Abstract

Bu makale, Heideggerin Stimmung kavramını fenomenolojik film analiziyle birleştirerek Nuri Bilge Ceylanın Kış Uykusu (2014) filminde Franz Schubertin Piyano Sonatı No. 20, D.959 Andantino bölümünün melankolik sinematik tonun oluşumuna nasıl aracılık ettiğini incelemektedir. Amaç, Andantinonun filmdeki on ayrı kullanımında müzik, görüntü, kurgu ve mekân tasarımının kesişiminde melankolik ayarlanışın hangi estetik düzeneklerle kurulduğunu sahne düzeyinde görünür kılmaktır. Andantino’nun melankolik niteliği araştırmacı kodlamasıyla değil, program notları, eleştiri ve akademik yorum geleneğindeki betimlemelerle temellendirilir; çalışma yeni bir müzikolojik iddia kurmaktan özellikle kaçınır. Çalışma nitel tek-durum deseninde yürütülmüş, korpus olarak filmin orijinal ses bandı alınmış ve Andantino içeren sahneler amaçlı örnekleme ile seçilmiştir. Film, iki turluk ön izleme sonrasında HH:MM:SS zaman kodlarıyla sekans ve alt-sahne düzeyinde bölütlenmiştir. Her birimde ses–görüntü eşleşmesi uyumlu, uyumsuz ya da karma olarak etiketlenmiştir.  Wallruptan esinlenen zamansallık, mekânsallık, devinimsellik ve maddesellik boyutları 0–2 aralığında puanlanarak 0–8 aralığında bir Stimmung puanı üretilmiş; ayrıca müziğin varlığı ve yokluğu karşılaştırmalı okunarak sessizlik ve ambiyansın tonu nasıl dönüştürdüğü izlenmiştir. Bulgular, Andantino’nun melankolik tonu en tutarlı biçimde zamansallık ve maddesellik üzerinden yoğunlaştırdığını; mekânsallık katkısının geniş kadraj ve negatif alanla hizalandığında güçlendiğini, devinimsellikteki artışın ise çoğunlukla görsel akışla birlikte belirginleştiğini göstermektedir. Diyalog, ambiyans gürültüsü ve diegetik bindirmeler müziği maskeleyerek etkiyi seyreltir. Sonuç olarak çalışma, film müziğinin arka plan eşliği olmaktan çok algısal dikkat eşiklerini ayarlayan ve film dünyasını dünya-açıcı biçimde kuran bir kuvvet olarak işlediğini; geliştirilen metrik yaklaşımın sahne içi mikro etkileşimleri izlenebilir ve karşılaştırılabilir hale getirdiğini ileri sürer.

Abstract

This article examines how Franz Schubert’s Piano Sonata No. 20 in A major, D.959, specifically the Andantino movement, mediates the formation of a melancholic cinematic tonality in Nuri Bilge Ceylan’s Winter Sleep (2014) by bringing Heidegger’s concept of Stimmung into dialogue with phenomenological film analysis. It aims to render visible, at the level of individual scenes, the aesthetic mechanisms through which a melancholic attunement is configured at the intersection of music, image, editing, and spatial design across ten distinct deployments of the Andantino in the film. The movement’s melancholic character is not established through the researcher’s coding; rather, it is grounded in descriptions found in program notes, critical discourse, and established academic commentary, and the study deliberately refrains from advancing a new musicological claim. Methodologically, the research adopts a qualitative single-case design. The corpus consists of the film’s original soundtrack, and scenes containing the Andantino are selected through purposive sampling. Following two rounds of preliminary viewing, the film is segmented into sequences and sub-scenes using HH:MM:SS timecodes. For each unit, the audio–visual relation is tagged as consonant, dissonant, or mixed. Drawing on Wallrup, four dimensions—temporality, spatiality, motility, and materiality—are scored on a 0–2 scale to produce a Stimmung index ranging from 0 to 8; additionally, the presence and absence of music are read comparatively to trace how silence and ambience modulate tonal formation.The findings indicate that the Andantino most consistently intensifies melancholic tonality through temporality and materiality; the contribution of spatiality becomes stronger when aligned with wide framing and pronounced negative space, while increases in motility tend to emerge in tandem with visual flow. Dialogue, ambient noise, and diegetic overlays, by contrast, partially mask the music and attenuate its effect. Overall, the article argues that film music operates less as background accompaniment than as a force that calibrates perceptual thresholds and configures the film-world in a world-disclosive manner; the proposed metric framework, in turn, makes intra-scene micro-interactions more traceable and comparable.

Structured Abstract: This study integrates affect- and atmosphere-oriented strands of contemporary film scholarship with Heidegger’s concept of stimmung (attunement/mood) and, through a single case, tests how world-disclosing tonal production in cinema can be rendered analytically visible. The aim is to demonstrate which aesthetic dispositifs in Nuri Bilge Ceylan’s Winter Sleep (2014) enable the Andantino movement of Schubert’s Piano Sonata D.959 to establish a melancholic cinematic tone. The article positions music not as a decorative “background” to narrative but as an ontological force that calibrates perceptual thresholds and renders the film-world existentially manifest. The approach yields both a theoretical contribution (clarifying the world-disclosing force of stimmung) and a methodological innovation (a repeatable schema capable of scoring micro-interactions within the scene).

Two theoretical lines intersect in the background: (i) Heidegger’s account of Befindlichkeit/stimmung, which treats mood not as a private, subjective “feeling” but as a pre-structural mode of openness that co-tunes world and Dasein; and (ii) Nicolai Hartmann’s theory of objectivation, which conceives the artwork as an organized organism of knowledge. Accordingly, the film is apprehended not merely as a representational text but as a multilayered a priori complex spanning the physical-sensory through the value-spiritual strata; with each screening, the viewer re-enacts this complex bodily and affectively.

Methodologically, the study employs phenomenological film analysis via scene-based coding. Following two preliminary viewings, the film is segmented by HH:MM:SS timecodes; each segment is analyzed along three concurrent tracks: (1) audio–image alignment (congruent/mixed/incongruent), (2) editing rhythm and shot durations, and (3) framing with respect to emptiness/negative space and depth. Adapting Wallrup’s categories, four dimensions are operationalized for cinema: temporality (Z), spatiality (Mek), motility (Dev), and materiality (Mad). Each dimension is scored 0–2, producing a composite “stimmung score” between 0 and 8 that relates music’s tone-forming efficacy to intra-scene micro-interactions.

The design is a single-case study. The corpus consists of the original soundtrack of Winter Sleep; purposive sampling targets the scenes containing the Andantino. The analysis addresses three research questions: (RQ1) Through which aesthetic dispositifs does the Andantino produce a melancholic stimmung? (RQ2) How does the audio–image alignment modulate this tone? (RQ3) In comparisons of presence/absence, how do silence and ambience transform the tone vis-à-vis the Andantino?

At corpus level, the film is globally tuned to a time-dilating, space-cooling, action-suspending stimmung via long takes, a largely static or slow camera, a cool/desaturated palette, and sparse, tension-laden dialogue. The Andantino appears in ten distinct instances under varying contextual conditions (over dialogic overlays, across interior/exterior transitions, and within extended landscape shots). The assumption that the Andantino bears a melancholic musical tone is anchored not in coder intuition but in programmatic notes and the scholarly commentary tradition; the study’s focus thereby shifts from musicology per se to the phenomenological modes of cinematic intensification.

The principal findings are threefold. First, the Andantino amplifies melancholic attunement chiefly through temporal expansion, spatial distance, and the tactile materiality of its pianistic timbre; peak intensities emerge in dialogue-free, long exterior shots marked by wide negative space. Second, heavy dialogue, dense ambient noise, or diegetic overlays introduce masking thresholds that attenuate the effect; under mixed alignment, temporal dilation tends to plateau around a one-point gain. Third, in presence/absence comparisons, the stimmung score typically rises by 2–4 points during the Andantino and recedes when the music is withdrawn. These patterns counsel a reading of the contribution as conditional intensification rather than strong causal determination.

Representative scene cards exemplify the pattern. In a cemetery extreme-long shot those transitions into a walking sequence, the Andantino’s entry coincides with increased lingering in temporality and thickened timbral materiality; when coupled with tracking flow, expansive negative space, and a dark pianistic texture, the composite score reaches 8/8. Within the same block, once the music ceases, both temporality and materiality subside. Conversely, in vehicle interiors or enclosed spaces where dialogue, sobbing, or engine hum partially mask the music, alignment remains mixed, temporal intensity does not appreciably rise, and totals hover near 4/8.

The theoretical contribution is to reframe film music as an agent that tunes perceptual thresholds and produces a collective mood while ontologically opening the film-world, rather than merely embellishing narration. The methodological contribution is to render phenomenological judgment transparent and repeatable through a scoring schema that enables comparative tracking of intra-scene micro-relations (balances among music, silence, and ambience; long single takes; kinesthetic flows such as tracking/dolly/vertical approaches).

Practical/design implications follow directly: when sound design and editing intentionally synchronize the triad of temporality (lingering) + spatiality (distance) + materiality (timbre density), melancholic tone crystallizes; by contrast, dense dialogue and diegetic noise overlays dilute the effect. For directors and picture–sound teams, the findings suggest that pairing long exterior shots and negative space with a delayed-resolution pianistic timbre like the Andantino constitutes an effective stimmung strategy. The proposed metric, in turn, affords pre/post scene-level testing of such strategies.

In conclusion, the phenomenological gauge developed through Winter Sleep provides a detailed map of how a melancholic cinematic tone is produced at the intersection of music, image, editing, and spatial design. By making stimmung visible through a mixed qualitative–quantitative index, the study opens pathways for replication across genres, directors, and timbral profiles; such replications would sharpen theoretical precision while offering scene-level, practice-oriented guidance for creative workflows.

Yapılandırılmış Özet: Bu çalışma, çağdaş film araştırmalarının duygu ve atmosfer odaklı yönlerini Heidegger'in stimmung (uyum/ruh hali) kavramıyla bütünleştiriyor ve tek bir örnek üzerinden, sinemada dünyayı açığa çıkaran tonal üretimin analitik olarak nasıl görünür hale getirilebileceğini test ediyor. Amaç, Nuri Bilge Ceylan'ın Kış Uykusu (2014) filmindeki hangi estetik düzenlemelerin, Schubert'in Piyano Sonatı D.959'un Andantino bölümünün melankolik bir sinematik ton oluşturmasını sağladığını göstermektir. Makale, müziği anlatının dekoratif bir "arka planı" olarak değil, algısal eşikleri ayarlayan ve film dünyasını varoluşsal olarak açığa çıkaran ontolojik bir güç olarak konumlandırıyor. Yaklaşım, hem teorik bir katkı (stimmung'un dünyayı açığa çıkaran gücünü açıklığa kavuşturma) hem de metodolojik bir yenilik (sahne içindeki mikro etkileşimleri puanlayabilen tekrarlanabilir bir şema) ortaya koymaktadır.
Arka planda iki kuramsal çizgi kesişiyor: (i) Heidegger'in ruh halini özel, öznel bir "duygu" olarak değil, dünyayı ve Dasein'ı birlikte akort eden, yapı öncesi bir açıklık biçimi olarak ele alan Befindlichkeit/stimmung açıklaması; ve (ii) Nicolai Hartmann'ın sanat eserini organize bir bilgi organizması olarak kavrayan nesnelleştirme kuramı. Buna göre, film sadece temsili bir metin olarak değil, fiziksel-duyusal katmanlardan değer-manevi katmanlara uzanan çok katmanlı, önceden var olan bir kompleks olarak algılanıyor; her gösterimde izleyici bu kompleksi bedensel ve duygusal olarak yeniden canlandırıyor.

Metodolojik olarak, çalışma sahne tabanlı kodlama yoluyla fenomenolojik film analizini kullanıyor. İki ön izlemeden sonra film, HH:MM:SS zaman kodlarına göre bölümlere ayrılıyor; Her bir bölüm üç eş zamanlı yol boyunca analiz edilir: (1) ses-görüntü hizalaması (uyumlu/karışık/uyumsuz), (2) kurgu ritmi ve çekim süreleri ve (3) boşluk/negatif alan ve derinlik açısından çerçeveleme. Wallrup'un kategorilerini uyarlayarak, sinema için dört boyut işlevselleştirilir: zamansallık (Z), mekânsallık (Mek), hareketlilik (Dev) ve maddesellik (Mad). Her boyut 0-2 arasında puanlanır ve müziğin ton oluşturma etkinliğini sahne içi mikro etkileşimlerle ilişkilendiren 0 ile 8 arasında bir bileşik "stimmung puanı" üretir.
Tasarım tek bir vaka çalışmasıdır. Külliyat, Kış Uykusu'nun orijinal film müziğinden oluşur; amaçlı örnekleme, Andantino'yu içeren sahneleri hedef alır. Analiz üç araştırma sorusunu ele alır: (RQ1) Andantino hangi estetik düzenekler aracılığıyla melankolik bir stimmung üretir? (RQ2) Ses-görüntü hizalaması bu tonu nasıl modüle eder? (RQ3) Varlık/yokluk karşılaştırmalarında, sessizlik ve ortam, Andantino'ya göre tonu nasıl dönüştürüyor?
Filmin tamamı, uzun çekimler, büyük ölçüde statik veya yavaş kamera, soğuk/doygunluğu azaltılmış bir palet ve seyrek, gerilim yüklü diyaloglar aracılığıyla zamanı genişleten, mekanı soğutan, eylemi askıya alan bir atmosfere ayarlanmıştır. Andantino, değişen bağlamsal koşullar altında (diyalog katmanları üzerinde, iç/dış mekan geçişlerinde ve uzun manzara çekimlerinde) on farklı örnekte ortaya çıkar. Andantino'nun melankolik bir müzikal ton taşıdığı varsayımı, kodlayıcı sezgisine değil, programatik notlara ve bilimsel yorum geleneğine dayanmaktadır; bu nedenle çalışmanın odağı, müzikolojiden ziyade sinematik yoğunlaşmanın fenomenolojik modlarına kaymaktadır.
Başlıca bulgular üç yönlüdür. İlk olarak, Andantino, melankolik uyumu esas olarak zamansal genişleme, mekansal mesafe ve piyano tınısının dokunsal maddeselliği yoluyla güçlendirir; en yüksek yoğunluklar, geniş negatif alanla işaretlenmiş, diyalogsuz, uzun dış mekan çekimlerinde ortaya çıkar. İkincisi, yoğun diyalog, yoğun ortam gürültüsü veya diyetik katmanlar, etkiyi azaltan maskeleme eşikleri getirir; karışık hizalama altında, zamansal genişleme bir puanlık bir kazanç civarında plato oluşturma eğilimindedir. Üçüncüsü, varlık/yokluk karşılaştırmalarında, stimmung puanı tipik olarak Andantino sırasında 2-4 puan artar ve müzik geri çekildiğinde azalır. Bu kalıplar, katkının güçlü nedensel belirlemeden ziyade koşullu yoğunlaşma olarak okunmasını önerir.
Temsili sahne kartları bu kalıbı örneklemektedir. Bir mezarlıkta aşırı uzun bir çekimde, yürüme sekansına geçişlerde, Andantino'nun girişi, zamansallıkta artan oyalanma ve kalınlaşmış tınısal maddesellikle aynı zamana denk gelir; Akış izleme, geniş negatif alan ve karanlık piyano dokusuyla birleştiğinde, bileşik müzik 8/8'e ulaşır. Aynı blok içinde, müzik durduğunda hem zamansallık hem de maddesellik azalır. Tersine, diyalog, ağlama veya motor uğultusunun müziği kısmen maskelediği araç iç mekanlarında veya kapalı alanlarda, uyum karışık kalır, zamansal yoğunluk önemli ölçüde artmaz ve toplamlar 4/8 civarında seyreder.

Teorik katkı, film müziğini, algısal eşikleri ayarlayan ve ontolojik olarak film dünyasını açarken kolektif bir ruh hali üreten bir etken olarak yeniden çerçevelemektir.Sadece süsleme amaçlı bir anlatım. Metodolojik katkı, sahne içi mikro ilişkilerin (müzik, sessizlik ve ortam arasındaki dengeler; uzun tek çekimler; takip/dolly/dikey yaklaşımlar gibi kinestetik akışlar) karşılaştırmalı olarak izlenmesini sağlayan bir puanlama şeması aracılığıyla fenomenolojik yargıyı şeffaf ve tekrarlanabilir hale getirmektir.
Pratik/tasarımsal çıkarımlar doğrudan ortaya çıkar: ses tasarımı ve kurgu, zamansallık (kalıcı) + mekansallık (mesafe) + maddesellik (tını yoğunluğu) üçlüsünü kasıtlı olarak senkronize ettiğinde, melankolik ton kristalleşir; buna karşılık, yoğun diyalog ve diyetik gürültü katmanları etkiyi sulandırır. Yönetmenler ve görüntü-ses ekipleri için bulgular, uzun dış çekimleri ve negatif alanı Andantino gibi gecikmeli çözünürlüklü piyano tınısıyla eşleştirmenin etkili bir stimülasyon stratejisi oluşturduğunu göstermektedir. Önerilen ölçüt ise, bu tür stratejilerin sahne öncesi/sonrası düzeyinde test edilmesini sağlar.
Sonuç olarak, Kış Uykusu aracılığıyla geliştirilen fenomenolojik ölçüt, melankolik bir sinematik tonun müzik, görüntü, kurgu ve mekânsal tasarımın kesişim noktasında nasıl üretildiğine dair ayrıntılı bir harita sunmaktadır. Çalışma, karma bir nitel-nicel endeks aracılığıyla bu etkiyi görünür kılarak, türler, yönetmenler ve tını profilleri arasında tekrarlanabilirlik yolları açmaktadır; bu tekrarlamalar, teorik hassasiyeti keskinleştirirken, yaratıcı iş akışları için sahne düzeyinde, uygulamaya yönelik rehberlik sunacaktır.