Turkish Studies-Educational Sciences, Yıl 2019 Sayı Volume 14 Issue 1

HÜSEYİN SU’YA SAYGIYLA

Yavuz Ahmet KOÇ — 2026-07-16

Türk Modernleşmesinin Misyon ve Pratiğine Karşı Necip Fazıl’ın Poetik İtirazı

Kemal ŞAMLIOĞLU — 2026-07-16

Necip Fazıl şiirinin temel belirleyicilerinden olan korku, yalnızlık, ölüm ve çile gibi imgeler, kurduğu şiiri poetik olarak modernleşme sürecine karşı şairin oluşturduğu psikoz olarak tanımlanabilir. Türk edebiyatının Tanzimat’la birlikte batılılaşma evresine geçişi ve Cumhuriyet dönemi tek parti uygulamalarıyla gittikçe artan ve genişleyen Avrupaîleşme politikası, dönemin birçok yazar ve şairini etkisine almakla birlikte, bu etkiye karşı tedbirli ve tepkili yaklaşan grubun oluşumuna da zemin hazırlamıştır. Necip Fazıl’ın Abdülhakîm Arvâsî ile tanıştıktan sonra yaşadığı zihinsel dönüşüm ise Türk batılılaşmasına ve tek parti uygulamalarına edebî ve politik zeminde itirazın temel sebebidir. Modenleşmenin güçlü bir şekilde hüküm sürdüğü bir evrede Kısakürek’in fevrî icraatlara yönelik entelektüel tepkisi, korku imgesinin oluşumuna sebebiyet verir. Çünkü modernleşen hayatın geleneksel ve kültürel olan ne varsa “yeni” kavramı altında bozguna ve yıkıma uğratması, muhafazakâr bir düşünceye sabit olan ve ilhamını kültürel ve geleneksel köklerinden alan yazarı bu bağlamda rahatsız etmektedir. Bu rahatsızlığı şiirlerinde ve edebî yazılarında sıklıkla kullanan Necip Fazıl, buna karşı oluşturduğu poetik söylemde; Çile, Karacaahmet gibi melankolik, kasvetli ve ölüm duygusunu hâkim kılan kelime başlıklarıyla kendini bulur, bu ise ethosun pozitivist ve maddeci yörüngede güçlenmesine karşı şairin oluşturduğu metafizik ruh halini ifade eder. Bu makalede Avrupaîleşme güdüsüyle oluşturulan maddeci ve pozitivist edebiyata muhafazakâr direnç gösteren Necip Fazıl’ın modernleşmeye karşı oluşturduğu psikoz üzerinde durulacaktır.

HIZIR BEY ÇELEBİ'YE AİT YENİ BİR TÜRKÇE YĀSİN-İ ŞERİF TEFSİRİ ÜZERİNE (KASTAMONU NÜSHASI)

Ergün ACAR — 2026-07-16

Bu çalışma Kastamonu Yazma Eser Kütüphanesinde tespit ettiğimiz 4226 kayıt numaralı Hızır Bey Çelebi'ye ait Yāsin-i Şerif tefsiri üzerine yapılmıştır. Hızır Bey Çelebi, XV. yüzyıl Fatih Sultan Mehmet döneminin önde gelen âlimlerinden birisidir. Ayrıca İstanbul fethedildikten sonra buranın ilk kadılığını ve belediye başkanlığını yapmıştır. Çalıştığımız nüsha XV. yüzyılda telif edilmiş daha önce hiçbir araştırmacı tarafından incelenmemiş ve tefsir bibliyografyalarında kayıtlı olmayan yeni bir nüshadır. İncelemeye konu olan tefsir, iki eserin bir arada bulunduğu bir mecmuanın 33b-83b varakları arasında yer almaktadır. Yāsin-i Şerif, Hz. Muhammed tarafından Kur’ān-ı Kerim’in kalbi olarak nitelendirilmiştir. Bundan dolayı Yāsin-i Şerif’in bu tefsiri Türkçe tefsir kültürü için oldukça önem kazanacaktır. Halkın okuyup anlaması için yazılan bu tür eserler yazıldığı dönem için oldukça zengin dil unsurları barındırmaktadır. Eserin Millet Yazma Eser Kütüphanesi Ali Emiri Bölümünde 58/A ile 59 numaralara kayıtlı ve Süleymaniye Kütüphanesi İbrahim Efendi Bölümü 140 numaraya kayıtlı üç nüshası daha mevcuttur. Çalışmamızda öncelikle eserin içerik ve şekil özelliklerine değinildikten sonra müellifi ve diğer nüshaları hakkında bilgiler verilmiştir. Yazıldığı dönemin dil özelliklerini vermesi bakımından eserin imla, ses ve şekil özelliklerine değinilmiştir. Son olarak eserin söz varlığına değinilerek örnekler verilmiştir. Makalemizde Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait bu eserin bir nüshası daha ortaya çıkarılarak dil araştırmaları için katkı sunulmak istenmiştir.

Türkiye Ekonomisinde Bütçe Açığı ve Cari Açık Arasındaki İlişki

Adil AKINCI — 2026-07-16

Küresel ticaretin artmaya başladığı ve sermaye akımlarının ülkeler arasında serbestçe dolaşmaya başladığı 1980’li yıllardan itibaren ortaya çıkan önemli ekonomik olgulardan birisi de ikiz açık hipotezidir. İkiz açık hipotezi, bütçe açıkları ile cari açığın birbirlerini etkilemesi olarak tanımlanmaktadır. Keynesyen yaklaşım, bütçe açıkları ile cari açık arasında ilişki olduğunu savunurken, Ricardo Denklik hipotezi ise, bütçe açığı ve cari açık arasında ilişki olmadığını savunmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’de 2006:Q1-2018:Q2 döneminde ikiz açık hipotezinin geçerli olup olmadığı zaman serisi analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bu kapsamda, Johansen eşbütünleşme analizi, hata düzeltme modeli, etki-tepki fonksiyonları ve varyans ayrıştırma yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, Türkiye’de 2006:Q1-2018:Q2 döneminde bütçe açığı ile cari açık arasında uzun dönem ilişkinin olduğu ve dolayısıyla ikiz açık hipotezinin geçerli olduğu tespit edilmiştir.

SEZGİN KAYMAZ’IN POETİKASINI OLUŞTURAN TEMEL KAVRAMLAR

Osman ARICAN, İrem HATIL — 2026-07-16

Alışılmış klasik roman sınırları dışında ürünler sunan Sezgin Kaymaz son dönem Türk Edebiyatının popüler yazarlarındandır. Edebiyat ansiklopedilerinde yer edinmemesine rağmen son yirmi yılda çok sayıda roman ve hikâye alanında eser vermiştir. Her yazarın yazarlık dünyasını oluşturan kendine özgü poetik yönü vardır. Bunlar aynı zamanda eserlerin içeriğinin çözümlenmesinde de anahtar unsurdur. Yazar yaşadığı dönemden ve toplumdan hem somut hem de soyut izler taşır. Dolayısıyla yazar bir bakıma toplumun da bir göstergesi olarak kabul edilir. Poetika ilk çağlardan beri üreten insanların hep ilgi odağında olmuştur. Somut olarak tam anlamıyla sınırlarının çizilemediği alan, pek çok araştırmacı için de inceleme konusu olmuştur. Poetikanın kendisi zaten çok yönlü bir alandır. Dolayısıyla söz konusu alanda yapılacak her çalışma bir bakıma kaynak niteliği taşıyacaktır. Bu çalışma da değinilen amaç güdülerek hazırlanmıştır. Kaymaz’ın on bir romanı ile sınırlandırılmıştır. Bundan sonraki yapılacak çalışmalara da ışık tutacağı düşünülmektedir. Sezgin Kaymaz’ın Poetikasını Oluşturan Temel Kavramlar adlı bu çalışma eserlere bağlı söz varlığı, üslup – veri tespitini içerir. Buradan hareketle yazarın poetikasını oluşturan ve öne çıkan poetik unsurlar, beş ana kavram etrafında incelenmiştir. Seçilen “Ankara”, “köpek”, “ölüm”, “argo”, “epigraf” kavramları ana ve alt başlıklarıyla ele alınmış, sınıflandırılmış, elde edilen veriler tablo ve grafik yardımıyla somut hale getirilmiştir. Ayrıca makalede Kaymaz’ın hayatıyla ilgili kısa bilgi ve sonuç kısmı yer alır.

TÜRKİYE’DE YAZILI BASINDA ÇIKAN ÇEVRE HABERLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Simge Deniz DEMİREL — 2026-07-16

İçinde bulunduğumuz dönemde küresel bazda görülen ve canlıların yaşamını olumsuz etkileyen çevre sorunlarının giderek artmakta olması çevre konusunun çeşitli bilim dalları tarafından önemle incelenmesini gerekli kılmaktadır. Çevre sorunlarına ilişkin toplumsal farkındalığın nasıl oluşturulacağı ve çevre sorunlarının çözümünde neler yapılabileceği konusu sosyal bilimler alanında yapılan akademik çalışmaların sayısını ve çeşitliliğini her geçen gün arttırmaktadır. Artan çevre sorunları ve ekolojik bozulmalar karşısında çözüm üretmek ve önlemler almak adına sosyal bilimler çatısı altında, iletişim bilimi ve medya çalışmaları içerisinde yapılan araştırmalar çevre iletişimi adı altında değerlendirilmektedir. Çevre iletişiminin temel alt alanlarından biri olarak çevre haberciliği, çevre haberlerinin uzman gazeteciler tarafından toplumda farkındalık oluşturacak şekilde doğru ve dengeli olarak yapılmasını sağlamaktadır. Günümüzde çevre temalı haberler medyada daha sık karşımıza çıkmakla birlikte, bu haberler alana ilişkin uzmanlaşmanın yetersiz olmasından dolayı çevreye ilişkin sorunların çözümünde katılımcılığı arttırma, eleştirel düşünme ve kamuoyu oluşturma bakımından yetersiz kalmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, ulusal yazılı basında çıkan çevre haberlerini içerik analizi yöntemiyle incelemek ve bu doğrultuda eksiklikleri belirleyerek alanın gelişimine yönelik öneriler geliştirmektir. Çalışmada, Türkiye’de yazılı basında çıkan çevre haberlerine ilişkin genel bir değerlendirme yapılacak, belirlenen eksiklikler ve geliştirilen öneriler çerçevesinde çevre haberciliği alanının gelişimi için yapılması gerekenlerin neler olduğu üzerinde durulacaktır.

TÜRK MÜZİĞİNDE VİYOLONSELİN KULLANIMINA İLİŞKİN İCRACILARIN VE ÖĞRETİM ELEMANLARININ GÖRÜŞ VE YAKLAŞIMLARI

Burcu AVCI AKBEL — 2026-07-16

Bu araştırma, öğretim elemanlarının ve icracıların viyolonselin geçmişte ve günümüzde Türk Müziğindeki kullanımına ilişkin görüşlerinin, benimsedikleri icra üslûbunun, önemsedikleri ve eleştirdikleri hususların, ve öğrenme sürecine yönelik önerilerinin ortaya çıkarılmasını hedefleyen betimsel bir çalışmadır. Araştırmada olgubilim (fenomenoloji/phenomology) deseni ve maximum çeşitlilik örneklemesi kullanılmıştır. Veri toplamak için yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiş, analizlerin yapılmasında NVivo12 programından yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, günümüzde Türk Müziğinde viyolonselin genellikle bas tını sağlamak amacıyla kullanıldığı ya da viyolonsel icracılarından böyle bir icra şekli beklendiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca çalma üslûbunun çoğunlukla Türk Müziği icracılarını dinleme yoluyla kazanıldığı ortaya çıkmıştır. Katılımcıların makam bilgisi, doğru kaynaklardan dinleme, Türk Müziği perde baskılarının doğruluğu, geleneksel üslûba bağlı icra, kaynağına yakın çalma, teknik çalışmalar, transpoze çalışmaları, duyguların ön planda olması ve duyguyu yansıtabilme hususlarına çok önem verdikleri ve eğitim-öğretimde bu hususlara dikkat edilmesini önerdikleri ortaya çıkmıştır.

PEDAGOJİK FORMASYON PROGRAMI ÖĞRETMEN ADAYLARININ HAYATBOYU ÖĞRENME EĞİLİMLERİNİN İNCELENMESİ

Murtaza AYKAÇ, Buket ASLANDAĞ — 2026-07-16

Hızla gelişen ve geliştikçe değişen dünyanın şartlarına ayak uydurma ihtiyacı birçok alanda olduğu gibi eğitim alanında da kendini göstermiştir. Gerek Avrupa Birliği süreci gerekse küresel değişmeler ülkemizdeki eğitim kurumlarındaki kalite çalışmalarının ivme kazanmasına neden olmuştur. 20. yüzyıl dünyada değişimler yüzyılı olmuş ve ülkeler için hem ekonomik hem sosyal boyutlarda çok farklı yapılanmalara yol açmıştır. Bilgi ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler, sosyopolitik yükselmeler, sınırların kalkması gibi değişimler eğitim alanında yeniden yapılanmayı beraberinde getirmiştir. Yeniden yapılanma süreci olarak nitelendirilebilecek içinde bulunduğumuz yüzyıl bireylerin bütüncül gelişimini gerekli kılmış ve onlara bu uğurda yardımcı olacak bir dizi eğitim yaklaşımı sunulmuştur. Bu çalışmada, son dönemlerde topluma yüksek nitelikli bireyler yetiştirmek için önerilen hayat boyu öğrenme kavramı incelenmektedir. Bunun yanı sıra, bir devlet üniversitesindeki pedagojik formasyon eğitimi almakta olan 217 öğretmen adayının hayat boyu öğrenme eğilimlerini belirlemek ve bu eğilimlerin cinsiyet, bölüm ve yaş değişkenleri açısından farklılık gösterip göstermediğini ortaya koymak amaçlanmıştır. “Yaşam Boyu Öğrenme Eğilimlerini Belirleme Ölçeği” ile toplanan araştırma verilerinin analiz edilmesi neticesinde katılımcıların hayat boyu öğrenme eğilimlerinin yüksek olduğu görülmüştür. İncelenen değişkenlerin hayat boyu öğrenme eğilimi ile ilişkisine dair farklı anlamlılık düzeyinde bulgular elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarının ışığında eğitim fakültelerinin programlarında hayat boyu öğrenme eğilimlerini arttırmaya ve çeşitlendirmeye yönelik destekleyici etkinlikler düzenlenmesi önerilebilir.

Ombudsmanlık Kurumunun Osmanlı Kökleri

Mehmet AYKANAT — 2026-07-16

Anayasamızda 2010 yılında yapılan değişiklikle Kamu Denetçiliği Kurumu oluşturulmuştur. Dünyada ombudsmanlık olarak tanınan kurum, ilk olarak İsveç Kralı XII. Charles tarafından kurulmuştur. İsveç Kralının ombudsmanlığı kurduğu sırada Osmanlı ülkesinde olması sebebiyle, kurumun kökeninin Osmanlı kurumları olduğu kabul edilmektedir. Konuya ilişkin araştırmalarda, çok sayıda Osmanlı kurumundan bahsedilmiştir. Ancak kralın Osmanlının hangi kurumundan yararlanarak ombudsmanlığı oluşturduğu tespit edilmiş değildir. Osmanlı kurumlarını ombudsmanlık kurumu ile karşılaştıran yeterli çalışma bulunmamaktadır. Çalışmada, ombudsmanlık kurumunun kaynağı olarak gösterilen Osmanlı kurumları, ombudsmanlık kurumu ile karşılaştırılmıştır. Bu şekilde hangi kurumların ombudsmanlığa kaynaklık etmiş olabileceği, hangi kurumların ilgisiz bulunduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Kaynaklarda Divan-ı Mezalim, Divan-ı Hümayun, Divan-ı İşraf, mehayif müfettişleri, veziriazam, kazasker, kadı’l-kudat, müfti, şeyhülislam, kadı, muhtesib, fütüvvet ve Ahilik gibi kurumların ombudsmanlık ile ilişkili olduğu ileri sürülmüştür. Bahsi geçen Osmanlı kurumlarının tümü, denetim faaliyetleri yapmıştır. Çalışmamızda ombudsmanın devlet teşkilatındaki statüsü, görev ve yetkileri, nitelikleri, işlevleri, harekete geçme ve araştırma usulü, işlemleri ve kararlarının bağlayıcılığı gibi özellikler ele alınmıştır. Divan-ı Mezalim, Divan-ı İşraf ve kadı’l-kudat kurumları, Osmanlı devlet teşkilatında yoktur. Kazasker ve kadı yargılama görevleri yapmışlardır. Ahilik, ombudsmanlığın kurulduğu dönemde zayıflamış bir sivil kuruluştur. Bu kurumların ombudsmanlığın kökeni olma ihtimali yoktur. Divan-ı Hümayun, mehayif müfettişi ve veziriazam, ombudsmanlığa benzer ve farklı özelliklere sahip olmuştur. Bu sebeple ombudsmanlığın bazı özelliklerinin bu kurumlardan alınmış olma ihtimali yüksektir. Müftiler ise ombudsmana diğer Osmanlı kurumlarından daha çok benzemektedir. Müftilik ile ombudsmanlığı karşılaştıran daha derin çalışmalara ihtiyaç vardır.

ERKEN ORTAÇAĞ’DA BİZANS İMPARATORLUĞU’NUN TOPRAK SİSTEMİ VE EKONOMİYE ETKİSİ

Mehmet Ertan BAMYACI, Sezgin GÜÇLÜAY — 2026-07-16

Devletlere ve ekonomilere çağlar boyunca güç veren unsurlardan biri hiç şüphesiz ki toprak olmuştur. Özellikle de Sanayi Devrimi’ne kadar toplumlar, siyasi ve askeri oluşumlarını toprağa bağlı olarak veya toprağın etrafında şekillendirmişlerdir. Böylece toprak, insan hayatında çok önemli bir yer tutarken, devlet sistemlerinin oluşturulmasında da hayati rol oynamıştır. Bu kadar önem taşıyan toprağın, en iyi şekilde kullanılması konusu da devletlerin üzerinde kafa yorduğu meselelerden biri olmuştur. Bu arayışın sonunda toprağın hem üretim hem de askeri gücün kaynağı olarak kullanıldığı idari ve askeri sistem olan toprak sistemleri doğmuştur. Bizans’ta da Toprak mülkiyeti sistemi ve Thema sistemi, imparatorluğun en önemli ihtiyacı olan üretimin devamlılığı, vergilerin düzenli toplanması ve ordu gücünün teminini sağlayan, döneminin en iyi işleyen idari ve askeri sistemlerinden biri olmuştur. Bizans İmparatorluğu varlığını sürdürmesinin ön koşullarından birisi olan toprağın değerini kavramış ve sahip olduğu topraklar üzerindeki sistemi en büyük faydayı sağlayabileceği şekilde şekillendirip geliştirmeye çalışmıştır. Bu alanda göstermiş olduğu başarı da varlığını yüzyıllar boyunca devam ettirebilmesindeki en önemli faktörlerden biri olmuştur. Bizans toprak sistemi İmparatorluğun karşılaşmış olduğu askeri ve ekonomik tehditlerde ayakta kalmasını sağlamıştır. Hem verimli arazilere iskân edilen Slav ve Arap gibi ulusların toprakların boş kalmasını önleyerek üretime çok büyük katkıları olmuş, hem de imparatorluk ihtiyaç duyduğu asker gücüne maaş ödeme derdinden kurtulmuştur.

ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNDE STRES FAKTÖRLERİ

Yaşar BARUT — 2026-07-16

Stres etkenleri, kökeni ne olursa olsun organizmada stres reaksiyonlarının oluşmasına yol açan bütün etkenler olarak tanımlanmaktadır. Stres etkenleri fizyolojik, biolojik, psikolojik, sosyal olaylar ve yaşam olayları gibi değişik olabilir. Yaşam olayları stres etkenlerinin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Yaşam olayları stres etkenlerinin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Yurdumuzda Ankara, İzmir, İstanbul gibi büyük illerimizde böyle araştırmaların yapılmış olmasına karşın diğer illerimizde böyle araştırma henüz yapılmamış kanısındayız. Bu araştırmanın bulguları doğrultusunda onlara az da olsa bir katkıda bulunmayı, ayrıca doğu Anadoludaki diğer illere kıyasla daha gelişmiş bir şehir olan Vandaki durum bu araştırmayla belirlenmeye çalışılmıştır

SOSYAL-DUYGUSAL VE AHLAKİ GELİŞİM ÖLÇEĞİNİN (SDAGO) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Kayhan BOZGÜN, Kemal BAYTEMİR — 2026-07-16

Bu çalışmanın amacı, 8-12 yaş aralığındaki çocukların sosyal-duygusal ve ahlaki gelişimlerini belirlemek için Ji, DuBois ve Flay (2013) tarafından geliştirilen Sosyal-Duygusal ve Ahlaki Gelişim Ölçeğini (SDAGO) Türkçeye uyarlamaktır. Bu çalışmada ilkokul ve ortaokul öğrencileri olarak iki farklı gruptan veri toplanmıştır. Çalışmanın birinci örneklem grubunu, Güneydoğu Anadolu bölgesine bağlı bir ilin Merkez ilçesindeki 3 farklı ilköğretim okulundaki 3, 4 ve 5. sınıfta öğrenim gören 458 ilkokul öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmanın ikinci örneklem grubunu aynı bölge ve ildeki 2 farklı ilköğretim okulundaki 6, 7 ve 8. Sınıfta öğrenim gören 340 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Ölçeğin yapı geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analiziyle (DFA) sınanmış bunun yanında ölçüt geçerliği incelenmiştir. Her iki çalışma grubu için de modelin anlamlı olduğu ve iyi uyum değerleri ürettiği görülmüştür. SDAGO'nun ölçüt bağıntılı geçerliği, Algılanan Sosyal Yetkinlik Ölçeği (ASYÖ) kullanılarak incelenmiştir. Buna göre her iki çalışma grubunda, SDAGO’nun alt boyutları ve toplam puanının ASYÖ ile orta ve yüksek düzeyde anlamlı ilişkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin güvenirlik çalışmalarında SDAGO’nun tümü için Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının her iki çalışmada da .88 olduğu görülmüştür. Cronbach Alfa Katsayılarına Alt boyutlar açısından bakıldığında ise birinci çalışma grubunda .48 - .69 arası, ikinci çalışma grubunda .60 - .72 arasında değiştiği bulunmuştur.

TÜRKİYE’DEKİ SURİYELİ MÜLTECİLERİN DİJİTAL GAZETELERDEKİ TEMSİL SORUNU

Sinem ONAR — 2026-07-16

Tüm dünyada giderek yükselen savaş, şiddet eğilimleri ve ekonomik dengesizlikler gibi olumsuz koşullar zorunlu göç eğilimlerinin artmasına ve sığınmacı sayısının hızla yükselmesine yol açmaktadır. Suriye savaşı sonrası özellikle Türkiye’ye doğru yaşanan sığınmacı akını ülkemizde sosyal, ekonomik ve kültürel anlamda ciddi sorunların ortaya çıkmasına neden olmuş bulunmaktadır. Bu sorunların medya yoluyla daha da pekiştirildiği, haberler yoluyla göçün neden olduğu sorunlar aşılamadan sosyal ve kültürel anlamda daha da ciddi sorunlar eklendiği dikkat çekmektedir. Bu sorunların zaman ve mekân kavramını ortadan kaldırarak daha geniş kitlelere ulaşma imkânı olan dijital medya söz konusu olduğunda daha da arttığı görülmektedir. Bilginin anında ve etkileşimli bir biçimde aktarılabildiği ortamlar olarak dijital gazeteler, daha fazla okuyucuya ulaşmak ve önemli güncel sorunlar hakkında kamuoyu oluşturmak gibi önemli bir güce sahip bulunmaktadır. Bu düşünceden hareketle, dijital gazetelerin kamuoyu oluşturma gücü göz önünde bulundurulduğunda mültecilere yönelik yapılan haberlerin etik habercilik değerleri çerçevesinde değerlendirilmesi zorunluluk arz etmektedir. Dijital medya ortamlarında Suriyeli mültecilere yönelik yer alan olumsuz nitelikli haberlerin, toplumda Suriyeli mültecilere yönelik olumsuz algının oluşmasına, ayrımcılığa ve ötekileştirmeye sebebiyet verdiği düşünülmekle birlikte dijital gazetelerde Suriyeli mültecilerin nasıl temsil edildiğini belirlemek ve bu doğrultuda toplumsal algının nasıl oluştuğunu ortaya koymak bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Dijital gazetelerde mültecilere yönelik yapılan haberler Suriyelilere yönelik tehdit algısı inşa etmekte, korku ve kaygı yaratmaktadır. Suriyelilere yönelik oluşturulan algının dijital gazetelerde nasıl kurgulandığı ve bu toplumsal kesimin dijital medyada nasıl temsil edildiğini saptamak çalışmanın temel sorunsalını oluşturmaktadır. Bu amaçla, dijital gazetelerde çıkan haberler içerik analizine tabi tutularak incelenmiş haberlerde kullanılan dil, fotoğraf, sıfat ve yaftalamalar yoluyla Suriyelilerin toplumsal olarak nasıl konumlandırıldığı saptanmaya çalışılmıştır.

İki Kategorili Madde Tepki Kuramı Modelleri İle Sınıflamalı Tepki Modelinin Karşılaştırılması

Serpil ÇELİKTEN, Emine ÖNEN — 2026-07-16

Bu araştırmanın amacı, ikili kodlama yoluyla puanlanan maddeler için madde tepki kuramı modelleri ile çoklu puanlanan sınıflamalı tepki modelini model-veri uyumu, yetenek kestiriminin doğruluğu ve test bilgi fonksiyonları açısından karşılaştırmalı olarak incelemektir. Çalışma grubu 2012 Seviye Belirleme Sınavına katılan öğrencilerden seçilen 1500 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma amacı doğrultusunda istatistiksel analizler R studio yazılımı, Multilog, Lisrel 8.80 ve SPSS paket programları kullanılarak yapılmıştır. Model uyumunu test etmeye yönelik yapılan analizler sonucuna göre genel uyum ve madde uyumu bazında STM, 2PLM ve 3PLM’nin araştırma verisine yeterli düzeyde uyum sergilediği, bu modeller arasında en yüksek uyum sergileyen modelin ise 3PLM olduğu gözlenmiştir. Yetenek parametrelerinin kestirimi açısından ise STM’ nin ikili kodlama yoluyla puanlanan MTK modellerine göre daha doğru yetenek kestirimlerine yol açtığı bulunmuştur. Test bilgi fonksiyonları dikkate alındığında ise STM’nin düşük yetenek ranjında, incelenen bütün ikili kodlama yoluyla puanlanan MTK modellerinden daha fazla bilgi sağladığı gözlenmiştir. Ancak STM’ ye dayalı olarak yetenek kestirimleri daha doğru yapılmış olmasına rağmen söz konusu testin bu model altında, 3PLM’ ye göre yetenek kestirimi konusunda daha az bilgi sağladığı gözlenmiştir. Bununla birlikte STM’nin, çoktan seçmeli test maddeleri için çeldiricilerin etkililiğinin de incelenerek maddelerin tüm yönleriyle test edilip geliştirilmesine yarar sağlayacağı düşünülmektedir. Bu doğrultuda, STM’nin özellikle uygulamada madde bankası oluşturma çalışmalarına katkı sağlaması beklenilmektedir.

DİN-DEVLET İLİŞKİLERİ AÇISINDAN MENZİL CEMAATİ ÖRNEĞİ

Rahman DAĞ, Ali Riza KİLİC — 2026-07-16

Osmanlı Devleti’nden günümüz Türkiye’sine kadar hemen hemen her dönemde siyasi iktidarlar ile dini gruplar arasında karşılıklı çıkarlar doğrultusunda bir etkileşim süregelmiştir. Bazı dönemlerde dini gruplar siyasi otoriteyi etkilerken bazı dönemlerde de siyasi iktidarlar dini grupları kendi menfaatleri doğrultusunda etkilemiştir. Bu çalışmanın odak noktası ise Nakşibendi tarikatının Türkiye’deki dini gruplarından biri olan Menzil Cemaati’nin din-devlet ilişkisi açısından günümüze olan etkilerini incelemektir.

YENİ NESİL GAZETECİLİK EĞİTİMİNİN GAZETECİLİK BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN İŞ BULMA AVANTAJI BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

Çiğdem DİRİK, Sinem ÇAMBAY — 2026-07-16

Günümüzde yeni iletişim teknolojileriyle birlikte medya alanında yaşanan kaçınılmaz dönüşüm gazeteci kimliğinin de dönüşümünü gerekli kılmakta bu kapsamda gazeteci kavramı yeniden şekillenmektedir. Gazetecilerin değişen gazetecilik ortamında başarılı olmasının yolu çağın dinamiklerine adapte olmalarını sağlayacak yeni nesil gazetecilik anlayışıyla uyumlu donanımlara sahip olmasından geçmektedir. Söz konusu donanımlar olarak araştırma odaklı olma, veri analizi konusunda uzman olma, ekonomi, hukuk ve siyaset alanlarında bilgi sahibi olma, anlama ve ifade etme yeteneği, hızlı düşünme ve karar verme yeteneği, meslek ahlakına sahip olma, teknolojik yeterlilik, zamanı etkin kullanma, stresi yönetebilme, krizi yönetebilme, takım ruhuna sahip olma, gündemi takip etme gibi kritik ilkelere sahip olma öne çıkmaktadır. Çalışmada Yeni nesil gazetecilik eğitimi ve istihdam programının gazetecilik bölümü mezunlarının iş bulma avantajı bağlamında değerlendirilmesi hedeflenmekte olup eğitimin gazeteci adaylarına yeni nesil gazeteci olmaları yolundaki katkısı belirlenecektir. Çalışma, nitel araştırma tekniklerinden olan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yöntemi esas alınarak hazırlanan veri toplama ölçeği ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde betimsel yaklaşım esas alınmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak yeni nesil gazetecilik eğitimi ve istihdam programını iş birliği içinde düzenleyen İŞKUR ve Basın İlan Kurumunun İzmir bürolarının temsilcileri ve eğitim kapsamında işe alınan 10 gazetecilik bölümü öğrencisi olmak üzere toplam 12 kişiye yönlendirilen yarı yapılandırılmış soru ölçeği hazırlanmış olup derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştır.

İlkokul 4. sınıf Öğrencilerinin Matematik Dersine Yönelik Metaforik Algılarının Oluşturdukları Görseller Aracılığıyla İncelenmesi

Zeynep DOĞAN, Damla SÖNMEZ — 2026-07-16

Bu çalışmanın amacı ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin görsellerle matematikle ilgili olan metaforik algılarını ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın örneklemi İstanbul ili Bakırköy ilçesinde bulunan bir devlet okulunda 2017-2018 eğitim öğretim yılında öğrenim görmekte olan 39 adet ilkokul 4. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma deseni olarak nitel araştırma yöntemlerinden olan durum çalışması kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak öğrencilere üzerinde matematik dersi deyince ilk aklınıza geleni çiziniz yazılı kâğıtlar verilmiştir. Verilerin analizinde öğrencilerin oluşturduğu görseller veya çizdikleri resimler ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Öğrencilerin oluşturduğu metaforlar uzmanlardan alınan görüşler neticesinde 4 ana başlık altında toplanmıştır. Duyuşsal durumlar, yaşama etki, okul ve sınıf ortamı, matematiksel ifadeler ve kavramlar başlıkları altında öğrencilerin oluşturduğu tüm metaforlar toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda öğrencilerin matematiği okul ortamıyla bağlantılı ve sadece öğrendikleri dersin bir aracı olarak gördüğü aynı zamanda matematik dersinin öğrencilerin duygu durumlarını etkilediği de görülmüştür. Duyuşsal durumlar kategorisinde kız öğrenciler daha çok olumsuz metafor oluştururken, yaşama etki kategorisinde kızların oluşturduğu metaforların olumlu veya olumsuz olması denk bir şekildedir.

BİYOKÜTLENİN KATALİTİK HİDROTERMAL SIVILAŞTIRMA YÖNTEMİ İLE SIVILAŞTIRILMASI

Halil DURAK — 2026-07-16

Biyokütle ısıl, biyolojik ve fiziksel birçok yöntemle daha değerli enerji formlarına dönüştürülebilmektedir. Biyokütlenin geleneksel yöntem ile doğrudan yakılması sonucu enerji elde edilebildiği gibi çeşitli termokimyasal işlemlerle de biyokütleden katı, sıvı ve gaz yakıtlar elde edilebilmektedir. Biyokütleden biyoyakıt üretimi için gazlaştırma, piroliz ve sıvılaştırma gibi birçok termokimyasal yöntem kullanılmaktadır. Biyokütleden elde edilen biyo yağ ın geleneksel kullanıma göre birçok avantajı vardır. Bu çalışmada prosopis farcta bitkisi 350 oC de katalitik hidrotermal sıvılaştırma yöntemi ile sıvı ve katı ürünlere dönüştürülmüştür. Elde edilen ürünler GC-MS analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Elde edilen sıvı ürünlerin GC-MS analizinde genel olarak monoaromatik, alifatik, heterosiklik ve oksijenli bileşiklerden oluşan çok sayıda farklı bileşik elde edilmiştir.

Investigation of Despair Levels of Families with Down Syndrome Child and Their Parental Attitudes on Perception and Coping with Stress

Aykut DÜNDAR, Ümit YETİŞ — 2026-07-16

This study has been carried out in Adiyaman, Turkey with a group of families, who have children with down syndrome (CDS), to investigate the despair levels of families and their parental attitudes on perception and coping with stress in August-October 2018. The population of the study consists from parents of 148 CDS who live in Adiyaman/Turkey. The sample group includes 82 volunteer fathers and mothers. Data has been collected by survey methodology. The survey has 4 stages. The first stage includes five specifications which aim to detect the demographical information. Second stage is “Perceived Stress Scale (PSS)”, third stage is “Overcoming the Stress Method Scale (OSMS)” and the last stage is “Despair Scale (DS)”. The obtained data have been summarized by frequency analysis, SPSS 15 suit of program was used to analyze the data. As the education level increases, the despair level decreases. The samples who have graduated from primary school or high school have low despair level but the samples who have graduated from university still have hope. When the income considered there is no difference at the perceived stress. But the despair level increases as the income decreases. It has been concluded that as the monthly income increases the self-confidence approach increases. The parents who have consanguinity marriage are more desperate. It has been concluded that stress perceived by mothers who have CDS is higher than fathers.

BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR YÜKSEKOKULU ÖĞRETİM ELEMANLARININ ÖRGÜTSEL ADALET VE ÖRGÜTSEL SİNİZM ALGILAMALARININ İNCELENMESİ

Yeliz ERATLI ŞİRİN, Özge AYDIN , Günseli ÖZ , Tayfun ŞİRİN — 2026-07-16

Yapılan araştırmada Adıyaman’da yaşayan down sendromlu çocukları olan ailelerin umutsuzluk düzeyi, algıladıkları stres ve stresle baş etme tutumlarını belirlemek amacıyla 2018 yılı Ağustos-Eylül-Ekim aylarında Adıyaman ilinde yaşayan down sendromlu çocukları olan anne ve babalara uygulanmıştır. Çalışmanın evrenini Adıyaman’da yaşayan 148 down sendromlu çocukları olan anne ve babalar oluşturmaktadır. Örneklem grubu gönüllülük esasına göre down sendromlu çocukları olan anne ve babaların katılımıyla 82 kişiden oluşmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmıştır. Uygulanan anket dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde katılımcıların demografik bilgilerini belirlemeye yönelik 5 madde yer almıştır. Anketin ikinci bölümünde “Algılanan Stres Ölçeği”, üçüncü bölümünde “Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği” ve son bölümde “Umutsuzluk” Ölçeği kullanılmıştır. Anket sonucu elde edilen veriler frekans analizi ile özetlenmiş olup, verilerin çözümlenmesinde istatistik paket programlarından SPSS 15 paket programı kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre Down sendromlu çocukları olan ailelerin Eğitim seviyesi arttıkça umutsuzluk seviyesinin azaldığı görülmektedir. İlkokul veya liseden mezun olan ebveynlerin umutsuzluk düzeyi düşüktür, ancak üniversiteden mezun olan ebeveynlerin hala ümitleri vardır. Gelir açısından düşünüldüğünde, algılanan stresde bir fark yoktur. Fakat gelir azaldıkça çaresizlik seviyesi artmaktadır. Aylık gelir arttıkça özgüven yaklaşımının arttığı sonucuna varılmıştır. Akraba evliliği olan ebeveynlerin daha umutsuz olduğu görülmektedir. Down sendromlu çocukları olan annelerin, babalara göre algıladıkları stres düzeyi daha yüksek bulunmuştur.

Bir, iki, üç ve dört parametreli lojistik madde tepki kuramı modellerinin karşılaştırılması

Ayşenur ERDEMİR, Emine ÖNEN — 2026-07-16

Bu araştırma kapsamında; 1PLM, 2PLM, 3PLM ve 4PLM’nin araştırma verisine uyum düzeyleri incelenmiş, bu modeller altında ayrı ayrı kestirilen madde ve yetenek parametrelerinin doğruluğu karşılaştırılmış, maddelerin ve ilgili alt testin toplam olarak bu modeller altında sağladıkları bilgi miktarları hesaplanmış ve karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmaların yapılmasında MEB’den temin edilen 2012 SBS Türkçe alt testi verileri kullanılmıştır. Bu verilerden seçkisiz olarak seçilen 1500 yanıtlayıcı, çalışma grubunu oluşturmaktadır. Araştırma sorularına yönelik analize geçilmeden önce MTK varsayımları tek boyutluluk ve yerel bağımsızlık test edilmiştir. Tek boyutluluk varsayımı için tetrakorik korelasyon matrisine dayalı AFA yapılmış testin tek boyutlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yerel bağımsızlık varsayımının karşılanıp karşılanmadığının incelenmesinde Yen’in istatistiği kullanılmış, ilgili bütün madde çiftleri için bütün modeller altında yerel bağımsızlık varsayımının karşılandığı görülmüştür. Model-veri uyumu bağlamında en iyi uyuma sahip modelin 4PLM olduğu bulunmuştur. Madde parametreleri R Studio programında MML kestirim yöntemi kullanılarak kestirilmiştir. Madde parametrelerinin kestirimine ilişkin standart hata değerleri oldukça küçüktür ve bu madde parametrelerinin doğru bir şekilde kestirildiğine işaret etmektedir. Her bir yanıtlayıcı için ilgili bütün modeller altında yetenek kestirimi ML kestirim yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Yetenek kestirimine ilişkin standart hatalar ANOVA tekniğiyle karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sonucu, 4PLM altında yapılan kestirimin, diğer 3 modelden daha düşük standart hataya sahip olduğunu ve yetenek parametresinin bu model altında daha doğru kestirildiğini göstermektedir. Yine 4PLM’nin ilgili veri seti için sağladığı bilgi miktarının diğerlerinden fazla olduğu ve testin amacına uygun şekilde en fazla bilgiyi orta yetenek düzeyinde verdiği görülmüştür. Bütün modeller en fazla bilgiyi θ = -1 ile θ = 0 yetenek aralığında sağlamaktadırlar.

HALKLA İLİŞKİLER VE GAZETECİLİK BAĞLAMINDA LİKİTİDE ANALİZİ: BİR GAZETE ÖRNEĞİ

İrfan ERTEKİN — 2026-07-16

Bu çalışmada, iletişim sektöründe önemli bir yeri olan gazeteciliğin geçmişten günümüze hangi süreçlerden geçtiğine yer verilerek, ülkemizde faaliyetlerini devam ettirmekte olan ulusal bir gazetenin 2016-2017 likidite analizinin yapılması amaçlanmıştır. Halkla ilişkilerin, gazetelerin mali tablolarını, mali yapısını, likidite yapısını doğrudan ve görünürde olmasa da dolaylı olarak etkilediği söylenebilir. Analiz için uygulama verileri Kamu Aydınlatma Platformu (KAP) web sayfasından alınmıştır. Uygulamanın yorumlanması sadece likidite ve faaliyet oranları ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada karşılaştırma yönteminden faydalanılmıştır. Söz konusu basın işletmesinin, 2016-2017 yılları itibari ile yapılan likidite analizine göre işletmenin borcu ödeme ve çevirmesi anlamında bir sıkıntısının bulunmadığı, standart oranların üzerinde olduğu saptanmıştır. İşletmenin stoklar ve ödenen avansların düşülmesinden sonra elde kalan dönen varlıkların kısa vadeli borçları ödeme gücünü gösteren asit-test oranı önceki yılda ideal olan 1 oranına yakın olsa da nispeten düşük olup cari yılda bu oran yükselmiştir. Yıllar itibari ile kıyaslandığı takdirde 2017 yılına ait asit test oranı daha yüksek olup ideal standart oranın biraz üstündedir. İşletmenin elindeki mevcut değerlerin satışlar ve alacaklar olmasa dahi kısa vadeli borç ödeme gücünü gösteren nakit oran 2016 yılında düşük olmasına karşın 2017 yılında toparlanma göstermiş ve olması gereken % 20’lik ideal oranın biraz üstüne çıkmıştır. Cari yıldaki nakit oran önceki yıla göre daha iyidir. Faaliyet oranlarına baktığımızda işletmenin, 2017 yılında stokları 22 kez devir daim olmakta alacaklarının tahsil süresi ise 149 gündür. Araştırma, halkla ilişkiler, gazetecilik ve muhasebe finasman alanlarına yönelik multidisipliner bir çalışma olması yönüyle önemlidir.

LİSE DİL VE EDEBİYAT DERSLERİNDE OKURYAZARLIK ÇALIŞMALARININ YERİ -BİR KARŞILAŞTIRMA ÇALIŞMASI-

Ayşe Derya ESKİMEN — 2026-07-16

Son yıllarda okuryazarlık kavramı ve bu kavram çevresinde pek çok farklı disipline yönelik okuryazarlık çeşidi ortaya çıkmıştır. Bu kavram, “birçok ülkenin eğitim sistemine girmiş ve hatta eğitim sisteminin temel amaçlarından biri olmuştur.” Dil ve edebiyat öğretiminde özellikle çalışma konumuzla ilgili olarak Amerika Birleşik Devletlerinde, yetiştirilmek istenen öğrenci profili, 21. yüzyıl okuryazarlığı kavramı etrafında şekillenmektedir. Bu anlayış, beceri öğretimi ve çoklu okuryazarlık üzerine odaklanmıştır. Eğitim öğretim sürecinde öğrencilere tüm bu beceri ve çoklu okuryazarlıklar kazandırılmaya çalışılmakta, bireylerin de bu becerilere uygun yetiştirilmeleri beklenmektedir. Eğitim‐öğretim alanındaki gelişmeleri takip etmek, farklı ülkelerin eğitim‐öğretim yaklaşımlarını, benzerlik ve farklılıklarını tespit etmek gereklidir. Bu bağlamda gerçekleştirilen çalışmanın amacı, Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri dil ve edebiyat derslerinde medya okuryazarlığı, görsel okuryazarlık ve bilgi okuryazarlığı türlerinin yerini belirlemektir. Verilerin toplanmasında doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Buna yönelik olarak Amerika Birleşik Devletleri Indiana eyaleti İngilizce dil sanatları dersi kılavuzu ile Türkiye dil ve edebiyat ders çizelgeleri incelenmiştir. Elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Çalışmadan çıkarılan sonuçlar, Amerika Birleşik Devletleri’nde dil ve edebiyat eğitiminin dil beceri alanlarına ve çoklu okuryazarlık türlerine yönelik derslerle desteklendiği, Türkiye içinse bu anlamda lise dil-edebiyat dersleri için bu çeşitliliğin olmadığı söylenebilir. Dolayısıyla Türkiye dil ve edebiyat eğitimi için gerek ders çizelgeleri, öğretim programları gerekse ders kitaplarında görsel okuryazarlığın, medya okuryazarlığının ve bilgi okuryazarlığının eğitim öğretim sürecine daha fazla dâhil edilmesi gerektiği ifade edilmelidir.

PABLO PICASSO’NUN SERAMİK ÇALIŞMALARINDA FİGÜR İMGELERİNİ ELE ALIŞ ŞEKLİ ve RESİMLERİNİN SERAMİK ÇALIŞMALARINA YANSIMASI

Fahrettin GEÇEN, Tahir ÇELİKBAĞ — 2026-07-16

20. yüzyıl Dünya Resim Sanatı’nın en ünlü ressamlarından birisi olarak görülen ve Kübizm sanat akımının öncüsü olarak kabul edilen İspanyol ressam Pablo Picasso, resim sanatına kazandırmış olduğu eşsiz yapıtlarıyla birçok dünya müzesini süsleyen ve sanat camiasında da önemli yeri olan bir sanatçıdır. Sanatçı özellikle resim ve heykel sanatlarında birçok ürün verip seramik çalışmalarıyla da tanınan bir sanatçıdır. Sanatçı kendine özgü resimlerindeki üslubunu diğer sanatsal çalışmalarına da yansıtmıştır. Sanatçı realist çalışmalarından sonra kübizm akımına çok sayıda eseriyle katkıda bulunmuş, basit kontur çizgilerle çizdiği desen biçimindeki çalışmalarıyla da ön plana çıkmıştır. Sanatçının önemli özelliklerinden bir tanesi de sanat tarihine kendisini taşıyan üsluplarını üç boyutlu ve iki boyutlu olarak seramik ve heykel çalışmalarına da yansıtmasıdır. Pablo Picasso’nun resim çalışmalarında kullandığı geometriksel ifade, eş zamanlı gösterim, iki boyutlu yüzey üzerinde üç boyutlu ifade biçimi, çocuksu çizgisel form ifadesinin çalıştığı seramik çalışmalarında yansımasını ortaya çıkarmak araştırmada amaç edinilmiştir. Resimler üzerindeki iki boyutlu yüzey üzerinde üç boyutlu ifadenin ve basitleştirilmiş imgesel ifadelerin seramik çalışmalarında üç boyutlu ifadesi ve basit imgelerin seramiklerin üzerinde iki ve üç boyutlu yansımaları ve başarısını ortaya çıkarmakta araştırmada büyük önem taşımaktadır. Araştırmada Picasso’nun yaptığı iki boyutlu ve üç boyutlu seramikler evreni seramiklerde yer alan figür imgeleri ise sınırlılığı ve örneklemi vermektedir. Araştırma da figür imgesinin ele alınmasının temel amacı ise iki boyutlu düzlem üzerinde figür imgelerini üç boyutlu vermesiyle figür imgesinin ön plana çıkmasıdır. Araştırma, Nitel araştırma deseni ile yapılmış olup, literatür taranarak Picasso ve sanatsal çalışmaları hakkında bilgiler elde edilmiştir. Verilerde yer alan sanatçıya ait eser görselleri betimsel analiz yoluyla analiz edilmiş sanatçının resimsel çalışmalarıyla karşılaştırılarak araştırma yapılan konuyla ilgili yeni bilgilere yordama, analiz yollarıyla ulaşılmıştır.

EL KAVRAMA KUVVETİ BASKETBOLDA ŞUT İSABETİNİ ETKİLER Mİ?

2026-07-16

Amaç: Bu araştırmada, Van ili erkek lisanslı basketbolcuların şut ve destek eli kavrama kuvveti ile şut isabeti arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmaya gönüllü olarak Van ilinde lisanslı olarak basketbol oynayan ve şut atış elleri sağ olan, 13-17 yaş arasında 40 erkek basketbolcu katılmıştır. Çalışmaya katılan basketbolculara şut ve el kavrama kuvveti testleri yapılmış ve şut eli ve destek eli kavrama kuvvetinin şut isabet oranına etkisi incelenmiştir. Elde edilen verilerin normal dağılım sağladıkları tespit edildikten sonra gruplar arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Korelasyon Testi uygulanmıştır. Bulgular: Elde edilen verilere göre; basketbolcuların yaş ortalamaları 15,15±1,44, boy ortalamaları 174,08±9,88 cm, kilo ortalamaları 63,07±11,90 kg olarak bulunmuştur. Basketbolculara uygulanan serbest atış şut testinin ortalamaları ise 16,97±5,04 olarak ölçülmüştür. Çalışmaya katılan basketbolcuların şut eli kavrama kuvveti ile serbest atış isabet oranı arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Ancak destek eli kavrama kuvveti ile serbest atış şut testi arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05). Sonuç: Araştırmaya katılan basketbolcuların şut atışı için topu dengede tutan destek (nondominant) ellerine ait kavrama kuvvetinin şut isabetine anlamlı bir etki etmemesi (p>0,05), basketbolcuların şut ellerinin dominant el olması ve kuvvet değerlerinin nondominant el aleyhine anlamlı derecede farklı olması, basketbolda yalnızca şut eli el kavrama kuvvetinin şut isabetini dolayısıyla müsabakalarda başarıyı etkileyebileceğini göstermektedir.

8 HAFTALIK ALP DİSİPLİNİ TEMEL KAYAK EĞİTİMİNİN 8-10 YAŞ GRUBU ÇOCUKLARDA DENGE, ESNEKLİK, ÇABUKLUK VE DAYANIKLILIK ÜZERİNE ETKİSİ

Sait GÜNEŞ, Feyzullah KOCA , Osman İMAMOĞLU — 2026-07-16

Amaç:Bu çalışmanın amacı, Teknik ağırlıklı 8 hafta süre ile devam eden alp disipilini temel kayak eğitiminin 8-10 yaş grubu çocuklarda denge, esneklik, çabukluk ve dayanıklılık üzerine etkisinin araştırılmasıdır. Yöntem: Ölçümler Kayseri Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü tarafından yürütülen kar fırtınaları projesinde alındı. Katılımcılar 13 erkek, 8 kızdan oluşan toplam 21 kayak sporunu bilmeyen gönüllüler idi. Haftada 3 gün 8 hafta boyunca kayak temel eğitimi uygulanmıştır. Gruplar arası verilerin karşılaştırılmasında Bağımlı grup t ve Wilcoxson testleri kullanılmıştır. Bulgular: Erkek ve kız çocukların ön test- son test vücut ağırlık parametrelerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığa rastlanmıştır (p<0,05). Boy uzunluğunda istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Erkek çocukların flamingo testi,10x5 mekik koşusu testlerinde ve kız çocukların otur eriş testi ve mini Cooper testi değerinde ön ve son testlerde anlamlı farklılık bulunurken (p<0,05), kal hareketi süratinde her iki grupta da anlamlı değişim görülmemiştir (p>0,05). Sitolik kan basınçlarına erkek çocuklarda anlamlı bir değişim varken (p<0,001) kızlarda hem sistolik hemde diyastolik kan basıncında değişin önemsizdir (p>0,05). Sonuç: Sonuç olarak teknik ağırlıklı 8 hafta süre ile devam eden alp disipilini temel kayak eğitiminin 8-10 yaş grubu çocuklarda denge, esneklik, çabukluk ve dayanıklılık üzerine olumlu etkisi bulunmuştur. Bu etki kızlarda daha fazla bulunması onların eğitime başlamadan önce daha pasif yaşadıklarını düşündürmektedir. Benzer çalışmalar farklı yaş gruplarda ve farklı bölgelerde yapılması daha iyi sonuçlar verebilir. Antrenörler eğitim programını düzenlerken kız ve erkek farklılığını 8-10 yaş çocuklarda da dikkate almalıdırlar.

ENGELLİ BİREYLERİN MESLEK EĞİTİMİ İÇİN BİR MODEL ÖNERİSİ

Dilek KARAHOCA, Yıldız ÇOKCOŞKUN — 2026-07-16

Bilgi teknolojilerindeki hızlı gelişim, eğitim alanında da birçok yeniliği ve değişimi beraberinde getirmiştir. Geleneksel eğitim sistemiyle ulaşılamayan kitlelere, bilgi teknoloji temelli eğitim sistemi sayesinde çok daha rahat bir şekilde ulaşılabilmektedir. İşte tam bu noktada eğitimde engelli bireyler için fırsat eşitliği yolu açılmıştır. Her insan gibi engelli bireyin de eğitim ve istihdam hakkı vardır. Teknolojik gelişmelerin engelli bireyin eğitimi için kullanılması, onların yaşam boyu eğitim görmesine imkân verecek, bilgi teknolojilerini kullanarak bir meslek sahibi olabilmelerini sağlayacaktır. Çalışmanın temel amacı öğrenme güçlüğü olan bireylerin bir eğitim platformu üzerinden DJ’lik mesleğini beceri olarak kazanmaları ve bu becerinin icrasındaki ortamın ne kadar kullanılabilir olduğunun kullanılabilirlik değerlendirmesiyle ortaya konulmasıdır. Araştırmanın örneklemini, MEB Özel Yeni Tomurcuk Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi’ne bağlı, zihinsel engelli gençlerden oluşan Bremen Mızıkacıları Perküsyon Grubu ve özel öğrenme güçlüğü olan bir ilkokul öğrencisi oluşturmaktadır. Nitel araştırma yöntemini benimsediğimiz araştırmada, durum çalışması deseni kullanılmıştır. Veri toplama tekniği olarak; gözlemler, video kayıtları ve konuşma transkriptleri kullanılmıştır. Grup ve tek denekli vaka analizleri yapılmış, uzmanların, öğretmenlerin ve velilerin, engelli bireylere meslek edindirmede uzaktan eğitimin katkılarına ilişkin görüşleri yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla alınmıştır. Tasarımın kullanılabilirlik değerlendirmesi için araştırmacı tarafından Nielsen’in sezgisellerinden de faydalanarak bir araç geliştirilmiştir.

Üniversite Öğrencilerinin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarının incelenmesi

Tahir KILIÇ, Tuba Sıdıka BALTA — 2026-07-16

Araştırmamızın amacı, Akdeniz üniversitesinde öğrenim gören, yaş ortalamaları 22,15±2,22 olan fiziksel aktiviteye katılımın yoğun olduğu beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencileri (n216) ile teorik eğitimin yoğunlukta olduğu hukuk fakültesi öğrencilerinin (n184) sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının karşılaştırılmasıdır. Bu çalışma amacına göre tanımlayıcı, verilerin toplanış yöntemine göre anket çalışması, verilerin toplanma zamanına göre ise kesitsel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının ölçüm yöntemi 6 alt boyuttan oluşur. Bunlar; kendini gerçekleştirme, sağlık sorumluluğu, egzersiz, beslenme, kişilerarası uyum, stres yönetimidir. Tarama modeliyle gerçekleştirilen araştırmamızın anketi 52 sorudan oluşmaktadır. Sağlıklı yaşam biçimi davranışları anketi Walker ve ark. (1987) tarafından, sağlığı teşvik edici yaşam tarzının kalıplarını ve belirleyicilerini ve aynı zamanda yaşam tarzını değiştirmeye yönelik müdahalelerin etkilerini araştırmasını sağlamak üzere geliştirilmiştir Ölçeğin, Türkiye’de geçerlik ve güvenirliği Bahar ve arkadaşları tarafından 2008 yılında yapılarak ölçek Türkçeye uyarlanmıştır. Araştırmada, verilerin analizinde betimsel istatistik yöntemleri olarak frekans (%), aritmetik ortalama (X) ve standart sapma (Ss) kullanılmıştır. Farklığı tespit etmek amacıyla; Mann-Whitney U ve One Way Anova Testleri kullanılmıştır. Sonuçlar 0.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçek puanı 142,61±18,02 dir. Hukuk fakültesi öğrencilerinin ölçek puanı 133,99±19,00 dir. Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçek puanı istatistiksel olarak yüksek anlamlılık düzeyinde olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Kendini gerçekleştirme, sağlık sorumluluğu, kişilerarası destek ve egzersiz alt boyutlarında anlamlı farka rastlanmıştır, beslenme ve stres yönetimi alt boyutlarında anlamlı farka rastlanmamıştır.

HZ. PEYGAMBER’İN ÜMMETİNE BIRAKTIĞI MİRAS OLARAK “EL- KİTÂB”

Şemsettin KIRIŞ — 2026-07-16

Kitap-Sünnet ilişkisini ortaya koymada, kitaba yüklenecek rol önem taşıdığı halde bu konuda yapılan çalışmalar yok denecek kadar azdır. Bu bağlamda: “Size iki şey bıraktım.” hadisi ile ilgili yapılan çalışmalar dikkat çekmektedir. Hz. Peygamber’in (s.a.s.) ikinci bıraktığı şey ile ilgili rivayetlerde “Sünnetim” ve “Ehl-i Beytim” lafız olarak geçmiştir. Bu çalışmada Hz. Peygamber’in birinci bıraktığı şey konu edilecektir. Allah’ın kitâbı/Kitabullah’ın sadece âyet metinleri olarak anlaşılması, üzerinde görüş birliği bulunan bir konu değildir. el-Kitâb, Allah Teâlâ’nın bütün asırlarda insanlar için çizdiği temel sınırlar, emirleri ve yasakları olarak anlaşılabilir. İlahi kaynağa dayalı dindarlık Kur’ân’da övülmüştür. Dindarlığın ilahi kaynağı söz konusu olduğunda “uygulama” eyleminin “anlama” eyleminden öncelikli bir konumu bulunmaktadır. Çünkü ilahi hükümlerin uygulanmaya dökülmesi, en yüksek seviyede anlaşıldığının da göstergesidir. Hüküm içeren ilâhî metinlerin fiziksel olarak muhâfaza altına alınması ilâhî mesajın korunması için yeterli değildir. İlahi mesajın korunması ihtivâ ettiği ahkâm-ı ilahiye’yi uygulayan kuşakların sürmesine bağlıdır. İlâhî hükümlerin uygulanmaması da bir tahrif türü olarak değerlendirilmelidir. Modern dünya müslümanının dindarlığına esas teşkil edecek sahih dini bilgiyi inşa etmeden önce Allah’ın kitâbı/kitâbullah ile ilgili doğru bir yaklaşımın ortaya konması gerekmektedir. Allah’ın kitabı/Kitâbullah, üzerinde teorik tartışma yürütülecek bir metin olmaktan çok uygulamaya dökülmesi gereken ahkâm-ı ilahiye mecmuasıdır. Uygulama esas alınmadığı takdirde, anlaşılma ve hurafeden arındırılma tartışmalarının yaşanması tüm dini içerikler için söz konusudur. Allah’ın kitâbı/kitâbullah, ahkâm-ı ilahiye halinde tevarüs edilen nebevî bir mirastır. İlahi hükümlerin uygulanması nokta-i nazarından bakıldığında Hz. Peygamber’in ümmetine bıraktığı manevi mirasın anlaşılma sorunu bulunmadığı gibi, hurafeden arındırılma sorunu da bulunmamaktadır.

SOSYOBİLİMSEL KONULARA YÖNELİK ANİMASYONLARIN ETKİLİLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI

Ali KOLOMUÇ — 2026-07-16

Bu çalışma, sosyobilimsel konulara yönelik animasyonların sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyobilimsel konulara yönelik bilimsel düşünme alışkanlıklarına etkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya Artvin Çoruh Üniversitesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği programında okuyan 59 birinci sınıf öğrencisi katılmıştır. Yarı deneysel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada deney ve kontrol grupları rastgele atanmıştır. Çalik ve Coll (2012) tarafından geliştirilen, “Bilimsel Düşünme Alışkanlıkları Ölçeği” ön-test ve son test olarak kullanılmıştır. Bağımsız gruplar t-testi bulgularına göre, deney ve kontrol grupları arasında son testte “merak” alt faktörlerinde deney grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Çalışmanın sonucunda, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyobilimsel konularla ilgili bilimsel düşünme alışkanlıklarının nedenlerini sorgulayan nitel veya karma çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Volatilite Endeksi (VIX) ile BIST 100 Arasındaki Johansen Eş-Bütünleşme ve Frekans Alanı Nedensellik Analizi

Serdar KUZU — 2026-07-16

Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişimle birlikte, sermayenin hareketini sınırlayan engellerin ortadan kalkmasıyla birlikte, finansal piyasalar arasında ki entegrasyon giderek artmıştır. Ancak bu entegrasyonun beraberinde getirdiği finansal liberalizasyon süreci gelişmekte olan ülkelerde olumlu yönlerinin yanı sıra, gerekli makroekonomik şartlar oluşturulmadan finansal liberalizasyona geçilmesi, finansal piyasada volatiliteyi arttırmıştır. Bu çalışmanın amacı piyasada korku ya da zimni volatilite endeksi olarak ta adlandırılan VIX endeksi ile BIST 100 arasındaki ilişkiyi nedensellik analizi ile kısa, orta ve uzun vadede ortaya koymaktır. Çalışmada 03.01.2000-23.01.2019 dönemleri arasında işgücü verilerini ele alarak VIX ile BIST 100 arasındaki ilişki hem frekans alanı nedensellik ve Johansen eş bütünleşme testleri ile Hata Düzeltme Modeli (Vector Error Correction, VEC) vasıtasıyla yorumlanmıştır. Çalışmanın diğer çalışmalardan farkı BIST 100 ile VIX endeksi arasında her iki değişkenin bir birlerinin öngörüsünde faydalı bilgiler sunup sunamadığı konusunda Frekans alanı nedensellik ile Johansen eş bütünleşme testleri ve VEC modeli ile yapılan çalışmaların çok kısıtlı olmasıdır. Çalışma sonucunda BIS 100 endeksinden VIX endeksine doğru ne kısa, orta ne de uzun vadede bir nedensellik ilişkisi öngörülememiştir. Buna karşın VIX endeksinden, BIST 100’e hem kısa hem de orta ve uzun vadede tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Bu durum BIST 100 de yatırım yapmayı düşünün yatırımcılar için VIX endeksinin, BIST 100 hakkında öngörü sağlayabileceğini göstermiştir

NUREDDİN MAHMUD ZENGİ’NİN KUZEY SINIRINDAKİ MÜSLÜMAN DEVLETLERLE İLİŞKİLERİ (1146-1174)

Ahmet KÜTÜK — 2026-07-16

İmadüddin Zengi’nin ölümünden sonra Haleb ve Musul olarak iki ana şubeye ayrılan Zengi Atabeyliği, Haleb hâkimi Nureddin Mahmud Zengi’nin akıllı idaresi ve cesareti sayesinde bir asır daha bu bölgede varlığını güçlü bir şekilde sürdürmüştür. Nureddin, babasının ölümünü fırsat bilerek Suriye ve el-Cezire topraklarına girmeye çalışan rakipleriyle giriştiği egemenlik mücadelesini kazanarak ülkesine yönelen tüm tehditleri bertaraf etmeyi başarmıştır. Öncelikle kuzey sınırında Haçlıları işlevsiz hale getirdikten sonra bölgeye egemen olmaya çalışan Selçuklu ve Artuklu gibi Müslüman devletlere karşı hassas bir politika takip etmek zorunda kalmıştır. Özellikle en ciddi rakibi Selçuklulara karşı gerek I. Mesud gerekse onun oğlu II. Kılıç Arslan zamanında işlevsel bir politika takip ederek bu devletin Anadolu’nun doğusuna ve el-Cezire bölgesine sarkmasını engellemiştir. Bununla birlikte Nureddin, kuzey sınırındaki Müslüman devletlerle ilişkilerini tamamiyle bir düşmanlık politikası üzerine tesis etmemiş, aynı bölgede faaliyet gösteren gayr-ı müslim devletlere karşı ittifak kurmak için zaman zaman tolere edilebilecek bir rekabet politikası takip etmiştir. Bu makalede kaynaklarda yer alan bilgiler üzerinden Nureddin’in, kuzey sınırına yerleşen İslam devletleriyle giriştiği hâkimiyet mücadelesi anlatılmaya çalışılacak ve onun yaklaşık 30 yıllık saltanat süresi boyunca bu bölgede Müslüman devletlere karşı takip ettiği siyasetin esasları ortaya konmaya çalışılacaktır.

Doğu Karadeniz Bölgesi’nin çocuklara yönelik sivil toplum kuruluşları yapılanması: dernekler üzerinden bir analiz

Yasemin MAMUR IŞIKÇI — 2026-07-16

Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de çocuk hakları alanında büyük sorunlar yaşanmakta ve bu sorunların üstesinden gelmek üzere yoğun tartışmalar yapılmaktadır. Sivil toplum kuruluşlarını öne sürülen çözüm önerilerinin bir parçası olarak değerlendirmek mümkündür. Zira sözü edilen sorunlar, sadece hükümetlerin üzerine yıkılamayacak kadar karmaşık ve büyüktür. Günümüzde bu sorunların çözümünde sivil toplum aktörlerinin daha fazla rol oynaması beklenmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Doğu Karadeniz Bölgesinde bulunan sivil toplum kuruluşlarının kurumsal yapılarını ve niteliklerini çocuk haklarına katkı açısından belirlemektir. Bu bağlamda bu çalışmada Doğu Karadeniz Bölgesinde yer alan bu illerde faaliyet gösteren çocuklarla ilgili derneklerin kurumsal yapıları, örgütlenme şekilleri, üye yapıları, faaliyetleri, ilişkileri, karşılaştıkları sorunlar, çocuk haklarına yönelik duyarlılık durumları, çocuklarla ilgili sorunları algılayış durumları ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında söz konusu illerde faaliyet gösteren çocuklara yönelik sivil toplum kuruluşlarının yöneticileri ile görüşme yapılarak veri elde edilmiş ve bu veriler içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonunda, çocuklara yönelik dernekler sınıflamasında yer alan dernek türlerinin Türkiye genelinde oldukça sınırlı olduğu, hatta bazı şehirlerde doğrudan çocuklarla ilgili hiçbir derneğin bulunmadığı tespit edilmiştir. Çocuklarla ilgili sınırlı sayıdaki sivil toplum kuruluşunun ise çocuklarla ilgili politika yapım sürecinde etkin olabilecek güçte ve nitelikte olmadıkları görülmüştür. Araştırmanın sonunda çocuklarla ilgili sivil toplum yapılanmasının niteliğine ilişkin öneriler getirilmiştir.

Küresel Ölçekte Türkiye’nin Enerji Arz ve Talep Güvenliği

Mustafa ÖZALP — 2026-07-16

Enerji, insan hayatında insanlığın varoluşundan, günümüze kadar önemi artarak devam eden temel bir yaşam kaynağıdır. Dünyada sanayileşmenin hız kazanmasının ve teknolojik gelişmelerin çok hızlı ilerlemesinin sonucunda, enerji merkezli savaşların sayısı artmıştır. Enerji ülkelerin sürdürülebilir büyüme ve kalkınma sağlayabilmeleri yolunda kesin bir gereksinimdir. Bu nedenle bir ülke için enerji tedariki, güvenli kaynak ve güzergâhlardan, kesintisiz ve makul fiyata temin edilmelidir. Türkiye’nin enerji talep artış hızı AB ve OECD ülkeleri arasında birinci sırada, dünyada ise Çin’den sonra ikinci sıradadır. Türkiye tüketmiş olduğu petrolün büyük bir bölümünü ve doğalgazın ise neredeyse tamamına yakınını ithal etmektedir. Türkiye tüketmiş olduğu enerjisinin yaklaşık % 75’inden fazlasını ithal etmektedir. Bu durumda Türkiye için enerji tedariki güvenliği, milli bir meseledir. Son 10 yılda Türkiye enerji ithalatı için yıllık ortalama 55 milyar dolar ödemiştir. Türkiye’nin enerji ithalatı için ödemiş olduğu maliyetler, dünyadaki petrol fiyatlarının iniş çıkışına ve Türkiye’deki döviz kurundaki dalgalanmalara paralel olarak değişkenlik göstermektedir. Enerji güvenliği ile ulusal güvenlik doğru orantılıdır. Türkiye enerji tedariki güvenliğini sağlayabilmesi için; enerjisini öncelikle yerli ve milli teknolojilerle, kendi öz kaynaklarından tedarik etmelidir. Bu çalışmanın temel konusu; Türkiye’nin enerji güvenliğinin sağlanmasında, yerli ve yenilenebilir kaynakların, kaynak çeşitliliğinin, nükleer enerjinin (milli teknolojilerle ve/veya teknoloji transferiyle), Türkiye üzerinden geçen ve geçmesi planlanan enerji boru hatlarının önemini vurgulamaktır. Bu çalışmadan amaçlanan sonuç ise yerli ve yenilenebilir kaynaklarla birlikte, Türkiye’nin jeopolitik konumu çerçevesinde, Türkiye üzerine inşa edilen ve yapımı devam eden enerji boru hatlarının (BTC, TANAP, Türk Akımı vb.), Türkiye’nin ulusal enerji güvenliğine etkisini analiz etmektir.

RAMAZÂN-ZÂDE’NİN TÂRÎH-İ NİŞÂNCI PAŞA İSİMLİ ESERİNİN TEVÂRÎH-İ ÂL-İ OSMÂNLAR ÜZERİNE ETKİLERİ

Rukiye ÖZDEMİR — 2026-07-16

Osmanlı Devletinin kuruluş tarihi ile tarih yazıcılığına ait günümüze ulaşan eserlerin tarihleri karşılaştırıldığında Osmanlı Devletiʼnde tarih yazıcılığının çok sonraları ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Ancak zamanla tarih yazıcılığı gelişimini hızlandırarak özellikle II. Bayezid dönemiyle (1481-1512) birlikte tarih yazıcılığında belli bir sistem ve nizamın uygulandığı Tevârîh-i Âl-i Osmânlar geleneğinin örnekleri verilmeye başlanmıştır. Günümüz Türkçesiyle Osmanlı hanedanı tarihleri anlamına gelen bu türde kuruluştan itibaren Osmanlı Devletiʼnde görülen siyasi, askeri, sosyal ve ekonomik alanlarında bir çok veriler elde edilmektedir. Bu türün en güzel örneklerini Kemalpaşazâde, Hasan Bey-zâde ve Peçevî Efendiʼde görmek mümkündür. Ayrıca tarih yazıcılığında Tevârih-i Âl-i Osmânlarʼın yanısıra umumi tarihlerde Osmanlı tarih yazıcılığında oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu türde genel olarak insanlığın yaratılıştan başlayarak İslâm tarihi, Osmanlı Devleti öncesi ve çağdaş devletler ile Osmanlı Devletiʼnin tarihi hakkında geniş ölçekli bir yelpazeyi içerir. Bu türdeki eserler Osmanlı Devletiʼni bütünsel bir yaklaşım içinde değerlendirirken, dünyanın diğer devletleriyle karşılaştırma imkânı sağlamaktadır. Bu türün örneklerini ise Ramazân-zâde Nişancı Mehmed Paşa, Hazerfen Hüseyin Efendi, Cenabi gibi müellifler vermişlerdir. Tarih yazıcılığında önemli bir yere sahip olan bu iki türün müellifleri gerek muhteva gerekse bilgilerin sunum şekli açısından birbirlerinden etkilenmiştir. Bu çalışmada Ramazân-zâde’nin eserini kendi eserlerinde kaynak olarak kullanan Hasan Bey-zâde Ahmed Paşa - Hasan Bey-zâde Târihi, İbrahim Peçevî Efendi - Peçevî Târihi, Nevʻî-zâde Atâyî - Hadâikuʼl-hakâʼik fî Tekmiletiʼş-Şakâʼik (Nevʻî-zâde Atâyîʼnin Şekâʼik Zeyli)’inde “Târîh-i Nişâncı Paşa” dan nasıl faydalandıkları incelenmiştir. İstifade şekillerinin karşılaştırmalı örnekleri ile hangi konuları doğrudan, hangilerinin mealen, hangilerinin hazifler yapılarak eserlerine ekledikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Böylece Osmanlı Devleti’nde Tevarih-i Âl-i Osman ve Umumi Tarih yazarlarının birbirlerinden faydalanma şekilleri iki tür ekseninde incelemeye tabi tutulmuştur.

Nehcü’l-Ferâdis’teki Yûsuf Kıssası ve Şeyyad Hamza’nın Yûsuf u Zelîha’sındaki Bazı Dil Özellikleri Üzerine

Erol ÖZTÜRK — 2026-07-16

Kaynağını Tevrat ve Kur’an’dan alan Yusuf kıssasının Türk edebiyatında ilk örneği 13. yüzyılda Ali tarafından ortaya konulmuştur. Bu tarihten 19. yüzyıla kadar pek çok Yusuf kıssası yazılmıştır. 13. yüzyılın sonu ve 14. yüzyılın başlarında yaşadığı tahmin edilen Şeyyad Hamza’nın Eski Anadolu Türkçesiyle yazmış olduğu Yûsuf u Zelîha mesnevisi kuruluş devri Türkçesini yansıtan ilk eserlerden biridir. Saf Oğuzca ile yazılmış olup bazı karakteristik özellikleri ve arkaik unsurları barındırmaktadır. Oğuz Türkçesi Karahanlı Türkçesinden bağımsız olarak Anadolu’da yazı dili hâline gelmiştir. Oğuz Türkçesinin yazılı metinlerinin olmadığı 11. yüzyıldaki durumu hakkında Kaşgarlı Mahmud Divânu Lügâti’t-Türk adlı eserinde bilgiler vermektedir. Şeyyad Hamza’nın Yûsuf u Zelîhası Doğu Türkçesinin etkisi altında olmadan saf Oğuz Türkçesiyle yazılmıştır. Araştırmacıların çoğu bu fikri kabul etmektedir. Harezm sahasında 1358’den önce yazıldığı tahmin edilen mensur kırk hadis kitabı Nefcü’l-Ferâdis’te ikinci fasılda Zina Kılmak Afatının Beyanı başlığı altında on sayfalık Yusuf kıssası bölümü bulunmaktadır. Doğu Türkçesinin ağırlıklı izlerini taşıyan Harezm Türkçesi Harezm bölgesinde yaşayan Oğuz boyları tarafından da kullanılmış ve Oğuzca etkilere maruz kalmıştır. Oğuz ve Harezm lehçeleriyle yazılmış olan Yusuf kıssaları normal olarak yazıldıkları lehçenin ve dönemin dil özelliklerini yansıtır. Ancak bu lehçelerin birbirini etkilediği ve Harezm Türkçesi eserlerinin bazılarının Oğuz müellifler tarafından yazıldığı bilinmektedir. Bu sebeple ses-şekil özellikleri, söz varlığı ve eskicillik açısından yapılacak mukayese çalışmaları bu kıssaların ilişkisini ortaya koymak için önemlidir. Bu çalışmada her iki metin karşılaştırılmış, aynı konuda ve birbirine yakın zamanlarda ve farklı iki lehçede yazılmış Yusuf kıssaları metninin ses-şekil özellikleri ve söz varlığı ve eskicillik bakımından değerlendirme yapılmıştır.

Üniversite Giderlerinin Devlet Üniversiteleri Özelinde Karşılaştırılmalı Olarak İncelenmesi

Meryem ÖZTÜRK — 2026-07-16

Yükseköğretim kurumları kâr amacı gütmeyen kurumlar arasında yer almakta olup başlıca finansman kaynaklarını devlet bütçesinden ayrılan ödenekler oluşturmaktadır. Hem kamu hem de bireyler açısından yükseköğretim kurumlarının kamu kaynakları ile finanse edilmesi kıt olan kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasını gerektirmektedir. Bu kapsamda çalışmada Sayıştay Başkanlığı tarafından denetim raporları yayınlanan üniversitelerin 2017 yılı giderlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Sayıştay Başkanlığının resmi web sayfasında 85 üniversitenin denetim raporu yer almakta olup çalışmada 81 üniversitenin giderleri incelenebilmiştir. Üniversitelerin giderlerinin ortalaması 317 milyondur. En düşük gider (47,1 milyon) Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi’nde en yüksek gider (2,4 trilyon) Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nde gerçekleşmiştir. En yüksek gidere katlanan 10 üniversitenin 6’sı (İstanbul Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Erciyes Üniversitesi) 2017 yılında Araştırma Üniversitesi olarak ilan edilen üniversitelerden oluşmaktadır. Üniversitelerin en büyük gider kalemini personel giderleri oluşturmaktadır ve bu giderlerin toplam giderler içindeki payının ortalaması %52,4’tür. Üniversitelerin personel giderlerinin tutar olarak ortalaması ise yaklaşık 157 milyondur. En düşük personel gideri (15,4 milyon) Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi’nde en yüksek personel gideri (675,3 milyon) ise İstanbul Üniversitesi’nde gerçekleşmiştir. Üniversitelerin giderleri içerisinde ikinci büyük gider kalemi amortisman giderleridir. Üniversitelerin amortisman giderlerinin ortalaması 56,2 milyon olup amortisman giderlerinin toplam giderler içindeki payının ortalaması ise %15,1’dir. Amortisman gideri en yüksek olan üniversite Ondokuz Mayıs Üniversitesi en düşük olan üniversite ise İstanbul Üniversitesi’dir.

FULCHERIUS CARNOTENSIS’TE İSLÂM VE MÜSLÜMAN ALGISI

Ziya POLAT — 2026-07-16

Haçlı Seferlerini başlatan ana sebeplerden biri Batı toplumunda oluşan İslâm ve Müslüman algısıdır. Asırlara dayanan bir süreç içerisinde oluşan bu algı, bir yandan Batı’daki kaosun, diğer yandan da Endülüs’te Müslümanlara karşı kazanılan zaferlerin etkisiyle uç noktalara taşınmıştır. Özellikle reconquista (Endülüs’te Müslümanların hâkimiyetindeki toprakların geri alınması) olarak ifâde edilen İspanya’daki başarılar, Batı’daki şiddeti, doğudaki Hıristiyanları koruma iddiasıyla, Kudüs merkezli olmak üzere Anadolu ve Şam bölgelerine yönlendirmiştir. Çalışmada Birinci Haçlı Seferinin şahitlerinden biri olan Fulcherius Carnotensis’in “Gesta Francorum Iherusalem Pregrinantium” adlı eserinde İslâm ve Müslümanlar hakkında nasıl bir algıya sahip olduğu ele alınacaktır. Algıyı yansıtan temel araçlar, yazarın kullandığı kavramlardır. Dolayısıyla müellifin İslâm ve Müslümanlar hakkında kullandığı kavramların tespiti, algıyı oluşturan zihin yapısını anlamayı ve yorumlamayı kolaylaştıracaktır. Yazar İslam ve Müslümanları tanımlamak için kullandığı kavramları Papa II. Urbanus’un Clermont Konsili’nde yaptığı konuşmadan yola çıkarak şekillendirir. Bu da oluşan algının kökenleri açısından makaleye önemli veriler sunmaktadır. Müellifin Papayı referans alması doğrudan dini bir zemin üzerinden hareket ettiğini açıklamaktadır. İslam’ı ve Müslümanları tanımlamak için kullandığı Sarazen, Pagan, Putperest ve kâfir gibi kavramlar buna işaret etmektedir. Çalışmada, öncelikle, yazarın anlatımı üzerinden İslam ve Müslümanlar hakkında oluşturduğu algının teorik çerçevesi çizilecektir. Ardından oluşan bu algı, Haçlılar bölgeye yerleştikten sonra, yaklaşık otuz yıl boyunca, Müslümanlarla karşılaşmaları esnasında yaşadıkları üzerinden örneklendirilecektir.

KARAMAZOV KARDEŞLER ROMANI VE SÖZ SİNEMA FİLMİ BAĞLAMINDA HIRİSTİYANLIĞI SORGULAMAK

Necati SÜMER — 2026-07-16

Karamazov Kardeşler, Rus edebiyatçı Fyodor Mihayloviç Dostoyevski’nin hayatının sonlarına doğru yazdığı ustalık eseridir. Bir ailenin dramını konu alan roman, bir baba ve oğulları üzerinden kişisel, toplumsal ve dinsel sorgulamaları ele almaktadır. Bu yapıtında psikolojik çözümlemeleriyle insan ruhunun derinliklerini irdelemeye çalışan Dostoyevski, Hıristiyanlık inancını ayrıntılı biçimde sorgulamıştır. Söz (Ordet) ise Danimarkalı sinemacı Carl Theodor Dreyer’e ait 1955 yapımlı bir sinema filmidir. Bu yapıt tıpkı Karamazov kardeşlerde olduğu gibi bir baba ve oğulları üzerinden bir çiftçi ailesinin Hıristiyanlığı sorgulayışını konu edinmiştir. Biri yazınsal diğeri görsel iki farklı sanat alanına ait metinler, birçok yönden benzerdir. Her iki yapıt Hıristiyanlık inancı ile akıl arasındaki çatışma ve uzlaşmayı konu edinmektedir. Hıristiyanlık bu yapıtların kahramanları üzerinden derinlemesine işlenmektedir. Bu çalışmada dinler tarihi bilimi perspektifinde sinema ve edebiyat sanatları bağlamında Karamazov Kardeşler romanı ve Söz sinema filmi yapıtlarında Hıristiyanlığın nasıl işlendiği ortaya konulmuştur. Metinleri ve karakterleri çözümlerken, dinler tarihinin fenomenolojik ve mukayeseli yaklaşımından faydalanılmıştır.

THE INVESTIGATION OF PRIMARY AND SECONDARY TEACHERS’ IN-CLASS APPROACH IN TERMS OF TEACHING STYLES AND COMPARING IT WITH THEIR CLASSROOM MANAGEMENT APPROACH

Serhat SÜRAL — 2026-07-16

This paper aims to identify teachers’ viewpoints regarding their teaching style and to find out whether they use student-centered or teacher-centered approach and how teachers’ classroom management approaches differentiate in terms of various variables. The study was designed as a quantitative study and the general screening model was used. Initially, the study population was defined. Disproportional cluster sampling was employed to identify the population, in other words, the number of teachers. Disproportionate stratified sampling was used to select equal number of teachers from each cluster. “Grasha’s Teaching Style Scale” (1996) and “Classroom Management Scale” developed by Yasar (2008) was employed to identify teachers’ teaching styles and their attitudes and approaches towards classroom management, respectively. The findings revealed that student-centered and teacher-centered approaches were adopted in different dimensions in terms of both teaching styles and classroom management approaches.

FARKLI TEKNİKLERLE SUNULAN TÜRKÇE DİL ETKİNLİKLERİNİN 48-60 AYLIK ÇOCUKLARIN DİL GELİŞİMLERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ

Meral TANER DERMAN, Arzu ERGİŞİ BİRGÜL , Elvan ŞAHİN ZETEROĞLU — 2026-07-16

Bu araştırma farklı tekniklerle sunulan Türkçe dil etkinliklerinin 48- 60 aylık çocukların dil gelişimlerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, “ön test - son test ve deney-kontrol grubuna dayalı deneysel” bir çalışmadır. Çalışma grubunu, 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Bursa ili Nilüfer ilçesinde bulunan anaokuluna devam eden, deney grubunda 20 çocuk, kontrol grubunda 20 çocuk olmak üzere toplam 40 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Denver II Gelişimsel Tarama Testi kullanılmıştır. Farklı teknikler kullanılarak oluşturulan dil etkinlikleri hazırlanırken, Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim Programı’nda yer alan ve çocukların dil gelişimine yönelik kazanım ve göstergeler belirlenmiştir. Belirlenen kazanım ve göstergeler doğrultusunda 10 adet farklı tekniğin kullanımını sağlayacak Türkçe dil etkinlikleri hazırlanmıştır. Çalışma sonucunda, deney ön test-son test arasındaki puan ortalamaları arasında anlamlı fark olduğu görülmekteyken, kontrol grubu ön test-son test arasındaki ortalamaları arasında anlamlı farklılığa rastlanmamıştır. Türkçe dil etkinliklerinin farklı tekniklerle çocuklara sunulmasının çocukların dil gelişimini olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Kadına karşı şiddet olgusuna akrabalık sistemi, toplumsal cinsiyet ve kadının kütüğü bağlamında bakış

Ertuğrul TAŞ — 2026-07-16

Sosyal, politik ve ekonomik alanlarda, aile ve çift hayatında, çatışmalı erkek ve kadın ilişkileri gözlemlenmektedir. Cinsiyetler arası çatışmalar kadına karşı baskı ve şiddet davranışları, erkeğin fizik gücünü kullanması, kişilik bozuklukları gibi farklı nedenlerle açıklanabilir. Bununla birlikte, klinik antropoloji klinik vakaların kişi, toplumsal yapı ve işleyişlerini analiz etme ve bilgi edinme imkânı verdiğini savunur. Bu bağlamda, çatışmalı kadın ve erkek ilişkilerine zemin hazırlayan toplum yapısı ve akrabalık sistemi gibi yapısal süreçleri dikkate almak gerekir. Ait olunan akrabalık sistemi erkek ve kadın için soya bağlanma ve soy sürme, evlilik ve yerleşim yeri kuralı ve akrabalık terminolojisindeki pozisyonlarını tanımlar. Bu özellikleri çocuğun inşasıyla ilgili sosyal temsiller aracılığıyla biyolojik cinsiyetleriyle ilişkilendirir. Ataerkil ve babasoylu toplumsal yapı ve akrabalık sisteminde soy sürme erkek üzerinden devam eder. Dolayısıyla erkek sabit ve sahip pozisyonda kalırken kadının sirküler ve ait konumda olur. Erkek, akrabalık sistemi ve nüfus kayıtlarında kütüğün sahibidir. Kadının ise kütüğü olmayıp, babasının veya kocasının kütüğünde kalır. Bu özellikler erkek ve kadın için toplumsal cinsiyet özelliklerine dönüşür. Erkeğin sahipliğini sorgulatan kadın davranışları ve kadının otonomisi şiddet ve baskı olarak kadına dönme riski taşır. Özellikle kadın ve erkek ilişkilerini düzenleyen yasaların bu durumu dikkate alması gerekir. Bu yapısal durumla ilişkili farkındalık oluşmadan ve zorla dayatılan kadın ve erkek ilişkilerini düzenleyen yasalar erkek ve kadın kimliğinde gerilim doğurmaktadır.

Çeviri İntihalini Açığa Çıkarmak: Türkçede Sultan II. Abdülhamid’in Hayatı Üzerine Bir Çalışma

Seda TAŞ — 2026-07-16

Özet: İntihal önemli bir sorunsal olarak Türkiye’de ve dünyada edebi eserlerde, çeşitli sanat ve basın dallarında çok sık karşılaşılan bir durum olmasına ve zaman zaman ses getirmesine rağmen, “çeviri intihali” özellikle son 1015 yıllık zaman diliminde çeviribilim bağlamında ve çeviribilim araştırmacıları tarafından çeşitli yönleriyle irdelenmektedir. Bu çalışmada, biyografi yazarı olarak da bilinen İngiliz yazar Joan Haslip’in 1958 yılında yayımlanan The Sultan. The Life of Abdul Hamid II adlı eseri ve 1964, 1998, 2001, 2008 ve 2009 yıllarında Türkçeye kazandırılan beş farklı çevirisi “çeviri intihali” odağında incelenmektedir. İncelemede farklı yayınevlerinden çıkan ve çevirmenler tarafından çevrildiği belirtilen bu erek metinlerin benzerlik ve farklılıkları üzerinde durulmaktadır. Böylelikle, söz konusu bu erek metinlerde, yeni bir “çeviri” olmamalarına ya da bir “yeniden basım” olmalarına rağmen, Türk okurlarına yeni bir çeviriymiş gibi sunulmaları nedeniyle “çeviri intihali” yapılıp yapılmadığının ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, öncelikle bu konuda yapılmış çalışmalara yer verilmekte ve “çeviri intihali” tartışmaya açılmaktadır. Ardından çalışmanın araştırma nesnesini oluşturan kaynak metin ile erek metinler hem yan metinsel hem de metin içi unsurlar bakımından karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. Karşılaştırmanın sonucunda, iki farklı çevirmen tarafından çevrildiği iddia edilen ikinci ve üçüncü erek metnin ve çevirmeni belirtilmeyen beşinci erek metnin ilk erek metnin birer “yeniden basımı” olduğu ve “çeviri intihali” olarak nitelendirilebileceklerine, yalnızca dördüncü erek metnin yeni bir “çeviri” olduğuna ilişkin tespitlerde bulunulmaktadır. Çalışmanın “çeviri intihalini” ve tespitini örneklendirmeye, intihalin ne tür yollarla gerçekleşebileceğini gözler önüne sermeye ve özellikle “çeviri intihalinin” boyutlarını anlama ve anlamlandırmaya yardımcı olacağı düşünülmektedir.

AVRUPA DİLLERİ ORTAK ÇERÇEVE PROGRAMI (CEFR) VE TÜRKİYEDEKİ İNGİLİZCE HAZIRLIK PROGRAMLARI

İrfan TOSUNCUOĞLU, Davut PEACI — 2026-07-16

Dil özellikle yabancı dil insanların birbirleriyle ileşimler kurmalarına imkan veren çok önemli bir araç olduğu günümüz dünyasında her kesim tarafından bilinen yadsınamaz bir gerçektir. Bu bağlam içine Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR/ Common European Framework of Reference for Languages) sosyo biliş ve eylem odaklı yaklaşıma dayanmaktadır. CEFR dil yeteneğini tanımlayan uluslararası tanınırlığı olan bir standarttır ve kendi içinde bir değerlendirme metodu anlamına da gelmemektedir. Çalışmada dil öğreniminin dinamik, eş güdümlü, şeffaf ve hayat boyu devam eden bir süreç olarak kabul edilmekte beraber bunun yanı sıra günümüz uluslararası dünya dili olan İngiliz dilinin önemi vurgulanarak Avrupa Birliğine uyum kriterlerince Türkiye’de İngiliz dili eğitim ve öğretimi değerlendirilmiştir. Türk Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu, yabancı dil öğretim politikaları konusunda Avrupa Yabancı Diller Ortak Çerçeve’sini (CEFR ) dil konusunda rehber edindiği hususuna kapsamlı bir şekilde değinilmektedir. Yabancı dil bilgisinin meslek yaşamı ve akademik çalışmaların takip edilebilmesi açısından önemli olduğu, bununla beraber Türkiye’nin Avrupa Birliği ile bütünleşme çabalarının sürdüğü bu dönemde, ilk, orta ve yükseköğretimde “Yabancı Dil Eğitimi” konusu sadece bir “iç mesele” olmanın ötesinde Avrupa’ya uyumun da önemli unsurlarından olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca bazı üniversitelerdeki Zorunlu hazırlık sınıfların 2014 yılında ilgili yasayla isteğe bağlı olması durumu ve olası sonuçları Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı bağlamında incelenmiştir.

OKULU TERK ETMİŞ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN BENLİK ALGILARI VE REHBERLİK GEREKSİNİMLERİNİN KARŞILANMA DÜZEYLERİ

Erhan TUNÇ — 2026-07-16

Bu araştırmada, Erzurum’da ortaöğretim düzeyinde öğrenim görmekteyken çeşitli nedenlerle okulu terk edip eğitim-öğretim ortamından ayrılan bireylerin okulu terk etme nedenleri, okula devam ettikleri süre içinde okulun PDR servisinden yararlanıp yararlanmama durumları, terk ettikleri okul türleri, terk ettikleri sınıf düzeyleri, okula devam ettikleri süre içindeki devam-devamsızlık durumları, okula devam ettikleri süre içindeki disiplin durumları, yerleşim yerleri, ailelerinin gelir düzeyleri, cinsiyetlerine göre psikolojik, sosyal, uyumsal, ailesel, cinsel, toplam benlik puanları ve eğitsel, mesleki, kişisel-sosyal, toplam rehberlik ihtiyaçlarının karşılanma puanlarının farklılaşma gösterip göstermediği araştırılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini, 2006-2009 yılları arasında Erzurum il merkezinde çeşitli nedenlerle ortaöğretim kurumlarından okulu terk ederek ayrılan bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise araştırma evrenine dahil olan ve mesleki eğitim merkezine, halk eğitim merkezinin açtığı çeşitli kurslara, açık öğretim lisesine devam eden veya düşük ücretlerle vasıfsız çalışan 200 bireyden oluşmaktadır. Araştırmada, bireylerin benlik algıları Offer, Ostrov, Howard ve Dolan (1962) tarafından geliştirilen, Özbay, Şahin, Hıncal, Güngör, Kılıç, Mavili-Aktaş, Aybaş ve Göka (1991) tarafından uyarlama çalışmaları yapılan Offer Benlik İmajı Ölçeği kullanılmıştır. Bireylerin rehberlik ihtiyaçlarının karşılanma düzeyleri, Erkan (1997) tarafından geliştirilen “Rehberlik İhtiyaçlarının Karşılanma Düzeyi Formu” ile belirlenmiştir. Elde edilen veriler, SPSS 17.00 istatistik paket programında t Testi, ve Kruskal Wallis analiz teknikleri ile Dunnett’s T3 alt analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda; okul terkinin erkek öğrencilerde, genel liselerde, 10. sınıf düzeyinde, devamsızlık ve disiplin sorunu olmayanlarda, il merkezinde ikamet eden bireylerde, düşük ve orta gelir düzeyinde olanlarda, derslerinde başarısız olanlarda, okul rehberlik servisinden yararlanmayanlarda daha fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca okulu terk etmiş kız ve erkek öğrencilerin eğitsel, mesleki, kişisel-sosyal ve toplam rehberlik ihtiyaçlarının karşılanma puanları arasında; okula devam ettikleri süre içindeki devam-devamsızlık durumlarına göre mesleki rehberlik ihtiyaçlarının karşılanma puanları arasında; ailelerinin gelir düzeylerine göre psikolojik, uyumsal, ailesel ve toplam benlik puanlarının sıra oratalamaları arasında; okulu terk etme nedenlerine göre uyumsal benlik puanlarının sıra otalaması arasında anlamlı farklılaşmalar olduğu tespit edilmiştir.

ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN FEN-TEKNOLOJİ-MÜHENDİSLİK-MATEMATİK (FeTeMM) MESLEKLERİNE YÖNELİK İLGİLERİ

Mustafa UĞRAŞ — 2026-07-16

Bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin Fen-Teknoloji-Mühendislik ve Matematik (FeTeMM) mesleklerine yönelik ilgi düzelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemi kapsamında olan tarama modeli türündendir. Araştırmanın örneklemini, Elazığ il merkezi, ilçe ve köylerde bulunan on okuldaki 5, 6, 7 ve 8. sınıf düzeyinde öğrenimlerini sürdüren 758 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada Kier, Blanchard, Osborne ve Albert (2013) tarafından geliştirilen “Science, Technology, Engineering, and Mathematics Career Interest Survey (STEM-CIS)” isimli ölçeğin Türkçeye uyarlanmış hali kullanılmıştır. Koyunlu-Ünlü, Dökme ve Ünlü (2016) tarafından ölçeğin uyarlama çalışması yapılarak “FeTeMM Mesleklerine Yönelik İlgi” olarak isimlendirilmiştir. Ölçek 4 alt boyuttan (fen meslekleri, teknoloji meslekleri, mühendislik meslekleri ve matematik meslekleri) oluşan 40 maddelik 5 likert tipindedir. Değişkenlerin normallik göstergeleri olan ortalama, mod, medyan, çarpıklık ve basıklık değerleri incelenmiştir. Değerlerin incelemesi sonucunda elde edilen veriler normal dağılım gösterdiği belirlenmiş ve bunun üzerine bağımsız örneklem t testi, varyans analizi ve Tukey testi kullanılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin FeTeMM mesleklerine yönelik ilgi düzeylerinde cinsiyet, yaşadıkları yer, ebeveyn eğitim durumları ve ebeveyn gelir durumlarına göre anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Ayrıca her bir değişken için FeTeMM mesleklerine yönelik ilgi ölçeğinin alt boyutları karşılaştırılmıştır. Alt boyutlarda da FeTeMM mesleklerine yönelik ilgi düzeylerinde değişkenlere göre anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonunda elde edilen sonuçlara göre de önerilerde bulunulmuştur.

60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ERKEN AKADEMİK VE DİL BECERİLERİNİN ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

Özgün UYANIK AKTULUN — 2026-07-16

Gelişimsel açıdan yaşamın en kritik dönemi olarak kabul edilen erken çocukluk yıllarında, özelikle aile bireylerinin desteği ile çocuklar dil ve akademik becerilerle ilgili çeşitli deneyimler kazanır. Bu bağlamda çocuğun erken akademik ve dil becerilerinin desteklenmesinde ailenin demografik özelliklerinin farklı etkilere neden olduğu söylenebilir. Bu noktadan hareketle araştırma, okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 60-72 aylık çocukların erken akademik ve dil becerilerinin bazı değişkenler açısından değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın genel amacı doğrultusunda, “60-72 aylık çocukların “Kaufman Erken Akademik ve Dil Becerileri Araştırma Testi’nden aldıkları puan ortalamalarında cinsiyet, kardeş sayısı, anne öğrenim, baba öğrenim, anne meslek ve baba meslek durumu değişkenlerine göre anlamlı bir fark var mıdır?” sorularına yanıt aranmaya çalışılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2016-2017 eğitim öğretim yılında Afyon il merkezindeki Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ilkokulların anasınıflarına ve bağımsız anaokullarına devam eden 60-72 aylık çocuklar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemine ise, Afyon il merkezindeki Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ilkokulların anasınıflarına ve bağımsız anaokullarına devam eden 60-72 aylık çocuklar arasından amaçsal örnekleme yönteminden maksimum çeşitlilik örnekleme ile belirlenen 420 çocuk dahil edilmiştir. Araştırmada, çocuklar ve ailelerine ilişkin genel bilgileri toplamak amacıyla “Genel Bilgi Formu”, çocukların erken akademik ve dil becerilerini değerlendirmek amacıyla da “Kaufman Erken Akademik ve Dil Becerileri Araştırma Testi” kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin çözümlenmesinde parametrik testlerden t-testi ve ANOVA kullanılmıştır. Çocukların erken akademik ve dil becerilerinde kardeş sayısı, anne-baba öğrenim düzeylerinin, anne-baba mesleğinin istatistiksel olarak anlamlı farklılık yarattığı, cinsiyet değişkenin ise yalnızca telaffuz becerilerinde etkili olduğu belirlenmiştir.

ÖĞRENME STRATEJİLERİ ÖĞRETİMİNİN ÖĞRETMEN ADAYLARININ STRATEJİ KULLANIMLARINA ETKİSİ

Levent VURAL, Kıymet SELVİ — 2026-07-16

Bu çalışma, öğretmen adaylarıyla gerçekleştirilmiş olan öğrenme stratejileri öğretiminin öğrenme stratejileri üzerindeki etkilerini ve stratejilerin öğretiminde hangi öğretim yaklaşımının daha etkili sonuçlar verdiğini belirleyebilmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Öğrenme stratejilerinin öğretiminde doğrudan ve dolaylı strateji öğretim yöntemleri kullanılmıştır. Öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen düzenlenerek yapılan çalışmada, iki deney ve bir kontrol grubundan yararlanılmıştır. Gruplardan birine öğrenme stratejilerinin öğretimi doğrudan, diğer grupta strateji öğretimi dolaylı olarak yapılmıştır. Çalışmanın deneysel işlemi Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği programı öğretim ilke ve yöntemleri dersinde araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. Araştırmada “karma yöntem” kullanılmış, nitel ve nicel veri toplama araçlarından yararlanılmıştır. Öğretmen adaylarıyla yapılan görüşmeler ve çalışma metinlerinden elde edilen veriler araştırmanın nitel verilerini, öğrenme stratejileri ölçeğinden elde edilen veriler ise araştırmanın nicel verilerini oluşturmuştur. Nicel verilerin elde edilmesinde Pintrich ve arkadaşları tarafından geliştirilen MSLQ (Motivated Strategies for Learning Questionnaire)’den yararlanılmıştır. Öğrenme stratejileri ölçeği ve çalışma metinlerinden elde edilen verilere göre her iki deney grubunda gerçekleştirilen öğretimin öğretmen adaylarının strateji kullanımları üzerinde etkili olmadığı görülmüştür. Yapılan görüşmelerde ise adaylar; strateji öğretim ile öğrenme stratejilerine yönelik farkındalıklarının arttığını, çalışmalarında farklı bilişsel stratejiler kullanmaya başladıklarını, öğretim sürecinden sonra çalışmalarında farklı düzenlemelere gittiklerini belirtmişlerdir. Bunun yanında doğrudan ve dolaylı öğretim yöntemleri arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı fakat doğrudan öğretim yoluyla gerçekleştirildiği grupta adayların strateji kullanımları üzerinde az da olsa daha etkili sonuçların elde edildiği gözlemlenmiştir.

Erken Cumhuriyet Dönemi Türk Müziği Kadın Bestekârlarından Melahat Pars’ın Eserleri Üzerine Bir İnceleme

Safiye YAĞCI — 2026-07-16

Geleneksel Türk Müziğinde kadın bestekarlar önemli bir yere sahiptir. Osmanlı Döneminden itibaren müziğin içerisinde olan kadınlar, müzik çalışmalarına Cumhuriyet Dönemiyle birlikte de devam etmişlerdir. Osmanlı Döneminde Reftar Kalfa ile başlayıp Dilhayat Kalfa ile devam eden kadın bestekarlık ekolü günümüze kadar devam etmiştir. Bu kadın bestekarlardan Melahat Pars erken Cumhuriyet döneminde yaşamış ve o dönemlerde Türk müziği eğitimi veren kurumlarda müzik hayatına devam etmiştir. Eserlerinin incelenmesi dönemin müzik gelişmelerinin incelenmesi açısından da önemlidir. Osmanlılar zamanında 17.yy’daki kadın bestekarlarla başlayan bu müzikal akım günümüze kadar süregelmiştir. Cumhuriyet dönemi öncesinde kurulan ve varlığını uzun bir müddet sürdüren müzik kurumlarında, cemiyetlerde kadın icracı, eğitimci, bestekarların varlığı azımsanmayacak ölçüde artmıştır. Buna bağlı olarak Cumhuriyet dönemi Türk müziğindeki gelişmelerin olumlu etkileri günümüze yansımaktadır. Bu bilgilere dayanarak Cumhuriyet Dönemi kadın bestekarlar ele alınmış, verdikleri eserler incelenmeye çalışılmış, Melahat Pars’ın çalışmaları bestekâr, eğitimci ve icracı özellikleri açısından dikkate değer bulunmuştur. Çalışmanın kavramsal çerçevesinde Cumhuriyet döneminde Türk müziğinde yaşanan gelişmelere, genel hatlarıyla kadın bestekarlar ve Türk Müziğinde kadın bestekarlara, Melahat Pars’ın müzik yaşamına dair bilgiler verilmiş, TRT sözlü eserler repertuvarına kayıtlı eserleri liste halinde sunularak müzikal yapıları itibariyle değerlendirmeye alınmıştır. Bu çalışma, Türkiye’de kadın bestekarlar üzerine yapılmış çalışmaların yeterli sayıda olmaması ve alana katkı sağlaması açısından önem arz etmektedir.

Dünyada İş ve Yatırım Ortamını İyileştirmek İçin Yapılan Reformların Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi: Gelir Gruplarına Göre Panel Eşbütünleşme Analizi

Ercan YAŞAR — 2026-07-16

Ekonomik yapının girişimcilerin önündeki engelleri azaltmaya yönelik olması, ekonomik büyümeye katkıda bulunan yeni girişimlerin ortaya çıkmasına ve özel sektörün gelişmesine olanak tanır. Bu nedenle birçok ülke, ekonomik büyümeyi teşvik etmek için, girişim sürecini basitleştirmeye odaklanmış, bir işe başlamak için resmi olarak gerekli tüm prosedürlerin yarattığı zaman ve maliyetleri azaltmaya yönelik reformları hayata geçirmeye başlamıştır. Bu çalışmada 2007-2017 yılları arasını kapsayan dönemde işe başlama kolaylıkları ile kişi başına GSMH arasındaki ilişki, 170 ülke için panel veri analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Ülkeler, gelir gruplarına (Dünya Bankası’nın 2018 yılı gelir eşiklerine) göre düşük gelire sahip 28 ülke, alt-orta gelir seviyesine sahip 43 ülke, üst-orta gelir seviyesine sahip 49 ülke ve yüksek gelir seviyesine sahip 50 olarak dört grup halinde ele alınmıştır. Çalışmada, öncelikle bağımsız değişken olan işe başlama konusundaki en iyi uygulamaya yakınlık (DTF) ve bağımlı değişken olan kişi başına GSMH değişkenlerinin durağanlıkları araştırılmıştır. Bu amaçla panel veri analizinde öncelikle her gelir grubu için verilerin birim kök içerip içermediği; Im, Pesaran ve Shin (2003), Levin vd. (2002) ve Breitung (2000) birim kök testleri ile sınanmıştır. Daha sonra değişkenler arasındaki uzun dönem ilişkiyi tespit etmek üzere Pedroni ve Kao eşbütünleşme testleri uygulanmıştır. Bu testler uygulandıktan sonra eşbütünleşik değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin katsayılarını tahmin etmek için model tahmincileri olan ve Pedroni (2000,2001) tarafından geliştirilen DOLS (Dinamik En Küçük Kareler) ile FMOLS (Tam Düzeltilmiş En Küçük Kareler) tahmincileri kullanılmıştır. Ayrıca bulgular her bir gelir grubu için karşılaştırılarak yorumlanmıştır.

TÜRKİYE’DE SİYASAL PARTİLERİN 24 HAZİRAN 2018 GENEL SEÇİMLERİ SEÇİM BİLDİRGELERİNDEN HAREKETLE SİVİL TOPLUMA BAKIŞLARI

Battal YILMAZ — 2026-07-16

Sivil toplumun kökeni Antik Yunan’a kadar uzanmakla birlikte devlet aygıtından bağımsız alan olarak kabul görüşü liberalizmin gelişimi ile yeknesak bir biçimde 19. Yüzyıl olarak karşımıza çıkmaktadır. Sivil toplum bugün itibariyle temsili demokrasinin yaşadığı kriz ile birlikte ve katılımcı demokrasinin gereği olarak olmazsa olmaz hüviyettedir. Bu çerçevede her ülke gerçekliğinde farklı dinamiklere sahip olan sivil toplum genel-geçer olarak gelişimi arzulanan bir yapı halini almıştır. Nitekim sivil toplum özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde demokratik standartların artırılması için bir manivela olarak değerlendirilmektedir. İşte bu nedenle Türkiye gerçekliğinde parlamentoda temsil edilen siyasal partilerin sivil topluma bakışı bir nevi demokratik standartları ne kadar arzuladıklarının karinesi niteliği taşımaktadır. Diğer taraftan iktisadi alt yapının beraberinde getirdiği siyasal parti programlarında benzeşmeyi beraberinde getirmiştir. İşte bu kapsamda herhangi bir siyasi parti tarafından atılacak olumlu bir adım çarpan etkisiyle diğer siyasal partileri de program ve söylem olarak etkileyecektir. Sivil toplum kuruluşlarına dünya örneklerinde kalkınma misyonu, yönetişim ile karar alma mekanizmalarında direkt olarak yer alma, neo-liberal politikaların tetiklediği kimlik politikalarında çatı ve temsil görevi, sosyal politika ve bölüşüm politikalarına etkileri hatta piyasa ekonomisinin ortaya koyduğu çarpıklıklara karşı tampon görevi üstlenme gibi geniş bir misyon yüklenmektedir. Buna karşın sivil toplum kuruluşlarına Türkiye’de arzu edilen bir seviyede rol verilmediği gözle görülmektedir. Türkiye’de sivil toplum kuruluşlarına bu kapsamda verilecek rolün demokrasinin gelişmesine doğrudan etki yapması beklenmektedir. Bu çalışmada 24 Haziran 2018’de eş zamanlı olarak gerçekleştirilen Cumhurbaşkanlığı ve genel seçimde parlamentoda temsil edilen siyasal partilerin seçim bildirgelerinden hareketle sivil topluma bakış açıları mukayeseli olarak analize tabi tutulacaktır.

OKUL ÖNCESİ EĞİTİMİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ DRAMAYA İLİŞKİN ALGILARININ İNCELENMESİ

Aslı YÜKSEL, Tuğçe AKYOL , Fatma Betül ŞENOL — 2026-07-16

Drama, 21. yüzyıl insanının sahip olması gereken becerilerin kazandırılmasına büyük ölçüde katkı sağlamaktadır. Okul öncesi dönemde drama uygulamalarının etkili bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için okul öncesi öğretmenlerinin gerekli bilgi ve becerilere sahip olmaları gerekmektedir. Okul öncesi öğretmenlerinin drama uygulamalarına ilişkin görüşleri ve tutumları öğretmenlerin doğrudan uygulama süreçlerine etki etmektedir. Drama uygulamalarını planlayacak ve gerçekleştirecek olan öğretmenlerin dramaya yönelik algılarının belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu araştırma, okul öncesi eğitimi öğretmen adaylarının dramaya ilişkin algılarını metaforlar aracılığıyla ortaya çıkarmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kapsamında fenomonolojik yaklaşım kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2014-2015 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Afyon Kocatepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Eğitimi Anabilim Dalı’nda drama dersini almış olan toplam 138 ikinci sınıf okul öncesi eğitimi öğretmen adayı oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak 7 açık uçlu sorudan oluşan bir görüş bildirme formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde içerik analizi kullanılmış olup veriler sayısal değerlerle ifade edilmiştir. Araştırmada, okul öncesi eğitimi öğretmen adaylarının dramaya, dramanın aşamalarına, dramada öğretmenin ve çocuğun rolüne yönelik (n=523) farklı metafor ürettikleri, öğretmen adaylarının dramaya ve dramanın aşamalarına yönelik farklı metaforlar ürettikleri, dramaya ilişkin en çok hayat (n=42), drama etkinliklerinde öğretmenin rolüne ilişkin ise en çok “Lider/rehber” (n=63) kategorisi altında metaforlar ürettikleri sonucuna ulaşılmıştır.