https://turkishstudies.net/education?mod=sayi_detay&sayi_id=249 Turkish Studies-Educational Sciences tr 2026-07-16 <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Ankara Bilim &Uuml;niversitesi</p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Maltepe Kamp&uuml;s&uuml;</p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Maltepe Mahallesi Şehit G&ouml;nen&ccedil; Caddesi No: 5 &Ccedil;ankaya, ANKARA</p> <p style="margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>Web: </strong><a href="https://ankarabilim.edu.tr">https://ankarabilim.edu.tr</a></p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>Telefon:</strong> <a href="tel:4442228">444 22 28</a></p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>E-mail:</strong>&nbsp;<a href="mailto:info@ankarabilim.edu.tr">info@ankarabilim.edu.tr</a></p> https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14153 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14153 Sevda ÖNAL 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14154 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14154 Ayşegül AKDEMİR Gerçek hayatta yaşanmış bir aşkın hikâyesi olduğu rivayet edilen “Leylâ vü Mecnûn”, Türk edebiyatında pek çok şair tarafından işlenmiş bir konudur. Bu şairlerden biri olan Fuzûlî ise gelenekten miras aldığı konuyu işleyişteki başarısıyla adını, “Leylâ vü Mecnûn”la özdeşleştirmeyi başarmıştır. Bu durum, “Leylâ vü Mecnûn” üzerine yapılmış olan çalışmaların, genellikle Fuzûlî’nin eserine yönelik olmasında da kendisini açık bir şekilde hissettirmektedir. Bu çalışmada da Fuzûlî’nin “Leylâ vü Mecnûn”u esas alınmıştır. Bu konuda, mesnevinin şairi olan Fuzûlî’yle, başkarakteri olan Mecnûn arasında bir kader ortaklığından bahsetmek mümkündür. Nitekim Fuzûlî’nin diğer “Leylâ vü Mecnûn” şairleri arasında ön plana çıkması gibi, söz konusu çalışmaların içeriğinde de dikkatlerin daha ziyade Mecnûn’a çevrildiği görülmektedir. Leylâ’nın mesnevi içindeki esas varlık sebebi, Mecnûn’u ilahî aşka ulaştırmada basamak görevi üstlenecek olan beşerî aşkın taraflarından biri olması bakımındandır. Ancak eserin bütünü göz önünde bulundurulduğunda, onun mesnevi içindeki fonksiyonunun bununla sınırlı kalmadığı görülmektedir. Çünkü Leylâ, iki ayrı fonksiyonu kendisinde birleştirmiş bir şekilde okuyucunun karşısına çıkmaktadır. Bu çalışma, Leylâ’nın mesnevi içinde yüklenmiş olduğu ikinci fonksiyonu ortaya çıkarma amacını taşımaktadır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14155 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14155 Hüsrev AKIN Mesneviler, eski edebiyatımızda destan, menkıbe gibi uzun konuların anlatıldığı nazım biçimidir. İlk örnekleri Fars edebiyatında görülen mesnevi Türk edebiyatına da oradan geçmiştir. Edebiyatımızda mesneviler yoğun olarak XIII. ve XVIII. yüzyıllar arasında yazılmıştır. Bu mesnevilerde sıklıkla ele alınan konulardan birisi de Leylâ ile Mecnûn hikâyesidir. Bu hikâye iki âşık karakterli hikâyeler içinde en çok işleneni olmuştur. Bunu eserinde anlatan şâirlerden birisi de Kafzâde Fâizî’dir. Fakat Kafzâde Fâizî, genç yaşta ölünce bu eser yarım kalmıştır. Bu makalede, tamamlanmamış bir eser olduğu için bugüne kadar üzerinde ciddi olarak durulmayan bu eserin tanıtımı ve çeviri yazısı yapılmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14156 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14156 Metin AKKUŞ Mesneviler, doğu edebiyat geleneğinin müstakil eserlerindendir. Bunlardan biri, Şeyh Galibin ünlü sembolik, tasavvufi eseri Hüsnüaşk’tır. Hüsnüaşk yalnız tasvvufi bir hikaye değil, aynı zamanda Türk edebiyatının son şaheseridir. Söz konusu eserin şairi Şeyh Galib, mesnevisinde çok sayıda edebi tür ve tarza yer vermiştir. Bu çalışmada, edebi tür ve tarzlar değerlendirilmektedir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14157 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14157 Mustafa ARSLAN Bu yazıda Mihr ü Müşterî mesnevîlerinin kaynağı ile ilgili bilgi verilmiş ve Türk edebiyatında yazılan Mihr ü Müşterî’lerden kısaca söz edilmiştir. Araştırmanın önemli bölümünü Mîrî (Kiçi Mîr-zade Seyyid Yahya Hüseyin, öl. 1008/1599)’nin Mihr ü Müşterî’si oluşturmaktadır. Daha önce üzerinde herhangi bir çalışma yapılmamış olan mesnevînin tam metni tarafımızdan okunmuştur ve yayın aşamasından önce ilk defa bu yazıda araştırmacıların dikkatine sunulmaktadır. Mesnevî İranlı şair Assâr (Şeyh Muhammed Assâr-ı Tebrizî, öl. 784/1382)’nin aynı addaki eserinin tercümesidir. Bu mesnevînin diğer çift kahramanlı klasik aşk mesnevîlerinden ayrılan yönü her iki kahramanın da erkek olmasıdır. Eser, Türk edebiyatı ile İran edebiyatı arasındaki etkileşimin somut bir örneği olması bakımından önem taşımaktadır. Klâsik Doğu edebiyatları ile aynı konuyu işleyen Türk edebiyatındaki mesnevîlerin hangi bağlamda (telif, tercüme, nazire vb.) değerlendirilmesi gerektiği hususuna örneklik edebilir. Üzerinde durduğumuz bu mesnevi, dili açısından da önemli olup Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait bir çok arkaik kelime içermektedir. Eser bu yönü ile dikkate değer bulunarak Kilisli Muallim Rıfat tarafından taranmış ve elde edilen dil malzemesi Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanan Tarama Sözlüğü’nde kullanılmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14158 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14158 Gönül AYAN Halveti çağdaş Özbek şairidir. 2 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14159 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14159 Hüseyin AYAN Fuzuli’nin Leyla vü Mecnun mesnevisinde; Kays’ın eğitim ve öğretimi o dönemin eğitim ve öğretimini yansıtır. Kays’ın eğitimine sünnet edildikten sonra başlanır Eğitim karışık bir eğitimdir. Düzene riayet edilir. Dini eğitim, Kuran-ı Kerim’in kısa surelerinin öğretilmesi ile başlar. Fuzuli Kays’ın eğitimini anlatırken Kays’ın duygularını da eğitimiyle örtüştürür. Nitekim Kays’ın eğitimi Kuran-ı Kerimdeki 92 sure olan Leyl suresine kadar ilerlemiştir. Zaman zaman Fuzuli’nin, Kays’ın eğitim ve öğretiminde, kendi eğitim ve öğretiminin izlerini görmek mümkündür. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14160 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14160 Orhan AYDOĞDU, Çorum Hasan Paşa İl Halk Kütüphanesinin El Yazmaları Bölümünde 2208/1 numarasıyla kayıtlı olan İstanbulnâme’nin yazma nüshası, toplam 11 varaktan oluşmaktadır. Eserin her bir varağında 17 satır bulunmaktadır. Gerek eserin sonuna yazılan tarihten, gerekse eserdeki tarih beytinden anlaşıldığına göre eser, Hicrî 1132 (M.1719-1720) tarihinde yazılmıştır. Eser, Rûhî mahlasını kullanan bir şaire aittir. Bilinen Rûhî mahlaslı şairlerle ilişkisi tespit edilemeyen şairi hakkında elimizde henüz yeterli bilgi mevcut değildir. 350 beyitten oluşan eser, nazım şekli bakımından mesnevi özelliklerini göstermektedir. İstanbulnâme, 1718 ile1730 yıllarını kapsayan bir dönemi ifade eden Lale Devri'nin ilk yıllarında yazıldığından, eseri bu dönemden ayrı değerlendirmemek gerekir. Eserde, İstanbul'un şair üzerinde bıraktığı etkinin ardından, boğazın ve denizin Anadolu ve Rumeli yakasındaki tarihî yapılardan, yalılardan ve yerleşim yerlerinden bahsedilir. Bu yönüyle bir sâhilnâme özelliği gösterir. Daha sonraki bölümlerde İstanbul'daki camilerden bahsedilir. Bu yönüyle de dâriyye özelliği taşımaktadır. Eserde bunların arasında eğlencelerin anlatıldığı beyitler de bulunmaktadır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14161 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14161 Mustafa AYYILDIZ Klasik edebiyatın mesnevilerine, genel anlamda, Tanzimat öncesi romanın yerini tutan eserler ola¬rak bakmak eğilimi yaygındır. Mesneviler roman mıdır ya da ne kadar romandır? Modern roman formuyla aralarında ne kadar benzerlik görülür? Nerelerde ayrılır? Bu gibi soruların yanıtı, kesin hük¬me varmada bir ölçü olarak alınabilir mi? Bu çalışmada, mesnevilerin roman türüyle olan ilişkisini (benzerlikleri ya da ayrılıkları açısından) irdelemek amacıyla Fuzuli’nin “Leyla vü Mecnun Mesnevisi” odağında bazı çözümlemeler yer almaktadır. Bu çözümlemeler, roman türünün anlatı yapısına ait belli başlı ögeler etrafında yapılmıştır. Bunlar; “anlatıcı”, “karakterler” ve “anlatım” ögeleri olarak seçilmiş olup çalışmada bu unsurlar bağlamında yorum yapılmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14162 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14162 Kadir CANATAN Bu çalışmada ünlü devlet adamı Nizamülmülk tarafından yazılan “Siyasetname”, geleneksel siyaset ve devlet felsefesinin bir yorumu olarak incelenmektedir. Bir ilim ve siyaset adamı olan Nizamülmülk’ün günümüze kadar gelen bu yapıtı, sadece onun fikirlerini anlamak için değil, aynı zamanda döneminin özelliklerini de yansıtması itibariyle, tarihçiler ve siyaset bilimciler için önemli bir kaynaktır. İki Selçuklu sultanına vezirlik yapan Nizamülmülk’ün Türk devlet yapısı ve zihniyeti üzerinde de önemli etkileri olduğu kuşku götürmez. Siyasetname, kendisinden önce mevcut olan bir geleneğin devamı olmakla birlikte, ondan ayrılan yönleri de bulunmaktadır. Yapıtta, sultana sadece öğüt ve tavsiyeler verilmekle kalınmamış; sisteme önemli ölçüde katkıda bulunabilecek ciddî teklifler de getirilmiştir. Başka bir deyişle, “olması gereken”ler hakkında somut, pratik ve uygulanabilir önlemler önerilmiştir. Ayrıca yapıt, dönemin devlet ve bürokrasi yapısını, yöneten-yönetilen ilişkisini ve muhalif söylemleri de yansıtmaktadır. Bu yönüyle şüphesiz ki yapıtın tarihsel bir değeri vardır. Özet olarak diyebiliriz ki Nizamülmülk, güçlü, paternalist ve dinle uyumlu bir devlet ve siyaset anlayışını temsil etmektedir. Bu anlayış, bir bakıma geleneksel devlet ve siyasete değin yaklaşımları da önemli ölçüde yansıtmaktadır. Onun din ve devlet konusundaki “ikiz kardeş” kuramı kadar sosyal devlet anlayışı da güncel değeri olan ve dolayısıyla geliştirilmesi gereken kavram ve kuramlardır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14163 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14163 Pervin ÇAPAN Edebiyat tarihlerinde, çift kahramanlı aşk hikâyeleri başlığı altında sunulan Leylâ ve Mecnûn mesnevileri, ana çizgisi aşk ve macera olan mesnevilerdir. Bu mesnevilerde tematik olarak kahramanların beşerî aşktan, ilâhî aşka yönelişleri, tasavvufî bir platformda ele alınır. Fuzûlî’nin eserinde de, Leylâ ile Mecnûn'un şahsında ele alınan aşk teması, belli bir şuurla tasavvufî çizgiye taşınmıştır. Eserde İslâm tasavvufuna has özellikleri rahatça takip etme imkânı vardır. Fuzûlî eserini yazış sebeplerini sıralarken, asıl gayesinin efsane söylemek olmadığını, buna karşılık bu iki ezel âşığının ilâhî aşk yolunda yaşadıklarını sezdirmek istediğini belirtmektedir. Bu makalede, genel olarak Leylâ ve Mecnûn mesnevîlerine, özel olarak da Fuzûlî’nin eserine yansıyan aşk anlayışı bütün boyutlarıyla ele alınarak değerlendirilecektir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14164 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14164 Abdullah EREN Hüsn ü Aşk, Aşk’ın seyr ü sülûk süreci üzerine kurulmuş bir mesnevidir. Bu süreçte işlevi bulunan unsurların önemli bir kısmı alegorik bir biçimde, hikâyenin kahramanları olarak yer alır. Diğer bir kısmı ise bu tarz bir yaklaşımın dışında kalsa da gerek olay örgüsü içerisinde, gerekse arka planda hayatî işlevlere sahiptir. Bu tip unsurlardan biri olarak “acz”, hem başlangıç bölümünde hem de Aşk’ın varlığı üzerinde ve özellikle yolculuk aşamalarının geçiş noktalarında tuttuğu yer ile eserin kurgusunu şekillendiren belirleyici faktörlerden biridir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14165 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14165 Süleyman EROĞLU Âsafî, XVI. yüzyılda yaşamış şair bir devlet adamıdır. Sultan III. Murad’ın saltanat yıllarında kâtiplik ile başladığı devlet görevini muharip bir asker olarak sürdürmüş, sonrasında beylerbeyliğe kadar yükselmiştir. Başarılı devlet hizmetlerinin yanında özellikle Şecâat-nâme mesnevisi ile şair olarak da tanınmaktadır. XVI. yüzyılın önemli gazavatname örneklerinden biri olan Şecâat-nâme, 1578-1585 yılları arası Osmanlı Şark seferlerini konu etmektedir. Türk savaş edebiyatının İslami nitelikli ürünleri içerisinde önemli bir yere sahip olan Şecâat-nâme, tarihî pek çok bilgiyi ihtiva etmekle birlikte edebî kıymeti yönüyle de kayda değer bir eserdir. Bu çalışmada Şecâat-nâme mesnevisi edebî açıdan incelenmiş, Âsafî’nin hayatı hakkında bilgi verilerek eserlerinden hareketle edebî kişiliği değerlendirilmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14166 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14166 Haluk GÖKALP İslamiyet’i tasavvuf kanalıyla tanıtıp sevdirmeye çalışan Yunus Emre’nin lirik şiirleri, yüzyılların süzgecinden geçerek günümüze kadar ulaşmış ve her dönemde beğenilerek okunmuştur. Bu durum şairin şiiriyet kaygısından ziyade, asıl amacı olan irşada hizmet eden Risâletü’n-Nushiyye adlı mesnevisinin geri planda kalmasına neden olmuştur. Bu nedenle Yunus Emre ile ilgili çalışmalarda da söz konusu mesneviye daha az yer verilmiş, konuyla ilgili değerlendirmelerde genellikle eserin tasavvufî ahlâka dair öğütler veren didaktik bir mesnevi olduğu söylenmiştir. Her ne kadar eserde sembolizmle birlikte teşhis sanatının yaygın olarak kullanıldığı belirtilse de eserdeki tahkiyevî unsurlar, lirik ilahilerin yanında sönük kaldığından fazlaca dikkat çekmemiştir. Bu nedenle biz Risâletü’n-Nushiyye’nin Anadolu sahasında nasihatname türünde yazılan ilk eserlerden biri olduğunu da dikkate alarak eseri, mesnevi nazım şeklinin tabiî yapısı ve nasihatname türü açısından değerlendirmeyi denedik. Yunus Emre, Risâletü’n-Nushiyye’de konunun yol açtığı kuruluğu gidermek için alegori, kıssa, kişileştirme, konuşturma, anlatıcı çeşitliliği, bakış açısı, -hatta kısmen- kompozisyon gibi tahkiyeye dayalı eserlerde görülen anlatım yöntem ve tekniklerini, türün el verdiği ölçüde kullanmıştır. Bu nedenle makalemizde yazıldığı dönemi de dikkate alarak Risâletü’n-Nushiyye’de kullanılan tahkiyevî unsurları belirlemeye ve eserin bu yönüne dikkat çekmeye çalıştık. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14167 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14167 Bayram Ali KAYA Hayatın değişmez gerçeği olan ölüm, tüm dünya edebiyatlarının olduğu gibi klâsik edebiyatımızın da değişmez temlerinden birini oluşturmuştur. Klâsik edebiyatımızda ölüm dendiğinde akla ilk mersiyeler gelmekle birlikte, başta dinî-tasavvufî yönü ağırlıkta olan nasihat-nâme türündeki eserler olmak üzere mesnevilerin büyük çoğunluğunda da ölüm üzerinde durulduğu ve temin ayrıntılı bir şekilde ele alındığı görülür. Bu eserlerin hemen hepsinde ölüme bakış, “Her nefis ölümü tadacaktır” ilâhî kuralı çerçevesindedir. Yine bu eserlerin bir kısmında ölüm temine müstakil bölüm ve fasıllar ayrılmış iken bir kısmında ise temin, farklı bölüm başlıkları içinde ya da neredeyse eserin tamamına yayılmış bir şekilde ele alındığı görülmektedir. Bu çalışmada öncelikle ölüme dair kısaca bilgi verilmiş, ardından her iki eserde ölüm teminin ele alındığı bölüm ve fasıllar üzerinde ayrıntılı bir şekilde durulmuştur. Yine her iki eserde ölüm temiyle ilgili tüm kullanım ve unsurlar tespit edilmeye, makalenin kapsamı ve hacmi de dikkate alınmak suretiyle, örnek beyitler sadece numaralarıyla verilmeye çalışılmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14168 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14168 İ. Güven KAYA XIII, yüzyılın büyük şairi ve mutasavvufu ve düşünürü olan Mevlanâ Celâleddin , (1207-1273) pek çok Divan şairi gibi Yahya Beyi (XVI.) de derinden etkilemiştir. Az da olsa Divan’ındaki kimi beyitlerinde ve Hamse’sindeki mesnevilerinde onu “Mevlânâ”, “Molla Hünkâr”, Molla-i Rûm” sıfatları ile anmıştır. Hamse’sinde Gencîne-i Râz, Kitâb-ı Usûl ve Gülşen-i Envâr mesnevilerinde üç ayrı hikayede onu hikayelerinin kahramanı yapmış, ayrıca bizzat konusunu Mesnevî’den alan, “Süleyman Peygamber’le Sivrisinek” hikayesini aynen nakletmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14169 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14169 Beyhan KESİK 16. yüzyılın önemli fakat az tanınmış şairlerinden biri olan Derviş Paşa, Murâd-nâme adlı mesnevisindeki sade ve akıcı üslûbuyla mesnevi yazan şairler arasında önemli bir yere sahiptir. Şairin üslûbunu akıcı ve kalıcı kılan özelliklerin başında, Türkçeye hâkimiyeti gelmektedir. Şair, bu dilin ses özelliklerini çok iyi bilir. Eserinde birbiriyle ses ve anlam yönünden uyumlu kelimeleri seçer ve bu kelimelerin birlikteliğinden yer yer musikîyi çağrıştıran bir armoniyi yakalar. Şiirde armoninin sağlamış olduğu ahenk, söze dayalı sanatlarla desteklenir. Şair, kelimeleri bazen mısra başında, bazen mısra ortasında ve bazen de mısra sonunda birli, ikili, üçlü şekillerde tekrarlayarak ahenk oluşturur. Ahenk, bazen de metin seviyesindeki kelime tekrarlarıyla sürdürülür. Murâd-nâme, bu ses ve söz tekrarlarının uyumlu birlikteliğinin ahenge ve anlama katkısıyla, ses ve ahenkle ilgili sanatlar bakımından önemli bir mesnevîdir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14170 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14170 Zeynep KOYUNCU On sekiz sayısı, Allah'ın 99 isminden biri olan Hayy’ın ebced hesabı ile on sekize karşılık gelmesi, besmelenin sessiz harflerinin adedinin on sekiz oluşu ve Mevlânâ'nın Mesnevî adlı eserinin ilk on sekiz beytini bizzat kendisinin yazması sebebiyle Mevlevîler için önemli ve kutsal sayılır. Şeyh Gâlip de Mevlevî bir şair olarak Hüsn ü Aşk adlı eserinde on sekiz sayısına önem vermiştir. Bu makale, Şeyh Galip'in Hüsn ü Aşk’ında geçen on sekiz ve katlarına dair manzumeleri tanıtmayı amaçlamaktadır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14171 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14171 Zuhal KÜLTÜRAL, Bu yazımızda edebiyatımızda çeşitli yazarlar tarafından işlenen Yûsuf ve Zelîhâ hikâyesi’nin XVI. yüzyılda Şerifî tarafından yazılmış metni ve dil özellikleri üzerinde durulacaktır. Daha önce eserin çevriyazıya aktarılmış şekli ve metin sözlüğünü ihtiva eden kitabımızda eserin müellifi Şerifî hakkında bir bilgiye ulaşamadığımızı belirtmiştik. Sadık Yazar tarafından yapılan çalışmalar sonucunda Yûsuf ve Zelîhâ yazan Şerifî ile XVI. asır şairlerinden Şevâhidü’ş-Şühedâ adlı eserin müellifinin aynı kişi olması (Eğirdirli Şerîfî Mehmed) ihtimali üzerinde durulmuştur. Söz konusu çalışmada belirtildiği üzere, eserlerin aynı dönemde yazılmış olmaları ve üslûbu da dikkate alındığında Yûsuf ve Zelîhâ yazarının büyük bir ihtimalle Şerifî Mehmed olduğu ortaya konmuş olmaktadır. XVI. yüzyılda yazılmış olan Şerifî’nin Yûsuf ve Zelîhâ hikâyesi gerek konusu itibariyle gerekse yazıldığı dönem Anadolu Türkçesi dil özellikleri bakımından önemlidir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14172 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14172 Ataemi MİRZAYEV Hadikatü’s-süeda hacim itibariyle Fuzûlî’nin en büyük eseri ve İran yazarı Hüseyin Vaiz Kâşifî’nin Ravzatü’ş-şüheda’sının Türkçeye serbest çevirisidir. Her iki eser genellikte mensur olsa da, bütün sayfaları yer yer manzum kısımlarla süslenmiştir. Hadikatü’s-süeda eserindeki manzum kısımların Hüseyin Vaiz Kâşifî’nin Ravzatü’ş-şüheda’daki manzumelerle kıyaslanması sonucunda ilk defa olarak böyle bir kanaate varılmıştır ki, Fuzûlî’nin çevirisindeki şiirlerin hepsi onun özgün şiirleri değildir. Onların bir kısmı Ravzatü’ş-şüheda’dan aynen alınmış, bir kısmı tercüme edilmiş, bir kısmıysa nazire olarak kaleme alınmıştır. Bütün araştırıcılar Fuzûlî’nin Hadikatü’s-süeda eserinde kullandığı manzum kısımların Türk ve Arap dillerinde olduğunu belirtseler de, bildiride net örneklere dayanılarak bu eserde Farsça şiirlerin olduğu da kanıtlanmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14173 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14173 Murat ÖZTÜRK Aşk mesnevileri kurgusal ve anlatı özellikleriyle mesneviler içinde ayrı bir yer tutarlar. Bu mesnevilerde gelenek tarafından belirlenen bir kurgusal dünya vardır. Bazı ideal özelliklerle biçimlenen bu kurgusal dünyada rol alan âşıkların aşklarını başlatan veya aşk düğümünü çözen, genellikle pir, şeyh, peygamber, anne-baba veya gaipten duyulan bir ses olan yönlendirici bir güç bulunur. Bu gücün etkisindeki âşıkların zamanla ruh ve düşünce dünyaları değişir ve her biri ideal bir aşkın ideal kahramanları olurlar. Aşk mesnevilerinde bir kısmı yönlendirici gücün etkisinde bir kısmı da bu gücün dışında ama gelenek çerçevesindeki kurgusal dünyanın içinde olan ve ideal dünyayı hazırlayan unsurlar bulunur. Bu unsurlar; aşk, insan-ı kamil, iyi-kötü çatışması, ahlakileştirme-İslamileştirme, nasihat, dış alem, yardımcı dostlar ve duadır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14174 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14174 Ömer SAVRAN Bu çalışmada kaynaklara göre XV. yüzyılın ikinci yarısıyla XVI. yüzyılın başlarında yaşadığı kabul edilen Sabâyî’nin Üveys-nâme adlı mesnevisi üzerinde durulacaktır. Üveys-nâme yazıldığı dönem itibariyle gerek ses özellikleri, gerekse yapısı yönüyle Türkçenin tarihi gelişimini yansıtan, önem atfedilmesi gereken bir eserdir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14175 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14175 Selami ŞİMŞEK Âdâb, edep kelimesinin çoğulu olup, lügatte terbiye, incelik, nezâket, utanma, iyi ahlâk ve usluluk gibi anlamlara gelmektedir. Tasavvufta müridlerin şeyhine ve dervişlere karşı takınması gereken edep kuralları, Âdâbu’l-Mürîdîn, Edebü’l-Mürîd, el-Vasâyâ, Tarîkatnâme, Hurde-i Tarîkat ve, Mi‘yâr-ı Tarîkat adı altında müstakil risâleler, eserler yahut eser içinde bölümler şeklinde kaleme alınmıştır. Türk edebiyatında bu tarzda yazılmış pek çok eser mevcuttur. İşte bunlardan birisi de XIX. asır mutasavvıf şâirlerinden Osman Şems Efendi’nin Âdâbu’l-Mürîd fî Sohbeti’l-Murâd adlı mesnevîsidir. Bu makalede söz konusu mesnevî tahlîl edilerek yeni harflere bazı açıklamalarla aktarılmıştır. Osman Şems Efendi, bu eserinde mürşid, mürşidin gerekliliği ve mürîdin âdâbı gibi seyr ü sülûkla ilgili üç ana konuya temas etmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14176 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14176 Orhan Kemal TAVUKÇU Klâsik Edebiyatta ilk hamse 12. yüzyılda Nizâmî-i Gencevî tarafından kaleme alınmıştır. Şairin Penc-genc adını verdiği bu külliyata yazılan nazireler bir hamse geleneğinin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Konuyla ilgili son araştırmalarda Türk Edebiyatında ilk hamsenin Ahmedî tarafından (XV. yüzyılda) yazıldığı ifade edilmektedir. Ancak Şeyyad Hamza'nın yazdığı beş mesnevi edebiyatımızdaki ilk hamseyi yaklaşık 100 yıl daha geriye, XIV. yüzyıla götürmektedir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14177 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14177 Ahmet TOPAL Mevlânâ yaşadığı dönemden itibaren Türk edebiyatının hemen her döneminde etkisini hissettiren mutasavvıf şairlerden biridir. Onun özellikle Mesnevî adlı eseri Türkçeye defalarca tercüme edilmiş, bu eser üzerine şerhler yazılmıştır. Âsafî’nin Cezîre-i Mesnevî adlı eseri de Mesnevî’den seçilen beyitlerin Türkçeye manzum olarak tercüme edilmesiyle oluşturulmuş bir eserdir. Makalede Âsafî’nin Cezîre-i Mesnevî’si tanıtılmış, eser hakkında bir intiba uyandırması amacıyla aynı zamanda eserden bir bölüm olan Mesnevî’nin ilk on sekiz beytinin tercümesi verilmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14178 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14178 İbrahim Halil TUĞLUK Bu çalışmada, mesnevilerde şair kavramı ile bir şairin sahip olması gereken vasıflar ya da taşımaması gereken özellikler incelenmiştir. Bu amaçla birçok mesnevi taranmış, içinde şairle ile ilgili değerlendirmelerin bir bölüm halinde bulunduğu ya da beyitler boyunca ele alındığı mesneviler tespit edilmiştir. Sadece şair ismi zikredilen mesnevi sayısı çok olmakla beraber bunlar, şairle ilgili özel değerlendirmelere girdiği için çalışma dışında bırakılmıştır. Çalışmada ortak özellikler bir başlık altında toplanmıştır. Bir fikir vermesi açısından yer yer uzun örnekler verilmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14179 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14179 Lokman TURAN Mesnevi, 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14180 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14180 Selami TURANAliye YILMAZ İran Edebiyatı’nın millî kahramanlık şairlerinden olan Firdevsî, İran tarihiyle ilgili kendi zamanına kadar olan rivayetleri Şâh-nâme adlı eserinde toplamıştır. Eserde İran’ın efsanevî kahramanları, kahramanlık destanları, önemli olayları, İran mitolojisi yer alır. Yazıldığı yüzyıldan itibaren pek çok şair, Firdevsî’nin bu eserini taklit ederek Şâh-nâme yazma geleneği oluşturmuşlardır. Bu makalede Timur ve Moğol dönemlerinde Şâh-nâme taklit edilerek yazılan eserler hakkında bilgi verilmektedir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14181 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14181 Melike GÖKCAN XIV. yüzyıl şairlerinden Ahmedi’nin “İskendernâme” mesnevisi klasik edebiyatın büyük efsanevi kişiliklerinden biri olan İskender’in hayatını ve fetihlerini anlatır. Mesnevi, dünya ve hükümdarlar tarihine yönelik önemli bilgiler içermektedir. Dünya tarihinde iz bırakan hükümdarlar arasında kadın hükümdar modelinin ele alınışı son derece ilginç yaklaşımlar sunmaktadır. Bu çalışmada, mesnevide işlenen kadın hükümdar modeli ve Kraliçe Kaydafa’ tipi ele alınacaktır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14182 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14182 Erdoğan ULUDAĞ Çocuk edebiyatı; çocukların büyüme ve gelişmelerine, hayâl, duygu, düşünce ve yeteneklerine, zevklerine hitap eden, eğitirken eğlenmelerine katkıda bulunmak amacıyla gerçekleştirilen edebiyattır. Türkiye’de çocuk edebiyatı kavramı oldukça yenidir. Türk edebiyatında çocukların ilgi, yaş ve beğeni düzeyleri dikkate alınarak hazırlanan okuma metinlerine XIX. yüzyılın ikinci yarısına kadar pek rastlanmamaktadır. Türk edebiyatının çocuklarla ilgili ilk örnekleri Batı edebiyatından yapılan çeviri ürünlerdir. Çocuk-edebiyat ilişkisi ve bu ilişki çerçevesinde çocuğu konu edinen Hayriyye, klâsik dönemde yazılan güzel bir örnektir. Hayriyye, XVII. yüzyılın önde gelen ve eğitime önem veren şairlerinden biri olan hikemî tarzın temsilcisi Nâbî’nin, oğlu Ebu’l-hayr Mehmed Çelebi için yazmış olduğu ahlâkî/didaktik bir mesnevîdir. Bu yazıda çocuk edebiyatı tarihine ana hatlarıyla değinilmiş ve Nâbî’nin Hayriyye’si çocuk ve eğitim açısından incelenmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14183 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14183 Sibel ÜST Varlıkların ya da kavramların anlaşılması açısından karşılaştırma önemli bir yöntemdir. Bu çalışmada aynı kültüre mensup farklı yüzyıllarda yaşamış iki sanatçıya ait aynı konuyu işleyen iki eser incelenmiştir. Bu eserlerden biri Şeyyâd Hamza’ya diğeri Nazan Bekiroğlu’na aittir. Çalışmamızda öncelikle karşılaştırmalı edebiyat hakkında teorik bilgi verilmiştir. Daha sonra bu iki eser konu, şekil, mekâ 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14184 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14184 Kaplan ÜSTÜNER Fenniyye-i Eş’ar, Türk edebiyatında şiir, şair ve edebi kurallara dair yazılmış mesnevi şeklindeki tek eserdir. Enderunlu Hasan Yâver tarafından 1796 tarihinde kaleme alınmıştır. Toplam 429 beyittir. Mesnevilerin genel planına uyulmuştur. Aruzun serî bahrinin “müfte’ilün müfte’ilün fâ’ilün” kalıbıyla yazılmıştır. Şiir yazmanın incelikleri ve şairin dikkat etmesi gereken kurallar anlatılmıştır. Edebi kuralların tanımları yapılmış, işlevleri dile getirilmiş ve konuyu açıklayıcı örnekler verilmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14185 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14185 Sadık YAZAR Bu makalede; birçok metni akademik incelemelere konu olmuş veya konuyla ilgili yapılan çalışmalarda ismen de olsa yerini almış şerh ve tercüme edebiyatının -gördüğümüz kadarıyla- henüz duyulmamış yeni bir verimi olan Sadîkî’nin eseri tanıtılacak ve onun önemine değinilecektir. Bunun için öncelikle; Mesnevî tercüme ve şerhlerini toplu olarak inceleyen çalışmaların kısaca tanıtılması yapılacak, ardından da Sadîkî’nin eseri muhtelif başlıklar altında tanıtılıp kaynak metin ve benzeri tercümelerle kısmen de olsa karşılaştırılacaktır. Makalenin sonunda ise eserden seçilen örnek metinler yer alacaktır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14186 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14186 Gülgün YAZICI Mesnevisinde özlediği insân-ı kâmil tipini hikâyeler vasıtasıyla tasvir eden Hz. Mevlânâ, bir yandan bu insanda bulunması gereken hasletleri anlatıp bu özelliklerle donanmayı tavsiye ederken bir yandan da bu hasletlerin zıttı veya bulunmayışı durumunu eleştirerek dolaylı yoldan bunlardan uzak durulmasını ister. Ehliyet ve liyakat bu çerçevede onun üzerinde durduğu en önemli kavramlardandır. Mevlânâ'ya göre toplumda barışın, adaletin, huzurun sağlanması ancak bu kavramlara önem verilmesi, ehliyet ve liyakat sahibi insanların iş başına getirilmesiyle mümkün olabilecektir. Ehliyet ve liyakate bakılmaksızın işlerin yürütülmeye çalışılması halinde ise toplumsal düzenin işleyişinde aksaklıklar ortaya çıkacaktır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14187 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=14187 Ayşe YILDIZ Türk mesnevi geleneğinde aşk ve macera konulu mesneviler grubuna dâhil edilen mesnevilerde hikâyenin, genellikle Fars zaman zaman da Arap edebiyatının mesnevi konuları model alınarak yeniden yazıldığı bilinmektedir. Aynı konulu bir hikâyenin mesnevi formunda yeniden yazımı, çok kere mesneviler için “Acem taklidi” ve mesnevi şairleri için “taklitçi/mukallit” suçlamalarını beraberinde getirmiştir. Ancak bu eleştirilerde edebî çevirinin klâsik edebiyat geleneklerinde adeta bir tarz ve yeniden yaratma etkinliği olduğu göz ardı edilmiştir. Bu makalede, klâsik edebiyatlarda ve edebiyatların klâsik dönemlerinde görülen aynı konunun yeniden yazımı geleneğinin Klâsik Türk edebiyatı bağlamında yorumlanması; edebî tercüme/yeniden yazım algılanışının sorgulanması amaçlanmaktadır. 2026-07-16