Turkish Studies - Historical Analysis, Yıl 2020 Sayı Volume 15 Issue 4

İnternetin Başlangıcı ile Canlandırmada Yeni Anlatım Biçimleri; GIF ve Doodle Bağlamında Bir Araştırma

Yüksel BALABANİpek Fatma ÇEVİK — 2024-08-29

Teknolojinin gelişmesi ile paralel bir ilerleme gösteren canlandırma, teknolojik aygıtların yanı sıra İnternet’in de yaygınlaşması ile sınırsız bir kullanım alanına sahip olmuştur. İnternette yer alan sosyal medya mecraları ve arama motorları gibi çevirim içi yayın alanlarında ise kullanıcıların dikkatini çekmek ve daha uzun süre sayfada tutmak amacı ile farklı canlandırma türleri tercih edilmeye başlanmıştır. Google arama motoru üzerinde yer alan Doodle ve sosyal medya mecralarında kendine yer bulan GIF’ler bu çerçevede ele alınabilecek farklı tekniklerle hazırlanan canlandırma türleridir. Bu araştırmada Doodle ve GIF’ler farklı yönleri itibariyle karşılaştırılıp, analiz edilmiştir. Belirlenen kategoriler doğrultusunda içerik analizi yöntemiyle iki türün birbirinden farkları ve benzerlikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Öncelikle İnternetin gelişimi, hangi aşamalardan geçerek günümüze kadar gelindiğine değinilmiştir. Ardından çalışmanın konusunu oluşturan GIF ve Doodle çalışmalarının içeriğine ve tarihçesine değinilmiştir. Çalışmanın analiz kısmında ise belirlenen örneklemeler doğrultusunda içerik çözümlemesi yöntemi kullanılmıştır. Bu doğrultuda farklı kategoriler tespit edilmiş bu kategorilerin alt kategorileri oluşturulmuş ve çalışmalar bunlar doğrultusunda çözümlenmiştir. İnternet dünyasında daha eski ve geleneksel olan GIF’ler yaygınlık olarak daha çok bilinmektedir; buna karşın Doodle çalışmaları, günümüzde çok fazla kullanıcısı olan Google arama motoru sayesinde çok sayıda insana ulaşmaktadır. GIF ve Doodle’ların benzerlikler içermekle birlikte işlevleri, yayınlandıkları platformlar gibi yönler itibariyle de birbirinden farklı oldukları sonucuna ulaşılmıştır.

(Geri Çekildi)“Çılgın Kalabalıktan Uzak”ta: Kullanıcı Olmayanların Sosyal Medyaya Bakışları Üzerine Bir İnceleme

İbrahim Hakan DÖNMEZFeyyaz FIRAT , Hasan YURDAKUL — 2024-08-29

Bu makale yazarların talebi üzerine geri çekilmiştir.

Covid-19 Salgınında Uygulanan Uzaktan Çalışma Sürecinde Bilişim Teknolojisi Araçlarının İşletme Faaliyetlerine Etkisi

Berkant DULKADİR — 2024-08-29

Çin’in Vuhan kentinde Aralık 2019’da ortaya çıktığı için Covid19 ismi verilen ve salgın bir hastalığa dönüşen Coronavirüs hızla yayılmaktadır. Coronavirüs solunum yolu ile enfeksiyona neden olarak ateş, nefes darlığı, öksürük gibi sendromları olan bulaşıcı bir virüstür. Virüs solunum yolu ile kişiden kişiye temasla hızlı ve kolay bir şekilde yayılarak ciddi tehlikeler içermesinden dolayı Dünya sağlık örgütü tarafından küresel salgın anlamına gelen Pandemi ilan edilmiştir. Salgının önlenmesi için tüm ülkeler çeşitli tedbirler almış bu tedbirlerden birisi ise salgının önlenmesi için iş hayatındaki uzaktan çalışma uygulaması olmuştur. Uygulamayla birlikte işletmelerin uzaktan çalışması için çeşitli bilişim teknolojisi araçlarını etkin bir şekilde kullanması gerekmektedir. İşletmeler faaliyetlerine devam etmek için bilişim teknolojisi uygulamaları kullanarak uzaktan çalışmaya başlamıştır. Bilginin çeşitli analizler ile işlenerek kullanıcıların hizmetine en uygun şekilde sunmayı sağlayan sistemler bilişim teknolojisi olarak tanımlanmaktadır. Salgın sürecinde ki uzaktan çalışma uygulamasında bilişim teknolojilerinin önemi kendini daha çok göstermiştir. Bu süreçte işletmeler faaliyetlerini yürütebilmek için işlerinde bilişim teknolojisi alanındaki eksikliklerini görmüş ve bu eksiklikleri gidermek için kendilerine yol haritası çizecekleri muhtemeldir. Araştırma Covid19 salgınında uygulanan uzaktan çalışma süreci ile faaliyet gösteren işletmelerde bilişim teknolojisi araçları kullanımının etkileri ile beraber önemini ortaya koymak için yapılmıştır. Araştırmada anket tekniği ile elde edilen veriler analiz edildiğinde olumlu sonuçlar alınmış bilişim teknolojilerinin önemi bir kez daha ortaya çıkmıştır. Araştırmasonuçlarına göre çeşitli değerlendirmeler yapılmış ve işletmelere tavsiyelerde bulunulmuştur.

Farklı Yollarla Yürütülen İki Matematik Dersinin Karşılaştırılması: Oyun Teorisi ile Analiz Örneği

Sevda GÖKTEPE YILDIZSeda GÖKTEPE KÖRPEOĞLU — 2024-08-29

Oyun teorisi başta yapay zekâ olmak üzere ekonomi, istatistik, mühendislik ve bilgisayar bilimleri gibi birçok uygulamaya sahiptir. Bu çalışmada oyun teorisinin eğitim teknolojisi alanına bir uygulaması yapılmıştır. Bu araştırmanın amacı, akıllı tahta teknolojisi kullanımını içeren ve içermeyen iki matematik dersinin bazı özelliklerini oyun teorisi analizi yoluyla karşılaştırmaktır. Bu amaçla matematiksel oyun modelini oluşturmak ve çözümü formüle etmek için veriler, ilköğretim matematik öğretmen adaylarının veri toplama aracına verdikleri cevaplardan elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen anket 15 maddeden oluşmaktadır ve 5’li likert tiptedir. Anket cevaplarına göre matematiksel bir oyun problemi oluşturulmuştur. Problem, birbirine rakip olduğu düşünülen farklı şekillerde yürütülen iki matematik dersinin durumunu ortaya koyan sıfır toplamlı bir oyun problemidir. Araştırmaya Türkiye’deki bir devlet üniversitesinde eğitim-öğretim gören otuz sekiz ilköğretim matematik öğretmen adayı katılmıştır. Bu çalışma nicel özelliğe sahip olup betimsel bir araştırmadır. Sonuçlar, matematik derslerinde akıllı tahta teknolojisi kullanımının öğrenci özellikleri açısından daha üstün olduğunu ortaya koymuştur. Yani akıllı tahta teknolojisi ile öğretim, eğlenceli olma, dikkat çekme, akılda kalmayı sağlama, açıklık ve grup çalışmasına uygunluk açısından avantajlıdır. Bu çalışmanın eğitim araştırmalarında oyun teorisinin kullanımına örnek teşkil etmesi ve ilköğretim matematik öğretmen adaylarının derslerinde akıllı tahta teknolojisi kullanımı hakkındaki olumlu ve olumsuz görüşlerinin belirlenmesi açısından ileriki araştırmalara ışık tutacağı ümit edilmektedir.

Dinamik Matematik Öğrenme Nesnelerinin Türkiye ve İran 10. Sınıf Öğrencilerinin Akademik Başarılarına, Derse Katılımlarına ve Tutumlarına Etkisi

Aslan GÜLCÜAli Babapour GOLEZANİ — 2024-08-29

Bu araştırmanın amacı; 5E öğrenme modeline göre 10. sınıf matematik dersinin ikinci dereceden denklemler ünitesi için tasarlanan Dinamik Matematik Öğrenme Nesnelerinin (DMÖN’lerin); Türkiye ve İran’da öğrenim gören öğrencilerin akademik başarılarına, matematik dersine yönelik tutumlarına ve derse katılımlarına etkisinin incelenmesidir. Her iki ülkede, DMÖN’lerle yapılan matematik öğretiminin öğrencilerin akademik başarıları üzerindeki etkisine yönelik görüşleri belirlemek amacıyla 28 öğrenci ile açık-uçlu görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, uluslararasılaşma kapsamında Türkiye ve İran’ın eğitim şartları göz önünde bulundurularak 10. sınıf öğrencilerinin matematik dersinde DMÖN’leri kullanılmasının öğrenciler üzerindeki etkisi karşılaştırılmıştır. Araştırma; nitel araştırma tekniklerinde yer alan içerik analizi ve betimsel analizi deseninde yürütülmüştür. Çalışmanın katılımcılarını İran’ın Tebriz İlinde Şehid Mehdi Salek Lisesinden 28 öğrenci ve Türkiye’de Erzurum İlinin Mehmet Akif Ersoy Anadolu Lisesinden 28 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın nitel verilerinin toplanmasında öğrencilere yönelik hazırlanan açık-uçlu anket formu (Farsça ve Türkçe dilinde) ve araştırmacı tarafından hazırlanan günlük gözlem raporlarından faydalanılmıştır. Araştırmada gözlem raporları için öğrencilerin dinamik matematik öğrenme nesnelerini nasıl kullandıkları, öğrencilerin ilgi ve isteklilik durumları, tepkileri gözlemlenerek notlar alınmıştır. Gözlem raporlarının yorumlanması için betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına bakıldığında; her iki ülkenin (Türkiye-İran) 10. Sınıf öğrencilerinin matematik dersinde DMÖN’lerin kullanılması sonucunda, akademik başarılarının, tutumlarının ve derse katılımlarının olumlu yönde etkilendiği ortaya çıkmıştır.

Yapay Zekâ Teknolojisi ile Uçuş Fiyatı Tahmin Modeli Geliştirme

Mustafa Berk KELEŞAytürk KELEŞ , Ali KELEŞ — 2024-08-29

Bugün internet teknolojilerindeki gelişmeler sayesinde yolcular farklı havayolu şirketlerine ait uçuşları karşılaştırabilir, belirli bir zaman periyodunda en uygun fiyatlı uçuşu bulabilir, rezerve edebilir ve satın alabilir. Havayolu şirketlerinin gelir politikaları ve aralarındaki rekabet, mevsimeler, tatiller, uçuş süresine kalan süre, mevcut koltuk sayısı, ülkelerin uyguladıkları vergi politikaları, ülkeler arası seyehat politikaları vb pek çok faktör uçuş fiyatlarının belirlenmesinde etkilidir. Aynı zamanda, aynı uçuşa ait bir biletin fiyatı bile saatler içinde değişebilmektedir. Buyüzden bu kadar değişken ve dinamik olan bilet fiyatlarının önceden kestirebilmek hem hava yolu şirketleri açısından hem de müşteriler açısından çok önemlidir. Bugün pek çok çevrimiçi seyehat acentası ve havayolu şirketi işbirliği yaparak dinamik fiyat tahmini üzerine Yapay Zekâ odaklı Ar-Ge çalışmaları yürütmektedir. Bu çalışma da Enuygun.com Ar-Ge Merkezi tarafından yürütülmekte olan YZ destekli “Flight Prices Predictor” adlı projesinin bir parçasıdır. İlgili projenin bu kısmında YZ tekknolojilerinden makine öğrenmesi algoritmaları araştırılmış ve topluluk öğrenme algoritmalarından Gradyan Artırım (GB-Gradient Boosting) ve Rastsal Orman (RF-Random Forest) algoritmaları kullanılarak iki farklı tahmin modeli geliştirilmiştir. Bu algoritmalar kullanarak geliştirilen ve test edilen “RF-FPPredictor” ve “GB-FPPredictor” modellerinin doğruluk performansları sırasıyla %90 ve %92’dir. Modellerin ortalama mutlak yüzde hataları (MAPE) ise %2.49 ve %2.26’dır. Bu modeller daha önce geliştirilen diğer modeller ile tahmin performansı açısından karşılaştırıldığında oldukça başarılı olduğu görülmektedir.

Epidural Akut Hematomlar İçin Akıllı Erken Uyarı Sistemi

Özge DOĞUÇ — 2024-08-29

Epidural hematom (EAH), beynin dış zarı (dura mater) ile kemik arasındaki potansiyel boşlukta kan birikmesidir. Akut subdural ve epidural hematom, BT taramasında genellikle beyin konveksitesinde yer alan hiper yoğun bir koleksiyon olarak görünür. Bu tür kanamalar kafa içi basıncını artırarak ve kitle etkisi yaratarak ölümcül hale gelebilir. Bu nedenle, acil travma ortamında bu kanamaların derhal tanınması çok önemlidir. Bu nedenle bu vakalarda mortalite ve morbiditeyi düşürmek için erken tanı şarttır. Tıbbi alanlarda teşhis için yapay zeka (AI) ve makine öğrenimi (ML) algoritmalarına son zamanlarda artan bir ilgi vardır. Bu çalışmada, karar ağacı ML algoritmasının hastaların durumlarıyla (EAH veya Normal) eğitildiği denetimli bir öğrenme yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışma, travma merkezinde elde edilen tüm kraniyal BT'leri tarayan bir erken uyarı sistemi (EWS) önermektedir. Bu çalışmadaki EWS, yaklaşık 100 hastadan alınan CT taramaları ile eğitilmiştir, görüntü tanıma ve denetimli öğrenme algoritmaları ile %100 doğrulukla EAH'yi tahmin edebilir. Her hasta için elde edilen her MR kesiti teker teker görüntü işleme analizinden geçirilir ve EAH tespiti yapılır. Bunun için bir denetimli öğrenme algoritması olan karar ağacı yöntemi eğitilerek MR kesitlerinde EAH saptaması için kullanılmıştır. Algoritma herhangi bir hastada 10’dan fazla kesitte EAH tespit ettiğinde acil durum hekimine ve danışman beyin cerrahına e-posta ile anında uyarı verecek şekilde geliştirilmiştir.

Meyve ve Sebzelerin Otomatik Sınıflandırılması için Farklı Derin Öğrenme Yöntemlerinin Karşılaştırılmalı Analizi

Devrim ÜNAY — 2024-08-29

Gıda ve tarım ürünlerinin otomatik kalite kontrolü sektörün yüksek kalite ve güvenlik standartları nedeniyle ürün kalitesinin doğru, hızlı ve nesnel şekilde saptanmasına ihtiyaç duyulan ancak çözümü zor bir problemdir. Bu problemin çözümü kalite kontrolden önce ürünlerin otomatik sınıflandırılmasını gerektirmektedir. Bu ihtiyaçtan yola çıkılarak sunulan bu çalışmada makineyle görü yardımıyla meyve ve sebzelerin otomatik sınıflandırılması problemine odaklanılmıştır. Bu hedefle halka açık bir veri setinin orijinal ve Gauss gürültüsü, tuz ve biber gürültüsü, parlaklık değişimi olmak üzere farklı bozulmalar uygulanmış halleri kullanılarak AlexNet, Vgg16, GoogLeNet, ResNet18, ResNet101, SqueezeNet ve ShallowNet popüler derin öğrenme mimarilerinin sınıflandırma başarımları incelenmiştir. Çalışmada derin öğrenme mimarilerinin performansları kişisel bir dizüstü bilgisayar kullanılarak Matlab ortamında çapraz doğruluk yaklaşımıyla doğruluk, kesinlik, duyarlılık, F-ölçütü ve çalışma süresi ile değerlendirilmiştir. Deneysel sonuçlar ağ derinliği düşük, basit mimariye sahip ShallowNet’in makul başarımlara ulaştığını ve bozulmalara daha gürbüz olduğunu, resimlerde şiddetli bozulmaların olmadığı durumlarda eğitilebilir parametre sayısı düşük ve derin bir ağ olan SqueezeNet mimarisinin ulaştığı %80’in üzerindeki yüksek doğruluk seviyeleri ile umut vadettiğini göstermiştir. Ayrıca, Gauss gürültüsüne GoogLeNet mimarisinin, tuz ve biber gürültüsüne Resnet101 mimarisinin ve parlaklık değişimlerine ise SqueezeNet mimarisinin daha gürbüz oldukları gözlenmiştir. Gelecekte daha çok meyve-sebze kategorisi içeren daha geniş bir veri seti ile deneylerin tekrarlanması hem yukarıdaki çıkarımların doğruluğunun sınanması hem de sektöre daha gerçekçi bir makineyle görü çözümü sunulması adına önemli ve gereklidir.