https://turkishstudies.net/education?mod=sayi_detay&sayi_id=341 Turkish Studies-Educational Sciences tr 2026-07-16 <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Ankara Bilim &Uuml;niversitesi</p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Maltepe Kamp&uuml;s&uuml;</p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Maltepe Mahallesi Şehit G&ouml;nen&ccedil; Caddesi No: 5 &Ccedil;ankaya, ANKARA</p> <p style="margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>Web: </strong><a href="https://ankarabilim.edu.tr">https://ankarabilim.edu.tr</a></p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>Telefon:</strong> <a href="tel:4442228">444 22 28</a></p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>E-mail:</strong>&nbsp;<a href="mailto:info@ankarabilim.edu.tr">info@ankarabilim.edu.tr</a></p> https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20542 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20542 Bilge AFŞAR, Fatih CURA , Merve TEKKULAK Bu çalışma, makro-ekonomik performans konusunda en önemli göstergelerden olan iktisadi büyüme, istihdam ve işsizlik arasındaki ilişkiyi ayrıntılı bir şekilde ortaya koymak için yapılmıştır. Bu amaçla ilk olarak kavramsal açıklama yapılmış, daha sonra ampirik olarak VAR analizi, etki tepki analizi, varyans araştırma metodu, geleneksel Granger nedensellik testi ve en küçük kareler yöntemi uygulanmış ve açıklanmaya çalışılmıştır. Bugüne kadar yapılan gerek ulusal gerekse uluslararası literatür incelendiğinde iktisadi büyüme ile işgücü, istihdam arasındaki ilişkinin simetriği, yönü ya da anlamlılığı konusunda farklı görüşler mevcuttur. Bu araştırmalar genel olarak Okun Kanunu analiz edilerek ve sadece iki değişken eklenerek yapılmıştır. Bu çalışmada ise modelin daha anlamlı hale gelebilmesi ve daha sağlıklı analiz sonuçları elde edebilmek için imalat sanayi endeksi, kamu harcamaları değeri ve sabit sermaye yatırımları değeri eklenmiştir. Türkiye ekonomisi için yapılan çalışmalar incelendiğinde özellikle 2000’li yılları dikkate alan çalışmalarda ekonomik büyümenin işsizlik sorununu gideremediği, istihdamsız büyümenin geçerli olduğuna dair bulgular elde edilmiştir. İktisadi büyüme oranları incelendiğinde ise 2000 sonrası dönemde, 2001 Krizi ve 2008 Küresel Krizi yılları haricinde pozitif büyümeye rağmen işsizlik oranının yüksek kaldığı ve düşmediği gözlemlenmiştir. 2000-2016 yılları arasında iktisadi büyüme ve işsizlik arasında zayıf da olsa bir ilişkinin var olduğu anlaşılmıştır. İktisadi büyümedeki %1’lik bir artışın işsizliği %0,1 düşürdüğünü ortaya koyan en küçük kareler tahmin sonuçları Granger nedensellik testi ile desteklenmiş, %5 istatistiki anlamlılık seviyesi içerisinde iktisadi büyüme işsizliğin nedenseli olmuştur. Tüm bu sonuçlar ışığında iktisadi büyümenin istihdam üzerinde olumlu etkilerinin olduğu, mevcut literatürden farklı olarak daha kuvvetli bir istihdam oluşturucu büyüme performansının son yıllarda yaşandığını söylemek mümkündür. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20300 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20300 Yakup AKKUŞ Bu makalede, sadece Rumeli bölgesinin değil Osmanlı İmparatorluğu’nun da en önemli vilayetlerinden olan Edirne ile Selanik’in mali yapıları ve performansları, 1864-1913 dönemi için karşılaştırmalı biçimde analiz edilmektedir. Çalışmada, Tanzimat’tan itibaren mali ve idari alanda yaşanan dönüşümün, Edirne ve Selanik vilayetlerine ne ölçüde yansıdığı tartışılmıştır. Ayrıca merkez maliyesiyle taşra maliyesi arasındaki hukuki, idari ve mali bağımlılığa vurgu yapılmış; vilayet idarelerine 1913 yılına kadar tüzel kişilik verilmemesinin merkez ve taşra maliyelerinde önemli sorunlara sebep olduğu öne sürülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre, Tanzimat politikalarının devamı olarak yapılan mali-idari reformlar ve vergi kanunları, merkezi idarenin diğer birçok vilayete göre nispeten kontrolü altında olan bu iki vilayette dahi karşılığını bulamamıştır. Araştırma döneminde Edirne ve Selanik vilayetlerinde genel anlamda mali yapı, sağlıklı ve sürdürülebilir bir görünüm sergilememiştir. Bu bağlamda, her iki vilayette de 1864-1913 döneminde en fazla vergi veren kesim ziraatçılardır. Verginin konusu tarımsal üretimden kişisel servet ve gelir konusuna taşınamamış, yani vergi kişiselleştirilememiştir. Sonuçta tüzel kişiliğin yokluğu, teknik yetersizlikler, tahsilat kadrosunun yetersizliği, yolsuzluklar, asayiş sorunları, savaş ortamı, kuraklık, kıtlık, ekonomik kriz gibi karmaşık ve birbiri içine geçmiş sorunlar sebebiyle Edirne ve Selanik’in mali performansları düşük ve istikrarsız trendlere sahip olmuştur. Dönem boyunca her iki vilayetin kamu harcama kalemlerinde gerçek artışlar yaşanmış, bununla birlikte artan harcamaları finanse edecek yeterli gelir toplanamamıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20273 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20273 Nahide Işıl ÇETİNKAYA İSTİKBAL, Ramazan ŞENGÜL Demografik yapının değişimine bağlı olarak kentsel alanlar çeşitli sorunlarla karşılaştığı gibi kırsal alanların da kendine özgü sorunları artmış ve çeşitlilik göstermiştir. Kırsal kesimde yaşayanların kentlerde yaşayanlara göre yaşama standartlarının daha düşük olması dünyanın birçok ülkesinde kırsal kalkınma politikalarına önem verilmesine neden olmuştur. Kırsalda yaşayanların temel ihtiyaçlarını karşılamak ve sosyo-ekonomik gelişmenin hızlandırılarak kır ile kent arasındaki gelişmişlik farkının dengelenmesi kırsal kalkınma politikalarının başlıca hedefidir. Bu bağlamda kırda yaşayanların bulundukları yerlerde ikametinin sağlanarak hizmet taleplerinin karşılanmasına odaklanılır. Kamu kaynaklarının etkin şekilde kullanılmasının sağlanması ve kırsal kesimin kendine yeter hale gelebilmesine yönelik olarak Türkiye'de cumhuriyetin ilanından itibaren birçok politika uygulanmıştır. Köy yönetimlerinin yetersiz kalması nedeniyle ortaya çıkan hizmet açıkları il özel idareleri ve merkezi yönetim kuruluşları tarafından kapatılmaya çalışılmıştır. Kırsal kalkınmanın yalnızca köy yönetimleri tarafından gerçekleştirilmesinin mümkün olamaması merkezi yönetimi farklı politika arayışlarına itmiştir. 2005 yılından itibaren Köylerin Altyapısını Destekleme Projesinin (KÖYDES) yürürlüğe konmasıyla kırsal kalkınma konusunda yeni bir aşamaya geçilmiştir. Bu proje, merkez yönetim ile yerel yönetim kuruluş ve aktörlerinin işbirliğini esas alarak Köylere Hizmet Götürme Birlikleri üzerinden yürütülmektedir. Mevcut model üzerinden gerçekleştirilen kırsal kalkınma uygulamalarında ortaya çıkan başarı dikkatleri bu model üzerine çevirmektedir. Literatür araştırmasına dayanan bu çalışmanın amacı KÖYDES Projesinin kırsal kalkınmaya etkilerini ortaya koymaktır. Bu bağlamda çalışmada öncelikle kırsal kalkınmanın kapsam ve içeriği belirlendikten sonra Türkiye’deki kırsal kalkınma politikalarının gelişimi analiz edilecektir. Daha sonra KÖYDES projesiyle birlikte kırsal kalkınmada yaşanan değişim ele alınacak ve bu projenin uygulama sonuçları değerlendirilecektir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20430 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20430 Adem DOĞAN Yarı doğrudan demokrasinin araçlarından biri olan referandum ülkemizde 16 Nisan 2017 tarihinde yedinci defa gerçekleştirilmiştir. Bu anlamda referandum ülkemizde nadir olarak gerçekleştirilen bir demokratik uygulamadır. Referandumlar bir seçim olarak değerlendirilmese dahi sonuçta seçmenler referandumda bir siyasal tercihte bulunmaktadırlar. Özellikle ülkemizde referandumlar siyasi partilerin kampanyaları ile adeta bir siyasal seçim atmosferinde yaşanmaktadır. Bu çerçevede, referandum süreçlerinde siyasal davranış konusu önemle üzerinde durulan konulardan biri olmaktadır. Ancak, buna rağmen referandumlarda siyasal davranışa ilişkin çalışmalar oldukça sınırlıdır. Referandum sürecinin ve sonrasının önemli tartışma konularından biri gençlerin referandumda nasıl bir siyasal tercih ortaya koyduğudur. Genç seçmenler içerisinde üniversite gençliği önemli bir bölümü oluşturmaktadır. Bu anlamda, üniversite gençliğinin 2017 referandumuna ilişkin bakışını ve siyasal tercihlerini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmada alan araştırması yöntemi uygulanmıştır. Fırat Üniversitesi’nde farklı fakültelerde ve meslek yüksekokullarında eğitim gören 450 öğrenci ile yüz yüze anket tekniği ile görüşülerek elde edilen bulgular analiz edilerek, üniversite gençliğinin referandumdaki siyasal tercihlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur. Elde edilen bulgulara göre, üniversite gençliğinin önemli bir bölümü siyasete orta düzeyli ilgi duyduğu, siyasal katılımının ise izleyici düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Üniversite gençliği referandum sürecinde, olası bir genel seçimde oy vermeyi düşündükleri partilerin süreçteki pozisyonları çerçevesinde bir siyasal tercih ortaya koymuşlardır. Yine üniversite gençliğinin siyasete ilgi düzeyi de bu süreçte önemli bir faktör olarak belirlenmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20293 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20293 Süleyman ERKAN Bu çalışmada, CIA Günlük Raporlarında yer alan bilgiler doğrultusunda, İran’da 1978 yılı sonları ile 1979 yılı başlarında Şah Muhammet Rıza Pehlevi Yönetiminin muhalefet tarafından devrilme sürecindeki olaylara yer verilmektedir. 1978 Ağustosunda, Rejim güçleri ile muhalefet arasındaki gerginliklerin çatışmaya dönüşmesi üzerine genişlemeye başlayan olaylar, büyük bir siyasi bunalıma dönüşmüş ve İran Siyasi Tarihinde bir dönem kapanırken günümüze kadar sürecek yeni bir dönem başlamıştır. Şah’a bağlı güçlerin başlangıçta muhalefet gruplarına karşı acımasız yaklaşımı zamanla yumuşama gösterse de verilen ödünler muhalefeti yatıştıracak yerde rejimi devirme yönünde daha da kararlılığa sürüklemiş ve Şah’ın ülkeyi terk etmesiyle sonuçlanmıştır. Siyasi kargaşa aynı zamanda ekonomiyi de durma noktasına getirdiğinden Şah mücadele gücünü tamamen kaybetmiştir. Şah’ın ülkeden ayrılmasından sonra, ordunun yönetime müdahale edeceği yönünde bir takım söylentiler olsa da bu gerçekleşmemiş ve ordu tarafsızlığını korumuştur. Süreci Paris’ten yöneten Humeyni uzun bir aradan sonra İran’a dönerek kontrolü ele almıştır. Her nekadar Şah’ın son başbakanı Şahbur Bahtiyar, iktidarı Humeyni’nin atadığı geçici hükümetin başbakanı Mehdi Bazargân’a devretmeye yanaşmamışsa da, arkasında herhangi bir halk desteği kalmadığıı için, istifa etmekten başka bir çaresi kalmamıştır. İran’da yaşanan siyasi gelişmeler bütün dünyanın dikkatlerini bu ülkeye yöneltmesine neden olmuş ve özellikle ABD, SSCB, İsrail, Suudi Arabistan ve Mısır gibi ülkeler süreçle ilgili tepkilerini açıkça ortaya koymuşlardır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20526 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20526 Engin KANBUR, Sakine ŞEN Örgütler, belirlediği amaçlara ulaşmak, rakipleri ile sürdürülebilir rekabet sağlamak ve daha da önemlisi hayatta kalabilmek için en değerli kaynağı olan insan kaynağını iyi yönetmelidirler. İnsanların kimliklerini, toplumsal ve örgütsel statülerini ve buna bağlı olarak yaşam tarzlarını etkileyen kariyer kavramı bireyler ve örgütler için kritik öneme sahiptir. Örgütler, çalışanlarının kariyer planlarını hazırlarken sahip oldukları kuşak farklılıklarını da dikkate almak durumundadır. Çünkü, insanların davranışları, davranışlarını yönlendiren ihtiyaçları, güdüleri ve tatminleri birbirinden farklıdır. X kuşağının hayat tarzı, işten beklentileri, işe bakış açısı, iletişim becerileri, teknoloji kullanma ve yeniliğe yatkınlık, aile yapısı, örf, anane ve gelenekleri, kültür yapısı ve bunun gibi özellikleri Y kuşağından farklı olabilmektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, çalışanlarının kariyer uyum yetenekleri ve kariyer tatminlerinin kuşakları (X,Y) yönüyle karşılaştırılması ve farklılıkların ortaya çıkartılmasıdır. Araştırmanın örneklemi, Kastamonu İl merkezinde faaliyetlerini sürdüren dört kamu kurumu ve iki özel işletmede görev yapan 401 çalışandan oluşmaktadır. Araştırmanın verileri anket tekniği ile toplanmış ve araştırmada Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği ve Kariyer Tatmini Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada, faktör, güvenilirlik, çarpıklık ve basıklık değerleri ve t-testi analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre; çalışanların kariyer uyum yetenekleri ve kaygı, kontrol ve güven alt boyutlarının kuşaklarına (X,Y) göre farklılık gösterdiği görülmektedir. Ancak, çalışanların kariyer uyum yetenekleri merak boyutu ve kariyer tatmininin kuşaklarına (X,Y) göre farklılık göstermediği belirtilmektedir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20360 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20360 Ersan KARATAŞ, Ayşe GÜNSEL Son 60 yıldır kapsamı giderek genişleyen kurumsal sosyal sorumluluk (KSS), bugün toplumun bilinçlenmesi ve “sosyal sorumsuz” şirket faaliyetleri sonucu ortaya çıkan sosyal ve çevresel sorunların nelere mal olacağının çok iyi anlaşılmasıyla tekrar sorgulanmaktadır. KSS sadece hayırseverlik adı altında toplum yararına gönüllü yapılan bağışları veya etkinlikleri değil işletmelerin tüm karar ve faaliyetlerini çalışan hakları, insan hakları, çevre duyarlılığı, biyoçeşitlilik, kurumsal yönetişim, iş etiği kavramlarıyla bütünleştirmeyi ifade etmektedir. Bazı şirketler KSS’yi kurum kültürlerinin bir parçası haline getirip stratejik bir konu olarak ele alırken maalesef bazı şirketler de gerek “iyi davranan bir şirket” gibi görünmek gerekse kısa vadede satışlarını arttırmak için bir reklam aracı olarak kullanabilmektedir. Sosyal sorumluluk uygulamaları arkasındaki bu farklı niyetler, tüm paydaşlar için çok önemli olan ve sürdürülebilir kalkınmanın vazgeçilemez unsuru olan KSS’ye şüpheyle bakılmasına neden olabilmektedir. Bu makalede KSS’nin bir reklam aracı olarak mı yoksa gerçek anlamda bir sosyal sorumluluk anlayışını yansıtıp yansıtmadığı araştırılmıştır. Kapsamlı bir literatür çalışması sonucu KSS kavramının tarihsel gelişimi açıklanmış ve artan önemine vurgu yapılmıştır. Son bölümde ise kısa vadede kar elde etmek üzere KSS’nin bir reklam aracı olarak kullanılamayacağı, aksine günümüz işletme temel stratejilerine dâhil olan ve hem işletme hem de toplum ve çevre açısından sürdürülebilirliğin sağlanmasında vazgeçilemeyecek bir gerçek olduğu örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20315 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20315 Özgür KARATAŞ, Emine ÖZTÜRK KARATAŞ , Ali Serdar YÜCEL Son yıllarda dünyada küreselleşme ile birlikte yaşanan hızlı değişimler futbol kulüplerini de etkisi altına almış özellikle finansal açıdan birçok risklerle karşı karşıya bırakmıştır. Bu riskleri azaltmaya çalışıp maddi ve manevi kayıpları en aza indirgeyip finansal açıdan güçlü olmaya çalışan futbol kulüpleri yeni arayışlar içerisine girmiş, zamanla şirketleştikleri, borsalarda yer aldıkları ve dünyanın ünlü futbolcularını bünyesinde bulunduran birer işletmeye çevrildikleri görülmüştür. Şirketleşen bu futbol kulüpleri profesyonel yöneticiler sayesinde sürdürülebilir sportif ve finansal başarılar sağlayarak reklam, sponsorluk, katılım payı, forma satışı, yayın ve stat gelirlerini arttırmakta ve gelir-gider dengesini koruyarak kulüplerindeki finansal riskleri sorunsuz bir şekilde çözmektedirler. Bu çalışmada risk kavramı, sporda risk yönetimi ve futbolda finansal risk yönetimi ile ilgili risk faktörlerine yönelik literatür taraması yapılarak teorik temel oluşturulmuştur. Elde edilen teorik bilgilerden hareketle, futbol kulüplerinde finansal risk konularda karşılaşılabilecek riskler ortaya koyulmuştur. Ayrıca yapılan bu çalışma ile girdi ve çıktısında insan faktörü olan futbol kulüplerinde yapılan/yapılacak sportif çalışmalarda oluşabilecek risk faktörleri konusunda bir farkındalık oluşturulması amaçlanmıştır. Sonuç olarak günümüzde değişimlere uyum sağlayamayan futbol kulüplerinde finansal risklerin sık sık yaşandığı bunun nedenleri arasında ise yaşanan yönetim krizleri ve istifalar, kulübün kısıtlı olan kaynaklarını yöneticilerin etkin ve verimli bir şekilde kullanamaması, isabetli olmayan finansal yönetim politikalarının uygulanması, pahalı ve akılcı olmayan transfer harcamaları, farklı gelir kalemi yaratamayan futbol kulüplerinin yayın gelirlerine mahkûm kalmaları, rakipleri karşısında rekabete karşı koyamamalarının futbol kulüplerinin günden güne finansal darboğaza sürüklenmelerine sebebiyet verdiği sonucuna ulaşılmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20468 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20468 Merve Suna ÖZEL ÖZCAN, Emine ERDEN KAYA Tarihsel sürecin ataerkil varlığı bize kadın tarihinin sorgulanmasını gerekli kılmaktadır. Nitekim bu durum kadının öteki olarak görüldüğü bir alan ortaya çıkarmaktadır. Kadının toplumsal konumu ve rolü geleneksel olarak aile ve içinde paylaşılan roller üzerinden okunmaktadır. Kadın ve erkek için rollerin belirlenmesi ise toplumsal cinsiyete dayalı iş bölümünü ortaya çıkarmakla kalmamış, aynı zamanda bu çerçeveyi ataerkil şartlar ekseninde şekillendirmiştir. Nitekim toplumsal cinsiyet farklılıkları sadece biyolojik olarak belirlenmemekte, içinde bulunulan kültür ve medeniyetin değerleri olarak da üretilmektedir. Bu noktada kadının ve erkeğin toplumsallaşmaları farklılık göstermekte ve toplumsal, siyasi, iktisadi vb. alanlarda konum ve rolleri de değişmektedir. Türk kadının konumu, toplumsal cinsiyet açısından rolleri ve siyasete katılımı ise bu çerçeveden bağımsız değildir. Her toplumun kültürel değerleri, tarihi, inançları, ekonomik, siyasal ve sosyal hayatı kendine hastır. Bu unsurlar göz önünde bulundurulduğunda, Türk kadınının da geçmişten günümüze toplumsal alanda var olmasına ilişkin sui generis bir serüveni söz konusudur. Çalışma ekseninde odaklanacağımız husus da Türk kadının tarihsel süreç içerisinde toplumsal alandaki rolü ve konumunun sorgulanması olacaktır. Bu kapsamda kronolojik bir tarihsel süreç içerisinde kadının değişen/değişmeyen konumunu, zaman zaman Batı karşılaştırmaları ile ortaya konmaya çalışılacaktır. Son noktada toplumsal cinsiyet ve biyolojik farklılıklarının kadına biçtiği rol kapsamında, Türk tarihi içerisinde kadın haklarının ve kadının sosyo-politik alandaki konumunun analizi ortaya konacaktır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20469 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20469 Mustafa POLAT Vakıf, Allah’ın rızasını kazanmak, insanlar arasında hayırla yâd edilmek maksadıyla kişinin malını dinî veya sosyal bir gayeye tahsis etmesidir. Hayırsever insanlar tarafından farklı alanlarda vakıflar kurulmuş, bunlara menkul ve gayrimenkul mallar ayrılmıştır. Nakit paranın vakfedilip vakfedilmeyeceği meselesi Osmanlı Devleti’nde uzun süre tartışılmış, sonunda caiz olduğu görüşü ağır basarak para vakıfları denilen uygulama başlamıştır. Başlangıçta sayıları az olan bu tür vakıflar XIX. yüzyıla gelindiğinde bir hayli artmıştır. Bu çalışmada İnegöl Şerʻiyye sicilleri (judge registers) içindeki vakıf rü’yet ve muhasebe kayıtları temel alınarak XIX. yüzyılda İnegöl Kazası’ndaki para vakıfları konusu incelenmiştir. Muhasebe kayıtlarından yola çıkarak vakıfların isimleri, toplam sermayeleri, ne tür hizmet sağladığı ve kimlere ne kadar kredi verdiği ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Vakıflar, sermayelerini oluşturan paraları genellikle %10 ile %15 nema oranıyla uygun gördükleri kişilere borç vermişlerdir. Elde ettikleri kazancı vakfiyede belirtilen işlere harcamışlardır. Şahıslar, ihtiyaç duydukları parayı krediler sayesinde uygun nema oranlarıyla kullanmış, böylece ticari hayat canlılığını korumuştur. Kasabada Kervansaray Han vakfı, mahalle avârız ve nüzul vakıfları, Ma-i Leziz vakfının yanı sıra cami ve çeşme vakıflarının bulunduğu anlaşılmıştır. Cami vakıfları toplumun ihtiyacına binaen yaygın olarak kurulmuştur. Bunlar aracılığıyla personel ücretleri, kandil yağı masrafları yanında imam ve müezzinin Kur’an tilaveti giderleri karşılanmıştır. Diğer taraftan kasabanın içme suyunu temin eden çeşme vakıfları da çeşmelerle suyollarının devamlı şekilde bakım ve onarımıyla ilgilenmişlerdir. Eğitim, sağlık, güvenlik ve bayındırlık alanlarında büyük harcamalar gerektiren hizmetlerin önemli kısmının vakıflar aracılığıyla yapılmış olması devletin yükünü hafifletmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20397 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20397 Mustafa SALEP Devletlerin siyasi bağımsızlıları kadar iktisadi bağımsızlıkları da önemlidir. Milli Mücadele neticesinde bağımsızlığını ilan ederek Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ni kuran Türk Milleti, ekonomik bağımsızlığı için yeni bir mücadeleye başlamıştır. Ekonomik bağımsızlık, ancak plan ve program çerçevesinde gerçekleştirilebilir. Bu kapsamda Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı, 1934 yılında uygulanmaya başlamış ve bu planla sanayi sektörü için hedefler belirlenmiştir. İkinci Dünya Savaşı’nın ortaya çıkarmış olduğu ekonomik sıkıntılar ise, Türk Milleti’ni zor duruma sokmuştur. Savaştan sonra Amerika, Sovyet Rusya’ya karşı Türkiye’nin de içerisinde bulunduğu devletlere ekonomik yardım yapma kararı almıştır. Bu yardımlar, yatırımların planlanması konusunu yeniden gündeme getirmiştir. Kalkınmada sektörlere ait planlamanın önemi her geçen gün arttığı gibi Marshall Planı kapsamında yapılan yardımların kullanılacağı yerler konusunda dış telkinler de yapılmaya başlamıştır. Nihayet, 1960 kavşağında yabancı uzmanların da katılımı ile kalkınma planı üzerindeki çalışmalar yoğunlaşmıştır. Devlet Planlama Teşkilatı’nın kurulması ile kalkınma planları resmi bir kuruma da kavuşmuştur. Bu makalede, hazırlık süreci iki yıldan fazla süren ve 1962 yılında kabul edilen Birinci Beş Yıllık (1963-1967) Kalkınma Planı’nın Türk iktisat tarihi açısından değerlendirmesi yapılmıştır. 15 yıllık perspektifle hazırlanan kalkınma planlarının ilki olan Birinci Beş Yıllık (1963-1967) Kalkınma Planı, bütün sektörler için temel ilkeler ve hedefler belirlemiştir. Birinci Beş Yıllık (1963-1967) Kalkınma Planı ile ülkenin kalkınma hızı, yıllık ortalama yüzde 7 olarak belirlenmiştir. Bu dönemde bir taraftan yıllık yüzde 7 kalkınma hedefi gerçekleştirilmeye çalışılırken, diğer taraftan sanayi sektörünün milli gelir içerisindeki payı artırılmaya çalışılmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20396 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20396 İbrahim Halil SUGÖZÜ, Savaş ERDOĞAN , Esra ULAŞAN Gelir dağılımında yaşanan adaletsizlik ve ülke nüfusunun önemli bir kesimini kapsayan yoksulluk, özellikle son dönemde en önemli sosyo-ekonomik sorunlar olarak kendini göstermektedir. Türkiye, 1980’li yıllardan itibaren kamu kesimi açıklarını olağanüstü finansman yollarından olan iç borçlanma yoluyla finanse etme yoluna gitmiştir. Borçlanma için katlanılan faiz maliyetinin devletin önemli gelir kaynağı olan vergi gelirleri ile karşılanması ve vergi gelirlerinde de dolaylı vergilerin payının gittikçe yükselmesi, halktan sermaye sahiplerine doğru bir gelir transferi yaşandığının en önemli ekonomik göstergelerinden bazılarıdır. Bu çalışmada öncelikle gelir dağılımı üzerinde en önemli etkiye sahip olan makroekonomik faktörlerden iç borç faiz ödemeleri ve faiz oranlarına odaklanılmaktadır. Çalışmada iç borçlanmanın alıcılara göre dağılımı ve devletin iç borç stoku içinde faiz ödemelerinin payı incelenmekte, faiz ödemelerinin yıllar itibariyle seyri incelenerek gelir dağılımına etkisi üzerinde durulmaktadır. Bununla birlikte vergi yükündeki dolaylı ve dolaysız vergi dağılımının gelir dağılımına etkisi de incelenmektedir. Çalışmada son bölümde gelir dağılımını bozan faktörler ile 2002 – 2015 dönemi için Topsis Model uygulaması yapılmıştır. Elde edilen sonuçların Gini Katsayısı sonuçlarına uygun çıkıp çıkmadığı araştırılmıştır. Yapılan ampirik uygulama ile elde edilen sonuçların Gini Katsayısına uygun çıktığı görülmüştür. Buna göre iç borç faiz ödemelerinin, işsizlik oranlarının, dolaylı vergilerin payının, enflasyonun ve faiz oranlarının azalmaya başladığı dönemlerde gelir dağılımı daha adil bir dağılım sergilemiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20323 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=20323 Sedat YAZICI, Hakan ARSLAN , Ensar ÇETİN , Kemal DİL Aktif yurttaşlık, AB yurttaşlık yeterlikleri kapsamında yürütülen proje ve akademik çalışmalarda kullanılmakta olan yaygın ve yerleşik bir kavram haline gelmiştir. Ancak, aktif yurttaşlığı ölçme çalışmaları henüz gelişim aşamasındadır. Uluslararası literatürde var olan ölçme araçları ya yetişkin olmayanlar için hazırlanmış, ya da pragmatik bir tercihle veri elde etme kolaylığı göz önünde bulundurularak bazı uluslararası veri toplama ölçme araçlarının maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır. Bu çalışmada, bu sınırlılıkları aşmak ve Türkiye bağlamında kullanılmak üzere geliştirdiğimiz Aktif Yurttaşlık Ölçme Aracı’nın (AYÖA) kuramsal temeli, geliştirilme süreci ve geçerlik ve güvenirliliği ile ilgili sonuçlara yer verilmiştir. Bilgi (medya takibi, bilgi ve farkındalık), Beceri (öz-yeterlilik) , Değer (eşitlik ve dayanışma, demokratik değerler) ve Katılım (örgütsel üyelik, örgütsel katılım, gösteri ve protesto) olmak üzere dört ana boyuttan, bu boyutlara ilişin yedi alt boyuttan meydana gelmiştir. Toplam 73 maddeden oluşan AYÖA’nın Cronbach alpha güvenirlik değerleri ölçme aracının tümü için .90; bilgi, değer, beceri ve katılım boyutları için sırasıyla 76, .76, .85 ve .78 olarak bulunmuştur. Alt boyutlara ilişkin faktör analizinde faktör yük değerleri .30’un üzerinde, faktörlerin toplam varyansı açıklama oranının ise % 50,929 ile % 82,388 arasında olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar, AYÖA’nın güvenirliğe sahip bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. Ancak, ölçme aracı henüz gelişim aşamasında olduğu için faktörel yapısı üzerinde yeni çalışmalar yapılması gerektiğini düşünüyoruz. 2026-07-16