https://turkishstudies.net/education?mod=sayi_detay&sayi_id=342 Turkish Studies-Educational Sciences tr 2026-07-16 <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Ankara Bilim &Uuml;niversitesi</p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Maltepe Kamp&uuml;s&uuml;</p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Maltepe Mahallesi Şehit G&ouml;nen&ccedil; Caddesi No: 5 &Ccedil;ankaya, ANKARA</p> <p style="margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>Web: </strong><a href="https://ankarabilim.edu.tr">https://ankarabilim.edu.tr</a></p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>Telefon:</strong> <a href="tel:4442228">444 22 28</a></p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>E-mail:</strong>&nbsp;<a href="mailto:info@ankarabilim.edu.tr">info@ankarabilim.edu.tr</a></p> https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20457 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20457 Banu Ayten AKIN Darbe veya ihtilal. Bir ülke yönetimini değiştirmek üzere anlam yüklenen iki sözcüktür. Darbenin halk tarafından yapılması durumunda sözcük devrim ya da ihtilal olur. İhtilal, sözlük anlamıyla; “bir devletin siyasal, toplumsal ve ekonomik yapısını kökünden değiştirmek ereğiyle girişilen silahlı halk hareketidir”. Bunun ordu tarafından gerçekleştirilmesi durumunda ortaya çıkan askeri darbe ise “bir ülkede askeri kuvvetlerin silah yoluyla yönetime el koyması” şeklinde tanımlanır. Ancak ihtilal sözcüğünün darbeyi yapanlar tarafından sıklıkla kullanıldığı görülür. Türkiye’de siyasi tarih, her on yılda bir gerçekleştirilen askeri darbelerle okunabilen bir tarihtir. 27 Mayıs 1960 darbesi. 12 Mart 1971 Muhtırası. 12 Eylül 1980 darbesi. 28 Şubat 1997 post-modern darbesi. 15 Temmuz 2016 darbe girişimi. Askerlerin oluşturduğu bir kurulun yönetimi olan cunta yönetimi, siyaseti etkilediği biçimde sosyal hayatı, ekonomiyi, kültürü ve sanatı da etkileyen bir yönetimdir. Cuntanın alanı ülkenin ekonomik ve siyasi birliğini bozan kuvvetler gibi görülse de cunta; baskıcı bir tutumla, aydın, sanatçı ve onun düşünme biçimleri üzerine odaklanır. Cunta dönemlerinde baskı, sanatçıların sürgün edilmesine, demokratik hak ve özgürlüklerin kısıtlanmasına, sokağa çıkma yasaklarına, sanatta sansüre, üniversitelerin özerkliğine, bilime ve bilimsel düşünceye indirilen darbe olarak karşılık bulur. Tiyatro; düşüncenin ifade aracı olan sözü kullandığı için ve insanı canlı bir buluşmaya davet etmesi dolayısıyla darbe yönetimlerinin en çok baskı uyguladıkları sanattır. Baskı dönemlerinde tiyatro sansürden önce oto-sansürle denetlenir. Görmemiş, duymamış, bilmiyor olmanın suskunluğu suya sabuna dokunmayan konuları beraberinde getirir. Farklı mekânlarda geçirilen olaylarla konuya uzak açı sağlanmaya çalışılır. Parodi kullanılması yaygınlaşır. Orta sınıf beğenisi ve popüler tiyatro önem kazanır. 12 Eylül 1980 darbesi yazarın önce susmasını ardından da ancak 10 yıl sonra konuyu anlamlandırmaya çalışmasını beraberinde getirmiştir. Konunun kendisi biz bu ihtilali neden yaptık gibi bir paradoks içerirken sanatçının yaşanan kayıplar, baskı, acı, anlamsızlık gibi duygu ve olguları irdelediği görülecektir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20400 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20400 Vesile ALBAYRAK SAK Osmanlı dönemi Türk edebiyatında dönemleri ele alınan padişahların adını taşıyan eserler ayrı bir grup oluşturmaktadır. İlk defa Yavuz Sultan Selim döneminde ortaya çıkan bu ad verme geleneği onun adıyla anılan tarihler ortaya koymuş, bu eserler “Selimnâme” olarak adlandırılmıştır. Ancak Kanuni Sultan Süleyman ve II. Selim’den sonra birkaç istisna dışında bu gelenek devam ettirilmemiştir. Büyük bir kısmı oğlu Kanuni Sultan Süleyman döneminde yazılan Selimnâmeler kısa süren saltanatı döneminde büyük başarılar elde eden Yavuz Sultan Selim’in hayatına ve bu devir olaylarının tespitine ışık tutmaktadır. Ne var ki Osmanlı tarihinin tartışmalı konularından biri olan Yavuz Selim’in tahta geçişi meselesi hâlâ sonuca bağlanamamış konular arasında yer almaktadır. Kısa süren saltanatı döneminde önemli işler başaran Yavuz Selim’in (1512-1520) babasıyla Çorlu yakınlarında karşı karşıya getirilmesi, kardeşleriyle giriştiği taht mücadelesinin babasına karşı başkaldırı olarak algılanması ve suçlu görülmesi tarihî bir talihsizlik, bir haksızlık mı yoksa hakikatin değişmez yüzü müdür tartışmaları şüphesiz daha çok devam edecektir. İşte tam da bu noktada Yavuz Selim’in hayatını mihver alarak yazılan gayet mevsuk tarihî ve edebî eserler olan Selimnâmeler devrin olaylarına ışık tutmaktadırlar. Çalışmamızda Osmanlı tarihinin bazı kere eksik bıraktığı noktaları tamamlayan belgeler niteliğinde olan Selimnâmelerin Yavuz Sultan Selim’in taht mücadelesindeki bakış açıları ele alınacaktır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20354 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20354 Melek ALPAR Askeri darbe, bir ülkede silahlı kuvvetler mensuplarının silah zoru ile ülke yönetimine el koymasıdır. Çeşitli maksatlarla yapılsa da, günümüzde güçlü devletlerin başka ülkeler üzerinde amaçlarını gerçekleştirmek ve kendilerine bağlı yönetimler oluşturmak maksadıyla bu tür darbe girişimlere destek sağladıkları bilinmektedir. Bu kapsamda özellikle II. Dünya Savaşından sonra dünyada yüzlerce darbe veya darbe girişimi meydana gelmiştir. Benzer durum Türkiye için de geçerli olup demokrasiye geçiş yıllarından başlayarak seçilmiş yönetimi esas alan, bazıları başarılı olan birçok darbe girişimi ve müdahale meydana gelmiştir. Bunlardan sonuncusu olan 15 Temmuz 2016 darbesi sebep ve sonuçları itibarıyla daha önceki darbe girişimleriyle benzerlik ve farklılıklar taşımaktadır. Her şeyden önce devlet içerisine yıllarca sızmış, kendini gizlemeyi başarmış ve devlet imkânlarından yararlanarak sivil asker gözetmeksizin devletin silah ve teçhizatını kullanmaktan çekinmeyen bu girişimde, yüzlerce kişi hayatını kaybetmiş, binlerce insan yaralanmıştır. Darbe girişimi Türk Halkının, ordusunun ve güvenlik güçlerinin güçlü direnişiyle önlenmiş ve Türkiye büyük bir tehlike atlatmıştır. Darbeler demokratik düzene karşıdır. Sürekli demokrasiyi gündeme getiren bazı Batılı ülkelerin darbeyi kınama ve darbeye karşı çıkma yerine sanki darbenin başarısız olmasından rahatsızlık duyar gibi tavır almaları ise hayret verici olmuştur. Bu husus öncelikle üzerinde durulması gereken bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Darbedeki asıl amaç Türkiye’yi güvensiz bir ülke olarak göstermek ve toplumda infial ve huzursuzluk yaratmaktı. Her ne kadar alınan tedbirlerle hafifletilse de bu girişim Türk Ekonomisine önemli oranda darbe vurmuş ve büyümesini geciktirmiştir. Diğer yandan darbe sonucu birçok alanda, özellikle de üç alanda kırılma yaşanmış ve güvensizlik oluşmuştur. Bunlardan birincisi ordunun kendi içinde kırılması ve güvensizlik, ikincisi ordu halk ilişkilerinde güvensizlik ve kırılma, diğeri ise dini kırılmalar ve güvensizliktir. Ülkeyi sosyo-ekonomik olarak etkileyen ve birçok alanda kırılmalar yaratan bu darbe girişiminin iyi analiz edilmesi ve geleceğe yönelik olarak tekrar etmemesi için bu sonuçlardan yararlanılması gerekmektedir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20499 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20499 Hatice ALTUNOK, Fatma Gül GEDİKKAYA Askeri darbe, askerlik mesleğince benimsen emir-komuta zinciri zihniyetine tabi, dolayısıyla eyleminde ve söyleminde şiddet barındıran, toplumsal ve siyasal alana müdahaledir. Bu müdahale toplumların demokratikleşme yolundaki adımlarını durdurur ve geriletir. Askeri darbelerin yaşandığı ülkelerde siyaset ve yönetim, darbe ihtimali ile her zaman kıskaç altındadır. Bu ihtimal bireylerin hafızalarının bir köşesinde saklanır. Darbenin etkisi, sadece hafızalarda değil, toplumsal alanı düzenleyen en önemli metinlerde, anayasalarda da saklıdır. Türkiye’de anayasaların oluşturulması, darbeler sonucunda olmuştur. Bu anayasalar, darbe mimarı askeriyenin kendi özerklik alanını toplum karşısında güçlendiren düzenlemelerini de bol miktarda içermektedir. Eğitim, sağlık, barınma, personel rejimi gibi pek çok açıdan farklı uygulamalara tabi olan askeri kesimin yaptığı ve yaptırdığı darbe ürünü anayasalar ayrıca askere özgü yargı kurumlarını da oluşturmuştur. Böylelikle devletin temeli olan yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerinden diğerlerini denetleyebilme niteliğine haiz yargı kuvvetini kendisi için özerkleştirmiştir. Askeri bürokrasi askeri yargı mevzuat ve kurumlarını, 1960 ve 1980 darbeler sonrası Anayasaları ile sivil yargı alanının karşısında üretmiştir. Bu çalışmada Türkiye’de 1960 darbesi, 1971 muhtırası, 1980 darbesi ve 2016 darbe girişimi sonrasında askeri yargı kurumlarının nasıl şekillendiği açıklanmıştır. Askerin özellikle yargı alanında etkinliğini kuvvetlendirecek kurumlar oluşturarak, sivil bürokrasi aleyhine özerklik alanını genişlettiği gözlenmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20374 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20374 Recep ARDOĞAN Bu makalede, İslam siyasî düşüncesinde devlet başkanı ve hükumetin görev başına gelmesinin meşru yolunun ne olduğu, meşru yolla hükümetin nasıl değiştirilebileceği, darbe yoluyla iktidarı ele geçiren siyasetçi ve bürokratların durumunun ne olduğu ele alınacaktır. Bu konu, kelam ilminde ve fıkıh'ta ele alınan önemli bir meseledir. Bununla birlikte, klasik ya da yeni çalışmalarda, görebildiğimiz kadarıyla, müstakil olarak ve etraflıca incelenmemiştir. Bu mesele, teorik olarak tartışılmıştır. Ancak, tarihsel şartlar ve imkânsızlıklar tartışmaları etkilemiştir. Kimi âlimlerin darbe yönetimini tanımanın doğru olacağını söylemeleri bu olguyla ilgilidir. Onlardan bazıları meseleyi, acımasız dikta yönetimi altında tartışmışlardır. Onlar, önceki kadar zalim darbe yönetimlerine şahit olmuşlardır. Zulmü önlemenin mümkün olmadığını görmüşler, bu nedenle darbe yönetimini, şartlar değişine kadar tanımanın doğru olduğunu söylemişlerdir. Ancak bu konudaki en çarpıcı izah, darbe yönetimine rızanın leş veya domuz eti yemek gibi olduğudur. Leş yemek, normalde haramdır. Ancak açık nedeniyle ölüm tehlikesi söz konusu olunca, yenebilir. Ancak, hayatta kalmayı sağlayacak miktarda yenebilir. Daha fazlası yine haramdır. İşte meşru yoldan iktidara gelmemiş yöneticilerin durumu da böyledir. İslam'a göre zulme rıza zulümdür. Meşru yoldan iktidara meşru yollarla gelmemiş, insanlara zulmeden bir yönetime katlanmak da yanlış ve zulümdür. İslam'ın aslî kaynakları açısından yaklaşıldığında şu sonuca ulaşılmıştır. İslam siyaset düşüncesinde, halifelik üzerinde birleşilmiştir. Ancak İslam'ın ilke ve ideallerine daha yakın yönetim şekli, anayasal demokrasidir. Bireylerin katılım haklarına sahip olduğu, devlet başkanının seçim ve güvenoyuyla yönetimi üstlendiği düzendir. Bu konunun bundan sonra sadece önceki âlimlerin görüşleri, içtihat ve istidlalleri ile incelenmesi eksiklik olacaktır. Konuya Kur'an'ın ilkeleri ve İslam'ın hedefleri açısından yaklaşılmalı, buna uygun yönetim şekli akl-ı selim, ilim ve sağduyu ile tespit edilmelidir. Altı çizilmesi gereken bir nokta da klasik dönem âlimlerinin, daha büyük mahzurlardan kaçınmak üzere itaat edilebileceğini söylediği cuntalar (teğallub imameti) ile bugünün uluslararası güçlerin, Batılı ülkelerin gizli servislerinin kullandığı cuntalar çok farklıdır. Bu cuntalara karşı seferberlik gerekmektedir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20624 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20624 Levent AYDIN, Dilek ÇETIN Türkiye’nin darbeler tarihinde, 15 Temmuz darbe girişimi niteliği, tasarımı, yapısı ve uygulanması bakımından daha önceki Mayıs 1960 ve Eylül 1980 darbelerine göre temelde önemli farklılık göstermektedir. En önemli fark, 15 Temmuz darbe girişiminde önceki darbelerin aksine iktidarda olan hükümetin darbe girişimiyle el değiştirmemiş olmadığı gibi darbeye girişiminin başarısız olmasında aktif rol oynamıştır. Bu nedenle, 15 Temmuz başarısız darbe girişimi, Türkiye'yi yeni bir ekonomik ve siyasi istikrarsızlığa sürüklemeyi başaramamıştır. Bunda, medya ve iletişim araçlarının da etkin kullanmı, halkın darbeye karşı zamanında tepki vermesine veya direnmesine yardımcı olduğunu ve darbe girişiminin başarızlığa uğramasında önemli bir rolu ve payı olduğunu söylemek gerekir. Darbe ve girişimlerinin ekonomi üzerindeki etkilerini analiz etmek için bu makalede yer alan ekonometrik analizlerde hem yıllık hem de günlük veriler kullanılmıştır. Makalenin amacı 1960 ve 1980 darbelerinin ekonomik etkilerini ortaya koyarak sözkonusu darbeleri 15 Temmuz darbe girişimi ile ekonomik yönden karşılaştırmaktır. Sonuçlar, 15 Temmuz darbe teşebbüsünün yıllık veri ekonometrik analizi ile reel GSYİH üzerinde çok az veya kısa dönemli olumsuz bir etkisi olduğunu gösteriyor. Günlük analizde, kısa vadeli (anlık veya günlük) etki, döviz kurundaki ve borsadaki artıştan kaynaklanmaktadır. Uzun vadede (6 aylık dönemde) ise hem döviz kuru hem de faiz oranları üzerindeki etkisi kalıcı olarak artmış görülmektedir. Sonuç olarak, 15 Temmuz 2016 darbe girişiminin etkisi 1960 darbesinin onda biri ve 1980 darbesinin ise beşte biri kadar olduğu söylenebilir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20565 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20565 Mustafa Burak ÇELEBİ, Faruk TEMEL Yirmibirinci yüzyılın hemen başında, demokratik adımların atıldığı, vesayet odaklarının gücünü yitirdiği düşünülen ve özellikle de “kitle iletişim ve bilgi çağı” olarak adlandırılan dönemde son derece düşük bir ihtimal verilen askeri darbe, Türkiye’de 15 Temmuz gecesi diğer darbelerden çok farklı bir biçimde gerçekleştirilmiştir. Darbenin nitelikleri ile beraber sonrasında yaşanan gelişmeler de Türkiye için farklı sonuçlar doğurmuştur. 15 Temmuz gecesi ordu içerisinde yapılanan FETÖ üyesi teröristlerin başlattığı darbe girişimi sivil halkın karşı duruşuyla bastırılırken geride 247 şehit ve binlerce gazi bırakmıştır. Elbette 15 Temmuz’u geçmiş muhtıra ve darbe girişimlerinden ayıran en önemli etken, milletin karşı darbeyi gerçekleştirmiş olmasıdır. Bunun yanı sıra 15 Temmuz’un sebebi, sonuçları, failleri ve yöntemi birçok açıdan analiz edilmeyi hak etmektedir. Çalışma iki yaklaşımı benimsemektedir. Birincisi Türkiye tarihinde gerçekleşen darbeler ve arkasından gelişen anayasal süreçlere ilişkin karşılaştırmalı bir değerlendirmeyi içermektedir. İkinci yaklaşım ise 15 Temmuz darbesinin başarısızlığı ve karşı darbenin gerçekleşmesinde rol oynayan siyasal ve toplumsal bir çözümlemeyi kapsamaktadır. Bu çerçevede çalışmada ilk olarak; kavramsal tanımlamalara yer verilecek, daha sonra Türkiye’nin yaşamış olduğu geçmiş darbeler, muhtıralar, darbe girişimleri ve bunların sebep oldukları anayasal-siyasal yapı, benzerlikler ve farklılıklar bağlamında karşılaştırmalı bir yöntemle incelenecek ve son olarak; 15 Temmuz darbe girişiminin milletin karşı darbesine evrilmesinin nedenleri, toplumsal ve siyasal açıdan analiz edilecektir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20372 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20372 Eray EĞMİR, Halit ÇELİK Türkiye’nin birçok sahada dünyaya açılması sonucu eğitim kurumlarımızda ve özellikle de yükseköğretimde uluslararası öğrencilerin sayısı gittikçe artmaktadır. Bu bağlamda bir cazibe merkezi haline gelmeye başlayan Türkiye’de lisans öğrenimlerini gerçekleştirmek isteyen öğrenciler öncelikle Türkçe öğretimine tabi tutulmaktadır. Yabancı dil öğretiminde dilin yapısının yanında kültürel unsurların da öğrenciye transfer edildiği göz önüne alındığında, o dili öğrenen birey bir müddet sonra öğrendiği dili oluşturan kültürel dokuyu da özümsemektedir. Türkçenin öğretildiği öğrenciler de bir süre sonra bu kaynak kültüre ilişkin kodları fark etmeye ve kültüre kaynaklık eden toplumsal olaylara karşı bir hassasiyet edinmeye başlarlar. Ülkemizin 15 Temmuz 2016 tarihinde yaşamış olduğu hain darbe girişimi bu açıdan bakıldığında uluslararası öğrencilere yönelik etkiler de yapmıştır. Bu çalışmada bir devlet üniversitesinin Türkçe Öğretim Merkezi’nde öğrenim gören 26 uluslararası öğrencinin 15 Temmuz darbe girişimine ilişkin görüşleri konu edilmiştir. Bulgular incelendiğinde öğrencilerin darbe girişimine dair yüksek bir farkındalığa sahip oldukları belirlenmiştir. Öğrenciler bu olayın kendilerini korkutup endişelendirdiğini ancak ilerleyen saatlerde girişimin başarısız olduğunu duyunca mutlu olduklarını ifade etmişlerdir. Ayrıca Türk halkının bu hain girişim karşısındaki sağlam direnişi ve birlikteliği ile cesaretini ve vatanseverliğini kanıtladığını belirtmişlerdir. Bununla birlikte Türkiye’yi kendi vatanları gibi gördüklerini, darbe girişiminin karşısında ve Türk halkının yanında olduklarını ve bu darbe girişiminin kendi ülkelerinde de lanetlendiğini ifade etmişlerdir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20295 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20295 Oğuzhan EKİNCİ Almanya Birinci Dünya Savaşı’ndan mağlup ayrılmış, hemen arkasından monarşi yıkılmış ve cumhuriyet ilan edilmiştir. Fakat 1933 tarihinde Adolf Hitler’in iktidara gelmesine kadar devam eden ve Weimar Cumhuriyeti diye adlandırılan bu dönem, başlangıcından itibaren birçok ciddi sorunla karşılaşmıştır. Bu makalede incelenecek olan Kapp Darbesi de Weimar Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında rejimin geleceğini tehdit eden en önemli olaylardan birisi olmuştur. Kapp Darbesi, Weimar Cumhuriyeti’nin siyasal kültürüne büyük bir zarar vermiştir. Düzenli orduya bağlı askeri birliklerin darbecilere karşı bekle gör taktiği izlemeleri cumhuriyetçilerde ve özellikle sosyal demokratlarda orduya karşı bir güvensizliğin doğmasına sebep olmuştur. Bununla beraber hükümetin darbecilere karşı genel grev çağrısı yapması ve halktan silahlanarak kendisiyle birlikte hareket etmesini istemesi, orduda hükümete karşıt bir tutuma sebep olmuştur. Böylece savaş sonrası oluşturulan “cumhuriyet-asker dayanışması” akamete uğramış ve siviller ile askerler arasındaki güven ilişkisi zedelenmiştir. Bu durum, hem ordunun çıkarları için çaba sarf eden birçok sosyal demokratı hem de cumhuriyetten yana olan birçok ordu mensubunu hayal kırıklığına uğratmıştır. Bununla birlikte hükümetin darbecilere karşı ayrıntılı bir soruşturma başlatmaması ve darbecilerin yurt dışına kaçmalarına göz yumması halkın tepkilerine neden olmuştur. Aşırı milliyetçi ve militaristler tarafından düzenlenen bu darbe girişimi başarısız olmasına rağmen sonuçları açısından önemli gelişmelere yol açmıştır. Makalede Türk ve Alman kaynakları ışığında Kapp Darbesi’nin cereyan ettiği dönemin ruhunu da yansıtacak bir şekilde Kapp Darbesi’nin sebepleri, aktörleri ve sonuçları ortaya konulacak ve tartışılacaktır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20502 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20502 Mehmet EVKURAN 15 Temmuz darbe girişimi ve ardından yaşanan olaylar, Türkiye’de din-devlet-toplum ilişkilerini yeniden düşünmeyi zorunlu kılmıştır. Müslüman iyimserliğinin de aşındığı bu süreçte, ‘dindar kişi güvenilirdir.’ sözü de anlamını kaybetti. FETÖ’yü anlamak, kaçınılmaz olarak kurumsal ve kuramsal bir öz eleştiriyi zorunu kılmaktadır. Fetullah Gülen’in kişilik yapısı, mehdilik ve seçilmişlik düşüncesi, hareketine çizdiği yol Sünnîlik içinde Batınîlik oyunu oynadığını ortaya koymaktadır. Özellikle açıklanmamış mehdilik-mesihlik iddiası, kendi elit tabanında sabit bir inanç haline gelmiştir. Her düzlemde kendini bir ‘hizmet hareketi’ olarak tanıtan bir dinî bir yapılanmanın çok yönlü bir terör örgütüne dönüşümü, dış desteklerin yanında ideolojik hazırlığa da bağlıdır. Örgüt, güçlendikçe kendisini diğer dinî oluşumlardan net biçimde ayırmış, İslam’ın en doğru temsilcisi olduğu düşüncesini açık ya da örtük biçimde ifade etmiştir. Darbenin teolojik meşruiyeti, temelde Fetullah Gülen’in kişisel seçilmişliği inancı üzerine kurulmuştur. Örgütün seçilmişliği ve imtiyazı da liderinin seçilmişliğinden gelmektedir. Fetullah Gülen, söylemlerinde ve yazılarında Sünnî kimliğe açık vurgularda bulunmuştur. Ancak başını çektiği hareket inanç ve davranış olarak incelendiğinde Sünnîlikten bir kopuşu ifade etmektedir. Müslüman-Sünnî toplumda takiyye uygulamalarına ısrarla devam etmiş ve bunu fırsatçılık ve ilkesizlik olarak normalleştirmiştir. İkinci olarak Müslüman toplumunun iktidarı ve toplumu ile çatışmaktan kaçınmamıştır. Oysa Sünnî siyasal gelenekte otorite ile çatışma, büyük fitneler doğurcağı için onaylanmamıştır. Son olarak da Müslüman olmayan güçlerle yakın ve sıkı ilişkiler kurmuştur. Öyle ki bu ilişkiler onu, Müslüman coğrafya aleyhine ittifaklar kurma noktasına götürmüştür. 15 Temmuz sonrası süreçte nasıl bir din politikası izleneceği konusu çok tartışılan konulardandır. Şimdilik güvenlik eksenli çözümler öne çıksa da orta vadede demokrasiyi ve çoğulculuğu merkeze alan politikalara dönüş yapılması beklenmektedir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20501 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20501 Emrullah FATİŞ Mehdi, mesih, kutup, abdal gibi kavramların halk arasında yayılması, aslında dindışı bir projenin yürütülmesi ile yakından ilgilidir. Projeyi yürütecek kişiye kısaca kutsal üstat adını verebiliriz. Kutsal üstat, kimi zaman tanrı rolüne, kimi zaman tanrının alt kategorisine büründürülmüş, olağanüstü güçler taşıyan, yerine göre gaybî konuları bilen bir lider konumundadır. Bu liderin etrafındaki kişilere, projeyle bağlantılı roller verilebilmektedir. Bir kişiyi kutsal üstat konumuna taşıyabilmek için, halka hurafelere dayalı bilgiler öğretilmekte ve bu bilgilerin peygamber ya da vahiy kökenli olduğu yönünde deliller sergilenmektedir. Makalemizde bu delillerin ve proje yürütücüsü kutsal üstadın asılsızlığını, bu alanda sağlam vahye dayalı bir bilginin bulunmadığını anlatmaya çalıştık. Örgütle ilişiği olmayan kişiler kutsal üstat ilan edilmişse bu üstatlardan örgütle bağımlı olanlarını hakiki diğerlerini sahte ilan ederek kendi hurafelerine yer açmaya çalışan kişilerin hatta akademisyenlerin bulunmuş olması vahametin hangi düzeyine gelindiğinin göstergesidir. Babadan oğula geçen Hz. Muhammed’le ilgili maneviyat vardır deyip kutsal üstatlarına pay çıkarmaya çalışanlar muhalif kutsal üstatlara maneviyattan pay kaptırmayıp onları sahte ilan etmektedirler. Maneviyatın babadan oğula intikali bağlamında hakiki varis-i Muhammedî olanların Hz. Peygamberle görüşmeleri mümkündür iddiası bir hurafe olup bu hurafeye sahip çıkanlar FETÖ’nün kalkış noktasına zemin hazırlamışlardır. Eğer bunu doğru kabul edecek olursak Hz. Nuh’un isyankâr oğlunu hangi kategoriye dâhil edeceğiz? “Mehdi”, “Mesih”, “Kutup” “Abdal”, zannî haberler batağı üzerine inşa edilmiş kavramlardır. Kısaca makalemiz bu tür kavramlar üzerinden din sömürüsü yapanların ve örgüt kuranların eleştirisine yönelik içerik taşımaktadır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20489 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20489 Fatma Neval GENÇ Türkiye’nin siyasi ve idari tarihi darbeler ve muhtıralar gibi askeri müdahalelerle şekillenmiştir. Bu askeri müdahalelerin dönemleri, aktörleri farklı olsa benzerlik taşıyan yönleri fazladır. Bu makaledeki bakış açısıyla bu türden askeri müdahalelerin tümü siyasi, idari ve toplumsal yapının olağan seyri dışında gelişen, olağan dışı, iktidarın ve devletin varlığını tehdit eden, beklenmeyen, belirsizlik düzeyi yüksek, acil karar vermeyi gerektiren, kamu hizmeti sunumunu kesintiye uğratan kriz, siyasi kriz niteliğinde olaylardır. Kriz ve kriz yönetimi perspektifinden bakıldığında hepsinde krizin oluşma, gelişme, kriz anı, kriz sonrası dönemler vardır. Darbe, muhtıra öncesi dönemler basın ve dönemin siyasi, askeri aktörlerinin söylemlerinden yola çıkılarak; krizlerin hazırlayıcıları gerek uluslararası gerekse ulusal siyasal iklim izlenerek incelenebilir. Bu anlamda kriz ortaya çıkmadan önce sinyalleri zamana yayılmış olarak basından da takip edilebilir. Krizin oluşum aşaması olarak nitelendirilen bu aşama bastırılmazsa, krizin gelişme aşaması, örgütsel performansta bozulma, karmaşa ile ortaya çıkar. Her kriz bir iletişim sürecini takip eder. Krizin hazırlayıcıları, kriz anı ve sonrası süreçte dönemin hâkim kitle iletişim araçları aracılığıyla halka ulaşılmaktadır. Ulusal literatürde askeri müdahale ve darbelerin siyasi, sosyal ve ekonomik etkileri üzerine yapılmış çalışmalar bulunsa da siyasi krizleri, kriz yönetim süreci, kriz iletişimi açısından inceleyen bir çalışmaya rastlanmamıştır. Türkiye’de seçilmiş siyasi krizlerde iletişiminin konu edildiği bu çalışmada, öncelikle kriz, kriz yönetimi ve kriz iletişimi kavramları üzerinde durulmakta, kriz yönetimi çerçevesinde iletişim ve koordinasyonun rolü ve önemi, kriz iletişiminin ne anlama geldiği, krizlerde başarılı bir iletişim sürecinde bulunması gereken özellikler incelenmektedir. Kriz iletişimi açısından değerlendirildiğinde iletişimde hedef kitlenin mevcut iktidar, halk ve dönemin uluslararası aktörleri olduğu, iletişim kurma/açıklama yapmada genellikle darbe veya muhtıranın en önemli isimlerinin (28 Şubat ve 15 Temmuz hariç) basın yoluyla açıklama yapması yönteminin kullanıldığı anlaşılmaktadır. Çalışmada kriz iletişiminin dört farklı uygulama odağından medya ile iletişim bağlamında Türkiye’de askeri darbe ve muhtıra olarak ortaya çıkan 27 Mayıs 1960 darbesi, 12 Mart 1971 muhtırası, 12 Eylül 1980 askeri darbesi, 28 Şubat süreci ve 15 Temmuz 2016 darbe teşebbüsü kriz yönetimi ve kriz iletişimi, kullanılan iletişim araçları, söylemler, hakim ideolojileri vb açısından incelenmiştir. Çalışmada krizin ortaya çıkması, kronolojisi, temel aktörleri, gerekçeleri, her bir müdahale bildirisinde yer alan temel argümanlar, gerekçeler, kullanılan iletişim araçları incelenmiş ve çalışma sadece bahsedilen siyasi krizler ile sınırlandırılmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20577 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20577 Özcan GÜNGÖR, Abdullah HACIBEKİROĞLU Medya, çağımızda bilgi ve algının insanlar nezdinde değer kazanması için oldukça etkili araçlar bütünüdür. Bilinir ki medya aynı zamanda devletin ideolojik aygıtı olarak da görev yapmaktadır. Bu görev, temelde ideolojik okumalarla gerçek bilgiyi saklayarak istenilen yönde algı yanıltması olabilmektedir. 15 Temmuz darbe girişimi Mısır ve dünyanın başka ülkelerindeki medyada farklı şekillerle yer aldığı gözlenmiştir. Mısır Ortadoğu’da oldukça etkili ve diğer Arap ülkelerini etkileyebilen bir güce sahiptir. Ancak son yıllarda meşru hükümetin darbeyle devrilmesi ve Türkiye’nin askeri cuntaya karşı tavrı, Mısır hükümetinin Türkiye aleyhine siyasi tavırlar almasına neden olmuşa benzemektedir. Mısır Türkiye’nin bu tavrından sonra her platformda Türkiye aleyhine hareket eder görünmektedir. 15 Temmuz darbe girişimi sonrası BM’de alınmak istenen kınanma kararını da bloke ederek bu tavrını göstermiştir. Mısır hükümetinin bu tavrının medyaya yansımıştır. İşte bu çalışmada, 15 Temmuz darbe girişiminin Mısır medyasında yer alışının içerik analizi yapılmaya çalışılacaktır. Çalışma yöntemi nitel bir desen olmakla birlikte, çalışmada Mısır’ın siyasal ve kültürel farklılıkları dikkate alınarak kişi ve kurumlar seçilmiştir. Çalışmada ülkenin önemli gazete yazarları ve aktör siyasi yapılarının açıklamalarının içerik analizleri yapılarak Mısır medyasının 15 Temmuz darbe girişimine karşı verdikleri refleksler anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmada resmi ve yarı resmi gazetelerin darbe olmuş gibi haber yaptıkları daha sonra da “tiyatro” vb. söylemlerle Türk halkının demokrasiye sahip çıkarak darbeyi püskürtmelerini küçümsedikleri görülmektedir. Bunun yanında liberal ve İslami değerleri öne alan yazarların darbeye karşı Türk halkını destekledikleri bunu da demokratik değerler veya İslami kardeşlik düşüncesiyle yaptıkları anlaşılmaktadır. Bunun yanında Selefi parti örneğinde görüleceği üzere çekingen tavırla darbe karşıtı söyleme sahip tutumlar sergilendiği izlenimi de dikkat çekicidir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20476 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20476 Servet HALİ, Selcan RENCUZOĞULLARI Darbeler, demokrasiyi baltalayan eylemlerdir. Cumhuriyet tarihimiz günümüze kadar pek çok darbe ve darbe girişlerine tanık olmuştur. Ülkemiz son olarak 15 Temmuz 2016 tarihinde bir grup asker tarafından darbe girişimine maruz kalmıştır. 1997 darbesinden bu yana 19 yıl aradan sonra ilk askeri darbe girişimi 16-17 Temmuz 2016’da gerçekleşmiş ve başarılı olamamıştır. Türk Silahlı Kuvvetleri ve Emniyet Genel Müdürlüğünün gerçekleştirdiği operasyonlar sonucu, 16 Temmuz sabahında askeri darbe bastırıldı ve askerler silahları ile birlikte teslim oldu. Bu askeri darbe girişiminde halka ateş açıldı birçok kişi hayatını kaybetti ve birçok asker şehit oldu. Şimdiye kadar hiç görülmemiş bir durum olarak tarihte ilk defa Türkiye Büyük Millet Meclisi bombalandı.15 Temmuz gecesi gerçekleştirilen askeri darbe girişimi başarısızlıkla sonuçlanmış olsa da ülkeyi siyasi, sosyal, ekonomik, psikolojik açılardan etkilemiştir. Her öğretmen adayının ülkesini ve halkı ilgilendiren, özellikle de güncel olayların takibi açısından bilinçli olması gerekir. Çalışmamızın amacı, darbelerin ortaya çıkardığı siyasi ve sosyal etkilerin tarih öğretmen adayları tarafından farkındalık durumunun araştırılmasıdır. Bu çalışmada karma model ve genel tarama modeli kullanılmıştır. 5’li likert tipinde ölçek geliştirilmiştir. Örneklem grubu uygun örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Çalışmanın örneklemini, Mustafa Kemal Üniversitesinde pedagojik formasyon öğretimine devam eden tarih öğretmen adayları oluşturmaktadır. Tarih öğretmen adaylarının 15 Temmuz 2016’da gerçekleştirilen darbe girişimiyle birlikte tekrar gündeme gelen darbelerin siyasi ve sosyal etkisine yönelik farkındalık düzeyini ölçmek için “Askeri darbelerin siyasi ve sosyal etkisi farkındalık ölçeği” geliştirilmiştir. Ölçeğin ilk kısmında demografik değişkenler yer alırken, ikinci kısmında darbeler ve darbelerin siyasi ve sosyal etkisi hakkında görüşlerin alınacağı maddeler yer almıştır. Elde edilen bulgular neticesinde tarih öğretmen adaylarının darbelerin siyasi ve sosyal etkisi hakkındaki farkındalık düzeyleri değerlendirilmeye çalışılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmen adaylarının Darbelerin Siyasi ve Sosyal Etkisi Anketine verdikleri yanıtlardan darbe konusunun işlenmesinde mezun olunan okul, cinsiyet ve yaşadığı yer değişkeninin anlamlı bir etkisinin olmadığı, öğretmen adaylarının darbelerin hiçbir zaman desteklenmemesi gerektiği, halkın devletin yanında yer aldığı, darbecilerin yargılanması gibi maddelere katılımın çok yüksek oranlı olduğu görülmektedir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20294 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20294 Murteza HASANOĞLU, Asim MEMMEDOV Soğuk Savaş döneminin sona ermesi ile başlayan yeni süreçte Avrasya’nın merkezinde yer alan Orta Asya ve Kafkasya bölgeleri doğal kaynakları, jeopolitik konumu ve iç çatışmalar sebebiyle dünyanın gündemine oturmuştur. 1991-2001 yıllarını kapsayan on yıllık periyotta bölgeye ilgi gösteren dış aktörler (Rusya Federasyonu dışında), daha çok doğal kaynaklar ve ekonomik beklentiler doğrultusunda hareket etmişler. 2001 yılından sonra ise bölgeye olan ilgi ekonomik beklentilerin ötesine geçmiş ve güvenlik başta olmak üzere farklı bileşenleri olan, küresel ve bölgesel güçlerin katıldığı bir güç mücadelesine dönüşmüştür. ABD’nin Afganistan operasyonları kapsamında Kafkasya ve Orta Asya’da askeri kazanımlar elde etme doğrultusunda girişimlere başlamasını takiben, 2003 yılında Gürcistan’da ve 2005 yılında Kırgızistan’da yönetim değişiklikleri yaşanmıştır. Bu yönetim değişikliklerinin Avrasya coğrafyasında giderek hızlanan hegemonya mücadelesine etkisi, Orta Asya ve Kafkasya bölgelerinin siyasi, ekonomik ve askeri yapısına yansımaları araştırılması gereken önemli konular kapsamında değerlendirilebilir. ABD Enerji Bakanlığı tahminlerine göre dünya çapında talep 1997-2020 yılları arasında %60’den fazla artacaktır. Gerek Azerbaycan, gerekse Orta Asya enerji kaynaklarına erişme ve onun potansiyel gerginliğini paylaşma, ulusal özlemleri alt üst eden, ortak çıkarları yönlendiren, tarihsel iddiaları yenileyen, emperyal ve yayılmacı-müdahaleci istekleri yeniden canlandıran ve uluslararası rekabeti kızıştıran hedefleri temsil etmektedir. XX. yüzyılın son on yılından başlayarak, günümüze kadar geçen süreçte, Orta Asya ve Kafkasya`yı da kapsayacak şekilde geniş Orta Doğu haritasında sadece bölgesi için değil, tüm insanlık siyasi tarihi açısından önem taşıyan askeri, politik ve ideolojik kırılmalar ve değişimler yaşanmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20125 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20125 Mustafa KABATAŞ Darbe tüm dünyada olduğu gibi ülkemizin de başlıca sorunlarından biridir. Darbeyi tanımlayacak olursak: Bir ülkede silahlı kuvvetler mensuplarının silah zoru ile ülke yönetimine el koyması. Hükûmetlerin, ekonomik ve sosyal sorunları çöz-mekte başarısız oldukları iddiası, cuntacılar tarafından askeri darbelerin başlıca sebebi olarak gösterilir. Zaman zaman ordu tarafından hükûmetlere verilen muhtıralar da darbe benzeri sonuçlar doğurabilir. Darbeler siyaset tarihinin uzun zamandır bir parçasıdır. Örneğin Roma İmparatoru Jül Sezar bir darbe kurbanı olmuştur ve bazı Roma imparatorları iktidara darbeyle gelmiştir. 1799'da Napolyon da Fransa'da iktidarı bir darbeyle ele geçirmişti. Antik Yunan ve Hindistan kentlerinde darbeler fazlasıyla yaygındı. Darbeler 20. yüzyılda yaygın biçimde Latin Amerika'da Arjantin, Şili, Asya'da Birmanya, Afrika'da ve Avrupa'da Yunanistan, Asya'da Türkiye gibi özellikle gelişmekte olan ülkelerde gözlenmiştir. Her ne kadar darbe ve darbe girişimlerini hiçbir ülke yaşamak istemese de özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde bu olaylar yaşanmış ve büyük neticeler doğurmuştur. Darbe yaşanan tüm toplumlar, hemen hemen her düzeyde değerlerini yitirmiş, her türlü toplumsal ilişki parasal ilişkiye ve çıkar ilişkisine dönüştürülmüştür. Bireysel ailelerin üyelerini de içine alan bu çürümüşlük, her türlü toplumsal faaliyetin en önemli engeli durumuna gelmiştir. Toplumsal güvensizlik, çürümüşlük, yozlaşma, bir yandan tüketime yönelik yasa dışı yaşam istemleriyle her türlü ahlaki değerlerin etkisizleşmesine neden olurken, diğer yandan arabesk kültürün yaygınlaşmasına neden olmuştur. Darbelerin ve darbe girişimlerinin ülkelerin sosyal, ekonomik, siyasi, kültürel, psikolojik, kısacası hemen hemen her türlü alanına zararı olmuştur. Tabi ki bu zarardan Müzik, Müzik Kültürü, Müzik Eğitimi, Müzik Sektörü ve Müzik teknolojisi de son derece etkilenmiştir. Bu çalışma da darbelerin ve darbe girişimlerinin ülkemizde müziğin tüm alanlarını da ne şekilde etkilediğini, ülkemiz müzik kültürüne verdikleri zararın ne derece büyük olduğunu inceleyeceğiz. Araştırmanın amacı ülkemizde yaşanan ve kalkışılan darbe olaylarının şu anki müzik kimliğimize ve gelecekteki müzik kültürümüze ne boyutta zarar verdiğini belirlemektir. Araştırmanın problemini ülkemizde yaşanan ve kalkışılan darbe olaylarının şu anki müzik kimliğimize ve gelecekteki müzik kültürümüze ne boyutta zarar verdiğini belirledikten sonra; Müzik, Müzik Kültürü, Müzik Eğitimi, Müzik Sektörü ve Müzik teknolojisi alanlarına verdiği zararlar belirlenip, iyileştirme çalışmaları için öneriler ve bir daha bu tarz olaylardan müzik kültürümüzün etkilenmemesi için önlemler sunmaktır. Bu araştırma Cumhuriyet döneminden beri ülkemizde yaşanan ve kalkışılan darbe olaylarının müzik kimliğimize ve kültürümüze verdiği zararı genel bir bakış açısıyla incelenmesi ve araştırmacılara, alan uzmanlarına kaynak teşkil etmesi açısından önemlidir. Araştırmada, Cumhuriyet döneminden beri ülkemizde yaşanan ve kalkışılan darbe olaylarının müzik kimliğimize ve kültürümüze verdiği zararlar betimlemeye çalışılmıştır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımına uygun, betimsel tarama modelindedir. Nitel çalışmalar, doküman inceleme, araştırılması hedeflenen olgu ve olaylar hakkında bilgi içeren yazılı materyallerin çözümlenmesini kapsar (Yıldırım ve Şimşek, 2006:187-189). Tarama modeli ise, “geçmişte ya da halen var olan bir durumu olduğu şekilde betimlemeyi amaçlayan yaklaşımdır” (Karasar, 2006: 77). 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20363 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20363 Erdem KARACA Deutsche Welle (DW), 3 Mayıs 1953'te Köln’de yayın hayatına başlamıştır. Günümüzde, Almanya’nın Bonn ve Berlin kentlerinden yurtdışına 30 farklı dilde radyo, TV ve internet üzerinden yayın yapan önemli bir medya kuruluşudur. Radyo ve internet servisi Bonn’da bulunmaktadır. Geniş bir kitleye hitap eden DW, 15 Temmuz darbe girişimini, batı dünyasının gelişmeleri ele alış biçiminden hareketle, kendi pozisyonu gereğince işlemeye çalışmıştır. Çalışmamızda bir sınırlandırmaya gidilerek, DW’nin, 15 Temmuz darbe girişiminden Olağanüstü Hal (OHAL)’in ilânına kadar geçen süreçte verdiği haberler ele alınmıştır. DW’ye göre; Türkiye’de, demokratik süreçler, 1960 yılından itibaren defalarca askeri müdahalelerle kesintiye uğramıştı. Ancak, bu defa durum oldukça hassastı. Anayasal demokratik düzen büyük bir tehdit altındaydı. Suriye ve Irak’ta terör gruplarına (DEAŞ) karşı verilen mücadelede Türkiye çok önemli bir konuma sahipti. Mülteciler Meselesi’nde Avrupa’nın Türkiye’ye duyduğu ihtiyaç ise, son derece açıktı. Buna bağlı olarak, darbe ve darbecilere karşı kesin bir tavır içerisinde bulunulması gerektiği belirtilmişse de; kalkışmacılara geçit vermemek için yoğun çaba sarf eden CB Recep Tayyip Erdoğan, adeta bir demokrasi düşmanı, diktatör, fırsat avcısı, yalancı ve Avrupa’ya zorluk çıkaracak bir lider olarak tanıtılmak istenmiştir. Gülenciler ise masumlaştırılmaya çalışılmıştır. Toplumun her kesiminden oldukları halde, sokaklara/meydanlara çıkan ve darbeyi durdurmaya çalışan insanlar, salt CB Erdoğan’ın taraftarı gibi lanse edilmiştir. Oysa, darbeye karşı verilen mücadele eyleminde, aynı zamanda bir katılımcı/direnişçi olarak gözlemlediğim en bariz durum, direnişe katılan kimselerin toplumun farklı kesimlerinden oluşuydu. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20420 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20420 Emine KAYA İslam’ın temel bilgi kaynağı vahiy yani Kur’an’dır. Kur’an, Hz. Muhammed aracılığı ile insanlığa gönderildiği için vahyin bir de beşeri yönü vardır. Sünnet Kur’an’ı temel aldığı ölçüde dini bilgi kaynağı olarak kabul edilebilir. Kur’an dışında kalan bilgi kaynakları, beşeri bilgi kaynakları olması sebebiyle tahlil ve tenkit edilmesi gerekebilir. Bu bağlamda Hz. Peygamber’in sünnetinin de dini bilgi kaynağı olarak kullanılması tartışmaya açılabilir. Dini gruplar, dini bilgi kaynaklarını (Kur’an ve Sünnet) çeşitli sebeplerle kullanmaktadır. Dini gruplar meşruiyet kazanmak, müntesiplerini arttırmak, kendi görüşlerini desteklemek için dini bilgi kaynakları üzerinden yorumlar yapmakta, sonuçlar çıkarıp dini bilgi kaynaklarını kendi amaçları doğrultusunda kullanmaktadırlar. Bu makalenin konusu dini gruplar özelinde Gülen Cemaati’nin dini bilgi kaynaklarını nasıl kullandığı ortaya koymaktır. Makalenin temel amacı ise Gülen Cemaati’nin İslam’ın bilgi kaynaklarını kullanımındaki maksatları görmek ve dini bilgi kaynaklarını kullanırken izlediği yolları açıklamaktır. Bu makalede içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Sonuç olarak Fetullah Gülen’in Kur'an'ı, sünneti, sahabe hayatını seçkinci bir şekilde kullanarak müntesiplerini etkilediği ve onları kendi ajandası istikametinde yönlendirdiği, Kur’an’ın ve Sünnetin araçsallaştırılarak dinin evrensel mesajlarının geri plana atılmasına sebep olduğu, dini bilgi kaynaklarını çoğunlukla siyasal, ekonomik menfaatler elde etmek, toplumsal meşruiyet kazanmak, kendi gizli ve açık gündemlerini haklılaştırmak yönünde din istismarı yaptığı söylenebilir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20353 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20353 Ulvi KESER, Münevver KATA 27 Mayıs 1960 tarihinde Türkiye’de ortaya çıkan askeri darbe şüphesiz Adnan Menderes başbakanlığında Demokrat Parti tarafından kurulan ve ülkeyi 1950-1960 sürecinde 10yıl boyunca yöneten hükümetin devrilmesinin ötesinde farklı alamlar da taşır. Bu askeri darbenin pek bilinmeyen, bugüne kadar konuyla ilgili çevreler dışında pek tartışılmayan son derece önemli olumsuz etkisi ise maalesef Kıbrıs adasında yaşanmıştır.1 Nisan 1955 tarihinden itibaren Kıbrıs adasını kan gölüne çeviren ve Yunanistan destekli olarak Atina’da kurulan EOKA terör örgütünün önce İngiliz yönetimine, ardından kendine yardım ve yataklık etmeyen Rumlara ve son olarak da adayı Enosis çerçevesinde Yunanistan’a bağlamak için Kıbrıslı Türklere yönelmesi Kıbrıslı Türklerin can, mal ve namus güvenliklerinin ortadan kalkmasına neden olur. 15 Kasım 1957’ye kadar bir takım yerel v amatör organizasyonlar olmasına rağmen anılan tarihte kurulan Türk Mukavemet Teşkilatı 1 Ağustos 1958 tarihinden itibaren Türkiye’nin desteğini alır ve komuta kademesi, askeri altyapı, lojistik destek ve eğitim bağlamında TMT de EOKA karşısında Kıbrıslı Türklerin haklarını savunmaya başlar. Türkiye’de yaşanan darbenin ardından Menderes’in özel ordusu olarak nitelendirilecek olan TMT’ye her türlü destek kesilir, askeri malzeme gelmez ve durum anlaşılıncaya kadar her türlü faaliyet durma noktasına gelir. Bunun sonucunda 21 Aralık 1963 tarihinde Akritas Planı bağlamında bütün Kıbrıslı Türkleri ortadan kaldırmaya yönelik Rum saldırıları başlar. Bu çalışma bu süreçte neler yaşandığını ve darbeden Kıbrıslı Türklerin nasıl etkilendiğini ortaya koymak üzere hazırlanmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20439 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20439 Hatice MEMİŞOĞLU, Gökhan GÜÇİN Bu çalışmanın amacı; sosyal bilgiler öğretmen adaylarının darbe algılarını metafor yoluyla belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi sosyal bilgiler öğretmenliği 4. Sınıf öğrencileri (35 kişi) ile Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesi sosyal bilgiler öğretmenliği 3. Sınıf (21) ve 4. Sınıf (34) öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan 90 öğrencinin 58’i kadın, 32’si erkektir. Araştırmanın yöntemi olarak nitel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Bu çalışmaya katılan sosyal bilgiler öğretmen adaylarından “darbe …………. gibidir; çünkü……………. cümlesini tamamlamaları istenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bir metafor imgesini kimin ürettiğine ilişkin kişisel bilgiler, söz konusu metafor ifadesinin hemen ardında yer alan parantez içinde kodlanmış (1. Öğrenci. Ö-1, 2. Öğrenci. Ö-2) olarak verilmiştir. Elde edilen metaforların aynı olanları gruplanmış ve numaralandırılmıştır. Bulgulara göre araştırmaya katılan 90 öğrenci toplam 65 metafor geliştirmiştir. Bu metaforlar 10 kategoride toplanmaktadır. Bu kategorilerden ilk 8’i tüm metaforların %94.52’sini temsil etmektedir. Bu kategoriler “Zarar Vermek”, “İç Karmaşa”, “Yok Etmek”, “Belirsizlik”, “Sinsice Yaklaşan Tehlike”, “Yasak ve Kısıtlamak”, “Aniden Ürkütücü”, “Kalıcı İzler Bırakan”dır. Bu kategorilerdeki darbe algısı olumsuzdur. “Değişim” kategorisinde öğretmen adayları darbenin yeni bir oluşum getireceği yönünde görüş bildirmişlerdir. Bu öğretmen adayları darbe kavramını olumlu ve olumsuz açıklamamış sadece değişiklik meydana getirebileceklerini beyan etmişlerdir. Diğer kategori olan “Rekabet” kategorisinde darbe bir öğretmen adayı tarafından yarışa benzetilmiştir. Öğretmen adayları tarafından darbe ile ilgili herhangi bir olumlu görüş ise ifade edilmemiştir 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20487 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20487 Zeynep ÖZCAN, Mebrure DOĞAN Bu çalışmanın amacı, tüm toplumu etkileyen ve temel insani değerlerle birlikte yaşamın bütünlüğünü hedef alan 15 Temmuz darbe girişiminin üniversite öğrencilerinin din algısı üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Araştırmada hazır bilgiden yararlanma tekniğinin yanı sıra ilişkisel tarama yöntemine uygun olarak anket tekniği kullanılmıştır. Karabük Üniversitesi ve Afyon Kocatepe Üniversitesi’nin farklı bölümlerinde öğrenim görmekte olan 310 kişilik bir örneklem grubuna uygulanan araştırmada, kişisel bilgi formunun yanı sıra araştırmacılar tarafından geliştirilen darbe girişimi sonrasında Müslüman algılarında değişmenin olup olmadığını tespite yönelik soruların bulunduğu anket formu uygulanmıştır. Ayrıca örneklemin “Herhangi bir dinî grup veya cemaate bağlı olan veya olmayan Müslümanlar ile FETÖ/PDY örtüne bağlı Müslümanlar”a atfettikleri darbe girişimi öncesi ve sonrası stereotipleri belirlemek amacıyla “sıfat listesi” kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre yaşananlar cemaatlere bakışı nispeten olumsuz etkilese de dinî değerlere bakış noktasında önemli bir olumsuz bakışın gelişmediği görülmüştür. Özellikle fakülte değişkeni bağlamında incelenen verilerden elde edilen bulgulara göre, İlahiyat Fakültesi ile diğer fakültelerde okuyan öğrencilerin özellikle dinî referanslar, bağlılık durumu ve güven gibi konulardaki düşünceleri arasında anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Sıfat listesiyle ilgili yapılan değerlendirmeye göre ise herhangi bir cemaate bağlı olmayan Müslümanlar için darbe öncesi ve darbe sonrası olumlu sıfatların tercih edildiği dikkat çekerken, müntesipli Müslümanlar için darbe sonrası bazı olumlu sıfatların tercihinde düşüş olduğu, olumsuz sıfatların tercih edilme oranının ise yükseldiği belirlenmiştir. FETÖ/PDY üyeleriyle ilgili değerlendirmede ise örneklemin darbe öncesi ve darbe sonrası olumsuz sıfatlama yaptıkları ve darbe sonrası bu oranların daha da yükseldiği tespit edilmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20358 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20358 Mehmet Emin SARIKAYA Çalışmamızın konusunu, Fetö/Pdy Terör Örgütü olarak resmi kayıtlara geçen, eski adıyla Gülen Cemaati’nin güç devşirme yöntemlerinin sosyolojik analizi oluşturmaktadır. Bu bağlamda öncelikle hareketin tarihi arka planına kısaca göz atılarak; hareketin liderlik anlayışı ve hiyerarşik yapısı incelenmiş; güç devşirmek için kullanmış olduğu semboller açıklanmıştır. Bu incelemeler neticesinde bu hareketin yapısı ve işleyişi ile ilgili sosyolojik birtakım sonuçlara ulaşılmıştır. 1950’lerden itibaren yeni dini hareketler şeklinde ortaya çıkan dini gruplar bulunmaktadır. Yeni dini hareketler ortaya çıkışlarıyla beraber din sosyologlarının ilgisini çekmeye başlamıştır. Bu hareketler kültürel çeşitliliğin bir yansımasıdır. Üye sayısı açısından genel nüfusa oranla fazla bir yekûn teşkil etmediklerinden, ‘uç’ gruplar olarak görülmektedirler. Ancak toplum planında, büyük oranda dini farklılaşma yarattığı gerçeği göz önüne alındığında, bu yapıların araştırılmaya ve anlaşılmaya değer olduğu görülmektedir (Kirman, 2003: 27-28). Yeni bir dini hareket olarak betimlediğimiz Gülen Cemaati de Türkiye başta olmak üzere birçok ülkede faaliyetlerde bulunmaktadır. Bu hareketlerin üye kazanırken kullandıkları yöntemlerin araştırılması ve anlaşılması din sosyolojisinin çalışma sahasına girmektedir. Fetö Örgüt’ü içerisinde uzun yıllar ‘hizmet’ etmiş üyelerin anlatılarından yola çıkılarak analizler yapılmıştır. Bu analizler neticesinde örgütün dini, paravan olarak kullandığı görülmüştür. Dini, istismar aracı olarak kullanan örgütün hiyerarşik yapısının oluşturulmasında, örgütün siyasi gündeminin çok daha belirleyici olduğu saptanmıştır. Bu gerekçelerle örgüt, çok yüzlü yeni dini hareket olarak tanımlanmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20437 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20437 Özlem ŞENYILDIZ 15 Temmuz askeri darbe kalkışması Türk halkının dirayetli duruşuyla bertaraf edildi. Ancak, bundan tam 80 yıl önce Temmuz ayında İspanya’da fitili ateşlenen bir askeri darbe, ülkeyi 3 yıl sürecek bir iç savaşa ve ardından gelen 36 yıllık bir diktatörlüğe sürükledi. Bir kısmı seçilmiş meşru hükümetin yanında duran, diğer kısmıyla darbeye kalkışan generalleri destekleyen toplum yapısı İspanya’da korkunç bir iç savaşın yaşanmasına yol açtı. 17 Temmuz’daki bu askeri darbe, İspanya’nın 1936 yılına kadar yaşadığı ilk darbe kalkışması değildir; öyle ki, İspanya tarihinin XIX. ve XX. yüzyılının ilk yıllarının sürekli bir siyasi ve sosyal karışıklık içerisinde geçtiği ve bir türlü istikrara kavuşamadığı söylenebilir. Ancak, o güne kadarki hiçbir teşebbüs bu kadar yıkıcı bir etki yaratmaz ve dahi ülkeyi ikiye bölen bir iç savaşa sebebiyet vermez. Bu nedenle, 17 Temmuz 1936 yılında başlayan askeri ayaklanma ile fitili ateşlenen İç Savaş ve sonrasında gelen Franco diktatörlüğü, darbelerin halka ödettiği ağır bedeli göstermesi açısından önemlidir. Bu makalede amacımız, İspanya’yı bir iç savaşa sürükleyen bu askeri darbenin ülkeye verdiği zararları gözler önüne sermektir. 17 Temmuz askeri kalkışması incelenirken, öncelikle bu askeri kalkışmaya zemin hazırlayan süreç aktarılacak, daha sonra darbe sonrası girilen İspanyol İç Savaşı’nın aşamaları anlatılacaktır. Böylece, gerek darbe öncesinde yaşanan sürecin, gerekse İç Savaş sonrasında kurulan Franco diktatörlüğünün ülke içinde yarattığı tahribatın boyutlarının daha iyi anlaşılabilmesi hedeflenmektedir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20419 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20419 Hasan YAŞAROĞLU Osmanlı darbelerinin sonuncusu 31 Mart’tır. Askeri kıtalardan Avcı Taburları tarafından başlatılmış olan bu darbe eski zamanları, Yeniçeriyi hatırlatmaktadır. 31 Mart darbesi, Meşrutiyet ile ortaya çıkmış olan devlet sistemindeki değişiklikleri/yenilikleri ortadan kaldırmayı amaçlamıştır. Bu değişikliklerin başlatıcısı olarak darbenin asıl hedefi İttihat Terakki’dir. İkinci Meşrutiyetin ilanı (10 Temmuz 1908) ile Osmanlı Devleti yeni bir döneme girmiştir. Parlamento açılmış, seçimler yapılmıştır. Söz konusu dönemde Osmanlı Devlet yönetiminde meydana gelmiş olan bazı radikal değişiklikler ister istemez toplumda bir takım mağduriyetlere yol açmıştır. Bu mağduriyetler sebebi ile İttihat Terakki’ye karşı ciddi bir tepki oluşmuştur. Tepkiler giderek zıtlaşmalara yol açmış ve sonuçta Osmanlı Devleti bir kez daha yeni bir darbe ile karşı karşıya kalmıştır. 31 Mart darbesi emir komuta zinciri içerisinde gerçekleştirilmiş bir darbe değildir. Tanzimat öncesine dönme eğilimleri taşıması sebebiyle, Mutlakıyet rejiminden yeni kurtulmuş toplumun ciddi bir şekilde endişe duymasına sebep olmuştur. Bu endişe ve telaş ile başta İttihat Terakki mensupları olmak üzere, toplum kısa zamanda toparlanmış ve darbeye karşı ciddi bir direniş sergilenmiştir. Darbeciler beklenmedik bir mukavemetle karşı karşıya kalmanın verdiği şaşkınlıkla ne yapacaklarını bilememişler, aşırılıklar, taşkınlıklar sergilemişlerdir. 31 Mart darbe girişimi başarılı olamamıştır. Meşrutiyet ve Kanun-i Esasiye olan bağlılık darbecilerin önüne ciddi bir set çekmiştir. Toplumu artık eskiye döndürmek o kadar kolay değildir. Mutlakıyet ve İstibdadın baskıları insanların zihinlerinde hala tazeliğini korumaktadır. Mutlakıyet tarihe karışmak üzeredir. Dünyanın gidişatı mutlakıyet/otokrasi yönünde değil, meşrutiyet/demokrasi yönündedir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20222 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20222 Öznur YAŞAR Demokrasinin tarihini Antik Yunan’a kadar götürmek mümkündür. Ancak modern anlamdaki demokrasinin 18. yüzyılın sonlarından itibaren kısa bir geçmişi bulunmaktadır. Modern anlamdaki demokrasinin en açık tanımını 1864 yılında Abraham Lincoln tarafından verilen Gettysburg Söylevi’nde bulmak mümkündür. Burada Lincoln demokrasiyi “Halkın halk tarafından, halk için yönetimi” olarak tanımlamış ve erdemlerinden dolayı övmüştür. Anthony Arblaster ise demokrasinin çok eskilere dayanan tarihinde birçok farklı anlamlarda ve uygulamalarda kullanıldığını söylemektedir. Demokrasi, insanoğlunun verili tarihinde hep daha demokratik olanı arayan bir idealler manzumesidir. Bu ideaya ulaşmak için toplumlar çaba harcamaktadır. Toplumların demokratikleşme adına harcadıkları çaba ile birlikte çeşitli kırılmalar yaşanmaktadır. Bu kırılmaların onarımı demokrasilerin gelişimine katkı sağlamaktadır. Özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde askeri darbelere gösterilen reaksiyonlar adeta bir demokrasi imtihanı olarak düşünülmektedir. Bu çalışmada Türkiye’nin demokratikleşme sürecinde önemli kırılma noktalarından biri olan 27 Mayıs 1960 Darbesi çizgisel mizah perspektifinde sosyolojik açıdan ele alınmıştır. Sürecin anlatımı, çizgisel mizah örnekleri ile desteklenmiştir. 27 Mayıs Darbesini açıklamak için üç dönem belirlenmiştir. Bu dönemler; 27 Mayıs 1960 Darbesi öncesi, 27 Mayıs 1960 Darbesi ve 27 Mayıs 1960 Darbesi sonrasıdır. Toplamda on bir adet çizgisel mizah örneğine yer verilmiştir. Çalışmada verilerin toplanmasında literatür taraması ve dokümantasyon yöntemi kullanılmıştır. Toplanan verilerin yorumlanmasında ise göstergebilimden ve söylem analizinden faydalanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde MAXQDA Nitel Veri Analizi Programı kullanılmıştır. Kullanılan çizgisel mizah örnekleri literatür bilgisi de kullanılarak yorumlanmaya çalışılmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20376 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20376 Sevda Gülşah YILDIRIM, Eren YÜRÜDÜR Türkiye, çoğulcu demokrasiye geçişle birlikte neredeyse her on senede bir darbe veya darbe girişimine maruz kalmış bir siyasi yapıya sahip ülkedir. Sivil iradenin kararını hiçe sayan, küçümseyen veya benimsemeyen bir zihniyet demokrasiyi yeniden inşa etme mazeretine dayanarak askeri darbe yapmaya çabalamıştır. Bu çabalar bazen doğrudan el koyma, bazen hükümetin değişmesine mecbur bırakma bazen de teknolojik yollarla sivil yönetime “ikazlar” şeklinde kendini göstermiştir. Günümüze kadar yaşanan darbelere karşı halk ise ya destekleyici olmuş ya suskun kalmıştır. Ancak 15 Temmuz 2016 darbe girişimi halktan ne destek bulmuştur ne de halk bu girişim karşısında suskun kalmıştır. Bu sebeple 15 Temmuz darbe girişimi, diğerlerinden farklılaşmaktadır. Genci yaşlısı, solcusu sağcısı hemen herkes birlik olmuş, sokaklara çıkmış ve demokrasiye sahip çıktığını göstermiştir. Demokrasiye sahip çıkma hareketi, askeri darbelere karşı oluşan olumsuz tutumun bir sonucudur. Bu durum, insanların bir olguya, olaya veya kişiye karşı tutumunun önemini de göstermektedir. Buradan hareketle, araştırma üniversite gençliğinin askeri darbelere yönelik genel tutumlarını ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Araştırmacılar tarafından geliştirilen ölçek, 2011-2012 eğitim-öğretim döneminde, farklı bölümlerde öğrenim gören toplam 197 öğrenciye uygulanmıştır. Çalışma sonucunda, üniversite öğrencilerinin askeri darbelere karşı olumsuz tutuma sahip oldukları bulunmuştur. Ayrıca değişkenler açısından, erkeklerin kadınlara göre; Kamu Yönetimi Bölümü öğrencilerinin Türk Dili ve Edebiyatı ile Tarih Bölümü öğrencilerine göre daha yüksek oranda askeri darbelere karşı olumsuz tutuma sahip oldukları ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, yapıldığı yıl itibariyle yordayıcı bir niteliğe sahip olduğunu göstermiştir. Bir başka ifadeyle, 15 Temmuz 2016 gecesi gençliğin darbe karşısındaki tutumu araştırma sonuçlarını doğrulamaktadır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20538 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20538 Yasin YILMAZ Türk siyasi tarihinde özellikle Osmanlı Devleti’nde darbeler bir gelenek haline gelmiştir. Devlet yapısında yapılan değişiklikler ile çıkarlarına ters düşen gruplar, yönetimde olanları etkisiz hale getirmek için isyan ya da darbe yolunu seçmişlerdir. Osmanlı tarihinin özellikle 18. ve 19. yüzyıllarında daha sık görülen bu müdahaleler, Türk siyasî kültürünün bir geleneği olarak görülmüştür. Ancak yapılan her isyan ya da darbe Türk siyasî hayatında tamiri mümkün olmayan ya da zor olan yıkıcı, acı ve kalıcı izler bırakmıştır. Hakikatte hangi şekilde olursa olsun halkı temsil eden meşru yönetimleri, hukuk dışı yollarla yıkarak halkı temsil etmeyen kişi ya da grupların iş başına gelmesi kabul edilemez. Türk siyasi tarihinde henüz gerçek mahiyeti belirlenemeyen darbe girişimlerinden birisi de Kuleli Vak’ası’dır. Darbe hareketi, Tanzimat ve Islahat Fermanları ile gayrimüslimlere eşit vatandaşlık haklarının verilmesi üzerine Abdülmecid yönetimini tahttan indirmek için planlanmıştır. Askerî erkan, ilmiye sınıfı ve yönetimde farkklı görevlerde olanlardan oluşan bir grup amaçlarına ulaşmak için gizli bir cemiyet kurmuşlar, gerçekleştirmek istedikleri hareketin (darbe/isyan), nasıl uygulanacağı yani aksiyonel durumunu Kılıç Ali Paşa Camii’nde görüşürken yakalanmışlardır. 41 kişiden oluşan cemiyet üyeleri Kuleli Kışlasına getirilmiş ve bu kişilerin mahkemelerinin yapılması için özel mahkeme kurulmuştur. Tek tek ve yüz yüze yapılan sorgulama sonunda 41 kişilik cemiyet üyelerine, görev, yetki ve sorumluluklarına göre farklı farklı cezalar verilmiştir. Birinci grupta olanlar yani darbenin kurmay heyeti siyaseten idamla, ikinci grupta olan 13 kişi ömür boyu kürek, üçüncü ve dördüncü grupta olanlar ise hapis ve tart gibi daha hafif cezalara çarptırılmışlardr. Ancak darbe girişimi planlama aşamasında olup, harekete geçememelerinden dolayı idam kararı verilenlerin cezası küreğe, kürek cezası ise kalebentliğe çevrilmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20287 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20287 Abdulnasır YİNER Tarih boyunca muhtelif zaman ve farklı sebepler gösterilerek darbelerin gerçekleştiğini görmek mümkündür. Zamanın şartlarına göre darbelerin yapılış gerekçelerinin değiştiği de söylenebilir. Örneğin; İslamiyet öncesinde kahraman ve cengâver hükümdarları tahta geçirme gerekçesi ile darbeler gerçekleştirilirken, İslamiyet sonrasında dini tehdit eden unsurlar gerekçe gösterilerek söz konusu yola başvurulmuştur. Türk Tarihi boyunca farklı dönemlerde ve farklı gerekçelerle darbeler gerçekleştirilmiştir. Osmanlı Tarihi boyunca daha çok askeri darbelerle padişahların tahttan indirildiği ve bazılarının öldürüldüğü görülmüştür. Tarihi seyriyle belirtmek gerekirse; II. Bayezid, II. (Genç) Osman, I. Mustafa, Sultan İbrahim, IV. Mehmed, II. Mustafa, III. Ahmed, III. Selim, IV. Mustafa, Sultan Abdülaziz, V. Murad ve son olarak II. Abdülhamid askeri darbe veya isyanlar sonucu tahttan indirilmişlerdir. Bunlardan; II. Bayezid, II. Osman, Sultan İbrahim, III. Selim, IV. Mustafa ve Sultan Abdülaziz tahttan indirildikten sonra öldürülmüşlerdir. Abdülaziz’in tahttan indirilmesi aynı zamanda Genç Osmanlıların da ilk darbe girişimi olmuştur. Darbe olayı hiçbir şeye çözüm getiremediği gibi durumun daha da kötüleşmesine yol açmıştır. V. Murad’ı tahta çıkaranlar onu da indirmek zorunda kalmışlar ve istemedikleri II. Abdülhamid ile anlaşmak zorunda kalmışlardır. Osmanlı Devleti’nin devamı olan Türkiye Cumhuriyetine darbeler de bir bakıma miras olarak kalmıştır. Henüz 100 yaşını tamamlamamış olan Cumhuriyet tarihinde hiç de azımsanmayacak darbeler veya darbe girişimleri gerçekleşmiştir. 2026-07-16