because they met three criteria directly related to the research problem: being married, working actively as social workers and being able to reflect on the relationship between professional life and marital experience. The interviews addressed the perceived influence of the profession on marriage decisions, the transmission of emotional load to private life, role transitions, boundary setting, perceived spousal understanding and career-family balance. The interview transcripts were read repeatedly; meaning units were identified, initial codes were generated, related codes were clustered, and the themes were refined through a comparative and iterative process. Methodological transparency was supported through post-interview process notes, a documented coding process and direct participant quotations. Ethical approval was obtained from the Social and Human Sciences Ethics Committee of Bartın University Rectorate before data collection (date: 07 January 2026; meeting no. 1; decision no. 1; protocol no. 2025-SBB-1204).

The analysis produced five main themes. The first theme, the effect of the profession on partner choice and marriage decision, showed that professional knowledge may increase relational awareness, empathy and careful decision-making. However, the same awareness may also raise expectations and lead to excessive analysis of intimate relationships. The second theme, professional burden and its reflections on private life, indicated that emotionally demanding cases, mental fatigue and time pressure may weaken communication at home. Participants described moments in which they were physically present in the marital space but mentally remained attached to professional encounters. The third theme, professional role transitions and inter-role conflict, revealed that social workers may sometimes carry a professional tone into marriage and unintentionally position the spouse as someone to be analysed, guided or calmed. Spousal feedback such as feeling treated as a client made the boundary between professional helper and spouse more visible. The fourth theme, perceived spousal support and understanding of the profession, emerged as a central interpretive category. When spouses were perceived as gradually understanding the emotional weight of social work, the professional burden became more manageable, and silence or withdrawal was interpreted with greater empathy. The fifth theme, career and marriage, showed that professional development, graduate education and career goals may create time pressure and feelings of neglect, yet jointly planned career processes may also strengthen mutual support and marital maturity. Overall, the findings point to a twofold pattern: social work may strain marital relationships through emotional transfer, blurred boundaries and reduced emotional availability; at the same time, it may enrich marital life through empathy, systemic awareness, problem-solving capacity and perceived spousal support. These findings are limited to social workers’ own accounts and do not directly represent spouses’ perspectives.

The study concludes that the influence of social work on marital life cannot be explained through a single deterministic line. Professional practice does not automatically harm marriage, nor does professional knowledge automatically strengthen it. The direction of the influence appears to depend on how emotional burden is managed, how clearly professional and intimate roles are separated, how spouses are perceived to understand the profession and whether relational and institutional support mechanisms are available. The study contributes to the literature by bringing together professional role, emotional burden and perceived spousal support within the specific context of social workers’ marital experiences. Its contribution lies in showing that marital life should be read as a relational field where professional strain and professional awareness may operate simultaneously. In practice, the findings suggest that social workers may benefit from routines that support work-private life boundaries, transition from professional responsibility to intimate partnership and access regular supervision, peer support and family-sensitive institutional policies. These recommendations are presented as cautious practice implications derived from a limited and relatively homogeneous sample. Future research may include spouses’ perspectives, compare different fields of social work practice and examine how gender, length of marriage, parenthood and institutional support shape the interaction between professional experience and marital life.

  Keywords: Social work, marital life, professional role, work-family conflict, perceived spousal support.      

Yapılandırılmış Özet:

Sosyal hizmet uzmanları, mesleki uygulama alanlarında kriz, kırılganlık, aile çatışması, yoksulluk, çocuk koruma süreçleri ve travmatik anlatılarla karşılaşmaktadır. Bu deneyimler, mesleki değerlendirme biçimlerinin yanında yakın ilişki kurma, evlilikte iletişim sürdürme, rol sınırlarını belirleme ve duygusal yükü düzenleme süreçlerini de etkileyebilmektedir. Mevcut alanyazında sosyal hizmet uzmanlarının tükenmişlik, iş-aile çatışması, ikincil travmatik stres, sosyal destek ve mesleki dayanıklılık deneyimleri ayrı başlıklar altında incelenmektedir. Buna karşın söz konusu süreçlerin evlilik yaşantısında nasıl kesiştiği ve sosyal hizmet uzmanının eş rolüyle mesleki rolü arasında nasıl bir anlam alanı oluşturduğu sınırlı biçimde ele alınmıştır. Araştırma, sosyal hizmet uzmanlarının evlilik yaşantısında mesleki rol, duygusal yük ve algılanan eş desteğinin hangi mekanizmalar üzerinden anlam kazandığını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada geniş ölçekli genelleme üretmek yerine, sınırlı ve odaklı bir katılımcı grubunun anlatıları aracılığıyla mesleki deneyim ile evlilik yaşantısı arasındaki ilişkisel örüntülerin bağlamsal biçimde görünür kılınması hedeflenmektedir.

Araştırma, sosyal hizmet uzmanlarının evlilik yaşantısını tek bir kuramsal çizgiye indirgemeden çok katmanlı bir çerçevede ele almaktadır. Sistem kuramı ve ekolojik yaklaşım, evliliği bireysel uyum alanının ötesinde, iş yaşamı, kurumsal koşullar, mesleki sorumluluklar ve ilişkisel kaynaklarla etkileşim içinde şekillenen dinamik bir bağlam olarak yorumlamaya imkân vermektedir. Rol gerilimi ve iş-aile çatışması yaklaşımları, sosyal hizmet uzmanının aynı anda profesyonel yardımcı ve eş olarak var olmasının yarattığı geçişleri açıklamak için kullanılmaktadır. Tükenmişlik, ikincil travmatik stres ve Profesyonel Yaşam Kalitesi çerçevesi ise yardım mesleklerinde duygusal yükün nasıl oluştuğunu, mesleki temasın eve nasıl taşınabildiğini ve yakın ilişkilerde duygusal erişilebilirliği nasıl etkileyebildiğini anlamaya katkı sunmaktadır. Sosyal destek, süpervizyon ve dayanıklılık yaklaşımları, mesleki yükün evlilik yaşantısında tek yönlü bir risk olarak değil, uygun ilişkisel ve kurumsal kaynaklarla dengelenebilecek bir süreç olarak ele alınmasına olanak tanımaktadır. Bu kuramsal bütünlük, çalışmanın özgün katkısını oluşturan mesleki rol, duygusal yük ve algılanan eş desteği kesişimini açıklamak için temel zemin sağlamaktadır.

Araştırma, tematik analize dayalı nitel araştırma olarak tasarlanmıştır. Çalışma grubunu evli ve aktif olarak çalışan beş sosyal hizmet uzmanı oluşturmaktadır. Katılımcılar, araştırma problemiyle doğrudan ilişkili yaşantıya sahip olmaları nedeniyle amaçlı örnekleme mantığıyla belirlenmiştir. Dahil edilme ölçütleri evlilik deneyimine sahip olmak, sosyal hizmet uzmanı olarak aktif çalışmak ve mesleki yaşantının evlilik bağlamındaki yansımalarını ifade edebilmek şeklinde belirlenmiştir. Veriler yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Görüşmelerde mesleğin evlilik kararına etkisi, duygusal yükün özel yaşama taşınması, rol geçişleri, iş-özel yaşam sınırları, algılanan eş desteği, mesleğin eş tarafından anlaşılması ve kariyer-evlilik ilişkisi üzerinde durulmuştur. Deşifre edilen görüşme metinleri tekrar tekrar okunmuş, anlam birimleri belirlenmiş, açık kodlar oluşturulmuş ve ilişkili kodlar temalar altında bir araya getirilmiştir. Analiz süreci karşılaştırmalı ve döngüsel biçimde yürütülmüş, yorumların izlenebilirliğini artırmak amacıyla görüşme sonrası süreç notları, kod-tema ilişkilerinin yeniden gözden geçirilmesi ve doğrudan katılımcı alıntıları kullanılmıştır. Araştırma için etik kurul izni T.C. Bartın Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu’nun 07.01.2026 tarihli, 1 toplantı sayılı ve 1 karar sayılı onayı ile alınmıştır (Protokol No: 2025-SBB-1204).

Analiz sonucunda beş ana tema belirlenmiştir. İlk tema, sosyal hizmet uzmanı olmanın eş seçimi ve evlilik kararına etkisine ilişkindir. Katılımcı anlatıları, mesleki bilginin ilişkisel farkındalığı, empati beklentisini ve daha dikkatli karar verme eğilimini artırabildiğini göstermektedir. Aynı farkındalık bazı durumlarda beklenti eşiğini yükselterek yakın ilişkileri aşırı çözümleme riskini de beraberinde getirmektedir. İkinci tema olan mesleki yük ve özel hayata yansımalar, zorlayıcı vaka süreçleri, zihinsel yorgunluk ve zaman baskısının ev içi iletişimi zayıflatabildiğini ortaya koymaktadır. Katılımcılar, işten eve döndüklerinde bedenen evde bulunmalarına rağmen zihinsel olarak mesleki karşılaşmalardan kopamadıkları anlar yaşadıklarını belirtmiştir. Üçüncü tema olan mesleki rol geçişleri ve roller arası çatışma, profesyonel tonun evlilik ilişkisine taşınabildiğini ve eşin kimi zaman danışan gibi konumlandırılabildiğini göstermektedir. Dördüncü tema olan algılanan eş desteği ve mesleğin anlaşılması, eşin mesleki yükü anladığına ilişkin katılımcı algısının duygusal yükü daha yönetilebilir hâle getirebildiğini göstermektedir. Bu bulgu, eşlerle doğrudan görüşülmediği için çiftin ortak deneyimi olarak değil, katılımcıların eş desteğine ilişkin öznel anlatıları olarak yorumlanmalıdır. Beşinci tema olan kariyer ve evlilik, lisansüstü eğitim, mesleki gelişim ve kariyer hedeflerinin ortak zamanı daraltabildiğini, buna karşılık birlikte planlanan kariyer süreçlerinin karşılıklı destek ve evlilikte olgunlaşma duygusunu güçlendirebildiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, iş-aile çatışması, tükenmişlik, ikincil travmatik stres, sosyal destek ve süpervizyon literatürüyle birlikte değerlendirildiğinde, sosyal hizmet uzmanlarının evlilik yaşantısının mesleki yük ile ilişkisel kaynakların dengesi içinde şekillendiğini düşündürmektedir.

Araştırma, sosyal hizmet uzmanlığının evlilik yaşantısına etkisinin tek yönlü ve belirlenimci biçimde açıklanamayacağını göstermektedir. Mesleki uygulama evlilik ilişkisini kendiliğinden zayıflatmadığı gibi, mesleki bilgi de evliliği otomatik biçimde güçlendirmemektedir. Etkinin yönü, duygusal yükün nasıl yönetildiğine, mesleki rol ile eş rolü arasındaki sınırların nasıl kurulduğuna, eşin mesleği anladığına ilişkin katılımcı algısına ve ilişkisel-kurumsal destek mekanizmalarının varlığına bağlı görünmektedir. Çalışmanın katkısı, sosyal hizmet uzmanlarının evlilik yaşantısını mesleki yıpranma ya da mesleki farkındalık ikiliğine indirgemeden, mesleki rol, duygusal yük, algılanan eş desteği ve kurumsal destek olanaklarının kesiştiği ilişkisel bir alan olarak ele almasıdır. Bulgular, sosyal hizmet kurumlarında düzenli süpervizyon, meslektaş paylaşımı, vaka sonrası değerlendirme toplantıları, duygusal yükü işlemeye dönük destek mekanizmaları ve aile yaşamına duyarlı çalışma düzenleri üzerine düşünülmesi gerektiğine işaret etmektedir. Bununla birlikte öneriler, beş katılımcıdan oluşan sınırlı ve görece homojen örneklemden elde edilen bulgulara dayalı temkinli uygulama çıkarımları olarak değerlendirilmelidir. Gelecek araştırmalarda eşlerin deneyimlerinin de sürece dahil edilmesi, farklı kurum türleri, vaka yoğunlukları, evlilik süreleri ve çocuk sahibi olma durumlarının karşılaştırmalı biçimde incelenmesi, mesleki deneyim ile evlilik yaşantısı arasındaki ilişkinin daha kapsamlı anlaşılmasına katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Sosyal hizmet, evlilik yaşantısı, mesleki rol, iş-aile çatışması, algılanan eş desteği

ملخص منظم

يواجه الأخصائيون الاجتماعيون الأزمات، وحالات الضعف، والصراعات الأسرية، والفقر، والمخاوف المتعلقة بحماية الطفل، والروايات الصادمة كجزء من ممارستهم المهنية. وقد تؤثر هذه التجارب ليس فقط على حكمهم المهني، بل أيضًا على الطريقة التي يفسرون بها العلاقات الحميمة والحياة الزوجية. تتناول الدراسات الحالية في الغالب الإرهاق المهني، والصراع بين العمل والأسرة، والإجهاد الصادم الثانوي، أو الدعم الاجتماعي كأبعاد منفصلة، في حين لم يُولَ اهتمام كافٍ لكيفية تقاطع هذه العمليات في التجارب الزوجية الذاتية للأخصائيين الاجتماعيين. تهدف هذه الدراسة إلى فحص كيفية تجربة وتفسير الدور المهني، والعبء العاطفي، والدعم الزوجي المتصور في الحياة الزوجية للأخصائيين الاجتماعيين. كما تسعى إلى تحديد كيفية تأثير الخبرة المهنية على اختيار الشريك، والتواصل اليومي، والتحولات في الأدوار، وإدارة الحدود، والتوازن بين الحياة المهنية والأسرية. بالاعتماد على المنظورات النظامية والبيئية، وتوتر الأدوار، والتضارب بين العمل والأسرة، والإرهاق المهني، والضغط الصادم الثانوي، والدعم الاجتماعي، والإشراف، والمرونة النفسية، تتعامل الدراسة مع الزواج باعتباره سياقًا علائقيًّا يتأثر بكل من المتطلبات المهنية والموارد الوقائية. والغرض ليس التوصل إلى تعميمات إحصائية، بل تقديم تفسير سياقي وحذر تحليليًا للآليات التي من خلالها قد تصبح ممارسة العمل الاجتماعي إما عبئًا أو موردًا في الحياة الزوجية.

صُممت هذه الدراسة لتكون دراسة نوعية تستند إلى التحليل الموضوعي. وأُجريت مقابلات متعمقة شبه منظمة مع خمسة أخصائيين اجتماعيين متزوجين يعملون بشكل فعّال. وتم اختيار المشاركين لأنهم استوفوا ثلاثة معايير مرتبطة مباشرة بمشكلة البحث: أن يكونوا متزوجين، وأن يعملوا فعّالاً كأخصائيين اجتماعيين، وأن يكونوا قادرين على التفكير في العلاقة بين الحياة المهنية والتجربة الزوجية. تناولت المقابلات التأثير المتصور للمهنة على قرارات الزواج، وانتقال العبء العاطفي إلى الحياة الخاصة، وتغيرات الأدوار، ووضع الحدود، والتفهم المتصور من جانب الزوج، والتوازن بين الحياة المهنية والأسرية. تمت قراءة نصوص المقابلات مرارًا وتكرارًا؛ حيث تم تحديد وحدات المعنى، وإنشاء الرموز الأولية، وتجميع الرموز ذات الصلة، وصقل الموضوعات من خلال عملية مقارنة وتكرارية. تم دعم الشفافية المنهجية من خلال ملاحظات عملية ما بعد المقابلة، وعملية ترميز موثقة، واقتباسات مباشرة من المشاركين. تم الحصول على الموافقة الأخلاقية من لجنة أخلاقيات العلوم الاجتماعية والإنسانية التابعة لرئاسة جامعة بارتين قبل جمع البيانات (التاريخ: 7 يناير 2026؛ الاجتماع رقم 1؛ القرار رقم 1؛ البروتوكول رقم 2025-SBB-1204).

أسفر التحليل عن خمسة محاور رئيسية. أظهر المحور الأول، وهو تأثير المهنة على اختيار الشريك وقرار الزواج، أن المعرفة المهنية قد تزيد من الوعي بالعلاقات والتعاطف واتخاذ القرارات بحذر. ومع ذلك، فإن هذا الوعي نفسه قد يرفع التوقعات ويؤدي إلى تحليل مفرط للعلاقات الحميمة. أما المحور الثاني، وهو العبء المهني وانعكاساته على الحياة الخاصة، فقد أشار إلى أن الحالات التي تتطلب جهدًا عاطفيًا، والإرهاق الذهني، وضغط الوقت قد تضعف التواصل داخل المنزل. وصف المشاركون لحظات كانوا فيها حاضرين جسديًا في الفضاء الزوجي، لكنهم ظلوا مرتبطين ذهنيًّا بمواقفهم المهنية. أما الموضوع الثالث، وهو التحولات في الدور المهني والتضارب بين الأدوار، فقد كشف أن الأخصائيين الاجتماعيين قد ينقلون أحيانًا نبرة مهنية إلى الزواج، ويضعون الزوج/الزوجة دون قصد في موقع الشخص الذي يجب تحليله أو توجيهه أو تهدئته. وأدت ردود فعل الزوج/الزوجة، مثل الشعور بأنهم يُعاملون كعملاء، إلى جعل الحدود بين المساعد المهني والزوج/الزوجة أكثر وضوحًا. وظهر الموضوع الرابع، وهو الدعم الزوجي المتصور وفهم المهنة، كفئة تفسيرية مركزية. فعندما يُنظر إلى الأزواج على أنهم يتفهمون تدريجيًا العبء العاطفي للعمل الاجتماعي، يصبح العبء المهني أكثر قابلية للتحمل، ويتم تفسير الصمت أو الانسحاب بمزيد من التعاطف. وأظهر الموضوع الخامس، وهو الحياة المهنية والزواج، أن التطوير المهني والتعليم العالي والأهداف المهنية قد تخلق ضغوطًا زمنية ومشاعر بالإهمال، لكن العمليات المهنية المخطط لها بشكل مشترك قد تعزز أيضًا الدعم المتبادل والنضج الزوجي. بشكل عام، تشير النتائج إلى نمط ذي شقين: قد يضع العمل الاجتماعي ضغوطًا على العلاقات الزوجية من خلال الانتقال العاطفي، والحدود غير الواضحة، وانخفاض التوافر العاطفي؛ وفي الوقت نفسه، قد يثري الحياة الزوجية من خلال التعاطف، والوعي النظامي، والقدرة على حل المشكلات، والدعم الزوجي المتصور. تقتصر هذه النتائج على روايات الأخصائيين الاجتماعيين أنفسهم ولا تمثل بشكل مباشر وجهات نظر الأزواج.

وتخلص الدراسة إلى أن تأثير العمل الاجتماعي على الحياة الزوجية لا يمكن تفسيره من خلال مسار حتمي واحد. فالممارسة المهنية لا تضر بالزواج تلقائيًا، كما أن المعرفة المهنية لا تعززه تلقائيًا. ويبدو أن اتجاه هذا التأثير يعتمد على كيفية إدارة العبء العاطفي، ومدى وضوح الفصل بين الأدوار المهنية والحميمة، وكيفية فهم الزوجين للمهنة، وتوافر آليات الدعم العلائقية والمؤسسية. تسهم الدراسة في الأدبيات من خلال الجمع بين الدور المهني، والعبء العاطفي، والدعم الزوجي المتصور ضمن السياق المحدد لتجارب الأخصائيين الاجتماعيين الزوجية. وتكمن مساهمتها في إظهار أن الحياة الزوجية ينبغي النظر إليها كمجال علائقي قد يتفاعل فيه الضغط المهني والوعي المهني في آن واحد. من الناحية العملية، تشير النتائج إلى أن الأخصائيين الاجتماعيين قد يستفيدون من الروتينات التي تدعم الحدود الفاصلة بين العمل والحياة الخاصة، والانتقال من المسؤولية المهنية إلى الشراكة الحميمة، والحصول على الإشراف المنتظم، ودعم الأقران، والسياسات المؤسسية المراعية لاحتياجات الأسرة. يتم تقديم هذه التوصيات باعتبارها استنتاجات عملية حذرة مستمدة من عينة محدودة ومتجانسة نسبيًا. وقد تشمل الأبحاث المستقبلية وجهات نظر الأزواج، ومقارنة مجالات مختلفة من ممارسة العمل الاجتماعي، ودراسة كيفية تأثير الجنس ومدة الزواج والأبوة والدعم المؤسسي على التفاعل بين التجربة المهنية والحياة الزوجية.

 الكلمات المفتاحية: العمل الاجتماعي، الحياة الزوجية، الدور المهني، التضارب بين العمل والأسرة، الدعم الزوجي المتصور.

Résumé Structuré:

Dans le cadre de leur pratique professionnelle, les travailleurs sociaux sont confrontés à des situations de crise, de vulnérabilité, de conflits familiaux, de pauvreté, de problèmes liés à la protection de l’enfance et à des récits traumatisants. Ces expériences peuvent influencer non seulement leur jugement professionnel, mais aussi la manière dont ils interprètent leurs relations intimes et leur vie conjugale. Les études existantes abordent principalement l’épuisement professionnel, le conflit travail-famille, le stress traumatique secondaire ou le soutien social comme des dimensions distinctes, tandis que peu d’attention a été accordée à la manière dont ces processus s’entrecroisent dans les expériences conjugales subjectives des travailleurs sociaux. Cette étude vise à examiner comment le rôle professionnel, la charge émotionnelle et le soutien conjugal perçu sont vécus et interprétés dans la vie conjugale des travailleurs sociaux. Elle cherche également à identifier comment l’expérience professionnelle influe sur le choix du partenaire, la communication quotidienne, les transitions de rôles, la gestion des limites et l’équilibre entre carrière et vie familiale. S’appuyant sur des perspectives systémiques et écologiques, ainsi que sur les notions de tension liée au rôle, de conflit travail-famille, d’épuisement professionnel, de stress traumatique secondaire, de soutien social, de supervision et de résilience, cette étude considère le mariage comme un contexte relationnel influencé à la fois par les exigences professionnelles et par les ressources protectrices. L’objectif n’est pas de produire des généralisations statistiques, mais de proposer une interprétation contextuelle et analytiquement prudente des mécanismes par lesquels la pratique du travail social peut devenir soit une source de tension, soit une ressource dans la vie conjugale.

La recherche a été conçue comme une étude qualitative fondée sur une analyse thématique. Des entretiens approfondis semi-structurés ont été menés auprès de cinq travailleurs sociaux mariés et en activité. Les participants ont été sélectionnés car ils répondaient à trois critères directement liés à la problématique de la recherche : être mariés, exercer activement la profession de travailleur social et être capables de mener une réflexion sur la relation entre vie professionnelle et expérience conjugale. Les entretiens ont porté sur l’influence perçue de la profession sur les décisions conjugales, la transmission de la charge émotionnelle à la vie privée, les transitions de rôles, la définition des limites, la perception de la compréhension du conjoint et l’équilibre entre carrière et vie familiale. Les transcriptions des entretiens ont été lues à plusieurs reprises ; des unités de sens ont été identifiées, des codes initiaux ont été générés, les codes apparentés ont été regroupés et les thèmes ont été affinés au moyen d’un processus comparatif et itératif. La transparence méthodologique a été assurée par des notes de processus post-entretien, un processus de codage documenté et des citations directes des participants. Une autorisation éthique a été obtenue auprès du Comité d’éthique des sciences sociales et humaines du rectorat de l’université de Bartın avant la collecte des données (date : 7 janvier 2026 ; réunion n° 1 ; décision n° 1 ; protocole n° 2025-SBB-1204).

L’analyse a permis de dégager cinq thèmes principaux. Le premier thème, l’effet de la profession sur le choix du partenaire et la décision de se marier, a montré que les connaissances professionnelles peuvent accroître la conscience relationnelle, l’empathie et la prise de décision réfléchie. Cependant, cette même conscience peut également susciter des attentes et conduire à une analyse excessive des relations intimes. Le deuxième thème, la charge professionnelle et ses répercussions sur la vie privée, a indiqué que les cas exigeants sur le plan émotionnel, la fatigue mentale et la pression du temps peuvent affaiblir la communication au sein du foyer. Les participants ont décrit des moments où ils étaient physiquement présents dans l’espace conjugal mais restaient mentalement attachés à leurs rencontres professionnelles. Le troisième thème, les transitions de rôle professionnel et les conflits entre rôles, a révélé que les travailleurs sociaux peuvent parfois transposer un ton professionnel dans leur mariage et, sans le vouloir, considérer leur conjoint comme une personne à analyser, à guider ou à apaiser. Les retours des conjoints, tels que le sentiment d’être traité comme un client, ont rendu plus visible la frontière entre l’aidant professionnel et le conjoint. Le quatrième thème, le soutien perçu du conjoint et la compréhension de la profession, est apparu comme une catégorie interprétative centrale. Lorsque les conjoints étaient perçus comme comprenant progressivement le poids émotionnel du travail social, la charge professionnelle devenait plus gérable, et le silence ou le repli sur soi étaient interprétés avec davantage d’empathie. Le cinquième thème, carrière et mariage, a montré que le développement professionnel, la formation postuniversitaire et les objectifs de carrière peuvent créer une pression temporelle et un sentiment de négligence, mais que des parcours professionnels planifiés conjointement peuvent également renforcer le soutien mutuel et la maturité conjugale. Dans l’ensemble, les résultats mettent en évidence une double dynamique : le travail social peut mettre à rude épreuve les relations conjugales par le biais du transfert émotionnel, du flou des limites et d’une disponibilité émotionnelle réduite ; dans le même temps, il peut enrichir la vie conjugale grâce à l’empathie, à la conscience systémique, à la capacité de résolution des problèmes et au soutien perçu de la part du conjoint. Ces résultats se limitent aux témoignages des travailleurs sociaux eux-mêmes et ne reflètent pas directement le point de vue des conjoints.

L’étude conclut que l’influence du travail social sur la vie conjugale ne peut s’expliquer par une seule ligne déterministe. La pratique professionnelle ne nuit pas automatiquement au mariage, pas plus que les connaissances professionnelles ne le renforcent automatiquement. Le sens de cette influence semble dépendre de la manière dont la charge émotionnelle est gérée, de la clarté de la séparation entre les rôles professionnels et intimes, de la façon dont les conjoints sont perçus comme comprenant la profession, et de l’existence ou non de mécanismes de soutien relationnels et institutionnels. Cette étude apporte une contribution à la littérature en associant le rôle professionnel, la charge émotionnelle et le soutien conjugal perçu dans le contexte spécifique des expériences conjugales des travailleurs sociaux. Sa contribution réside dans le fait de montrer que la vie conjugale doit être appréhendée comme un champ relationnel où la pression professionnelle et la conscience professionnelle peuvent opérer simultanément. Dans la pratique, les résultats suggèrent que les travailleurs sociaux pourraient tirer profit de routines favorisant la délimitation entre vie professionnelle et vie privée, de la transition entre la responsabilité professionnelle et la relation de couple, ainsi que de l’accès à une supervision régulière, au soutien par les pairs et à des politiques institutionnelles tenant compte des besoins de la famille. Ces recommandations sont présentées comme des implications pratiques à considérer avec prudence, issues d’un échantillon limité et relativement homogène. De futures recherches pourraient inclure le point de vue des conjoints, comparer différents domaines de la pratique du travail social et examiner comment le genre, la durée du mariage, la parentalité et le soutien institutionnel façonnent l’interaction entre l’expérience professionnelle et la vie conjugale.

Mots-clés : Travail social, vie conjugale, rôle professionnel, conflit entre vie professionnelle et vie familiale, soutien conjugal perçu.

Resumen Estructurado:

Los trabajadores sociales se enfrentan a situaciones de crisis, vulnerabilidad, conflictos familiares, pobreza, problemas relacionados con la protección infantil y relatos traumáticos como parte de su práctica profesional. Estas experiencias pueden influir no solo en su criterio profesional, sino también en la forma en que interpretan las relaciones íntimas y la vida conyugal. Los estudios existentes abordan principalmente el agotamiento profesional, el conflicto entre el trabajo y la familia, el estrés traumático secundario o el apoyo social como dimensiones separadas, mientras que se ha prestado poca atención a cómo estos procesos se entrecruzan en las experiencias matrimoniales subjetivas de los trabajadores sociales. El presente estudio tiene como objetivo examinar cómo se experimentan e interpretan el rol profesional, la carga emocional y el apoyo conyugal percibido en la vida matrimonial de los trabajadores sociales. También pretende identificar cómo la experiencia profesional influye en la elección de pareja, la comunicación cotidiana, las transiciones de roles, la gestión de los límites y el equilibrio entre la carrera profesional y la vida familiar. Basándose en perspectivas sistémicas y ecológicas, la tensión de roles, el conflicto entre el trabajo y la familia, el agotamiento, el estrés traumático secundario, el apoyo social, la supervisión y la resiliencia, el estudio aborda el matrimonio como un contexto relacional afectado tanto por las exigencias profesionales como por los recursos protectores. El objetivo no es elaborar generalizaciones estadísticas, sino ofrecer una interpretación contextual y analíticamente prudente de los mecanismos a través de los cuales la práctica del trabajo social puede convertirse en una carga o en un recurso en la vida conyugal.

La investigación se diseñó como un estudio cualitativo basado en el análisis temático. Se realizaron entrevistas en profundidad semiestructuradas a cinco trabajadores sociales casados que se encontraban en activo. Los participantes fueron seleccionados porque cumplían tres criterios directamente relacionados con el problema de investigación: estar casados, trabajar activamente como trabajadores sociales y ser capaces de reflexionar sobre la relación entre la vida profesional y la experiencia matrimonial. Las entrevistas abordaron la influencia percibida de la profesión en las decisiones matrimoniales, la transmisión de la carga emocional a la vida privada, las transiciones de roles, el establecimiento de límites, la percepción de la comprensión por parte del cónyuge y el equilibrio entre la carrera profesional y la vida familiar. Las transcripciones de las entrevistas se leyeron repetidamente; se identificaron unidades de significado, se generaron códigos iniciales, se agruparon los códigos relacionados y se refinaron los temas mediante un proceso comparativo e iterativo. La transparencia metodológica se respaldó mediante notas del proceso posteriores a las entrevistas, un proceso de codificación documentado y citas directas de los participantes. Se obtuvo la aprobación ética del Comité de Ética de Ciencias Sociales y Humanas del Rectorado de la Universidad de Bartın antes de la recopilación de datos (fecha: 7 de enero de 2026; reunión n.º 1; decisión n.º 1; protocolo n.º 2025-SBB-1204).

El análisis dio lugar a cinco temas principales. El primer tema, el efecto de la profesión en la elección de pareja y la decisión de casarse, mostró que los conocimientos profesionales pueden aumentar la conciencia relacional, la empatía y la toma de decisiones reflexiva. Sin embargo, esa misma conciencia también puede elevar las expectativas y conducir a un análisis excesivo de las relaciones íntimas. El segundo tema, la carga profesional y sus repercusiones en la vida privada, indicó que los casos emocionalmente exigentes, la fatiga mental y la presión del tiempo pueden debilitar la comunicación en el hogar. Los participantes describieron momentos en los que estaban físicamente presentes en el ámbito conyugal, pero mentalmente seguían centrados en los encuentros profesionales. El tercer tema, las transiciones de roles profesionales y el conflicto entre roles, reveló que los trabajadores sociales pueden, en ocasiones, trasladar un tono profesional al matrimonio y, sin quererlo, situar al cónyuge como alguien a quien hay que analizar, orientar o tranquilizar. Los comentarios de los cónyuges, como el sentimiento de ser tratados como un cliente, hicieron más visible la frontera entre el profesional que presta ayuda y el cónyuge. El cuarto tema, el apoyo percibido del cónyuge y la comprensión de la profesión, surgió como una categoría interpretativa central. Cuando se percibía que los cónyuges iban comprendiendo gradualmente el peso emocional del trabajo social, la carga profesional se hacía más manejable, y el silencio o el retraimiento se interpretaban con mayor empatía. El quinto tema, la carrera profesional y el matrimonio, mostró que el desarrollo profesional, la formación de posgrado y los objetivos profesionales pueden generar presión de tiempo y sentimientos de abandono; sin embargo, los procesos profesionales planificados conjuntamente también pueden fortalecer el apoyo mutuo y la madurez conyugal. En general, los resultados apuntan a un patrón doble: el trabajo social puede tensar las relaciones matrimoniales a través de la transferencia emocional, los límites difusos y la menor disponibilidad emocional; al mismo tiempo, puede enriquecer la vida matrimonial a través de la empatía, la conciencia sistémica, la capacidad de resolución de problemas y el apoyo percibido del cónyuge. Estos resultados se limitan a los propios relatos de los trabajadores sociales y no representan directamente las perspectivas de los cónyuges.

El estudio concluye que la influencia del trabajo social en la vida conyugal no puede explicarse mediante una única línea determinista. La práctica profesional no perjudica automáticamente el matrimonio, ni el conocimiento profesional lo fortalece automáticamente. La dirección de la influencia parece depender de cómo se gestiona la carga emocional, de la claridad con la que se separan los roles profesionales e íntimos, de cómo se percibe que los cónyuges comprenden la profesión y de si se dispone de mecanismos de apoyo relacionales e institucionales. El estudio contribuye a la literatura al reunir el rol profesional, la carga emocional y el apoyo conyugal percibido en el contexto específico de las experiencias matrimoniales de los trabajadores sociales. Su contribución radica en mostrar que la vida matrimonial debe interpretarse como un campo relacional en el que la tensión profesional y la conciencia profesional pueden actuar simultáneamente. En la práctica, los resultados sugieren que los trabajadores sociales pueden beneficiarse de rutinas que respalden los límites entre la vida laboral y la privada, la transición de la responsabilidad profesional a la relación íntima y el acceso a una supervisión regular, al apoyo entre compañeros y a políticas institucionales sensibles a las necesidades familiares. Estas recomendaciones se presentan como implicaciones prácticas prudentes derivadas de una muestra limitada y relativamente homogénea. Las investigaciones futuras podrían incluir las perspectivas de los cónyuges, comparar diferentes ámbitos de la práctica del trabajo social y examinar cómo el género, la duración del matrimonio, la paternidad y el apoyo institucional configuran la interacción entre la experiencia profesional y la vida conyugal.

Palabras clave: Trabajo social, vida conyugal, rol profesional, conflicto entre el trabajo y la familia, apoyo conyugal percibido.

结构化摘要:

社会工作者在专业实践中会接触到危机、脆弱处境、家庭冲突、贫困、儿童保护问题以及创伤性叙事。这些经历不仅可能影响他们的专业判断,还会影响他们对亲密关系和婚姻生活的解读方式。现有研究大多将职业倦怠、工作与家庭冲突、继发性创伤应激或社会支持作为独立维度进行探讨,而对这些过程如何在社会工作者的主观婚姻体验中相互交织却鲜有关注。本研究旨在考察社会工作者在婚姻生活中如何体验和解读职业角色、情感负担以及对配偶支持的感知。同时,本研究还致力于揭示专业经验如何影响伴侣选择、日常沟通、角色转换、界限管理以及事业与家庭的平衡。本研究借鉴系统论和生态学视角,结合角色张力、工作与家庭冲突、职业倦怠、继发性创伤应激、社会支持、督导及韧性等理论,将婚姻视为一种既受职业需求影响,又受保护性资源影响的关系性情境。研究目的并非得出统计学上的普遍结论,而是针对社会工作实践在婚姻生活中可能成为压力源或资源的机制,提供一种基于情境且分析上审慎的解读。

本研究采用基于主题分析的定性研究设计。研究人员对五名在职已婚社会工作者进行了半结构化深度访谈。参与者的遴选基于其符合与研究问题直接相关的三项标准:已婚、正在从事社会工作,且能够反思职业生活与婚姻经历之间的关系。访谈内容涉及受访者对职业对婚姻决策的影响的感知、情感负担向私人生活的传递、角色转换、界限设定、对配偶理解的感知以及事业与家庭的平衡。研究人员反复阅读访谈记录;识别意义单元,生成初始编码,对相关编码进行聚类,并通过比较和迭代过程对主题进行细化。通过访谈后的过程笔记、记录在案的编码过程以及受访者的直接引语,确保了方法论的透明度。在数据收集前,已获得巴尔廷大学校长办公室社会与人文科学伦理委员会的伦理批准(日期:202617日;会议编号:1;决定编号:1协议编号:2025-SBB-1204)。

分析得出了五个主要主题。第一个主题——职业对伴侣选择和婚姻决策的影响——表明,专业知识可能增强关系意识、同理心和审慎的决策能力。然而,这种意识也可能提高期望值,并导致对亲密关系进行过度分析。第二个主题——职业负担及其对私人生活的影响——表明,情感上要求较高的个案、精神疲劳和时间压力可能会削弱家庭中的沟通。参与者描述了某些时刻:他们虽身处婚姻空间,但思绪却仍停留在工作情境中。第三个主题职业角色转换与角色间冲突揭示,社会工作者有时会将职业语调带入婚姻,无意间将配偶视为需要分析、引导或安抚的对象。配偶反馈中觉被当作服务对象等表述,使专业助人者配偶间的界限更加清晰。第四个主题——对配偶支持的感知及对职业的理解——为一个核心的解释性范畴。当配偶被认为逐渐理解了社会工作所承担的情感重担时,职业负担便变得更易应对,而沉默或退缩等行为也会得到更具同理心的解读。第五个主题——职业与婚姻——表明,职业发展、研究生教育及职业目标可能会带来时间压力和被忽视的感觉,但共同规划的职业发展过程也能增强相互支持并促进婚姻关系的成熟。总体而言,研究结果揭示了双重模式:社会工作可能通过情感转移、界限模糊和情感可及性降低而给婚姻关系带来压力;与此同时,它也可能通过共情、系统性意识、问题解决能力以及感知到的配偶支持来丰富婚姻生活。这些发现仅限于社会工作者自身的叙述,并不直接代表配偶的观点。

研究结论认为,社会工作对婚姻生活的影响无法通过单一的决定论路径来解释。专业实践不会自动损害婚姻,专业知识也不会自动强化婚姻。影响的方向似乎取决于情感负担的管理方式、专业角色与亲密角色划分是否清晰、配偶对该职业的理解程度,以及是否存在关系和制度层面的支持机制。本研究通过在社会工作者婚姻经历的具体语境中,将职业角色、情感负担及对配偶支持的感知相结合,为相关文献做出了贡献。其价值在于表明:婚姻生活应被视为一个关系场域,职业压力与职业意识可能在此同时发挥作用。在实践中,研究结果表明,社会工作者可从以下做法中获益:建立支持工作与私人生活界限的日常惯例;实现从职业责任到亲密伴侣关系的顺利过渡;以及获得定期督导、同行支持和对家庭状况敏感的机构政策。这些建议是基于样本规模有限且相对同质而得出的审慎实践启示。未来研究可纳入配偶的视角,比较不同社会工作实践领域,并探讨性别、婚姻持续时间、育儿状况及机构支持如何影响专业经历与婚姻生活的相互作用。

 关键词: 社会工作、婚姻生活、职业角色、工作与家庭冲突、感知到的配偶支持。

Структурированное Резюме:

В ходе своей профессиональной деятельности социальные работники сталкиваются с кризисными ситуациями, уязвимостью, семейными конфликтами, бедностью, проблемами защиты детей и травматическими переживаниями. Эти переживания могут влиять не только на их профессиональное суждение, но и на то, как они воспринимают личные отношения и семейную жизнь. Существующие исследования в основном рассматривают выгорание, конфликт между работой и семьёй, вторичный травматический стресс или социальную поддержку как отдельные аспекты, в то время как вопросу о том, как эти процессы пересекаются в субъективном брачном опыте социальных работников, уделяется ограниченное внимание. Цель данного исследования — изучить, как профессиональная роль, эмоциональная нагрузка и воспринимаемая поддержка со стороны супруга переживаются и интерпретируются в брачной жизни социальных работников. Оно также направлено на выявление того, как профессиональный опыт влияет на выбор партнёра, повседневное общение, смену ролей, управление границами и баланс между карьерой и семьёй. Опираясь на системные и экологические подходы, а также на такие понятия, как ролевое напряжение, конфликт «работа–семья», выгорание, вторичный травматический стресс, социальная поддержка, супервизия и резилиентность, в исследовании брак рассматривается как контекст взаимоотношений, на который влияют как профессиональные требования, так и защитные ресурсы. Цель исследования заключается не в том, чтобы сделать статистические обобщения, а в том, чтобы предложить контекстуальную и аналитически осторожную интерпретацию механизмов, посредством которых практика социальной работы может стать либо источником напряжения, либо ресурсом в супружеской жизни.

Исследование было задумано как качественное исследование, основанное на тематическом анализе. Были проведены полуструктурированные углубленные интервью с пятью состоящими в браке социальными работниками, активно работающими по профессии. Участники были отобраны на основании соответствия трем критериям, непосредственно связанным с проблемой исследования: наличие брака, активная работа в качестве социальных работников и способность осмысливать взаимосвязь между профессиональной жизнью и брачным опытом. В ходе интервью рассматривались вопросы воспринимаемого влияния профессии на решения, касающиеся брака, переноса эмоциональной нагрузки в личную жизнь, смены ролей, установления границ, воспринимаемого понимания со стороны супруга и баланса между карьерой и семьей. Стенограммы интервью неоднократно перечитывались; выделялись смысловые единицы, генерировались первоначальные коды, связанные коды группировались, а темы уточнялись посредством сравнительного и итеративного процесса. Методологическая прозрачность обеспечивалась за счет записей, сделанных после интервью, документированного процесса кодирования и прямых цитат участников. Перед сбором данных было получено этическое одобрение от Комитета по этике социальных и гуманитарных наук при ректорате Университета Бартина (дата: 7 января 2026 г.; заседание № 1; решение № 1; протокол № 2025-SBB-1204).

В результате анализа было выделено пять основных тем. Первая тема — влияние профессии на выбор партнера и решение о вступлении в брак — показала, что профессиональные знания могут повысить осознанность в отношениях, эмпатию и способность к взвешенному принятию решений. Однако эта же осознанность может также повысить ожидания и привести к чрезмерному анализу интимных отношений. Вторая тема — профессиональная нагрузка и её отражение на личной жизни — указала на то, что эмоционально сложные случаи, умственное переутомление и нехватка времени могут ослабить коммуникацию в семье. Участники описывали моменты, когда они физически находились в семейном пространстве, но мыслями оставались привязанными к профессиональным встречам. Третья тема — «Смена профессиональных ролей и межролевые конфликты» — показала, что социальные работники иногда могут переносить профессиональный тон в брак и непреднамеренно воспринимать супруга как человека, которого нужно анализировать, направлять или успокаивать. Отзывы супругов, например, о том, что они чувствуют себя клиентами, делали границу между профессиональным помощником и супругом более заметной. Четвертая тема — воспринимаемая супружеская поддержка и понимание профессии — выступила в качестве центральной интерпретативной категории. Когда супруги воспринимались как постепенно понимающие эмоциональную нагрузку, связанную с социальной работой, профессиональное бремя становилось более управляемым, а молчание или замкнутость интерпретировались с большей эмпатией. Пятая тема — карьера и брак — показала, что профессиональное развитие, последипломное образование и карьерные цели могут создавать нехватку времени и чувство пренебрежения, однако совместно спланированные карьерные процессы могут также укреплять взаимную поддержку и зрелость брака. В целом результаты указывают на двоякую картину: социальная работа может создавать напряжение в супружеских отношениях из-за эмоционального переноса, размытых границ и снижения эмоциональной доступности; в то же время она может обогащать супружескую жизнь благодаря эмпатии, системному осознанию, способности решать проблемы и воспринимаемой поддержке со стороны супруга. Эти выводы ограничиваются собственными рассказами социальных работников и не отражают непосредственно точки зрения их супругов.

В исследовании делается вывод о том, что влияние социальной работы на супружескую жизнь нельзя объяснить с помощью одной детерминированной модели. Профессиональная практика не наносит автоматического ущерба браку, равно как и профессиональные знания не укрепляют его автоматически. Направление этого влияния, по-видимому, зависит от того, как справляются с эмоциональной нагрузкой, насколько четко разделены профессиональные и интимные роли, насколько, по мнению супругов, супруг понимает суть профессии, а также от наличия механизмов поддержки со стороны близких и институтов. Данное исследование вносит вклад в научную литературу, объединяя концепции профессиональной роли, эмоциональной нагрузки и воспринимаемой поддержки со стороны супруга в конкретном контексте брачного опыта социальных работников. Его вклад заключается в том, что оно показывает: супружескую жизнь следует рассматривать как поле взаимоотношений, в котором профессиональное напряжение и профессиональное самосознание могут действовать одновременно. На практике полученные результаты указывают на то, что социальным работникам может быть полезна организация повседневной деятельности, поддерживающая границы между рабочей и личной жизнью, способствующая переходу от профессиональной ответственности к интимным отношениям, а также доступ к регулярному супервизии, поддержке со стороны коллег и институциональной политике, учитывающей интересы семьи. Эти рекомендации представлены в качестве осторожных практических выводов, основанных на ограниченной и относительно однородной выборке. Будущие исследования могут учитывать точки зрения супругов, сравнивать различные сферы социальной работы и изучать, как гендер, продолжительность брака, родительство и институциональная поддержка влияют на взаимодействие между профессиональным опытом и семейной жизнью. 

Ключевые слова: Социальная работа, семейная жизнь, профессиональная роль, конфликт между работой и семьей, воспринимаемая поддержка со стороны супруга.

संरचित सारांश:

सामाजिक कार्यकर्ता अपने पेशेवर अभ्यास के हिस्से के रूप में संकट, कमजोरियों, पारिवारिक संघर्ष, गरीबी, बाल सुरक्षा संबंधी चिंताओं और आघातकारी कथाओं का सामना करते हैं। ये अनुभव केवल उनके पेशेवर निर्णय को आकार दे सकते हैं, बल्कि अंतरंग संबंधों और वैवाहिक जीवन की व्याख्या करने के उनके तरीके को भी आकार देते हैं।

मौजूदा अध्ययन ज्यादातर बर्नआउट, कार्य-पारिवारिक संघर्ष, द्वितीयक आघात संबंधी तनाव या सामाजिक समर्थन को अलग-अलग आयामों के रूप में संबोधित करते हैं, जबकि इस बात पर कम ध्यान दिया गया है कि ये प्रक्रियाएं सामाजिक कार्यकर्ताओं के व्यक्तिपरक वैवाहिक अनुभवों में कैसे परस्पर जुड़ती हैं। यह अध्ययन यह जांचने का लक्ष्य रखता है कि सामाजिक कार्यकर्ताओं के वैवाहिक जीवन में पेशेवर भूमिका, भावनात्मक बोझ और अनुभूत वैवाहिक समर्थन का अनुभव और व्याख्या कैसे की जाती है। यह यह भी पहचानने का प्रयास करता है कि पेशेवर अनुभव साथी के चुनाव, दैनिक संचार, भूमिका संक्रमण, सीमा प्रबंधन और करियर-पारिवारिक संतुलन में कैसे प्रवेश करता है। प्रणाली और पारिस्थितिक दृष्टिकोणों, भूमिका तनाव, कार्य-परिवार संघर्ष, बर्नआउट, द्वितीयक आघात संबंधी तनाव, सामाजिक समर्थन, पर्यवेक्षण और लचीलेपन पर आधारित, यह अध्ययन विवाह को एक संबंधपरक संदर्भ के रूप में मानता है जो व्यावसायिक मांगों और सुरक्षात्मक संसाधनों दोनों से प्रभावित होता है। इसका उद्देश्य सांख्यिकीय सामान्यीकरण करना नहीं है, बल्कि उन तंत्रों की एक संदर्भगत और विश्लेषणात्मक रूप से सतर्क व्याख्या प्रदान करना है, जिनके माध्यम से सामाजिक कार्य का अभ्यास वैवाहिक जीवन में या तो एक तनाव या एक संसाधन बन सकता है।

यह शोध विषयगत विश्लेषण पर आधारित एक गुणात्मक अध्ययन के रूप में तैयार किया गया था। सक्रिय रूप से कार्यरत पांच विवाहित सामाजिक कार्यकर्ताओं के साथ अर्ध-संरचित गहन साक्षात्कार आयोजित किए गए। प्रतिभागियों का चयन इसलिए किया गया क्योंकि वे शोध की समस्या से सीधे संबंधित तीन मानदंडों को पूरा करते थे: विवाहित होना, सामाजिक कार्यकर्ताओं के रूप में सक्रिय रूप से काम करना और पेशेवर जीवन और वैवाहिक अनुभव के बीच संबंध पर चिंतन करने में सक्षम होना। इन साक्षात्कारों में विवाह संबंधी निर्णयों पर पेशे के कथित प्रभाव, निजी जीवन में भावनात्मक बोझ के स्थानांतरण, भूमिका परिवर्तन, सीमा निर्धारण, जीवनसाथी की कथित समझ और करियर-परिवार संतुलन जैसे विषयों पर चर्चा की गई। साक्षात्कार की प्रतिलिपियों को बार-बार पढ़ा गया; अर्थ इकाइयों की पहचान की गई, प्रारंभिक कोड बनाए गए, संबंधित कोडों को समूहित किया गया, और एक तुलनात्मक एवं पुनरावृत्ति प्रक्रिया के माध्यम से विषयों को परिष्कृत किया गया। साक्षात्कार के बाद की प्रक्रिया के नोट्स, एक प्रलेखित कोडिंग प्रक्रिया और प्रतिभागियों के प्रत्यक्ष उद्धरणों के माध्यम से पद्धतिगत पारदर्शिता का समर्थन किया गया। डेटा एकत्र करने से पहले बार्टिन विश्वविद्यालय रेक्टरैट की सामाजिक और मानविकी विज्ञान नैतिकता समिति से नैतिक अनुमोदन प्राप्त किया गया (दिनांक: 07 जनवरी 2026; बैठक संख्या 1; निर्णय संख्या 1; प्रोटोकॉल संख्या 2025-SBB-1204)

विश्लेषण से पाँच मुख्य विषय सामने आए। पहले विषय, पेशे का साथी के चुनाव और विवाह के निर्णय पर प्रभाव, ने दिखाया कि व्यावसायिक ज्ञान संबंधी जागरूकता, सहानुभूति और सावधानीपूर्वक निर्णय लेने की क्षमता बढ़ा सकता है। हालांकि, यही जागरूकता अपेक्षाएँ भी बढ़ा सकती है और अंतरंग रिश्तों के अत्यधिक विश्लेषण का कारण बन सकती है। दूसरे विषय, पेशेवर बोझ और निजी जीवन पर उसका प्रभाव, ने संकेत दिया कि भावनात्मक रूप से माँग वाले मामले, मानसिक थकान और समय का दबाव घर पर संचार को कमजोर कर सकते हैं। प्रतिभागियों ने ऐसे क्षणों का वर्णन किया जब वे शारीरिक रूप से वैवाहिक स्थान में मौजूद थे लेकिन मानसिक रूप से पेशेवर मुठभेड़ों से जुड़े रहे। तीसरा विषय, पेशेवर भूमिका परिवर्तन और अंतर-भूमिका संघर्ष, ने यह प्रकट किया कि सामाजिक कार्यकर्ता कभी-कभी पेशेवर लहजे को विवाह में ले आते हैं और अनजाने में जीवनसाथी को एक ऐसे व्यक्ति के रूप में स्थापित कर देते हैं जिसका विश्लेषण, मार्गदर्शन या जिसे शांत किया जाना है। 'ग्राहक' की तरह महसूस किए जाने जैसी जीवनसाथी की प्रतिक्रिया ने पेशेवर सहायक और जीवनसाथी के बीच की सीमा को और अधिक स्पष्ट कर दिया। चौथा विषय, पति-पत्नी का अनुभूत समर्थन और पेशे की समझ, एक केंद्रीय व्याख्यात्मक श्रेणी के रूप में उभरा। जब पति-पत्नियों को सामाजिक कार्य के भावनात्मक बोझ को धीरे-धीरे समझते हुए देखा गया, तो पेशेवर बोझ अधिक प्रबंधनीय हो गया, और चुप्पी या अलगाव को अधिक सहानुभूति के साथ समझा गया। पांचवां विषय, करियर और विवाह, ने दिखाया कि पेशेवर विकास, स्नातकोत्तर शिक्षा और करियर के लक्ष्य समय की कमी और उपेक्षा की भावना पैदा कर सकते हैं, फिर भी संयुक्त रूप से नियोजित करियर प्रक्रियाएं पारस्परिक समर्थन और वैवाहिक परिपक्वता को भी मजबूत कर सकती हैं। कुल मिलाकर, निष्कर्ष दोहरे पैटर्न की ओर इशारा करते हैं: सामाजिक कार्य भावनात्मक हस्तांतरण, धुंधली सीमाओं और भावनात्मक उपलब्धता में कमी के माध्यम से वैवाहिक संबंधों पर तनाव डाल सकता है; साथ ही, यह सहानुभूति, प्रणालीगत जागरूकता, समस्या-समाधान क्षमता और पति/पत्नी के समर्थन की धारणा के माध्यम से वैवाहिक जीवन को समृद्ध भी कर सकता है। ये निष्कर्ष केवल सामाजिक कार्यकर्ताओं के अपने बयानों तक ही सीमित हैं और सीधे तौर पर जीवनसाथी के दृष्टिकोण का प्रतिनिधित्व नहीं करते हैं।

अध्ययन का निष्कर्ष है कि वैवाहिक जीवन पर सामाजिक कार्य के प्रभाव को एकल निर्धारणात्मक रेखा से समझा नहीं जा सकता। पेशेवर अभ्यास स्वतः ही विवाह को नुकसान नहीं पहुंचाता है, और ही पेशेवर ज्ञान स्वतः ही इसे मजबूत करता है। प्रभाव की दिशा इस बात पर निर्भर करती प्रतीत होती है कि भावनात्मक बोझ का प्रबंधन कैसे किया जाता है, पेशेवर और अंतरंग भूमिकाओं को कितनी स्पष्ट रूप से अलग किया गया है, जीवनसाथी को पेशे को समझने वाला माना जाता है या नहीं, और क्या संबंधपरक और संस्थागत समर्थन तंत्र उपलब्ध हैं। यह अध्ययन पेशेवर भूमिका, भावनात्मक बोझ और सामाजिक कार्यकर्ताओं के वैवाहिक अनुभवों के विशिष्ट संदर्भ में कथित वैवाहिक समर्थन को एक साथ लाकर साहित्य में योगदान देता है। इसका योगदान यह दिखाने में निहित है कि वैवाहिक जीवन को एक संबंधपरक क्षेत्र के रूप में पढ़ा जाना चाहिए जहाँ पेशेवर तनाव और पेशेवर जागरूकता एक साथ काम कर सकती हैं। व्यवहार में, निष्कर्ष बताते हैं कि सामाजिक कार्यकर्ता उन दिनचर्याओं से लाभान्वित हो सकते हैं जो कार्य-निजी जीवन की सीमाओं का समर्थन करती हैं, पेशेवर जिम्मेदारी से अंतरंग साझेदारी में संक्रमण का समर्थन करती हैं और नियमित पर्यवेक्षण, सहकर्मी समर्थन और परिवार-संवेदनशील संस्थागत नीतियों तक पहुंच प्रदान करती हैं। ये सिफारिशें एक सीमित और अपेक्षाकृत एकरूप नमूने से प्राप्त सावधानीपूर्ण व्यावहारिक निहितार्थों के रूप में प्रस्तुत की गई हैं। भविष्य के शोध में जीवनसाथी के दृष्टिकोण को शामिल किया जा सकता है, सामाजिक कार्य अभ्यास के विभिन्न क्षेत्रों की तुलना की जा सकती है और यह जांच की जा सकती है कि लिंग, विवाह की अवधि, माता-पिता होने और संस्थागत समर्थन पेशेवर अनुभव और वैवाहिक जीवन के बीच की बातचीत को कैसे आकार देते हैं।

कीवर्ड: सामाजिक कार्य, वैवाहिक जीवन, पेशेवर भूमिका, कार्य-परिवार संघर्ष, कथित जीवनसाथी का समर्थन।

Article Statistics

Number of reads 66
Number of downloads 8

Share

Journal of Turkish Studies
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.