https://turkishstudies.net/education?mod=sayi_detay&sayi_id=346 Turkish Studies-Educational Sciences tr 2026-07-16 <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Ankara Bilim &Uuml;niversitesi</p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Maltepe Kamp&uuml;s&uuml;</p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Maltepe Mahallesi Şehit G&ouml;nen&ccedil; Caddesi No: 5 &Ccedil;ankaya, ANKARA</p> <p style="margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>Web: </strong><a href="https://ankarabilim.edu.tr">https://ankarabilim.edu.tr</a></p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>Telefon:</strong> <a href="tel:4442228">444 22 28</a></p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>E-mail:</strong>&nbsp;<a href="mailto:info@ankarabilim.edu.tr">info@ankarabilim.edu.tr</a></p> https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20838 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20838 Recep ARSLAN Bu makalede 1923- 1960 yılları arasında Türkiye’nin turizm politikasına yer verilmiştir. Bu politikanın ortaya konulması için öncelikle Osmanlı’nın son dönemindeki turizm hareketlerine değinilmiştir. Daha sonra cumhuriyetin ilanından sonraki gelişmeler aktarılmıştır. Bu dönemde iktidara gelmiş hükümetlerin programlarında yer alan turizm politikaları, yabancı uzmanların hazırladıkları turizm raporları ve bu raporlar rehberliğinde hazırlanan kanunlar aktarılmıştır. Gerçekten de Türkiye 1940 yıllarının sonlarından itibaren turizm alanında ciddi bir yapılanmaya gitmiştir. 24 Mart 1950 tarihinde Turizm Müesseslerini Teşvik Kanunu ve 1953 yılında da Turizm Endüstrisini Teşvik Kanunu çıkarılmıştır. Turizm yatırımlarının finanse edilmesi için 1955 yılında Turizm Bankası’nın kuruluşu gerçekleştirilmiştir. Bu dönemde yabancı uzmanların rehberliğine başvurmuştur. 1962 yılında yabancı uzmanlar tarafından Turizm Geçiş Planı adını taşıyan bir turizm raporu hazırlanmış ve Türk hükümetine sunulmuştur. Bu rapor doğrultusunda 1963 yılında Turizm ve Tanıtma Bakanlığı tesis edilmiştir. Bu bakanlığın tesisi ile turizm işleri tek bir bakanlığın yetkisi altına girmiştir. Bu makale, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi ve Ankara Milli Kütüphane Arşivi kaynakları taranarak oluşturulmuştur. Bu makale ile turizm tarihi alanında çalışma yapacak diğer araştırmacılara arşiv belgelerine ulaşmada katkı sağlamak hedeflenmiştir. Çalışma, ülkemiz ekonomisinde önemli bir yeri olan turizmin diğer disiplinler tarafından irdelenmesine örnek teşkil etmeyi de hedeflemiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20680 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20680 Nursel ASLANTÜRK Hitit tanrılar topluluğunda yer alan Tanrıça Nikkal Mezopotamya kökenlidir. Adı geçen Tanrıça’nın Hitit kült metinlerinden önemli bir Hurri tanrıçası olduğu anlaşılmaktadır. Ay Tanrısı’nın eşi ve Güneş Tanrısı’nın annesi olan bu Tanrıça adını Sumer’in NIN.GAL “büyük kızkardeş”inden almıştır. Tanrıça Nikkal’in en önemli kült merkezlerinden birisi Ugarit şehridir. Tanrıça Nikkal’e muhtemelen Kraliçe Nikkalmati ve oğulları tarafından bir ritüel düzenlenmiştir. Tanrıça’nın adıyla ilk kez, Orta Hitit Dönemine ait çiviyazılı belgelerde karşılaşılmaktadır. Hitit imparatorluk dönemi belgelerinden olan II.Muṷatalli’nin büyük dua metninde KUB 6.45 (VAT 7512)+KBo 57.18 (1111/z+ 844/v)+KUB 30.14 (Bo 3282) (CTH 381) (Yeni Hitit) Tanrıça Nikkal’in adı Manuz(z)i Dağının Tešup’undan sonra geçmektedir. Hitit devlet antlaşmalarında antlaşmaya tanıklık eden tanrı/çalar arasında adı geçmektedir. Büyük Hitit kralı IV.Tutḫaliḭa’nın Tarḫuntašša kralı Kurunta ile yaptığı ve literatüre Bronz Tablet olarak geçen antlaşmanın tanık listesinde ise; “Yemin Kraliçesi” ünvanıyla antlaşmaya tanıklık etmektedir. Ayrıca dönemin kraliçelerinin Nikkal içeren teofor adlar taşıması Tanrıça’nın popülerliğine kanıt olarak gösterilebilir. Tanrıça Nikkal’in, Hitit çiviyazılı belgelerden şimdiye kadar tespit edilebilinen yedi tane atribüsü vardır. Bunlar; adı geçen Tanrıça için düzenlenen ve bir ritüel olan KUB 45.47 (Bo 2512+Bo 4186) (CTH 494) (Orta Hitit)’den öğrenilmektedir. Agaššari, Alṷil, ḫaṷarra, “köpek” anlamına gelen Irṷena, “tahıl” anlamına gelen Kade, “domuz yavrusu?” anlamına gelen Kuzinkarra ve Širinna Tanrıça’nın atribüleridir. Söz konusu metinden Agaššari’nin, Kade’nin ve Širinna’nın bir ince ekmekle kutsanıldığı, Irṷena’ya ve Kuzinkarra’ya libasyonun LÚAZU “kahin” tarafından yapıldığı, öğrenilmektedir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20707 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20707 Feruza DJUMANİYAZOVA İlk orta çağlarda Kabül vadisinda Kabül Tegin-Şahleri sülalesinin oluşması işbu bölgede mahalli hint ve iranlı topluluklarla beraber türk topluluklarının faal olmaya başladığını gösteyör. Buyuk ihtimalle bu durum bizim düşünçemize göre Batı Türk kağanlığı’nın siyasal faaliyetiyle bağlantılı olabilir. Çünkü yazılı kaynaklarda Batı Türk kağanı Tun Yabgu-Kağan’ın Ki-pin / Kapisa’yi (Kabül’ün kuzeyi) işgal ettiği hakkında bilgi yer almış. Kabül Tegin-Şahleri’nın etnik menşei hakkında kesin bir sonuça varmak zor. İşbu sülale сулола Tun Yabgu-Kağan’ın Тoharistan’daki nesilleri – Yabgular sülalesiyle akrabalığı aracılığıyla Aşina türklerine bağlantılı olmalıdır. İlk orta çağlarda Kabül vadisinda Kabül Tegin-Şahleri sülalesinin oluşması senesi 660 yıllar değil, belki biraz erken 630/640 yılllardır. Çünkü çinli rahip Hsüan-tsang 629-645 yıllarda işbu bölgeye ayak basarken, Kabül vadi’sinde yönetici Köktürklerde olduğuna şahit olmuştur. Kabül’ün ilk türk yöneticisi Barhatekin hakkında ХIX yüzyıl sonundan itibaren işbu probleme araştırmalarda yer verilmesine rağmen, şimdiye kader onun kim olduğu, ne zaman yaşadığı, yönetim senesi ve v.s hakkında kesin bir çözüm yok. İşbu adın kökünü türk dillerinde “uzun tüylü köpek” manasını veren baraq/haraq kelimesiyle bağlamak mümkün. Şununla beraber, Biruni’nin ‘Hindistan’ eserinde yer alan Кabül’daki türk sülalesinin oluşumu hakkındaki Barhatekin efsanesinin esasi Köktürk Аşina hanedanının ortaya çıkması hakkındaki rivayetle çok benzer olduğuna baksak Kabül Tegin-Şahleri sülalesinin menşei Köktürk Аşinalarla bağlantılı olması mümkün denilen sonuça geliyöruz. Berunî’nin işbu malumatları Kuzey Hindistan’da ilk Erken Orta Çağlarda yönetimde bulunan Türk asıllı hanedanı iki dala taksim ederek incelemeye esas verir. İşbu hanedanın iki ayrı dalı: Doğu dalı – hakimyet merkezi Kabül ve Gandhara/Kapisa olan Kabül-Şahlar, Batı dalı ise Zabülistan ve ar-Ruhhac (Arahosia)’deki Rutbiller (Elteberler)dir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20617 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20617 Mehmet Salih ERKEK İnsanlık tarihinin en eski ve eski olduğu kadar en acı ve kötü uygulamalarından birisi köleliktir. Kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma ve emeğinin sömürülmesi olarak tanımlanabilecek olan kölelik ne kadar eskiyse kölelerin hürriyetlerine kavuşma arzusu başta olmak üzere diğer farklı sebeplerle efendilerinden kaçma girişiminde bulunmaları da o kadar eskidir. Bu çalışma esas itibariyle iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kısaca Eski Yakındoğu olarak adlandırabileceğimiz coğrafyada kurulmuş olan bazı devletlerde kaçak kölelik ile ilgili kayıtlar incelenmiştir. Kölenin efendisinden kaçması bir suç olarak kabul edildiği için daha çok hukuk metinlerinde karşımıza çıkan bu kavramın neleri kapsadığı, kaçak kölelerin bulunması, sahiplerine teslim edilmesi, barındırılması, köle sahibinin köleyi bulana bir ücret ödemesi, kaçak köleliğin engellenmesinde alınacak önlemler, devletin bu konudaki fonksiyonları ve yaptırımları değerlendirilmiştir. İkinci bölümde ise Osmanlı Hukukunda kaçak kölelerin durumuna değinilerek, en azından coğrafi ve kültürel olarak kendisinden önce yaşamış olan devletlerin geleneklerini sürdüren Osmanlı Devleti’nde Üsküdar Kadılığının sınırları içerisine giren bölgede yakalanan kaçak köleler üzerinde durulmuştur. Belgelerin verdiği bilgiler ışığında Üsküdar’da yakalanıp mahkeme tarafından kayda geçirilen kölelerin milliyetleri, kim veya kimler tarafından yakalandıkları, fiziki özellikleri, üzerlerindeki kıyafetleri ve taşıdıkları eşyaları, kime teslim edildikleri ve kendilerine ne kadar nafaka bağlandığı, Sahiplerinin kim olduğu, nereden kaçtıkları ve eğer müddet-i örfiyeleri dolup satıldılarsa kime, ne kadara satıldıkları hakkında yorumlar yapılmıştır. Ayrıca belgelerin bize çok sınırlı bilgi verdiği konularda boşluklar doldurulmaya çalışılmıştır. Görülen o ki kaçak kölelerin kaydedilmesi ve uygulanan prosedür ile ilgili eski dönemlerde başlayan gelenek devletten devlete geçmiş ve Osmanlı Devleti de bu geleneği devam ettirmiştir. Bu açıdan bakıldığın da çalışmamız daha sonra yapılacak olan çalışmalar için faydalı olacaktır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20748 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20748 Engin EROĞLU Tarihi süreç içerisinde, ticari yol güzergahları üzerinde barış ortamını tesis edecek devletlere her daim ihtiyaç duyulmuştur. Nitekim ticaret yollarını doğrudan kontrol etmek ve yol güzergahı üzerindeki komşular arasındaki çatışmalara son verecek siyasi politikalar üretmek, ticaretin güven içerisinde yürütülmesi için elzemdir. Ticaret güvenliğinin sağlanmasına yönelik askeri ve siyasi politikalar denildiğinde akla ilk gelenler, Orta Asya ve Avrasya bozkırlarında devletler kurmuş olan Türklerdir. Pax Turcica (Türk Barışı) adıyla da anılan barış ortamıyla, çatışma ortamı ve buna neden olan unsurlar ortadan kalkmıştır. Ticari yol güzergahları üzerinde vuku bulacak sorunların üstesinden gelebilecek yönetim anlayışı, geçiş vergisi oranlarını belirleyen gümrük sistemi ve tüccarların güvenliğini sağlamak için Türk devletlerinin aldığı tedbirler sayesinde karadan yapılan kervan ticareti işlerlik kazanmıştır. Bu anlamda Çin’den Avrupa'ya kadar uzanan ticaret yolları üzerindeki ticaretin hamiliği, daha çok ticaret güvenliğinin bir devlet politikası haline geldiği Türk devletlerinde olmuştur. Özellikle barış ortamını sağlayacak askeri güç ve yönetim anlayışına sahip İskit, Göktürk ve Hazar devletleri döneminde çatışma ortamından büyük oranda arınmış olan ticari yol güzergahları üzerinde, bu devletlerin hamiliğinde ticaret güvenlik içerisinde yapılmıştır. Bunun sonucunda Türk devletlerinin hamiliğinde Çin, Orta Asya, Doğu Avrupa, Hindistan ve Anadolu gibi birçok bölge iktisadi yönden birbirine bağlanmıştır. Böylece ortaya çıkan ticari kaynaklı güç, çevre kültürlerle ilişki kurmayı teşvik etmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20408 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20408 Gazanfer İLTAR, Mehmet FATSA Şebinkarahisar’da Osmanlı öncesinin, bilinen ilk İslam mabedi olma özelliği taşıyan Taş Mescit, Vakıf kayıtlarına göre Behramşah hanedanından Melik Ahmed Bey oğlu Melik Hasan Bey’in idaresi zamanında, 1418’de Kebfuniyeli Mehmed bin Abdullah adlı bir hayır sever tarafından yaptırılmıştır. Döneminin iskân politikası gereği kasaba merkezinin dış çeperinde inşa edilmiş olan Taş Mescit’in çevresinde gelişen imar faaliyetleri, Osmanlı döneminde “Mahalle-i Taş Mescid” adıyla müstakil bir iskân alanını ortaya çıkarmış olup, mescidin giderleri için kasaba içinden ve civar köylerden çok sayıda taşınmaz mescide vakfedilmiştir. Yapıldığı dönemde önemli bir misyona sahip olan bu küçük yapı hakkında bilgi veren yayınların pek çoğunda, arşiv verilerine dayanmaksızın kısıtlı bilgilerle eksik ve hatta hatalı tanımlamalarda bulunulmuştur. 1418 tarihli bir vakfiyeden 1940 yılındaki tapu işlemine kadar değişik arşiv materyallerinde mescit ile ilgili çok sayıda veri yer almakta ve bu veriler yapının tarihi serüvenini açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Küçük boyutlu ve kare planlı bir yapı olan mescit, özellikle beşik tonozlu örtü sistemi ile mescit mimarisinde ünik bir örnek olarak karşımıza çıkar. Gerek bu özelliği gerekse Şebinkarahisar tarihi topografyasındaki konumu itibarı ile mescidin müstakil bir bina değil, zaviyeye ait yapılardan biri olduğu değerlendirilmektedir. 1915 Ermeni olayları ve 1939 depreminde ağır hasar görmüş olan yapı, 1988 yılında örtü sisteminin çökmesiyle günümüze moloz yığını halinde ulaşmıştır. Bu süreçte, batı duvarındaki kaplama malzemesi olarak kullanılan dörtgen şekilli kesme taşların sökülerek başka yapılara nakledildiği, mihrabından kalan parçaların Müftü Camisi’nin mihrabının inşasında kullanıldığı tespit edilmiştir. Giresun genelindeki Osmanlı öncesi dönemlerden kalma birkaç İslam yapısından biri olan Taş Mescit’in tarihi serüveni, mimari biçimlenişi ve özgün şekline dair restitüsyon denemesi bu yazının konusunu oluşturmuştur. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20627 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20627 Fahri KILIÇ Türkiye’de yeni Türk Alfabesinin kabul edilmesinden sonra Kıbrıs Türkleri de yeni Türk alfabesini benimseme kararı almıştır. Bu karar İngiliz sömürge yönetimi tarafından da onaylanmıştır. Yeni Türk alfabesinin Kıbrıs’ta Türkiye ile eş zamanlı olarak uygulanması için hemen hazırlıklara başlanmıştır. Öncelikle Kıbrıs Muallimler Cemiyeti halkın yeni Türk alfabesini öğrenmelerini sağlamak için eğitim öğretim faaliyetlerini yürütmeye gönüllü olmuştur. Kıbrıslı Türk öğretmenlerin çabasıyla yeni Türk alfabesi süratle ve büyük bir heyecanla adanın her yanında uygulanmaya konmuştur. Ayrıca Ada’daki Türk gazetelerinin desteğiyle yeni alfabeye geçiş konusunda bir kampanya başlatılmış, kısa bir geçiş döneminin ardından da gazeteler tümüyle Yeni Türk alfabesiyle çıkartılmaya başlanılmıştır. Kıbrıslı Türklerin yeni Türk alfabesini kısa sürede öğrenmelerini sağlamak için Türkiye’den yeni alfabeler, öğretmenler ve yeni matbaa harfleri gönderilmiştir. Bunun yanı sıra yeni Türk alfabesinin Kıbrıs’ta uygulanışını kolaylaştırmak için Türkiye tarafından maddi katkılarda da bulunulmuştur. Örneğin Söz Gazetesi için Almanya’dan sipariş edilen yeni Latin Harflerinin parası ödenmiştir. Kıbrıs’ta Yeni Türk alfabesinin öğretilmesi için yürütülen faaliyetler ve Türkiye’nin yardımları sayesinde kısa sürede başarıya ulaşılmıştır. Bu çalışmada, Kıbrıs Türklerinin Yeni Türk alfabesini benimsemesi ve uygulaması için yürütülen faaliyetler irdelenmiştir. Ayrıca bulgular ışığında; modern Türkiye’nin oluşum sürecinin Kıbrıs’a yansıması ve etkisi ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırma verileri, döneme ilişkin arşiv kaynakları, süreli yayınlar, tetkik eserler ve anılardan oluşturulmuştur. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20668 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20668 Nurdan KÜÇÜKHASKÖYLÜ Bu çalışmada, Avrupa’nın neoklasik düşünceler ve sanat biçimlerine yoğunlaştığı geç aydınlanma çağında dünyaya gelen bir mimarın yaptığı gezilerin, tarzının biçimlenme sürecine etkisi ve bunun yanında neoklasik bir mimar olarak yükselmesindeki diğer nedenler anlaşılmaya çalışılmıştır. Cockerell’ın, özellikle,7 yıllık Grand Tour’u sırasında edindiği bilgi birikiminin tarzının biçimlenmesine büyük etkisi olmuştur. Neoklasizmin son aşaması olan Yunan canlandırmacılığı (Greek Revival) alanında yükselen bir mimar olmasında, kendisine temel bir birikim sağlayan seyahatleri, arkeolojik araştırmaları, restorasyon denemeleri, resimleri, ölçekli çizimleri, günlükleri önem taşır. Özellikle, Osmanlı topraklarını da içeren bölgelerde yaptığı gezilerde antik kalıntıları ilk elden incelemesi, mimarlığını büyük oranda beslemiştir ve daha sonraki tasarımlarını şekillendirmiştir. Cockerell’ın, antik dönem eserleri üzerinde bilimsel çalışmalar yapması ve bunları ülkesine götürme çabası aynı zamanda ülkesinin siyasi sürecinin bir parçasıdır ki, British Museum’un önemli eserlerinin getirilmesinde ünlü isimlerden biri olmuştur. Gezerken daha çok antik kalıntılar üzerine yoğunlaşmış olsa da -bu çalışmada örnekleri sunulan- İstanbul resimlerinde görüldüğü gibi, aslında çevresindeki her şeyi yazınsal ve görsel olarak kayıt altına almak istediği anlaşılmaktadır. 19. yüzyıl İngiliz neoklasik mimarların en büyüklerinden biri olarak anılan Cockerell, Yunan canlandırmacılığını (Greek Revival) kavramını ilk kez kullanan önemli bir mimarlık tarihçisi, tapınak mimarisinden izler taşıyan özgün tasarımlarıyla yüksek bir düzeyin mimarı olmuş, ayrıca akademisyen olarak yaptığı yayınlar ve konferanslarla da heykel ve mimarlık alanına büyük katkı sağlamıştır. Onun kariyerinden izlenildiği gibi Yunan-Roma kültürünün yeniden canlandırıldığı dönemde aydınlar, bilim adamları ve sanatçılar için geziler önemli bir basamak olmuş, bu kapsamda Osmanlı toprakları da araştırma inceleme alanı haline gelmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20799 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20799 Mehibe ŞAHBAZ Dünya üzerinde her kültür diğeriyle daima alışveriş içindedir. Her millet, kendi kültüründen Dünya Medeniyetine az veya çok katkıda bulunur. Müslüman ve Türk olarak, bizim Dünya Medeniyetine tasavvufî yönden katkımız, Mevlânâ, Yunus Emre, Hacı Bektaş Velî gibi bir takım mutasavvıf düşünürler vasıtasıyla olmuştur. İslâm Felsefesinin teşekkülü Türk asıllı filozofların mevcudiyetine dayanmaktadır. Bunların arasında Mevlânâ önemli bir yer almaktadır. Mevlânâ, felsefesiyle evrenselliğin sınırlarını zorlayıp her dönemde söz sahibi olmayı başarabilmiş Türk düşünce ve kültür tarihinin abidevi şahsiyetlerindendir. Mevlânâ ’nın seçkin ve yol gösteren fikirlerine bütün insanlık bugün her zamankinden daha fazla ihtiyaç duymaktadır. Mevlânâ; sadece belli bir düzenin değil yaşanan ve yaşa¬nılacak olan her devrin insani modeli olmuştur. Onun asırlar ötesine ışık saçan düşünceleri, sadece yaşadığı imanı değil, yedi yüz yıldır renkleri, dilleri, dinleri, fikirleri ayrı bütün insanlığı aydınlatmış ve aydınlatmaya devam edecektir. Çalışmamızda Mevlânâ’nın İlim ve İrfan yolunda ulaştığı yüksek derecesinde düşünceleriyle büyük katkıları olan Tebrizli Şemseddin ile Mevlânâ arasındaki ilişki ele alınmıştır. Şems-i Tebrizi gibi vecd dolu bir derviş ile tanışmış ve sonrasında Mevlânâ’nın hayatının seyri değişmiştir. O bu serbest duygulu ve düşünceli dervişe sofiyane bir aşkla bağlanmıştır. Şems-i Tebrizi, Mevlânâ’yı zahiri bilgilerin çerçevelediği ilim ve ibadet dünyasından uzaklaştırmıştır. Ona duygu ve düşünce âlemlerinin geniş ve esrarlı ufuklarına doğru bırakmak kudretini göstermiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20711 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20711 Melih TINAL, Hüseyin BOZDAĞ Özellikle II. Meşrutiyet’in ilânından itibaren tartışılmaya başlanan köy öğretmeni yetiştirmeye yönelik öneriler Cumhuriyet dönemi ile birlikte olgunlaşarak köy enstitülerinin kuruluşunu sağlamıştır. Uygulanan eğitim sistemi incelendiğinde özgün nitelikleriyle dikkat çeken Cumhuriyet aydınlanmasının bu temel kurumlarından biri de 1937 yılında köy öğretmen okulu adıyla açılan İzmir-Kızılçullu Köy Enstitüsü’dür. Basın organlarında enstitü olarak nitelendirilse de köy enstitüsü adını alması yasal zemine kavuşmasını sağlayan 3803 numaralı kanunun 17 Nisan 1940 tarihinde kabul edilmesi ile gerçekleşmiştir. İlgili yasanın kabulünden kısa bir süre sonra yurt çapında açılmaya başlanan köy enstitülerinin amacı 40000 olarak tespit edilen köy öğretmeni ihtiyacını kısa sürede gidermenin yanı sıra bu öğretmenlerin aynı zamanda köye yararlı, köylüyü kalkındırabilecek donanıma sahip olmalarını sağlamaktır. Tüm enstitüleri kapsayan öğrenim programı 1943 yılında çıkarılmıştır. Bu tarihe dek enstitüler bölgesel özelliklerini de göz önüne alarak kendi öğrenim programlarını uygulamışlardır. Köy enstitüleri sistemini özgün olmaktan çıkaran öğrenim programı ise 1947 tarihlidir ve bu program ile enstitülerdeki iş içinde eğitim uygulaması eski önemini kaybetmiş, tarım ve teknik uygulamalarının ders saatleri azaltılarak kültür derslerine ağırlık verilmeye başlanmıştır. Kızılçullu Köy Enstitüsü 1937-1952 yılları arasında Türk eğitim sisteminde yerlerini alan eğitmenler, öğretmenler ve sağlık memurları yetiştirmiştir. Enstitü, 1952 yılında binalarının NATO’ya devredilmesiyle kapanmıştır. Bu makalede eğitmen kursu ve köy öğretmen okulundan enstitüye giden süreçte Kızılçullu Köy Enstitüsü’nün tarihçesi değerlendirilmeye çalışılmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20797 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20797 M. Murat YEŞİL Büyük Kafkas sıradağları Karadeniz’den Hazar Denizi’ne kadar 500 mil boyunca uzayan ve Avrupa ile Asya arasında kocaman bir set gibidir. 10. Yüzyıl coğrafyacılarından birisi olan al-Mas’udi, Kafkasya’ya, “Diller Dağı” adını vermiştir. Günümüzde Kafkaslarda çoğu tanınmış dil ailelerine mensup 50’den fazla dil konuşulmaktadır. Bu dillerin dışında Kafkasya’da tanınmış hiç bir dil ailesine ait olmayan, sadece bölgeye has 37 farklı dil de konuşulmaktadır. Bu özellik bu bölgede yaşayan kabileler arasında iletişim sorunları yaşanmasına neden olabilmektedir. 16. yüzyılın başlarında Dağıstan, İslami ilimlerin öğrenildiği bir merkez olmuş ve çok sayıda insan din bilimleri eğitimi almak için buraya gelmiştir. Bölgede Nakşiliğin yayılmaya başlamasıyla birlikte İslam dininin eğitim dili olan Arapça giderek daha çok insanın okuyup yazdığı bir dil haline gelmiş ve Dağıstan kabileleri arasında haberleşmelerde Arapça kullanılmaya başlanmıştır. 19. Yüzyılda Kuzey Kafkasya dağlı kabilelerinin işgalci Rus ordusuna karşı başlattığı bağımsızlık ve özgürlükmücadelesinin son lideri olan İmam Şamil, bu hareketin tüm Kafkasya’ya yayılmasını istemiş ve bu amaçla Kafkasya’da yaşayan Çerkez kabilelerini, bir kaç kez Ruslara karşı birlikte hareket etmeye davet etmiştir. Bu temaslardan olumlu bir netice çıkmayınca, İmam Şamil, en büyük Çerkez topluluğunun yaşadığı Kabarda’ya gitmiş, orada kendisini karşılamaya gelenlere hitaben yaptığı konuşmayla onları kendisiyle birlikte hareket etmeye ikna etmeye çalışmıştır. Arapça yaptığı konuşmalarla kitleleri harekete geçirebilen Şamil, Çerkezler arasında bu dilin yaygın olmaması nedeniyle konuşmasını Türkçe- Tatarca karışımı bir dil ile yapmak zorunda kalmıştır. Çerkez kabilelerinin bu dili de tam olarak anlayabildikleri kuşkuludur. Ortaya çıkan bu iletişimsizlik sorunu nedeniyle Şamil, Çerkezlerden beklediği ölçüde bir destek alamamıştır. Dış dünya ülkelerinden destek alamayan, içte de kabileler arasındaki iletişimsizlik sorunu nedeniyle saflarını sıklaştıramayan dolayısıyla Rus ordusu karşısında gittikçe güç kaybeden Kuzey Kafkasya’nın bağımsızlık ve özgürlükmücadelesi Gunip kalesinde sona ermiştir. 2026-07-16