https://turkishstudies.net/education?mod=sayi_detay&sayi_id=243 Turkish Studies-Educational Sciences tr 2026-07-16 <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Ankara Bilim &Uuml;niversitesi</p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Maltepe Kamp&uuml;s&uuml;</p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;">Maltepe Mahallesi Şehit G&ouml;nen&ccedil; Caddesi No: 5 &Ccedil;ankaya, ANKARA</p> <p style="margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>Web: </strong><a href="https://ankarabilim.edu.tr">https://ankarabilim.edu.tr</a></p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>Telefon:</strong> <a href="tel:4442228">444 22 28</a></p> <p style="text-align: justify; margin: 6.0pt 0cm .0001pt 0cm;"><strong>E-mail:</strong>&nbsp;<a href="mailto:info@ankarabilim.edu.tr">info@ankarabilim.edu.tr</a></p> https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13838 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13838 Lütfen Seçiniz, 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13839 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13839 Lütfen Seçiniz, 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13840 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13840 Ramazan GÜLENDAM Entelektüel açıdan Cumhuriyet Edebiyatı’nın en donanımlı şairlerinden biri olarak kabul edebileceğimiz Âsaf Hâlet Çelebi (1907-1958), hem Doğu kültüründen hem de Batı kültüründen yararlanmış ve bu nedenle, “melez” diye nitelenebilecek şiirlerini anlamak için nite¬likli okur kitlesine ihtiyaç duyan bir sanatkârdır. “Hazır düşünce kalıpları”na sığmayacak eserlere imza atan Çe¬lebi, yeterince anlaşılamamış ve değeri sonradan fark edilmiş “farklı” bir mizaçtır. Biz bu çalışmada, modern şiirimizdeki icraatlarıyla çok ses getirmiş olan Garip akı¬mıyla aynı dönemde şiirler kaleme alan ve farklı okuma¬larla tekrar üzerinde durulması gereken Çelebi’yi, “garip¬lik” kavramı etrafında değerlendirmeye çalışacağız. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13841 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13841 Nurettin ÖZTÜRK Türk tarihinde, Asya’dan batıya göç ve İslamlaşma sürecinden sonra en verimli ve en çok incelemeye konu olmuş dönem Tanzimat’tır. Osmanlı Devletinin dağılma devri sayılan Tanzimat’ın yansıması olan Tanzimat kay¬nakları da geniş ve dağınık bir durumdadır. Buna bağlı olarak son Türk imparatorluğunun tasfiyesine ilişkin ve¬rimler ve incelemelerin tam ve eksiksiz bir listesini çı¬karmak zordur. Bu çalışmada bibliyografik panorama, doğrudan özgün yapıtlar ve bunlar üzerindeki incelemeler yerine, bibliyografik adreslere öncelik verilerek sergilen¬meye çalışılmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13842 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13842 Yasemin MUMCU AY Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat Horozcu ve Melih Cevdet Anday’ın temsilciliğini yaptığı Garip hareketi, Cumhuriyet sonrası Türk şiirinin dönüm noktalarından birini oluşturmaktadır. Garip şairlerinin verdiği örnekler, gerek şiire getirdikleri şekil özellikleri gerekse muhtevada yaptıkları radikal yeniliklerle etkisini günümüze kadar sürdürmüştür. Bu çalışmanın amacı Garip şiirinin ortaya çıktığı dönemin koşulları, temsilcilerinin etkilendiği akımlar ve kişiler, Garip şiirinin ortaya çıkışı, gelişmesi, yarattığı etkiler, aldığı olumlu ve olumsuz eleştiriler ve sonlanışı hakkında genel bir bilgi vermektir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13843 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13843 Mitat DURMUŞ Bu çalışmada, Cumhuriyet dönemi Türk şiirinin önemli isimlerinden birisi olan Melih Cevdet Anday’ın ya¬şamından şiirlerine yansıyan izler ve şairin şiirini kurar¬ken nasıl bir kaynak araştırması içinde olduğu üzerinde durulacak, etkilendiği şairlere işaret edilecek ve Anday’ın edebî metinde “kaynak sorununa” nasıl baktığı açıklan¬maya çalışılacaktır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13844 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13844 Öztürk EMİROĞLU Türk süreli yayın tarihinin uzun ömürlü dergile¬rinde biri olan Hisar, "fikir, sanat ve edebiyat dergisi" çer¬çeve başlığıyla, Ankara’da yayımlanır (1950). Hisar, 1940’lı yıllarda özellikle Garip anlayışı yüzünden Türk edebiyatının gelenekle zayıflayan bağını yeniden güçlen¬dirmek, yazdıklarını sanat ve edebiyatseverlere ulaştır¬mak, sanat ve edebiyat hayatına seviye getirmek, “kökü mazide olan âtî” çizgisinde eserler vermek, sosyalist sanat anlayışına karşı bir sanat hareketi oluşturmak gibi amaçlarla çıkarılır. Dergi, bu amaçlardan hiç bir zaman taviz vermeden yarım asra yakın yayımlanır. İlkeli yayımdan dolayı, T. Sait Halman 1950-1975 arasını “Hisar Çığırı” olarak niteler. Hisarcıların, edebî bakımdan geleneğin iki temel kolu halk ve 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13845 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13845 Cafer ŞEN Fecr-i Ati Encümeni, bünyesine, topladığı yirmi dört şair ve yazarıyla neredeyse II. Meşrutiyet dönemi edebiyatını tek başına temsil eder. Bu yazar ve şairler daha sonra Milli Edebiyat ve Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatının önemli isimleri olur. II. Meşrutiyet’in ilanıyla birlikte II. Abdülhamid döneminde faaliyetlerini yeral¬tında sürdüren mecmua ve gazeteler yer yüzüne çıkar. Gerek bu mecmua ve gazetelerde tefrika edilen, gerekse kitap olarak yayınlanan edebi eserler gündelik, ucuz si¬yasi ve toplumsal konuları tem edinir. İşte Fecr-i Ati En¬cümeni bu ortamda kurularak edebiyatın belirli bir üst düzey duyuş ve düşünüş estetiği olduğunu hatırlatır. Fecr-i Ati şair ve yazarları başlangıçta II. Abdülhamid aleyhtarı İttihad ve Terakki Fırkası sempatizanıdır. Lakin encümen üyesi Ahmet Samim’in öldürülüşü Fecr-i Ati ile İttihad ve Terakki Fırkası’nın arasını açar. Fecr-i Ati de edebiyatta yeniliği savunduğundan II. Meşrutiyet yılla¬rında çeşitli grupların hedefi haline gelir. Fecr-i Ati edip¬lerinin toplandıkları Hilal Gazatesi baskına uğrar. Hal¬buki onlar dönemin siyasi karışıklığından daima uzak kalmaya çalışır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13846 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13846 Seyit Battal UĞURLU Recaizâde Mahmut Ekrem’in Araba Sevdası’yla Türk romanına giren araba, aslında bir anlamda gelenek¬sel kültürde önemli bir yere sahip olan atın yerini alan önemli bir statü belirleyicisidir. Geleneksel Türk kültü¬ründeki ‘at avrat silâh’ söylemiyle yakın psiko-sosyal ilintileri kurulabilen arabanın güç ölçümü, bugün bile ‘beygir’ kategorisi üzerinden değerlendirilmektedir. Hız performansındaki yeteneği ile değer atfedilen arabanın, kadına ve erkeğe göre değişkenlik arz eden eril ve dişil kimliğine vurgu yapılabilir. Araba tasarımcılarının yeni model üretiminde kadının dişilliğinden önemli ölçüde il¬ham alması da bu görüşü destekler. Bu olgudan yola çı-karak bireyin kendini gerçekleştirmesinin cazip yolların¬dan biri haline gelen arabanın, dışarının tekinsizliklerin¬den koruma yönüyle üstünlük sağlayıcı, bireye sunduğu birçok imkân ile ev, ve ‘erotik bir mekân’ olarak düşünü¬lebilen ‘yol’da yayalara veya daha az güçlü araçlara karşı üstünlük sağlayıcı kışkırtıcı bir yönü olduğu söylenebilir. Modern dünyanın bu önemli aracının toplumsal yaşamla paralel olarak edebiyata da yansımaları gözlenir. Talip Apaydın’ın Sarı Traktör’ü, Adalet Ağaoğlu’nun “Fikrimin İnce Gülü”, Sevim Burak’ın “Palyaço Ruşen”i, Latife Te¬kin’in Buzdan Kılıçlar’ı insan teknoloji ilişkisini toplumsal bir olgu olarak odağa alan romanlar arasında yer alır. Ömer Seyfettin’in “Nezle”si, Aziz Nesin’in “Medeniyetin Yedek Parçası” Tarık Buğra’nın “Mavi Doç”u, Peride Ce¬lal’in “Jaguar”’ı, araba olgusunu ele alan öykülerdendir. Bu makalede, benlik inşasının önemli bir aracı olarak önem atfedilen arabanın; modern çağ insanı için ifade et¬tiği anlamlar, Türk edebiyatındaki yansımaları ve farklı anlayışlarda eser veren Türk yazarların bu olguya kayıt¬sız kalamayışının gerisinde yatan kışkırtıcı psiko-sosyal etmenler, anılan metinlere yöneltilmiş eleştirel ve analitik bir yakın okuma ile irdelenmektedir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13847 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13847 Alpay Doğan YILDIZ Edebî ürünler değişik şekillerde bir başka edebî ürünün içerisinde yer alabilir, o ürünün oluşumuna yön verebilir. Selim İleri; 1990 sonrası yazdığı bazı romanla¬rında kimi edebî ürünleri romanına malzeme yapar. Os¬manlı’nın son dönemlerinde-Cumhuriyet’in ilk yıllarında eser vermiş Türk edebiyatının belli başlı yazarları, yazar¬ların dönemlerindeki sosyal ve siyasî ilişkiler, eserlerdeki itibarî dünya onun romanlarına malzeme olur. Selim İleri bunu geçip giden bir dönemi, kaybolan bir kültürü, nan¬körce yaklaşılan geçmiş edebiyatımızı yeniden yaşatma is¬teği ile yapar. Bunu yaparak bir bilinç oluşturmak ister. Selim İleri romanlarında edebiyatın romana malzeme ya¬pılması roman türünün sınırlarını da zorlar. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13848 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13848 Süheyla YÜKSEL Ali Kemâl, daha öğrencilik yıllarında gönderil-diği Halep’te iki roman kaleme almıştır. Roman türü açısından birçok eksiklikleri ve acemilikleri olan bu eserler, 1890’lı yılların Halep’ini yansıtmaları açısın¬dan dikkat çekicidir. Bu yazıda, eserlere yansıyan Halep şehri ve sosyal hayatı değerlendirilmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13849 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13849 Ferhan AKGÜN Zamanla değişim gösteren sanat eser(ler)i, son dö¬nemde özellikle bireysel yönelimler, ruhsal çözümlemeler ve evrensel meselelerle karşımıza çıkarak sınırları zorla¬maya başlar. Bu sınır sadece sanat eserinin içeriğiyle kalmamış sanatın diğer alanlarına da yansımıştır. Bu metinler/sınırlararasılık 1950 kuşağı öykücüleri arasında yer alan Tahsin Yücel’in Ben ve Öteki adlı kitabında yer alan öykülerine kaynaklık eder. Tahsin Yücel, bunu, “be¬nim yapımla ötekininki arasında, en büyük yapıyla en küçük yapı arasında bir bağıntı, bir oran vardır” diye açıklar. Ben ve Öteki’nde yer alan öykülerinde bireyi ve onun iç âlemini yansıtan yazar, bireyden yola çıkarak topluma ve insanlığa mesajlar veren yazar, yerelden ev¬rensele ulaşma çabasındadır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13850 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13850 Özcan BAYRAK Yahya Kemâl, Türk şiirine gerek ahenk, gerek es-tetik ve gerekse şekil bakımından milli bir yapı kazan-dırmıştır. Onun, şiiri geleneksel şiirimizle batılı şiir anla¬yışlarının başarılı bir bileşkesidir. Şair milletimizin özünde olan değerleri batılı bir yaklaşımla inceleyerek şi¬irlerine yansıtmıştır. Şiirimize Avrupalı anlayışı, metodu ve bakış tarzını getirerek; Türk şiirinin kurulup yerleşme¬sine ve şiirimizin kendi sesini bulmasına öncülük etmiş¬tir. Yahya Kemâl, in şiirine kaynak olan unsurlar ola¬rak İstanbul semtlerinin güzelliklerini, Osmanlı tarihin¬deki zaferlerin ve yenilgilerin verdiği duyguları, tabiatın eşsiz güzelliğini, insanların yaşamını, aşkı, ölümü ve din duygusunu gösterebiliriz. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13851 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13851 Said COŞAR Bu yazıda; Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı içe¬risinde önemli bir yere sahip ‘Garip’ şiir hareketine dö¬nemin mizah dergilerinde karikatüristlerin gösterdiği tep¬kilere yer verilerek bu tepkilerin nedenleri ve etkileri üze¬rinde durulmaktadır. Bu vesile ile Yeni Türk Edebiyatı’nın kaynakları arasında karikatürün değerlendirilmesi tartışmalarına bir katkı sağlamak da amaçlanmaktadır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13852 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13852 Ebru KAVAS Çalışmada, modern tiyatro eserlerinin halk anlatı¬larındaki temayı ve biçimi nasıl dönüştürdüğünün irde¬lenmesi amaçlanmaktadır. Halk anlatılarının günümüze nasıl modernize edilerek sunulduğunun, geleneksel içeri¬ğin ne ölçüde değiştirildiğinin görülmesi açısından oyun¬lar ele alınırken, sözlü gelenekten yazıya geçmiş metinler ile “metinlerarası” bağlamda ilişkilendirme yoluna gidil-miştir. Halk anlatı ürünlerinden yola çıkılarak ortaya ko¬nan uyarlamaların çözümlenmesinde temel alınan veriler, birbirinden farklı bakış açılarıyla işlenen tiyatro oyunla¬rıdır. Uyarlamalarda; metinsel yapılanışın, dilsel biçimle¬nişin ve retorik yapının nasıl olduğu, gelenekteki biçi¬minden estetik ve yaratıcılık yönleri açısından ayrılma noktaları, anlam kaymalarının / sapmaların olup olma¬dığı, tiyatro tekniğinin gelenekteki anlatıların yapısına et¬kisi vb. amaçlara yönelik irdelenen konulardır. Cumhuri¬yet sonrası Türk tiyatrosunda halk anlatı geleneğinden yararlanma sorunsalına ışık tutan bu çalışma; kültürel değerlerin günümüze nasıl modernize edilerek uyarlandı¬ğının, yazarın asıl metinden uzaklaştığı noktaların, anla¬tının çağın gereklerine ve onu işleyen yazarın dilsel gü¬cüne bağlı olarak nasıl geliştiğinin görülmesi açısından, benzer çalışmalar için bir örnek oluşturacaktır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13853 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13853 Gökhan TUNÇ Beş Hececilerin şiirlerine Anadolu köylerinin nasıl kaynaklık ettiğine ilişkin bir çalışma, Beş Hececilerin şiir poetikalarını belirleyen Ziya Paşa ve Ziya Gökalp gibi birtakım yazarların düşüncelerinin irdelenmesini gerekli kılar. Bu yazarların yanı sıra Beş Hececilerin çağdaşla¬rıyla da düşünsel akrabalıkları vardır. Bu nedenle bu makalede Beş Hececilerle kendilerinden önceki ve çağ¬daşlarıyla olan söz konusu düşünsel birliktelik ortaya konulmaya çalışılacaktır. Daha sonra ise Beş Hececileri diğer heceyle yazan şairlerden farklı kılan özelliğin ne ol¬duğu araştırılacaktır. Bu konuda ise yazının esas konusu olan Beş Hececilerin Anadolu köylerine bakışı tartışıla-caktır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13854 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13854 Kubilay ÜNSAL Alev Alatlı, felsefe, politika, ekonomi, ilahiyat, fizik, psikoloji, sosyoloji gibi bilimlere de ilgi duyan, bu ilgiyi romanlarına yansıtabilen, insan ve evreni bütüncül (holistic) şekilde düşünerek eserlerini oluşturan bir ro¬mancıdır. Yazarın Gogol’un İzinde adlı kitabında Rus insanı¬nın yaşayakalma mücadelesi, tarihten güncele pek çok yönüyle ele alınmış; bir roman kurgusu içinde sanatsal bir dille anlatılmıştır. Eserde, Türkiye’ye dair serbest çağ¬rışımlar yaptırabilecek pek çok olay ve düşüncelerin yer alması da Türk okuru için ayrı bir önem ve işlev taşı¬maktadır. Alatlı, Rusya ve Rus insanını anlatılırken adeta Türk halkına Rusya örneği ile bir mesaj vermek istemiş¬tir. Türkiye’nin ve çağın problemleri evrensel bir bakış açısıyla tartışılmaya çalışılan eserde, yazar Rus aydınla¬rının fikir dünyalarını eserinde kaynak olarak kullana¬bilmeyi, Rus yazarlarının pek çoğunu aynı fikir bütün¬lüğü içinde bir araya getirebilmeyi başarmıştır. Gogol’un İzinde, gerçek kaynaklarla beslenen, Türk romanında alışık olmadığımız bir yaklaşımla, başka bir toplum üzerinden Türkiye’ye ve Türk insanına eleştiriler yönelten, önemli bir eserdir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13855 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13855 Hümeyra YUVA, Bilindiği gibi bütün medeniyetler, Doğu ve Batı ol¬mak üzere iki medeniyete bağlı olarak ele alınmaktadır. Doğu medeniyetinin içe dönük ve metafiziğe dayalı; Batı medeniyetinin ise dışa dönük ve maddeye bağlı olduğu genel kabul görmüş kanaatlerdir. Her iki medeniyetteki zaman anlayışının da bu temel özelliklerle ilgili olması ge¬rekir. Türk şiirinde zaman temi, Tanzimat dönemi edebi¬yatının başladığı 1850’li yıllardan, İkinci Yeni akımının doğup geliştiği 1950’li yıllara kadar, yaklaşık yüz yıl içinde büyük bir değişimden geçmiştir. Bu değişim, şiirin bütünündeki değişimin bir kısmını oluşturmaktadır ve ondan bağımsız değildir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13856 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13856 Lütfen Seçiniz, 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13876 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13876 Nurullah ÇETİN Servet-i Fünuncular, tarih konusuna pek az yer vermişlerdir. Onlar Servet-i Fünun döneminde II. Abdülhamid iktidarına muhalif olduklarından ve Realizm akımına bağlı kaldıklarından tarih konusuna yer verme¬mişlerdir. Ancak Servet-i Fünun sonrası dönemde değişik şekillerde tarihe eğildiklerini görüyoruz. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13857 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13857 Alev SINAR UĞURLU II. Dünya Savaşı 1 Eylül 1939’da Almanya’nın Po-lonya’yı işgali ile fiilen başlamış, ardından İngiltere, Fransa, Rusya, İtalya, Japonya gibi devletlerin katılması ile savaş neredeyse dünyanın dörtte üçüne yayılmış ve 9 Ağustos 1945’te Amerika’nın Nagazaki üzerine attığı atom bombası ile sona ermiştir. Stratejik konumunun önemi dolayısıyla Türkiye’nin bu savaşa katılması istenmiş an¬cak “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesini benimsemiş olan Türkiye Cumhuriyeti toprak bütünlüğü tehdit edilme¬dikçe savaşa girmeyi reddetmiş, yapılan baskılara karşı koyarak fiilen bu savaşa katılmamayı başarmıştır. Ancak savaşa girilmese de, Türkiye bu yıllarda büyük sıkıntılara katlanmak durumunda kalmış, özellikle ekonomik açıdan son derece olumsuz bir tablo ortaya çıkmıştır. Türk ya¬zarları, ülkeyi derinden etkileyen her siyasî ve sosyal olay gibi II. Dünya Savaşı’nı da edebiyat için bir malzeme ola¬rak görmüşler ve bu tarihî dönemi sonraki nesillere ak¬tarmayı kendilerine bir görev bilmişlerdir. II. Dünya Sa¬vaşından bahseden romanlarda bu savaşta “sahnenin dışı” kalmayı başaran Türkiye'nin durumunun yanı sıra savaşın içinde yer alan Polonya, Yugoslavya, İngiltere, Fransa, Almanya, İsviçre, Norveç, Rusya gibi devletlerin ve buralarda yaşayan etnik grupların durumları da ele alınmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13858 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13858 Müzeyyen BUTTANRI Tanzimat’tan bu yana meydana gelmiş edebî ürünlerin önemli kaynaklarından biri de tarihtir. Özel-likle roman, hikâye ve tiyatro eserlerinde yazarlar konu¬ları için tarihten hazır malzeme bulduklarından çok sık tarihe başvururlar. 17. yüzyılın ilginç bir tarihî olayı olan Genç Osman’ın öldürülme olayı üç tiyatro yazarımız ta¬rafından işlenmiştir. Konuları aynı da olsa her yazar olayların sebep ve sonuçlarını çağdaş yorumlarla ver¬mektedir. Yazarlar tarihî tiyatrolarda tarihî bir olayı geç¬mişteki çözümleriyle vermezler. Bu eserlerde günümüz insanına vermek istedikleri mesajları vardır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13859 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13859 Nesime CEYHAN AKÇA 1911-1922 yılları Osmanlı Devleti tarihi için ben¬zeri görülmemiş bir parçalanma sürecidir. Bu yıllar içeri¬sinde Osmanlı Devleti Afrika'daki, Balkanlardaki ve Arap Yarımadasındaki topraklarını ve yüz binlerce insanını kaybetmiştir. Sıcak harbin yaşandığı bu dönem Türk hikâyesi-nin ana meselesi de tabii olarak savaş'tır. Harplerle eş-zamanlı olarak ortaya çıkan bu hikâyeler devre tanıklığı sebebiyle de ayrıca önemlidir. Çalışmamızda sırasıyla Trablusgarp Savaşı (1911), Bal¬kan Savaşları (1912-1913), Birinci Dünya Savaşı (1914-1918)ve Millî Mücadele (1919-1922)nin devrin Türk hikâ¬yesine kaynaklığını tes¬pite çalıştık. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Türk Hikâyesi, harp, harp edebiyatı. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13860 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13860 Ömer ÇAKIR Kırım Harbi 1853 yılında Osmanlı devleti ile Rusya arasında başlamıştır. Sebep: Osmanlı devletinin Rusların kutsal yerler ve Hıristiyanların himâyesi konusundaki taleplerini kabul etmemesidir. Ruslar bir süre sonra, Si¬nop’ta ani bir baskınla Osmanlı donanmasını büyük öl¬çüde tahrip etmiştir. İstanbul savunmasız kalınca çıkar¬ları gereği bu şehrin Rusların eline geçmesini istemeyen İngiltere ve Fransa, Osmanlı devletinin yanında harbe dâhil olmuşlardır. Müttefik güçler ile Rusya arasındaki savaş 1856’ya kadar sürmüş; nihayet Ruslar yenilmiştir. Bu savaş sırasında İstanbul’a gelen yabancı askerler, bu¬radaki sosyal ve kültürel hayatı etkilemişlerdir. Böylece ilk defa batılılara özenen alafranga insan tipi ortaya çık-mıştır. Bunun yanında Kırım Harbi hem devrin edebiya¬tında akis bulmuş hem de sonraki yıllarda yazılan eser¬lere konu olmuştur. O sebeple Tanzimat sonrası Türk edebiyatına kaynaklık eden olaylardan biri Kırım Harbi’dir. Makalemizde Kırım Harbi’nin Türk edebiyatın¬daki akisleri ele alınmıştır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13861 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13861 Muharrem DAYANÇ Sosyal bilimlerde disiplinler arasında kurulacak bağların yapılan çalışmaların bilimsel nitelliklerine ciddi anlamda katkı sağlayacağı açıktır. Bu nedenle “tarih” ve “tarihsel eleştiri yöntemi” her edebiyat araştırmacısının ilk baş vuracağı alanların başında gelir. Bu gerçekten ha¬reketle biz, bu yazıda, tarihin, zaman zaman edebiyat için bir “malzeme” ve “ilham kaynağı”; edebî eserlerin de tarih için “vesika” değeri taşıdığı gerçeğini/durumunu örnek¬lerle ele almaya çalıştık. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13862 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13862 İhsan SAFİ Abdülhak Hâmid Tarhan’ın eserlerinde hükümdarlar ve tarih önemli bir yer tutmaktadır. Tiyatrolarının konuları genellikle tarihten alınmadır ve buradaki kahramanlarının çoğu da hükümdarlardır. Hâmid, onlara alegorik özellikler yükleyerek devrin hükümdarlarını tenkit etmiştir. Namık Kemal gibi bir aksiyon adamı olmadığı için muhalefetini bu şekilde yapmıştır. Eserleriyle padişahlar ve padişahlık sistemi aleyhinde kamuoyu oluşturmaya çalışmıştır. Abdülhak Hâmid Tarhan’ın eserlerindeki tarihî konulara ve şahsiyetlere hep bu gözle bakmak lâzımdır. Hâmid’in niyeti tarihî eser yazmak, tarihî dönemleri ve şahsiyetleri anlatmak değildir. Dönemin padişahlarını ve padişahlık sistemini daha rahat tenkit edebilmek, onlar hakkındaki fikirlerini daha rahat söyleyebilmektir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13863 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13863 Abdullah ŞENGÜL Tarih diğer edebî türlerde olduğu gibi tiyatro için de vazgeçilemeyen önemli bir kaynaktır. Savaşlar, işgal¬ler, isyanlar, taht kavgaları, saray entrikaları gibi tarihi olaylar Türk tiyatrosunun çok ilgi duyduğu konulardır. Her dönemde yaşanan halk-iktidar ilişkileri tiyatromuzun konuları arasındadır. Olağan üstü başarılar veya kahra¬manlıklar ile devlet, siyaset, sanat ve ilim adamlarının başarı öyküleri de tiyatro yazarlarının dikkatini çekmiştir. Ayrıca, yenileşme, değişme, modernleşme ve çeşitli ideo¬lojiler tiyatromuzu besleyen konular arasındadır. Bun¬larla beraber mitoloji, destan, efsane ve halk hikâyeleri Türk tiyatrosunun beslendiği diğer konulardır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13864 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13864 Şamil YEŞİLYURT Edebî eserleri edebî olmayan metinlerin ışığı al-tında açıklamaya çalışan Yeni Tarihselcilik, tarihin kur¬gusal boyutu üzerine odaklanmıştır. Başta tarih olmak üzere neredeyse bütün kültürel değerler karşısında şüphe duymayı getiren bu yaklaşıma göre tarihî bilgi, dö¬nem iktidarının gölgesinde kalarak kurgulanmış ve ger¬çek olarak sunulmuş bir çelişkiler yumağından ibarettir. Neticede kökeni tarihe dayanmakla birlikte özü kurgu¬lanmış, yorumlanmış bir tarihsel görünüm ortaya çıkar. Bu durum okuyucuda çelişkiler uyandırsa bile anlatı açı¬sından farklı bir yapılanışı beraberinde getirir. Nedim Gürsel de inceleme konusu yaptığımız romanlarını bu il¬kelere uygun biçimde kurgularken roman kişileri etra¬fında arka plandaki tarihin yorumlanabileceğini ve an¬lam-metin-gerçeklik üçgeni içinde her zaman yeni an-lamlara açılım yapılabileceğini göstermeye çalışmıştır. Bu anlamda Yeni Tarihselci edebî yöntemin en başat ilkeleri ile inceleme konusu yaptığımız Nedim Gürsel'in roman¬ları arasındaki ortak yönelişleri tespit etmek çalışmamı¬zın esasını oluşturmaktadır. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13865 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13865 Canan SEVİNÇ Kurtuluş Savaşı (Millî Mücadele), Türk tarihinin dönüm noktalarından biridir. Bu konu, öneminden do-layı, Cumhuriyetten sonra Türk romancıları tarafından ele alınmıştır. Özellikle 1923-1938 yılları arasında yazılan romanlar, ayrı bir öneme sahiptir; çünkü 1923 - 1938 yılları arasındaki dönem, hem siyasi hem edebi açıdan önemlidir. Cumhuriyet’in ilânından sonra pek çok inkılâp yapılmış ve yeni bir hayata geçilmiştir. Ayrıca Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk de bu dönemde hayattadır. Dolayısıyla bu dönemde yazılan ro¬manlar, Millî Mücadele’ye bu noktadan yaklaşmışlardır. İstanbul, bu dönem romanlarında bir çıkış noktasıdır. Romanlar, İstanbul’da başlar ve Anadolu’da devam eder. Yazarlar, savaşı iki açıdan değerlendirirler: Anadolu halkı ya savaşa yardım etmiştir ya da eşraf ve din adamları ta-rafından savaş aleyhinde kışkırtılmıştır. Romanlarda ka¬dın kahramanlara yer verilmiştir. Aynı zamanda Ankara ve Mustafa Kemal de önemli figürlerdir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13866 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13866 Lütfen Seçiniz, 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13867 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13867 Yusuf ÇETİNDAĞ Bu yazıda öncelikle medeniyet ve kültür kavram-ları üzerinde durulmuş ve hem Batı, hem de Doğu kültür ve medeniyetleri, tarihi gelişimleri, diğer medeniyet ve kültürlerle etkileşimi ve etkileri irdelenmiştir. Ardından Doğudaki kültür ve medeniyetlerin fark¬lılıkları ve benzerlikleri üzerinde durulmuş; bu medeni¬yetlerin Şark-İslam medeniyetine tesiri incelenmiştir. Son olarak ise başta Hint medeniyeti olmak üzere Doğu me¬deniyetlerinin Türk kültür ve edebiyatına etkisi üzerinde durulmuştur. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13868 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13868 Kemal TİMUR Fert ve toplumların hayatlarında din duygusu ve inançlar önemli bir yer tutmaktadır. Türk toplumunda da din duygusu oldukça güçlüdür. Bu çalışmada umumî Türk tarihi içinde önemli değişme ve gelişmelerin yaşan¬dığı bir dönem olan Tanzimat devrinde Batılı bir anlatı türü olarak edebiyatımıza giren romanlarda din duygusu ve bunun, değişen insanımızın ve toplumumuzun haya¬tındaki tezahürleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Başta Ahmet Midhat Efendi olmak üzere, insanların dolayısıyla toplumun değişmesini kendilerine görev bilen romancıla¬rımız, eserlerinde birçok konuyla beraber dinler, inançlar ve din duygusu konularına da yer vermişlerdir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13869 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13869 Murat KACIROĞLU Tanzimat ve sonrasında yaşanan süreç, Türk dü-şünce tarihinde çok önemli bir dönüm noktası olarak ka¬bul edilir. Sosyal, siyasî ve kültürel hayatın büyük bir hızla değişmeye başladığı bu süreçte Batılı düşünce akımlarının etkisiyle geleneksel din düşüncesi de değiş¬meye başlamış, Türk aydınlarının birçoğu pozitivist ve materyalist hareketlerin neden olduğu bir inanç bunalı¬mına sürüklenmişlerdir. Doğu ve Batı gibi birbirinden çok farklı iki dünyanın arasında kalan aydın ve sanatçı¬lar kuvvetli bir ikilem içine düşmüşlerdir. Yüzyıllar boyu İslâmî dairede kabul edilen kavramlar ve durumlar tar¬tışmaya açılmış, bu tartışma ve bunalımlar Tanzimat dö¬nemi şiirine de yansımıştır. Şinasi, Ziya Paşa ve Abdülhak Hamid bu anlamda ön plâna çıkan şairlerdir. Bu şairlerin eserlerindeki düşünceler, yaşanan inanç krizlerini göstermesi bakımından önemlidir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13870 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13870 Ertan ÖRGEN Yeni Türk şiiri, Tanzimat dönemiyle birlikte kayna¬ğını kutsal bilgiden alan geleneksel şiiri, Batı’dan gelen gerçekçi anlayışla değiştirmeye çalışmıştır. Cumhuriyet döneminde özellikle 1940’lı yıllara kadar yazılan şiirlerde, kutsal ve dünyevî bilgi arasındaki çatışma devam etmiş¬tir. Garip tarzı, İkinci Yeni Şiiri ile daha baskın duruma gelen yeni şiir, geleneksel anlayış üzerinde ciddi bir deği¬şim meydana getirmiştir. Ancak Türk şiiri, süreç içinde, hem önceki birikimleri reddetmek alışkanlığından vazge¬çememiş, hem Divan ve Halk şiiri kaynaklarını ihmal edememiş, hem de Batı şiirinin etki alanında kalmıştır. Sonuç olarak Türk şiiri modernliği bir durak olarak be¬lirlemiş, yanı başında geleneği de aşılmaz kabul etmiştir. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13871 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13871 Lütfen Seçiniz, 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13872 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13872 Enver TÖRE Bu incelemede, Türk tiyatrosunu, tarihî süreçte kaynakları bakımından ele aldık. O zaman gördük ki farklı tarzda icra edilen iki tür tiyatromuz var. Bunlardan ilki, usta-çırak ilişkisine dayalı, millî tiyatromuz olarak kabul ettiğimiz geleneksel tarzımız; diğeri ise Avrupa kaynaklı, metne dayalı illizyonist tiyatro. Bu iki tür, eğlendirme amacı dışında; halkı ve halkın meselelerini kendine kaynak edinerek gündeme taşımakta, fikir beyan etmekte, bazan çözüm yolları sunabilmekte, rehber olabilmekte; çoğu zaman da sigorta görevi icra eder gibi tenkide yönelebilmektedir. Biz her iki türün, ortaya çıkış noktasından itibaren beslendikleri ana kaynakları tek tek tesbit ettik. Böylece Türk toplumunun değişim ve gelişim çizgisine de kısa bir bakış yaptık. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13873 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13873 Lütfen Seçiniz, 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13874 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13874 Hatice FIRAT Toplumu etkileyen ve derin izler bırakan olayların edebiyat üzerindeki etkileri edebî eserler üzerinde yapılan çalışmalarla ortaya konabilmektedir. Ülkemizde, devlete isyana ve teröre varan ideolojik çatışmaların en yoğun ol¬duğu 1960-1980 yılları arasında görülen eylemlerin ilk izleri 1960 öncesinde görülmeye başlanmıştır. Bu dö¬nemde de devlet, ordu ve çeşitli gruplarla (öğrenci, me¬mur vb.) karşı karşıya gelmiş, tırmanan gerilim 27 Mayıs askerî darbesiyle sonuçlanmıştır. Birçok alanda araş¬tırma konusu olan bu dönemin olaylarının merkezinde ise dönemin başbakanı Adnan Menderes ve iktidar partisi olan Demokrat Parti yer almaktadır. Bizim çalışmamızda da 27 Mayıs’ı ele alan altı roman incelenmiş ve olayların merkezinde bulunan Menderes ve Demokrat Parti’nin ya¬zarlar tarafından nasıl değerlendirildiği ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın sonucunda eserlerde başba¬kan Menderes’in ve Demokrat Parti’nin dönemin siyasî, sosyal ve ekonomik bunalımlarının sorumlusu olarak yansıtıldığı görülmüştür. 2026-07-16 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13875 https://turkishstudies.net/education?mod=makale_tr_ozet&makale_id=13875 Macit BALIK Stendhal’ın iki yüz yıla yakın bir zaman diliminde geçerliliğini yitirmeyen, ‘sokağa tutulan ayna’ olgusu, edebiyat hayat ilişkisinin ana damarını belirlemektedir. Modernist evrede ise bu roman tanımının ‘iç’e yönelmek biçiminde bir evrim geçirdiği görülür. Milletlerin edebî eserleri, kimliklerini oluşturan ‘ruh’un yanı sıra, toplum¬sal ve politik yaşamlarına ilişkin oldukça önemli göster¬geler içerir. Türk edebiyatı, Tanzimat döneminden itiba¬ren, kimi dönemlerde dozu artmak üzere, politika ile ya¬kın ilişki içinde olmuştur. Bundan dolayı, edebî çözüm¬lemelerde de dikkat çekecek denli bir sosyal ve politik okuma eğilimi göze çarpmaktadır. Tanzimat’ın birinci neslinden Cumhuriyet dönemine, üç askeri darbeden, toplumcu gerçekçi eğilimin tavrına ve Almanya’ya göç eden işçilerin yaşamına kadar, farklı türden politik içe-rikli birçok edebî eser yazılmıştır. Anılan dönemler Türk edebiyatının politika ile yoğun biçimde iç içe olduğunun göstergesi olarak belirtilebilir. Romandaki yansımaları belirgin bir biçimde gözle¬nen 12 Eylül askerî darbesi, Türk edebiyatında politik dozun arttığı son dönemlerden biridir. Adalet Ağa¬oğlu’nun Hayır’ı, Kaan Arslanoğlu’nun Devrimciler’i, Mehmet Eroğlu’nun Yüz: 1981’i, Ahmet Altan’ın Sudaki İz’i, ve Orhan Pamuk’un Sessiz Ev’i bu dönemi ideolojilere bağlanmaksızın yansıtan romanlardan birkaçıdır. Bu makalede, anılan örneklerden yola çıkılarak, söz konusu darbenin Türk romanındaki yansımaları, karşılaştırmalı ve analitik bir bakışla ele alınmaya çalışılmaktadır. 2026-07-16