https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=sayi_detay&sayi_id=983 Turkish Studies-Information Technologies and Applied Sciences tr 2024-08-29 Ankara Bilim Üniversitesi https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=40274 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=40274 Oğuzhan ATABEK Bu çalışmanın amacı, Tasarım Özyeterliliği Ölçeğini (Beeftink, van Eerde, Rutte, & Bertrand, 2012) Türkçeye uyarlamak ve psikometrik özelliklerini incelemektir. Tasarım Özyeterliliği Ölçeği, öğretmen adaylarının ve öğretmenlerin tasarım özyeterliliklerini ölçmek ve öğretmenlerin tasarım uzmanlığını açıklamak için yararlı olabilecek bilginin üretilmesinde kullanılabilecek bir ölçektir. Çalışmaya Türkiyedeki bir kamu üniversitesinde okumakta olan 510 öğretmen adayı katılmıştır (N=510). Katılımcıların 269’u (%52,75) açımlayıcı etken çözümlemesi için ilk çalışmaya, 241’i ise (%47,25) doğrulayıcı etken çözümlemesi için ikinci çalışmaya katılmıştır. Katılımcıların 377’si (%73,9) kadın 133’ü (%36,1) erkektir. Likert tipinde 8 maddelik İngilizce bir ölçek olan Tasarım Özyeterliliği Ölçeği araştırmacı tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Çeviri ve uzman incelemesi süreçlerine; araştırmanın gerçekleştirildiği üniversitenin eğitim fakültesinde çalışmakta olup İngilizce dil eğitimi, eğitimde ölçme ve değerlendirme, Türkçe eğitimi, ilköğretim ve eğitim teknolojisi alanlarında uzman toplam sekiz araştırmacı katılmıştır. Açımlayıcı etken çözümlemesi, özgün ölçekle benzer bir biçimde tek etkenli bir model ile sonuçlanmıştır. Cronbach’s α iç tutarlılık katsayısı 0,877 olarak hesaplanmıştır. Doğrulayıcı etken çözümlemesi modelin verilere uygunluğunun istatistiksel olarak anlamlı bir düzeyde olduğunu göstermiştir. Sonuçlar uyarlanmış ölçeğin etken yapısını doğrulamıştır: χ2/df=2,401, RMSEA=0,074, GFI=0,963, AGFI=0,922, RMR=0,023, SRMR=0,03, NFI=0,96, NNFI=0,976, CFI=0,976. RMSEA ve AGFI dışındaki tüm uygunluk endekslerinin en iyi değerlendirme aralığında olduğu hesaplanmıştır. Bu çalışma, Tasarım Özyeterliliği Ölçeğinin Türkçe uyarlamasının yeterli psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermiştir. Bulgular, tasarım öz yeterliliğinin katılımcıların yaşı ile ilişkili olmadığı gibi katılımcıların cinsiyet, bölüm veya sınıf düzeyine göre farklılık göstermediğini ortaya koymuştur. 2024-08-29 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=40533 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=40533 Ülhak ÇİMEN Fotoğraf makinesinin icadından hemen sonra fotoğraf teknolojisinin gerçekliği temsil edip etmediği veya ne derece temsil ettiği tartışılır hale gelmiştir. İlk dönem gerçeklik tartışmaları daha çok objektif seçimi, alan derinliği, pozlama, açı, çerçeveleme ve kompozisyon gibi öğelerle gerçekliğin değiştirildiği üzerineyken son dönem gerçeklik tartışmaları ise insani niteliklerin (yanılsama, düşünme, bilinç, ayartma, imge, arzu, sahne, ilişki, simgesellik gibi) yok olduğu üzerinedir. Yine güncel tartışmalar dijital imaj döneminde artık fotoğrafın ortadan kaybolduğu, imgenin dijital imajları anlayamayacağı, gerçekliğin öznel yönünün yok edildiği ve ismine fotoğraf denilemeyecek farklı bir görsel imaj dönemine geçildiği hususundadır. Fotoğrafın analog döneminde kazanmış olduğu doğal sihir, yanılsama, düşünme, belirme ve kaybolma kavramları fotoğrafın gerçekliğine gönderme yaparken ve fotoğrafı nevi şahsına münhasır bir form halini kazandırırken dijital fotoğraflarda fotoğraflama sürecinden önce fotoğraf makinesine yüklenen hazır kodlar ve çekim esnasında meydana gelen manipülasyonlar ve algoritmik işlemler fotoğrafın gerçekliğini ortadan kaldırmıştır. Bu çalışmada, gerçeklik nosyonu kavramsal bir çerçeveye ve tanımlamaya oturtularak analog fotoğraftan dijital fotoğrafçılığa geçişle birlikte fotoğrafik gerçekliğin dönüşümü açıklanmaya çalışılmıştır. Yine çalışmada fotoğrafik gerçekliği izah etmede kullanılan aura (hale), tayf, studium, punctum gibi kavramlar analog ve dijital fotoğrafçılık bağlamında ele alınarak gerçekliğin insani yönünün ortaya konulması amaçlanmıştır. 2024-08-29 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=40085 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=40085 Ayşenur DALMIŞFatih V. ÇELEBİ Araştırma ve Geliştirme alanında, en değerli ilham kaynağı doğanın kendisinden gelir. Hayvanlar, böcekler, mikroorganizmalar günümüz bilimine ilham veren ve bu alandaki fikirleri ilerleten ve sunan bazı çalışma prensipleri sergilemektedir. Bu ilkelere biyo-ilham algoritmaları denir. Tabii ki, biyo-ilham verici algoritmaların önerilerinde çok fazla çeşitliliğin patladığı yıllarda, konsepti çok özel bir hayvan olan yeni teknikler sunmak uzun sürmedi; insan. Ve bu teknikler, insan türlerine dayalı davranışlarda işleyişlerine ilham veren ve herhangi bir sorunu çözmek için uygulanabilen sosyo-ilhamlı algoritmalar olarak bilinir. Sosyodan ilham alan algoritmalar, davranışını insan toplumuna dayandıran belirli bir meta-sezgisel türdür. Evrimsel bilgi işlemin karmaşık dünyasına, her gün tanınabilir kalıplara sahip çoklu simülasyonlarla basit bir yaklaşımdır. Bu çalışmanın amacı, bu algoritmaların optimizasyon problemlerini çözmek için işlevsel kapasiteye sahip olup olmadığını kontrol etmektir. Deneysel analiz yoluyla, bu algoritmaların sonuçları bilinen bir kıyaslama için toplanacak ve bu tip problemlerdeki potansiyellerinin yeterince değerlendirilmesine izin veren bazı referans algoritmalarla karşılaştırılacaktır. Karşılaştırma sonuçlarına göre, algoritmaların etkinliği değerlendirilecektir. 2024-08-29 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=41783 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=41783 Ali Rıza İNCEMehmet Zahit ŞİMŞEK Rekabet dengelerini büyük ölçüde değiştirebilme potansiyeline sahip Endüstri 4.0’ın önemini kavrayan firmalar, stratejilerini yeni sanayi devrimi çerçevesinde şekillendirme, yatırımlarda bulunma, uygulamalarını ilerletme gayreti içine girmişlerdir. Firma ve sektörler açısından yapılması gereken ilk iş bu devrime hazırlık düzeylerinin tespitidir. Ancak hazırlık düzeylerinin tespitinden sonra, yol haritaları hazırlanabilir, kaynaklar tahsis edilebilir ve uygulamaya geçilebilir. Genel olarak firmaların Endüstri 4.0 hazırlık düzeyleri hakkında fikir sahibi olmak, özellikle de Sivas ilindeki imalat firmalarının Endüstri 4.0 olgunluk düzeylerini ve bu konudaki zayıf ve güçlü yönlerini tespit edebilmek amacıyla bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada “Endüstri 4.0 Hazırlık Değerlendirme Aracı” isimli 6 boyut, 37 alt boyut ve 4 değerlendirme seviyesinden oluşan olgunluk modeli kullanılmıştır. Yeniden düzenlenerek ankete dönüştürülen modelin uygulaması, Sivas ili organize sanayi bölgesindeki imalat firmalarına uygulanmıştır. Elde edilen verilere betimleyici istatistikler uygulanarak, olgunluk modeli boyutlarının ve boyutların firmaların demografik verilerine göre değerlendirmeleri yapılmış ve bulgular yorumlanmıştır. Olgunluk modelinde tüm boyutlar göz önüne alındığında, çalışmaya katılan firmaların Endüstri 4.0 hazırlığı konusunda genel anlamda orta seviyenin altında bir düzeyde yer aldıkları; yine firmaların Ürün ve Hizmetler boyutunda en fazla hazırlıklı oldukları; Üretim ve İşlemler ile Strateji ve Organizasyon boyutunda ise en az hazırlıklı oldukları söylenebilir. 2024-08-29 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=39612 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=39612 Aytürk KELEŞÖzden Burcu KARSLI , Ali KELEŞ Karaciğer hastalıkları dünya çapında oldukça yaygın görülen hastalıklardandır. Karaciğer hastalıkları vücutta büyük tehlikeler oluşturabilmektedir. Bu sebeplerden ötürü alkolden bağımsız karaciğer yağlanması, alkolik karaciğer yağlanması, hepatit A, hepatit B, hepatit C, hepatit D, karaciğer büyümesi, karaciğer kanseri, karaciğer ve intrahepatik safra kanalı kanseri, karaciğer yetmezliği ve siroz gibi karaciğer hastalıklarının mümkün oldukça erken bir aşamada teşhisi ve tedavisi hayati öneme sahiptir. Tıpta geleneksel teşhis yöntemleri hala kullanılmaktadır. Ancak bugün gelişen yapay zekâ teknolojileri sayesinde hastalık teşhis, tanı ve tedavi süreçlerinde hekimlere destek olacak güçlü araçlar sunulabilmektedir. Bu çalışmada WEKA veri madenciliği aracından faydalanılarak J48, Lojistik Model Ağacı (LMT), Decision Stump, Hoeffding Tree, REP Tree, Random Forest, Random Tree ve IBk makine öğrenme algoritmaları Karaciğer Hasta Veri Seti (ILPD) üzerinde çalışılmıştır. Bu algoritmalar ile en iyi teşhis sonucuna ulaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmada kullanılan makine öğrenme algoritmalarının performans ve başarılarını değerlendirmek için ilk önce karışıklık matrisleri oluşturulmuş daha sonra tıpta da genel geçerliliği kabul edilen ölçütlere göre hesaplamalar yapılmıştır. Bu algoritmaların ILDP veri seti üzerindeki performansları sırasıyla doğruluk, duyarlılık, özgüllük, ROC, MCC, Anma, Kesinlik ve F-Ölçütü kriterlerine göre hesaplanmıştır. Makine öğrenme algoritmalarından elde edilen en iyi modeller teşhise ve tedaviye yönelik geliştirilecek akıllı sistemlerin karar mekanizmalarını oluşturmak için kullanılabilmektedir. Bu çalışmada elde ettiğimiz modeller dünyada yaygın olarak görülen karaciğer hastalılarının tüm hastanelerde erken evrede yakalanmasını sağlayacak akıllı bir sistemin alt yapısını oluşturma potansiyeline sahiptir. 2024-08-29 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=40041 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=40041 Ebru Melek KOÇ Son zamanlarda ortak zorunlu olan bu derslerin uzaktan eğitim yoluyla sunan üniversite sayısı her geçen yıl artmaktadır. Buna rağmen, üniversite öğrencilerinin uzaktan eğitim ile ilgili düşüncelerini betimsel olarak niteleyen çalışmalar azınlıktadır. Bu çalışmanın amacı uzaktan eğitim yoluyla zorunlu ortak derslere kayıtlı olan veya daha önce bu dersleri almış olan üniversite öğrencilerinin uzaktan öğretim sürecindeki tecrübeleri hakkında detaylı bilgi edinmek, uzaktan eğitimin avantaj, dezavantajları konusundaki fikirlerini öğrenmektir. Çalışmanın katılımcıları üç üniversiteden toplam 15 üniversite öğrencisidir. Veri toplamak için dört açık uçlu soru kullanılmıştır. Yapılan yüz yüze görüşmeler sonra her bir soruya verilen cevaplar yazılı dokuman haline getirilerek içerik analizine göre veri incelenmiştir. Sonuçlar genel olarak üniversite öğrencilerinin uzaktan eğitimle öğrenmeye karşı olumlu tutum sergilediğini göstermiştir. Öğrenciler eğitim ortamının ve ders çalışma sürecinin öğrenci tarafından kontrol edilebilmesini uzaktan eğitimin olumlu yönleri; dersin öğretim elemanından dönüt alamama, yetersiz iletişim ve etkileşim, motivasyon düşüklüğüne bağlı olarak derslerin öğrenciler tarafından düzenli takibinin yapılmamasını da uzaktan öğretimin olumsuz yönleri olarak belirtmişlerdir. Öğrencilerin uzaktan eğitim uygulamalarının hem eğitsel boyutunu hem de teknik boyutunu eşit oranda önemli bulmaktadırlar... Eğitsel alanda öğrenciler tarafından geliştirilmesi yönünde belirttikleri en sık ifade edilen öneri hem dersin sorumlu öğretim elemanı ve öğrenciler arasında, hem de öğrencilerin kendi arasında iletişim ve etkileşimi arttıracak çoklu ortamların sisteme eklenerek, öğrenmenin interaktif hale gelmesidir. 2024-08-29 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=41540 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=41540 Ahmet Alper SAYINRefik DEMİREL İşletmeler, gelişen küresel ticaret nedeniyle artan rekabette geri kalmamak için satış cirosunu ve buna bağlı olarak karlılıklarını yükselterek, maliyetlerinde verimliliklerini artırması gerekmektedir. Bu nedenle firmalar sürekli olarak; periyodik raporlama, ölçüm, değerlendirmeler yaparak, sonuçlara göre yönetmek zorundadırlar. Bu süreçleri işletebilmeleri için gerek işletme içi gerekse dış tedarikçi ve müşterilerine ait bilgileri bir yere kayıt etmek ve analiz süreçlerini yapmaları gerekmektedir. Çok karmaşık olan bilgilerin yönetimi için ise gelişen bilgi teknolojilerinden faydalanılması gerekmektedir. Böylelikle yönetimin işi daha kolaylaşmakta ve performans arttırıcı aksiyonları alarak devamlılıklarını sağlayabilmektedirler. Tedarik zinciri faaliyetlerinde bilgi teknolojilerinin kullanımı, özellikle gıda sektöründe çalışan firmalar açısından daha önemli hale gelmektedir. Üreticilere sağladığı kolaylıkların yanında, tüketicilerin hassas olduğu tüketim tercihlerini de etki etmektedir. Tüketiciler artık ürünlerin üretiminden tüketime kadar geçen her süreçten haberdar olmak istemektedirler. Etkin tedarik zinciri yönetimi ve bilgi teknolojileri desteği ile tarladan eve kadar; imalat, ambalaj, depolama, taşıma, olan tüm işlemler takip edilebilir ve müşteriye sunulmasına kadar kontrol altına alınabilmektedir. Tüm bu işlemler, müşterilerin gıda takibini yapmasında ve ürünlere güvenmesinde etkili olarak, işletmelerin tercih edilmesine neden olmaktadır. Çalışmamızda gıda sektöründe faaliyet gösteren uluslararası firmada; tedarik zinciri faaliyetlerinde kullanılan bilgi teknolojileri incelenmiş olup, bilgi teknolojlerinin firmaya sağladığı yararlar ve karşılaşılan sıkıntılar ele alınmış son olarak, firma yöneticilerine gerekli tavsiyelerde bulunulmuştur. 2024-08-29 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=22831 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=22831 Ebru TOKLU Aysan ŞENTÜRK Üstün yetenekli öğrenciler için çağın gereksinimi olan eğitimler verilirken onların ilgi ve ihtiyaçlarının göz önünde bulunması gerektiği düşünülmektedir. Günümüzde eğitim ve öğretim programları oluşturulurken 21. Yüzyıl becerileri temel alınmakta ve eğitim ve öğretim bu açıdan şekillenmektedir. Analitik düşünme, yaratıcılık ve problem çözme becerileri eğitim içerisinde kazandırılması hedeflenen özelliklerden bazılarıdır. Hedeflenen özelliklere ulaşılmasında oyun tasarımı ve kodlama eğitimi dersleri büyük önem taşımakta ve üstün yetenekli öğrencilerin bu hedeflere ulaşması daha kolay olduğu düşünülmektedir. Peki üstün yetenekli öğrencilerin oyun tasarımı ve kodlama eğitiminde kullanılan programlar hakkında görüşleri nelerdir? Yapılan çalışma ile üstün yetenekli öğrencilerin oyun tasarımı ve kodlama eğitimi derslerinde en sık kullanılan scratch ve kodu game lab programları hakkında görüşleri öğrenilmeye çalışılmıştır. Yapılan çalışmaya Bursa ilinde,10 yaşında üstün yetenekliliği raporla belirlenmiş 20 öğrenci ile çalışılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler, öğrencilerin her biri ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilirken tümevarımsal yöntem kullanılmıştırtır. İki farklı araştırmacı tarafından kodlamalar yapılarak güvenirliği için cohen’in kappa sayısı 0,87 bulunmuştur ve temaların güvenirliği için veri üçgenlemesi yapılmıştır. Çalışma sonucunda öğrencilerin üç boyutlu programları tercih ettikleri, türkçe dil desteğinden çok memnun oldukları ve program içerisine dışarıdan nesne ve arkaplan eklemeyi istedikleri belirlenmiştir. Kodlama bölümünün görsel nesnelerle desteklenilmesi gerektiğini ve güncellemelerin daha fazla yapılmasının öğrencilerin beklentileri olduğu belirlenmiştir. 2024-08-29 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=40477 https://turkishstudies.net/appliedsciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=40477 İbrahim Etem ZİNDEREN Bu çalışmanın amacı internet haber sitelerinde ortaya çıkan kullanılabilirlik sorunlarını tespit etmek, sorunların ortadan kaldırılması ve internet haber sitelerinin daha kullanışlı hale getirilebilmesi için öneriler sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada internet haber sitelerinin kullanılabilirliği, göz izleme cihazı yardımıyla kullanıcı ekseninde ortaya konulmaktadır. Çalışma kapsamında aylık toplam ziyaret edilme sayısı, sitede günlük zaman geçirme ve ziyaretçi başına günlük sayfa görüntüleme sayısı gibi kriterler üzerinden Alexa ve Similarweb verileri karşılaştırılarak Ağustos-Eylül 2019 verilerine göre en çok tıklanan 10 haber sitesi arasından oluşturan görev kategorilerine göre benzer özelliklere sahip üç haber sitesi seçilmiştir. Bu çerçevede çalışma için amaçlı örneklem tekniği ile hurriyet.com.tr, ensonhaber.com ve haber7.com haber siteleri belirlenmiştir. Çalışma 5 erkek ve 5 kadın olmak üzere 10 kişilik lisansüstü öğrenci grubu ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan, belirlenen üç haber sitesinde son dakika haberlerine ulaşma, haber arşivini açma, haberi paylaşma ve habere yorum yapma görevlerini gerçekleştirmeleri istenmiştir. Katılımcılar bu görevleri gerçekleştirirken göz hareketleri ve görevi gerçekleştirme süreleri göz izleme cihazıyla kayıt altına alınmıştır. Çalışma sonunda katılımcılara görevleri gerçekleştirdikleri internet haber sitelerinin kullanılabilirliğine ilişkin görüşleri sorulmuştur. Bu çalışma ile elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiş ve ortaya çıkan kullanılabilirlik sorunları tespit edilerek haber sitelerinin daha kullanışlı hale getirilebilmesi için önerilerde bulunulmuştur. 2024-08-29