Neolitik yaşam süreci, insanlık tarihinin beslenme ve barınma pratiklerinde köklü dönüşümlerin yaşandığı bir aşamayı temsil etmektedir. Göçebe yaşam biçiminden yerleşik düzene geçişle birlikte kalıcı yerleşim alanları inşa edilmiş, tarımsal üretim ve hayvancılığın gelişimi sonucunda besin kaynakları evcilleştirilmiştir. Bu gelişmeler, ekonomik ve toplumsal yapının yeniden şekillenmesine zemin hazırlayarak medeniyetin oluşum sürecinde belirleyici bir rol oynamıştır. Eski Yakın Doğu’da yerleşik hayata dair erken verilerin tespit edildiği odak noktalarından biri de Yukarı Dicle Vadisi olmuştur. Dicle Nehri’nin yukarı akış sahasında konumlanan Diyarbakır ve çevresi sahip olduğu konumsal avantajlarından dolayı Neolitik Çağ’da beşeri faaliyetlerin ana ekseni olmuştur. Araştırma sahasında bitkilerin kontrol altına alınmasıyla başlayan besin üretim süreci, artan yaşamsal tecrübelerle birlikte daha sistemli bir görünüm kazanmıştır. İl sınırları içerisindeki önemli Neolitik yerleşimlerinden biri olan Çayönü’nde yapılan arkeolojik kazılar sonucunda elde edilen bulgular, höyükte buğday, bezelye ve mercimek gibi tarımsal ürünlerin erken dönemlerden itibaren ekime hazır hale getirildiğine dair verilere ulaşılmıştır. Ayrıca gıda ve beslenme perspektifinde tarımsal üretimin yanı sıra domuz, koyun ve keçi gibi hayvanların beslenme alışkanlıklarında tüketiminin giderek artığı görülmektedir. Nihayetinde Neolitik Çağ’da Diyarbakır ve çevresi, Yukarı Mezopotamya coğrafyasının besin üretme modellerinde önemli formasyonlara sahip olmuştur.
The Neolithic period was a time of fundamental transformation in human history, marked by changes in diet and housing. The transition from a nomadic lifestyle to a settled way of life saw the construction of permanent settlements and the domestication of food sources as a result of the development of agriculture and animal husbandry. These developments paved the way for the restructuring of economic and social systems, playing a decisive role in the formation of civilisation. One of the focal points where early evidence of settled life in the ancient Near East has been identified is the Upper Tigris Valley. Due to their geographical advantages, Diyarbakır and its surroundings, located in the upper reaches of the Tigris River, became the main axis of human activity in the Neolithic Age. The food production process, which began with the domestication of plants in the research area, became more systematic as life experience increased. Archaeological excavations at Çayönü, one of the important Neolithic settlements within the province's borders, have yielded findings indicating that agricultural products such as wheat, peas, and lentils were cultivated at the mound from early periods onwards. Furthermore, from a food and nutrition perspective, alongside agricultural production, there is evidence of an increasing consumption of animals, such as pigs, sheep, and goats, in dietary habits. Ultimately, during the Neolithic Age, Diyarbakır and its surroundings played a significant role in the food production models of the Upper Mesopotamia region.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
