Abstract

Bu çalışma, kıraat farklılıklarının yemin kefareti bağlamında fıkhî hükümlere etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Kur’an-ı Kerim’in kıraatleri, yalnızca fonetik farklılıklar olarak değerlendirilmemeli; bazı durumlarda lafız ve anlam düzeyinde çeşitli rivayetler vesilesiyle farklı hüküm istinbatlarına katkı sunduğunu göz önünde bulundurmak gerekir.  Bu bağlamda çalışma, Mâide sûresi 89. ayette yer alan kıraat vecihlerini merkeze almakta ve özellikle “عقدتم”, “أو كسوتهم” ve kefaret orucuna ilişkin farklı okuyuşların fıkhî sonuçlarını analiz etmektedir.

Araştırmada klasik tefsir ve fıkıh literatürü mukayeseli yöntemle incelenmiş; başta Hanefî, Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri olmak üzere farklı ekollerin temel kaynakları ve müftâ bih görüşlerine müracaat edilerek söz konusu kıraatlere yaklaşımları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra şâz kıraatlerin hüküm istinbatındaki yeri ve delil değeri usûl-i fıkıh çerçevesinde ele alınmış ve bu kıraatlerin hangi durumlarda dikkate alınabileceği ele alınmıştır.

Bu çalışmada elde edilen bulgular, kıraat farklılıklarının lafızdan anlama ve anlamdan hükme uzanan süreçte etkili olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu farklılıkların fıkhî ihtilaflara zemin hazırladığı görülmekle birlikte, söz konusu ihtilafların İslam hukukunda bir çelişki değil, yorum zenginliği ve metodolojik çeşitliliğin bir göstergesi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle kefaret orucunda tatâbu‘ meselesinde fakihler arasında ihtilafın bulunduğu, kimi fakihlere göre bunun zorunlu değil, ihtiyaten tercih edilen bir uygulama olarak değerlendirildiği tespit edilmiştir. Ayrıca bu durum, kıraatlerin hüküm istinbatında rolünün ne denli büyük olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Mâide sûresinin 89. ayetini ele almasıyla, kıraat farklılıklarını genel olarak ele alan çalışmalara göre yemin ahkâmını, kıraat farklılıklarını ve fukâha ihtilaflarını ele almasıyla konunun önemine vurgu yapmış, çalışmalar arasına serpiştirilmiş bir konudan ziyade müstakil bir başlık altında ele almakla literatürdeki önemini ön plana çıkarmayı amaçlamıştır. 

Abstract

This study aims to examine the impact of variant Qurʾānic readings (qirāʾāt) on juristic rulings in the context of oath expiation (kaffārat al-yamīn). The qirāʾāt of the Qurʾān should not be considered merely as phonetic variations; rather, in certain cases, they should be treated as transmitted forms that contribute to legal derivation by introducing diversity at both the lexical and semantic levels. In this context, the study focuses on the variant readings found in Qurʾān 5:89, with particular emphasis on the expressions “ʿaqadtum,” “kiswatuhum,” and the recitations related to the fasting component of expiation, analyzing their juristic implications.

The research adopts a comparative methodology, examining classical tafsīr and fiqh literature. The primary sources of the Ḥanafī, Mālikī, Shāfiʿī, and Ḥanbalī schools, along with their authoritative legal positions (muftā bih), are consulted to evaluate their approaches to these variant readings. In addition, the evidentiary value and legal function of shādh (irregular) readings are discussed within the framework of uṣūl al-fiqh, particularly regarding the conditions under which they may be considered in legal reasoning.

The findings demonstrate that qirāʾāt variations play a significant role in the process extending from wording to meaning and from meaning to legal ruling. Although these variations give rise to juristic disagreements, such اختلاف should not be regarded as contradictions but rather as indications of interpretive richness and methodological diversity within Islamic law. In particular, concerning the issue of tatābuʿ (consecutive fasting) in oath expiation, it is concluded that while jurists differ on its obligation, the majority consider it not mandatory but preferable as a matter of precaution. This also highlights the functional role of qirāʾāt in the formation of legal rulings.

Structured Abstract:

The science of Qira'at (Quranic recitations) holds a prominent place in terms of both Quranic exegesis (Tafsir) and Islamic jurisprudence (Fiqh). The different modes of recitation authentically transmitted from the Prophet Muhammad not only serve as a form of exegesis in understanding the Quran, but in certain cases, have also been influential in shaping legal rulings (ahkam). In this respect, Qira'at is not merely a matter of recitation (tilawah), but also an essential discipline utilized in the deduction of legal rulings (istinbat). Because Qira'at has traditionally been categorized under the fields of exegesis and linguistics in classical literature, it has mostly been examined within these contexts; its impact on legal rulings was only addressed when a recitation variant directly affected a specific ruling, after which the focus returned to exegesis, thereby leaving the jurisprudential implications of Qira'at variants addressed in a scattered manner. This situation necessitates a structured analysis and examination of the relationship between Qira'at and jurisprudence within the framework of specific subjects

The relationship between the science of Qira'at (Quranic recitations) and Fiqh (Islamic jurisprudence) plays a decisive role in the processes of understanding, interpreting, and deriving legal rulings from textual sources (nass). This relationship becomes particularly evident in verses featuring recitation variants, thereby serving as a foundational basis for jurisprudential diversity. Far from being a merely theoretical debate, the interaction between Qira'at and Fiqh directly affects the formulation process of legal rulings. Indeed, variant recitations in certain verses have paved the way for jurists to deduce different rulings from the same textual source. For instance, the variants in the verse of ablution (wudu) concerning 'وأرجلَكم / وأرجلِكم', the variants 'يطْهُرْن / يتطَهَّرْن' regarding purification from menstruation, as well as 'عَقَّدْتُم / عاقَدْتُم / عَقَدْتُم' and 'أو كِسْوَتُهُم / أو كاسَوْتُهُم' in Surah al-Ma'idah (5:89)—which constitutes the subject of this study—can be cited as prime examples of how Qira'at impacts legal rulings. This dynamic has been evaluated as one of the significant sources of disagreement (ikhtilaf) in Islamic law and has played an influential role in shaping inter-madhhab variations. On the other hand, rather than engendering contradictions in legal rulings, variant recitations often yield a richness of interpretation by revealing the multifaceted meanings of the text. In this context, Qira'at variants are acknowledged as an aspect of the Quran's inimitability (i'jaz) and fulfill a crucial function in demonstrating the capacity of the divine discourse to address diverse circumstances and conditions.

Ibn Mujahid (d. 324/936), who was the first to restrict the recitations to seven, classified the entire authentic corpus as the al-Qira'at al-Sab'ah (the seven canonical recitations) and designated all recitations outside of this group as shadhdh (uncanonical/anomalous). Adopting the same approach, Ibn Jinni (d. 392/1002) likewise categorized the recitations into seven, labeling all others as shadhdh. Subsequently, Makki (d. 437/1045) based his classification not strictly on the seven recitations, but rather on the comprehensive corpus of recitation heritage, establishing the criteria of authentic (sahih) recitation as his primary principle.

Scholars have developed varying approaches regarding the interpretation of the Ahruf al-Sab'ah (seven modes) Hadith. While some scholars interpreted the number 'seven' mentioned in the Hadith in its literal sense as denoting exclusivity (hasr), others evaluated it as an expression signifying facilitation and latitude. Nevertheless, this debate should be addressed within the context of the nature of the Ahruf al-Sab'ah and its relationship with the recitations, rather than questioning the legitimacy of authentic recitations. Scholars asserted that the Hadith in question refers to differences in grammatical inflection (i'rab), letter variants, morphological variations in nouns (singular, dual, plural, masculine, and feminine forms), lexical synonyms, and variations arising from transposition (taqdim and ta'khir).

Although recitation variants predominantly remain at the phonetic level, they can affect the meaning in certain instances. This phenomenon enriches the semantic horizon of the Quran and enables interpretive diversity. Indeed, it is self-evident that the examined recitation variants do not exert an equal degree of influence on legal rulings. While the readings of the word 'عقدتم' provide an indirect basis for discussions surrounding the emphasis (ta'kid) of an oath and the repetition of expiation (kaffarah), the variants in the phrase 'أو كسوتهم' are primarily related to the nature and customary measure ('urf) of clothing. Conversely, the addition of the restriction 'mutatabi'at' directly brings the question of the legal authority (hujjiyyah) of shadhdh recitations to the fore, thereby constituting the most prominent example of the Qira'at-Fiqh relationship in this study.

In the context of the binding nature of an oath, the semantic differences arising from the geminated (shaddah) and ungeminated readings of the word 'عقدتم' led to disagreements among jurists (fuqaha) regarding the repetition of expiation (kaffarah). However, when evaluating these disagreements in light of the general context of the verse and the ultimate purpose of the oath, the view asserting that a single expiation is sufficient proves to be more plausible. As for the recitation variants regarding the issue of 'clothing' (kiswah) in the expiation of oaths, they gave rise to differing interpretations concerning the nature of the garments to be provided to the needy. In this regard, the adoption of custom ('urf) as a determining factor was embraced by the majority of jurists, leading to the deduction that expiation should be fulfilled according to a 'moderate' standard. This demonstrates how recitation variants facilitate application and provide ease according to their evidentiary value in legal rulings.

The issue of continuity (tatabu') in the fast of expiation is directly related to the debate on whether shadhdh (uncanonical) recitations possess legal authority in formulating rulings. Although no explicit qualification exists in this direction within the authentic (sahih) recitation, shadhdh recitations narrated from certain Companions caused jurists to advance differing opinions on the matter. This study evaluates that while continuity is not strictly mandatory, preferring it out of precaution (ihtiyat) constitutes a more reasonable approach. One of the original conclusions reached in this study is that the jurisprudential impact of the recitation variants in Surah al-Ma'idah (5:89) is not uniform. While some recitations directly influence legal deduction (istinbat), others assume an explanatory role or support customary practice. Therefore, each recitation variant in the verse should not be viewed as possessing equal evidentiary value in legal deduction; rather, they must be evaluated by observing the distinction between mutawatir recitations, shadhdh recitations, and exegetical traditions (tafsiri reports). Ultimately, the primary conclusion arrived at in this study is that not all recitation variants in Surah al-Ma'idah (5:89) yield jurisprudential outcomes at the same level. While the variant in the word 'عقدتم' is primarily associated with the binding nature of the oath and the repetition of expiation, the variant in 'أو كسوتهم' supports the customary measure of clothing, and the restriction of 'mutatabi'at' provides a decisive example regarding the authority of shadhdh recitations in legal deduction.

Yapılandırılmış Özet:

Bu çalışmanın amacı, Mâide sûresi 89. ayette yer alan kıraat farklılıklarının fıkhî hükümlere etkisini inceleyerek kıraat ilmi ile İslam hukuku arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Kıraat ilmi, Hz. Peygamber’den sahih rivayetlerle nakledilen farklı okuyuşları ihtiva etmesi sebebiyle yalnızca Kur’an’ın doğru okunmasını sağlayan bir ilim olmayıp aynı zamanda Kur’an’ın anlaşılması, yorumlanması ve fıkhî hükümlerin istinbatında başvurulan temel yollardan birisidir. Klasik İslâm ilimleri içerisinde kıraat ilmi çoğunlukla tefsir ve dil ilimleri kapsamında değerlendirilmiş, kıraat farklılıklarının fıkhî sonuçları ise ilgili ayetlerin tefsiri sırasında yeri geldikçe ele alınmıştır. Bu durum, kıraat-fıkıh ilişkisine dair değerlendirmelerin klasik kaynaklarda dağınık biçimde yer almasına neden olmuş, kıraat farklılıklarının fıkhî hükümlere etkisini müstakil olarak inceleyen çalışmaların sınırlı kalmasına yol açmıştır. Bu araştırmada söz konusu eksiklikten hareketle Mâide sûresi 89. ayet örneğinde kıraat farklılıklarının hüküm istinbatına etkisi incelenmiş, kıraat vecihlerinin fıkhî sonuçlarına ve mezhepler arasındaki görüş ayrılıklarına değerlendirilmiştir.

Araştırmada kıraat, tefsir, fıkıh ve usûl literatürü mukayeseli olarak incelenmiştir. İlk aşamada kıraat ilmi ile fıkıh arasındaki teorik ilişki değerlendirilmiş; nassın anlaşılması, yorumlanması ve hükme dönüştürülmesi süreçlerinde kıraat farklılıklarının rolü ortaya konulmuştur. Daha sonra kıraatlerin tasnifi üzerinde durulmuş; İbn Mücâhid’in kıraatleri kırâat-ı seb‘a ve bunun dışında kalanları şâz olarak tasnif etmesi, İbn Cinnî’nin aynı yaklaşımı sürdürmesi ve Mekkî’nin sahih kıraat şartlarını esas alan tasnifi ele alınmıştır. Bunun yanında ahruf-i seb‘a hadisinin mahiyetine ilişkin görüşler incelenmiş; hadiste geçen “yedi” sayısının hakiki anlam mı ifade ettiği yoksa kolaylaştırma ve genişlik anlamı mı taşıdığı hususunda ileri sürülen görüşler değerlendirilmiştir. Ayrıca hadisin irab farklılıkları, harf değişiklikleri, tekillik-çoğulluk, müzekkerlik-müenneslik, eş anlamlı kelimeler ile takdim-tehir gibi dilsel farklılıkları kapsadığı yönündeki görüşlere yer verilmiştir. Araştırmanın uygulama kısmında Mâide sûresi 89. ayette geçen "عقدتم / عقّدتم / عاقدتم", "أو كسوتهم / أو كاسوتهم" lafızları ile kefaret orucuna ilişkin "متتابعات" rivayetleri kıraat ilmi açısından değerlendirilmiş; söz konusu kıraatlerin mezheplerin hüküm istinbatına etkisi klasik tefsir, kıraat ve fıkıh kaynakları ışığında mukayeseli olarak analiz edilmiştir.

Araştırmada kıraat ilmi ile fıkıh arasındaki ilişkinin nassın anlaşılması ve yorumlanması sürecinde belirleyici bir rol üstlendiği tespit edilmiştir. Özellikle kıraat farklılıklarının bulunduğu ayetlerde farklı okuyuşların lafzın anlam alanını genişlettiği ve fakihlerin aynı ayetten farklı hükümler çıkarmasına zemin hazırladığı görülmüştür. Bu durum İslam hukukunda mezhepler arasındaki ihtilafın önemli kaynaklarından biri olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte kıraat farklılıklarının çoğunlukla hükümler arasında çelişki meydana getirmediği, aksine ilahî hitabın farklı anlamları ortaya çıkararak yorum zenginliği sağladığı anlaşılmıştır. Bu yönüyle kıraatler Kur’an’ın i‘câz yönlerinden biri olarak değerlendirilmekte ve hüküm istinbat etme imkânı sunmaktadır.

Çalışmada incelenen kıraat vecihlerinin fıkhî hükümlere etkisinin aynı oranda olmadığı tespit edilmiştir. "عقدتم" lafzındaki şeddeli ve şeddesiz okuyuşların yeminin kuvveti ve kefaretin tekrarı, fukâha arasında ihtilafa neden olduğu müşahede edilmiştir. Fakihler arasında bir yeminin tekrar edilmesi durumunda birden fazla kefaret gerekip gerekmediği konusunda ihtilaf bulunmakla birlikte ayetin genel bağlamı, yeminin amacı ve kefaretin mahiyeti dikkate alındığında tek kefaretin yeterli olacağı yönündeki görüşün tercihe şayan olduğu görülmüştür.

"أو كسوتهم" lafzındaki kıraat farklılıklarının ise kefaret kapsamında fakirlere giydirilecek elbisenin mahiyetinin belirlenmesinde etkili olduğu görülmüştür. Bu konuda fakihlerin çoğunluğu örfü esas almış ve kisvenin toplumun genel kabulüne göre kişiyi örtecek nitelikte olması gerektiğini benimsemiştir. Böylece kıraat farklılıklarının hükmün uygulanabilirliğini kolaylaştırdığı ve farklı toplumların örf-adetlerine uygun fıkhî yorumlara imkân sağladığı müşahede edilmiştir. Kefaret orucunda tatâbu‘ meselesinin ise doğrudan şâz kıraatlerin delil değeriyle ilişkili olduğu görülmüştür. Mütevâtir kıraatlerde peş peşe oruç tutulmasını zorunlu kılan açık bir delil bulunmamakla birlikte bazı sahâbîlerden nakledilen "متتابعات" kıraati sebebiyle fakihler arasında farklı görüşler ortaya çıkmıştır. Şâz kıraatlerin hüküm istinbatında delil olup olmayacağı konusundaki ihtilaflar bu meselede açıkça görülmektedir. Araştırmada, söz konusu rivayetin şaz olmasından dolayı ihtiyaten orucun peş peşe tutulabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Araştırma sonucunda Mâide sûresi 89. ayette yer alan kıraat farklılıklarının fıkhî hükümlere etkisinin aynı düzeyde olmadığı tespit edilmiştir. "عقدتم" lafzındaki kıraat farklılıkları daha çok yeminin bağlayıcılığı ve kefaretin tekrarıyla ilişkilendirilirken, "أو كسوتهم" lafzındaki farklılıklar kisvenin örfî ölçüsünün belirlenmesine katkı sağlamaktadır. Buna karşılık "متتابعات" rivayeti şâz kıraatlerin hüküm istinbatındaki delil değerini ortaya koyan en belirgin örneği oluşturmaktadır. Dolayısıyla bütün kıraat farklılıklarına aynı ölçüde fıkhî sonuç beklenmemelidir. Çalışmada ayrıca kıraat farklılıklarının mezhepler arasındaki ihtilaflarının önemli unsurlarından biri olduğu, ancak bu farklılıkların çoğu zaman çelişkiden ziyade Kur’an’ın anlam zenginliğinin bir sonucu olduğu görülmüştür. Bu çalışma özgünlüğünü, Mâide sûresi 89. ayetini kıraat-fıkıh ilişkisi bakımından müstakil olarak ele alması ve bütün kıraat farklılıklarının hüküm istinbatında etkili olmadığını ortaya koymasından almaktadır. Araştırmada mütevâtir kıraat, şâz kıraat ve tefsirî rivayet ayrımı esas alınarak her bir kıraat vechinin fıkhî delil değeri ayrı ayrı değerlendirilmiş; böylece klasik kaynaklarda dağınık şekilde yer alan kıraat farklılıklarından doğan fıkhî hükümler bir araya getirilmiştir. Bu yönüyle çalışma, kıraat ilmi ile fıkıh arasındaki ilişkinin yalnızca teorik değil, doğrudan hüküm istinbatına etki ettiğini; Mâide sûresi 89. ayet özelinde kıraat farklılıklarının İslam hukukunun gelişimine ve mezhepler arasındaki görüş farklılıklarının ortaya çıkmasına katkı sağladığını ortaya koymaktadır.

ملخص منظم:

يحتل علم القراءات (طرق تلاوة القرآن) مكانة بارزة سواء في مجال تفسير القرآن (التفسير) أو في مجال الفقه الإسلامي (الفقه). ولا تقتصر طرق التلاوة المختلفة التي نُقلت بأسانيد صحيحة عن النبي محمد على كونها شكلاً من أشكال التفسير لفهم القرآن فحسب، بل إنها، في حالات معينة، كان لها تأثير كبير في تشكيل الأحكام الفقهية (الأحكام). وفي هذا الصدد، فإن القراءات ليست مجرد مسألة تلاوة (تلاوة)، بل هي أيضًا تخصص أساسي يُستخدم في استنباط الأحكام الشرعية (الاستنباط). ونظرًا لأن القراءات صُنفت تقليديًّا ضمن مجالات التفسير وعلم اللغة في الأدبيات الكلاسيكية، فقد تم دراستها في الغالب ضمن هذين السياقين؛ ولم يُتناول تأثيرها على الأحكام الفقهية إلا عندما أثرت إحدى القراءات المختلفة بشكل مباشر على حكم معين، وبعد ذلك عاد التركيز إلى التفسير، مما ترك الآثار الفقهية لقراءات القراءات المختلفة تُعالج بطريقة متفرقة. ويستلزم هذا الوضع إجراء تحليل ودراسة منظمين للعلاقة بين القراءات والفقه في إطار مواضيع محددة

تلعب العلاقة بين علم القراءات (تلاوات القرآن) والفقه (الشريعة الإسلامية) دورًا حاسمًا في عمليات فهم النصوص وتفسيرها واستنباط الأحكام الفقهية منها (النص). وتتجلى هذه العلاقة بشكل خاص في الآيات التي تتضمن اختلافات في القراءة، مما يجعلها أساسًا جوهريًّا لتنوع الأحكام الفقهية. وبعيدًا عن أن يكون مجرد نقاش نظري، فإن التفاعل بين القراءات والفقه يؤثر بشكل مباشر على عملية صياغة الأحكام الشرعية. بل إن الاختلافات في قراءة بعض الآيات قد مهدت الطريق أمام الفقهاء لاستنباط أحكام مختلفة من نفس النص. على سبيل المثال، الاختلافات في آية الوضوء (الوضوء) بشأن «وأرجلَكم / وأرجلِكم»، والاختلافات في «يطْهُرْن / يتطَهَّرْن» فيما يتعلق بالتطهير من الحيض، وكذلك «عَقَّدْتُم / عاقَدْتُم / عَقَدْتُم» و«أو كِسْوَتُهُم / أو كاسَوْتُهُم» في سورة المائدة (5:89) —التي تشكل موضوع هذه الدراسة— يمكن الاستشهاد بها كأمثلة بارزة على كيفية تأثير القراءات على الأحكام الفقهية. وقد تم تقييم هذه الديناميكية باعتبارها أحد المصادر المهمة للاختلاف (ikhtilaf) في الفقه الإسلامي، ولعبت دورًا مؤثرًا في تشكيل الاختلافات بين المذاهب. ومن ناحية أخرى، فإن قراءات القرآن المختلفة، بدلاً من أن تولد تناقضات في الأحكام الفقهية، غالبًا ما تثري التفسير من خلال الكشف عن المعاني المتعددة الأوجه للنص. وفي هذا السياق، يُعترف بأن اختلافات القراءات هي أحد جوانب إعجاز القرآن الكريم (الإعجاز)، وتؤدي وظيفة حاسمة في إظهار قدرة الخطاب الإلهي على التعامل مع الظروف والأحوال المتنوعة.

وقد صنف ابن مجاهد (توفي عام 324/936)، الذي كان أول من حصر القراءات في سبع قراءات، المجموعة الأصيلة بأكملها تحت مسمى القراءات السبع، ووصف جميع القراءات خارج هذه المجموعة بأنها شذ (غير معترف بها/شاذة). واتباعًا للنهج نفسه، صنف ابن جيني (توفي عام 392/1002) القراءات أيضًا إلى سبع قراءات، ووصف جميع القراءات الأخرى بأنها شذوذ. وبعد ذلك، لم يبني مكي (توفي عام 437/1045) تصنيفه بشكل صارم على القراءات السبع، بل على المجموعة الشاملة لتراث القراءات، ووضع معايير القراءة الصحيحة (صحيح) كمبدأ أساسي له.

وقد طور العلماء مقاربات متنوعة فيما يتعلق بتفسير حديث أحرف السبعة. ففي حين فسّر بعض العلماء الرقم «سبعة» المذكور في الحديث بمعناه الحرفي على أنه يدل على الحصر (الحصر)، اعتبره آخرون تعبيرًا يدل على التسهيل والمرونة. ومع ذلك، ينبغي معالجة هذا الجدل في سياق طبيعة «الأحرف السبعة» وعلاقتها بالتلاوات، بدلاً من التشكيك في شرعية التلاوات الصحيحة. وأكد العلماء أن الحديث المذكور يشير إلى الاختلافات في التصريف النحوي (الإعراب)، واختلافات الحروف، والتباينات الصرفية في الأسماء (صيغ المفرد، والمزدوج، والجمع، والمذكر، والمؤنث)، والمرادفات المعجمية، والاختلافات الناشئة عن الترتيب (التقديم والتأخير).

ورغم أن الاختلافات في التلاوة تظل في الغالب على المستوى الصوتي، إلا أنها قد تؤثر على المعنى في حالات معينة. وتُثري هذه الظاهرة الأفق الدلالي للقرآن وتتيح التنوع التفسيري. وبالفعل، من البديهي أن الاختلافات في التلاوة التي تم بحثها لا تمارس نفس الدرجة من التأثير على الأحكام الفقهية. ففي حين أن قراءات كلمة «عقدتم» توفر أساسًا غير مباشر للمناقشات الدائرة حول التأكيد (ta'kid) في القسم وتكرار الكفارة (kaffarah)، فإن الاختلافات في عبارة «أو كسوتهم» تتعلق في المقام الأول بطبيعة الملابس ومقياسها العرفي ('urf). وعلى العكس من ذلك، فإن إضافة القيد «متابعية» تضع مسألة الحجية (حجية) لقراءات «الشذذ» في الصدارة مباشرةً، مما يشكل أبرز مثال على العلاقة بين «القراءات» و«الفقه» في هذه الدراسة.

وفي سياق الطابع الملزم للقسم، أدت الاختلافات الدلالية الناشئة عن قراءات كلمة «عقدتم» المشددة وغير المشددة إلى خلافات بين الفقهاء بشأن تكرار الكفارة. ومع ذلك، عند تقييم هذه الخلافات في ضوء السياق العام للآية والغرض النهائي من القسم، يتبين أن الرأي الذي يؤكد كفاية كفارة واحدة هو الأكثر معقولية. أما بالنسبة لاختلافات القراءات المتعلقة بمسألة «الكسوة» في كفارة القسم، فقد أدت إلى تفسيرات متباينة بشأن طبيعة الملابس التي يجب تقديمها للمحتاجين. وفي هذا الصدد، تبنى غالبية الفقهاء العرف ('urf) كعامل حاسم، مما أدى إلى استنتاج وجوب أداء الكفارة وفقًا لمعيار «معتدل». وهذا يوضح كيف تسهل الاختلافات في القراءة تطبيق الأحكام وتوفر السهولة وفقًا لقيمتها الإثباتية في الأحكام الفقهية.

ترتبط مسألة الاستمرار (التتابع) في صيام الكفارة ارتباطًا مباشرًا بالنقاش الدائر حول ما إذا كانت قراءات الشذوذ (غير المعيارية) تتمتع بسلطة قانونية في صياغة الأحكام. وعلى الرغم من عدم وجود شرط صريح في هذا الاتجاه ضمن القراءة الصحيحة، فإن قراءات الشذوذ التي رُويت عن بعض الصحابة دفعت الفقهاء إلى طرح آراء متباينة حول هذه المسألة. تخلص هذه الدراسة إلى أنه على الرغم من أن الاستمرارية ليست إلزامية بشكل صارم، فإن تفضيلها احتياطًا (ihtiyat) يشكل نهجًا أكثر عقلانية. ومن الاستنتاجات الأصلية التي توصلت إليها هذه الدراسة أن الأثر الفقهي لاختلافات القراءة في سورة المائدة (5:89) ليس موحدًا. ففي حين تؤثر بعض القراءات بشكل مباشر على الاستنباط الفقهي (istinbat)، تلعب قراءات أخرى دورًا تفسيريًا أو تدعم الممارسة العرفية. لذلك، لا ينبغي النظر إلى كل صيغة من صيغ التلاوة في الآية على أنها تمتلك قيمة إثباتية متساوية في الاستنباط الفقهي؛ بل يجب تقييمها من خلال مراعاة التمييز بين التلاوات المتواترة، والتلاوات الشاذة، والأقوال التفسيرية (الروايات التفسيرية). وفي النهاية، فإن الاستنتاج الرئيسي الذي توصلت إليه هذه الدراسة هو أن الاختلافات في التلاوة في سورة المائدة (5:89) لا تؤدي جميعها إلى نتائج فقهية على نفس المستوى. فبينما يرتبط الاختلاف في كلمة «عقدتم» في المقام الأول بطبيعة القسم الملزمة وتكرار الكفارة، فإن الاختلاف في «أو كسوتهم» يدعم المقياس العرفي للملبس، كما أن تقييد «المتاتبعة» يقدم مثالاً حاسماً فيما يتعلق بسلطة قراءات «الشذ» في الاستدلال الفقهي.

Résumé structuré :

La science de la Qira'at (récitations coraniques) occupe une place prépondérante tant dans l'exégèse coranique (Tafsir) que dans la jurisprudence islamique (Fiqh). Les différents modes de récitation transmis de manière authentique par le prophète Mahomet ne constituent pas seulement une forme d'exégèse permettant de comprendre le Coran, mais ont également, dans certains cas, influencé l'élaboration des décisions juridiques (ahkam). À cet égard, la qira'at ne se limite pas à la simple récitation (tilawah), mais constitue également une discipline essentielle utilisée dans la déduction des décisions juridiques (istinbat). Comme la qira’at a traditionnellement été classée dans les domaines de l’exégèse et de la linguistique dans la littérature classique, elle a principalement été étudiée dans ces contextes ; son impact sur les décisions juridiques n’était abordé que lorsqu’une variante de récitation affectait directement une décision spécifique, après quoi l’attention revenait à l’exégèse, laissant ainsi les implications jurisprudentielles des variantes de la qira’at traitées de manière fragmentaire. Cette situation nécessite une analyse et un examen structurés de la relation entre la qira’at et la jurisprudence dans le cadre de thèmes spécifiques

La relation entre la science de la qira’at (récitations coraniques) et le fiqh (jurisprudence islamique) joue un rôle décisif dans les processus de compréhension, d’interprétation et de déduction des règles juridiques à partir des sources textuelles (nass). Cette relation devient particulièrement évidente dans les versets présentant des variantes de récitation, servant ainsi de fondement à la diversité jurisprudentielle. Loin d’être un simple débat théorique, l’interaction entre le Qira’at et le Fiqh influe directement sur le processus d’élaboration des décisions juridiques. En effet, les variantes de récitation dans certains versets ont permis aux juristes de déduire des décisions différentes à partir d’une même source textuelle. Par exemple, les variantes dans le verset sur les ablutions (wudu) concernant « وأرجلَكم / وأرجلِكم », les variantes « يطْهُرْن / يتطَهَّرْن » relatives à la purification après les règles, ainsi que « عَقَّدْتُم / عاقَدْتُم / عَقَدْتُم» et «أو كِسْوَتُهُم / أو كاسَوْتُهُم» dans la sourate al-Ma’idah (5:89) — qui constituent l’objet de la présente étude — peuvent être cités comme des exemples par excellence de l’influence de la qira’at sur les décisions juridiques. Cette dynamique a été considérée comme l’une des principales sources de désaccord (ikhtilaf) en droit islamique et a joué un rôle déterminant dans l’émergence des divergences entre les madhhabs. D’un autre côté, loin d’engendrer des contradictions dans les décisions juridiques, les variantes de récitation enrichissent souvent l’interprétation en révélant les multiples facettes du sens du texte. Dans ce contexte, les variantes de qira'at sont reconnues comme un aspect de l’inimitabilité (i'jaz) du Coran et remplissent une fonction cruciale en démontrant la capacité du discours divin à répondre à des circonstances et des conditions diverses.

Ibn Mujahid (mort en 324/936), qui fut le premier à limiter les récitations à sept, classa l’ensemble du corpus authentique sous le nom d’al-Qira’at al-Sab’ah (les sept récitations canoniques) et qualifia toutes les récitations n’appartenant pas à ce groupe de shadhdh (non canoniques/anormales). Adoptant la même approche, Ibn Jinni (mort en 392/1002) a lui aussi classé les récitations en sept catégories, qualifiant toutes les autres de shadhdh. Par la suite, Makki (mort en 437/1045) a fondé sa classification non pas strictement sur les sept récitations, mais plutôt sur l’ensemble du corpus du patrimoine de récitation, en établissant comme principe fondamental le critère de la récitation authentique (sahih).

Les savants ont développé des approches variées concernant l’interprétation du hadith des Ahruf al-Sab'ah (sept modes). Alors que certains savants ont interprété le nombre « sept » mentionné dans le hadith au sens littéral comme dénotant l’exclusivité (hasr), d’autres l’ont considéré comme une expression signifiant la facilité et la latitude. Néanmoins, ce débat doit être abordé dans le contexte de la nature des Ahruf al-Sab'ah et de leur relation avec les récitations, plutôt que de remettre en cause la légitimité des récitations authentiques. Les savants ont affirmé que le hadith en question fait référence à des différences de flexion grammaticale (i'rab), à des variantes de lettres, à des variations morphologiques des noms (formes au singulier, au duel, au pluriel, au masculin et au féminin), à des synonymes lexicaux, ainsi qu’à des variations résultant de la transposition (taqdim et ta'khir).

Bien que les variantes de récitation se situent principalement au niveau phonétique, elles peuvent, dans certains cas, avoir une incidence sur le sens. Ce phénomène enrichit l’horizon sémantique du Coran et permet une diversité d’interprétations. En effet, il va de soi que les variantes de récitation examinées n’exercent pas toutes le même degré d’influence sur les décisions juridiques. Alors que les lectures du mot « عقدتم » fournissent une base indirecte aux discussions concernant l’accentuation (ta’kid) d’un serment et la répétition de l’expiation (kaffarah), les variantes de l’expression « أو كسوتهم » sont principalement liées à la nature et à la mesure coutumière (‘urf) des vêtements. À l’inverse, l’ajout de la restriction «mutatabi’at» met directement en avant la question de l’autorité juridique (hujjiyyah) des récitations shadhdh, constituant ainsi l’exemple le plus marquant de la relation entre Qira’at et Fiqh dans cette étude.

Dans le contexte du caractère contraignant d’un serment, les différences sémantiques découlant des lectures avec gemination (shaddah) et sans gemination du mot « عقدتم » ont conduit à des désaccords parmi les jurisconsultes (fuqaha) concernant la répétition de l’expiation (kaffarah). Cependant, lorsqu’on évalue ces désaccords à la lumière du contexte général du verset et de l’objectif ultime du serment, l’avis selon lequel une seule expiation suffit s’avère plus plausible. Quant aux variantes de récitation concernant la question des « vêtements » (kiswah) dans l’expiation des serments, elles ont donné lieu à des interprétations divergentes quant à la nature des vêtements à fournir aux nécessiteux. À cet égard, l’adoption de la coutume ('urf) comme facteur déterminant a été retenue par la majorité des jurisconsultes, ce qui a conduit à la conclusion que l’expiation devait être accomplie selon une norme « modérée ». Cela démontre comment les variantes de récitation facilitent l’application et apportent une souplesse proportionnelle à leur valeur probante dans les décisions juridiques.

La question de la continuité (tatabu’) dans le jeûne expiatoire est directement liée au débat visant à déterminer si les récitations shadhdh (non canoniques) possèdent une autorité juridique dans la formulation des décisions. Bien qu’il n’existe aucune précision explicite à cet égard dans la récitation authentique (sahih), les récitations shadhdh rapportées par certains compagnons ont conduit les juristes à émettre des avis divergents sur la question. Cette étude conclut que, bien que la continuité ne soit pas strictement obligatoire, la privilégier par mesure de précaution (ihtiyat) constitue une approche plus raisonnable. L’une des conclusions originales de cette étude est que l’impact jurisprudentiel des variantes de récitation dans la sourate al-Ma’idah (5:89) n’est pas uniforme. Alors que certaines récitations influencent directement le raisonnement juridique (istinbat), d’autres assument un rôle explicatif ou viennent étayer la pratique coutumière. Par conséquent, il ne faut pas considérer que chaque variante de récitation de ce verset possède une valeur probante égale dans la déduction juridique ; elles doivent plutôt être évaluées en tenant compte de la distinction entre les récitations mutawatir, les récitations shadhdh et les traditions exégétiques (récits tafsiri). En définitive, la principale conclusion tirée de cette étude est que toutes les variantes de récitation de la sourate al-Ma'idah (5:89) ne donnent pas lieu à des résultats jurisprudentiels du même niveau. Alors que la variante concernant le mot « عقدتم » est principalement associée au caractère contraignant du serment et à la répétition de l’expiation, celle concernant « أو كسوتهم » corrobore la mesure coutumière relative aux vêtements, et la restriction relative à la « mutatabi’at » fournit un exemple décisif quant à l’autorité des récitations « shadhdh » dans le raisonnement juridique.

Resumen estructurado:

La ciencia de la Qira'at (recitaciones coránicas) ocupa un lugar destacado tanto en la exégesis coránica (Tafsir) como en la jurisprudencia islámica (Fiqh). Los diferentes modos de recitación transmitidos de forma auténtica por el profeta Mahoma no solo sirven como forma de exégesis para comprender el Corán, sino que, en determinados casos, también han influido en la formulación de las normas jurídicas (ahkam). En este sentido, la Qira'at no es meramente una cuestión de recitación (tilawah), sino también una disciplina esencial utilizada en la deducción de normas jurídicas (istinbat). Dado que el Qira'at se ha clasificado tradicionalmente dentro de los campos de la exégesis y la lingüística en la literatura clásica, se ha estudiado principalmente en estos contextos; su impacto en las resoluciones jurídicas solo se abordaba cuando una variante de recitación afectaba directamente a una resolución concreta, tras lo cual la atención volvía a centrarse en la exégesis, lo que hacía que las implicaciones jurisprudenciales de las variantes del Qira'at se trataran de forma dispersa. Esta situación exige un análisis y un examen estructurados de la relación entre la Qira'at y la jurisprudencia en el marco de materias específicas

La relación entre la ciencia de la Qira'at (recitaciones coránicas) y el Fiqh (jurisprudencia islámica) desempeña un papel decisivo en los procesos de comprensión, interpretación y deducción de normas jurídicas a partir de fuentes textuales (nass). Esta relación se hace especialmente evidente en los versículos que presentan variantes de recitación, lo que constituye una base fundamental para la diversidad jurisprudencial. Lejos de ser un mero debate teórico, la interacción entre el Qira’at y el Fiqh afecta directamente al proceso de formulación de las normas jurídicas. De hecho, las variantes de recitación en ciertos versículos han allanado el camino para que los juristas deduzcan normas diferentes a partir de la misma fuente textual. Por ejemplo, las variantes en el versículo sobre la ablución (wudu) relativas a «وأرجلَكم / وأرجلِكم», las variantes «يطْهُرْن / يتطَهَّرْن» sobre la purificación de la menstruación, así como «عَقَّدْتُم / عاقَدْتُم / عَقَدْتُم» y «أو كِسْوَتُهُم / أو كاسَوْتُهُم» en la sura al-Ma’idah (5:89) —que constituye el tema de este estudio— pueden citarse como ejemplos paradigmáticos de cómo la Qira’at influye en las resoluciones jurídicas. Esta dinámica se ha considerado una de las fuentes más importantes de desacuerdo (ikhtilaf) en el derecho islámico y ha desempeñado un papel influyente en la configuración de las variaciones entre madhhabs. Por otra parte, en lugar de generar contradicciones en las resoluciones jurídicas, las variantes de recitación suelen aportar una riqueza interpretativa al revelar los significados multifacéticos del texto. En este contexto, las variantes de la qira’at se reconocen como un aspecto de la inimitabilidad (i’jaz) del Corán y cumplen una función crucial a la hora de demostrar la capacidad del discurso divino para abordar circunstancias y condiciones diversas.

Ibn Mujahid (m. 324/936), quien fue el primero en limitar las recitaciones a siete, clasificó todo el corpus auténtico como las al-Qira'at al-Sab'ah (las siete recitaciones canónicas) y designó todas las recitaciones ajenas a este grupo como shadhdh (no canónicas/anómalas). Adoptando el mismo enfoque, Ibn Jinni (m. 392/1002) clasificó igualmente las recitaciones en siete, calificando todas las demás como shadhdh. Posteriormente, Makki (m. 437/1045) basó su clasificación no estrictamente en las siete recitaciones, sino más bien en el corpus completo del legado de recitación, estableciendo como principio fundamental el criterio de la recitación auténtica (sahih).

Los eruditos han desarrollado distintos enfoques respecto a la interpretación del hadiz de los Ahruf al-Sab'ah (siete modos). Mientras que algunos eruditos interpretaron el número «siete» mencionado en el hadiz en su sentido literal como denotativo de exclusividad (hasr), otros lo evaluaron como una expresión que denota facilitación y flexibilidad. No obstante, este debate debe abordarse en el contexto de la naturaleza de los Ahruf al-Sab'ah y su relación con las recitaciones, en lugar de cuestionar la legitimidad de las recitaciones auténticas. Los eruditos afirmaron que el hadiz en cuestión se refiere a diferencias en la flexión gramatical (i'rab), variantes de letras, variaciones morfológicas en los sustantivos (formas singular, dual, plural, masculina y femenina), sinónimos léxicos y variaciones derivadas de la transposición (taqdim y ta'khir).

Aunque las variantes de recitación se mantienen predominantemente en el plano fonético, pueden afectar al significado en determinados casos. Este fenómeno enriquece el horizonte semántico del Corán y permite la diversidad interpretativa. De hecho, es evidente que las variantes de recitación examinadas no ejercen el mismo grado de influencia en las resoluciones jurídicas. Mientras que las lecturas de la palabra «عقدتم» proporcionan una base indirecta para los debates en torno al énfasis (ta'kid) de un juramento y la repetición de la expiación (kaffarah), las variantes en la frase «أو كسوتهم» se refieren principalmente a la naturaleza y la medida consuetudinaria ('urf) de la vestimenta. Por el contrario, la adición de la restricción «mutatabi’at» pone directamente de relieve la cuestión de la autoridad jurídica (hujjiyyah) de las recitaciones shadhdh, constituyendo así el ejemplo más destacado de la relación entre Qira’at y Fiqh en este estudio.

En el contexto del carácter vinculante de un juramento, las diferencias semánticas derivadas de las lecturas con geminación (shaddah) y sin geminación de la palabra «عقدتم» dieron lugar a desacuerdos entre los juristas (fuqaha) respecto a la repetición de la expiación (kaffarah). Sin embargo, al evaluar estas discrepancias a la luz del contexto general del versículo y del propósito último del juramento, la opinión que sostiene que basta con una única expiación resulta más plausible. En cuanto a las variantes de recitación relativas a la cuestión de la «ropa» (kiswah) en la expiación de los juramentos, dieron lugar a interpretaciones divergentes sobre la naturaleza de las prendas que deben proporcionarse a los necesitados. A este respecto, la mayoría de los juristas adoptó la costumbre ('urf) como factor determinante, lo que llevó a la conclusión de que la expiación debe cumplirse según un criterio «moderado». Esto demuestra cómo las variantes de recitación facilitan la aplicación y aportan flexibilidad en función de su valor probatorio en las resoluciones jurídicas.

La cuestión de la continuidad (tatabu’) en el ayuno de expiación está directamente relacionada con el debate sobre si las recitaciones shadhdh (no canónicas) poseen autoridad jurídica a la hora de formular dictámenes. Aunque no existe ninguna especificación explícita en este sentido dentro de la recitación auténtica (sahih), las recitaciones shadhdh narradas por ciertos Compañeros llevaron a los juristas a plantear opiniones divergentes sobre el asunto. Este estudio concluye que, si bien la continuidad no es estrictamente obligatoria, preferirla por precaución (ihtiyat) constituye un enfoque más razonable. Una de las conclusiones originales a las que se llega en este estudio es que el impacto jurisprudencial de las variantes de recitación en la sura al-Ma’idah (5:89) no es uniforme. Mientras que algunas recitaciones influyen directamente en la deducción jurídica (istinbat), otras asumen un papel explicativo o respaldan la práctica consuetudinaria. Por lo tanto, no debe considerarse que cada variante de recitación del versículo posea el mismo valor probatorio en la deducción jurídica; más bien, deben evaluarse observando la distinción entre recitaciones mutawatir, recitaciones shadhdh y tradiciones exegéticas (relatos tafsiri). En última instancia, la principal conclusión a la que se llega en este estudio es que no todas las variantes de recitación de la sura al-Ma'idah (5:89) dan lugar a resultados jurisprudenciales del mismo nivel. Mientras que la variante en la palabra «عقدتم» se asocia principalmente con el carácter vinculante del juramento y la repetición de la expiación, la variante en «أو كسوتهم» respalda la medida consuetudinaria de la vestimenta, y la restricción de «mutatabi'at» ofrece un ejemplo decisivo en cuanto a la autoridad de las recitaciones shadhdh en la deducción jurídica.

结构化摘要：

基拉阿特（《古兰经》诵读）这门学科在《古兰经》注释（塔夫西尔）和伊斯兰教法（菲克赫）领域均占据着重要地位。从先知穆罕默德处可靠传下来的各种诵读方式，不仅是一种用于理解《古兰经》的注释形式，而且在某些情况下，还对形成法律裁决（阿赫卡姆）产生了重要影响。就此而言，《奇拉阿特》不仅关乎诵读（提拉瓦），更是推导法律裁决（伊斯提纳巴特）所必需的一门学科。由于Qira'at在古典文献中传统上被归类于经注学和语言学领域，因此主要是在这些语境下进行探讨；只有当某种诵读变体直接影响特定教法裁决时，其对教法裁决的影响才会被提及，此后研究重点又回归到经注学，导致对Qira'at变体所涉及的教法学含义的探讨显得零散。这种情况要求我们在特定学科的框架内，对《奇拉阿特》与教法学之间的关系进行系统化的分析和考察

《奇拉阿特》（《古兰经》诵读）与教法学（伊斯兰教法）之间的关系，在理解、解释以及从文本来源（纳斯）推导教法裁决的过程中起着决定性作用。这种关系在存在诵读变体的经文中尤为明显，从而构成了法学多样性的基础。诵读学与教法学之间的互动绝非单纯的理论争论，而是直接影响法律裁决的制定过程。事实上，某些经文中的诵读变体为法学家们从同一文本依据中推导出不同的教法裁决铺平了道路。例如，关于小净（wudu）的经文中“وأرجلَكم / وأرجلِكم”的变体，关于月经洁净的“يطْهُرْن / يتطَهَّرْن”变体，以及《筵席章》（5:89）中“عَقَّدْتُم / عاقَدْتُم / عَقَدْتُم’以及《筵席章》（5:89）中‘أو كِسْوَتُهُم / أو كاسَوْتُهُم’的异读——后者正是本研究的主题——均可作为Qira'at如何影响法律裁决的典型例证。这种动态被视为伊斯兰法中产生分歧（ikhtilaf）的重要来源之一，并在塑造各教法学派之间的差异方面发挥了重要作用。另一方面，读法变体往往并非导致教法裁决出现矛盾，而是通过揭示经文的多重含义，从而产生丰富的诠释。在此背景下，Qira'at的变体被公认为《古兰经》不可模仿性（i'jaz）的一个方面，并在彰显神圣言辞应对各种情境与条件的能力方面发挥着关键作用。

伊本·穆贾希德（卒于324/936年）是最早将诵读方式限定为七种的人，他将所有可靠的诵读版本归类为al-Qira'at al-Sab'ah（七种正统诵读），并将该组以外的所有诵读方式定为shadhdh（非正统/异常）。伊本·金尼（卒于392/1002年）采纳了同样的方法，同样将诵读方式分为七类，并将所有其他诵读方式标记为shadhdh。随后，马克基（卒于437/1045年）在其分类中并未严格基于这七种诵读方式，而是基于诵读传承的全面汇编，并将“可靠（sahih）诵读”的标准确立为其主要原则。

学者们在解读《七种读法》（Ahruf al-Sab'ah）圣训时形成了不同的观点。一些学者将圣训中提到的“七”字按字面意思理解为排他性（hasr），而另一些学者则将其视为一种表示便利和宽容的表达。尽管如此，这一争论应置于“七种读法”（Ahruf al-Sab'ah）的本质及其与诵读传统的关系这一语境中加以探讨，而非质疑可靠诵读的合法性。学者们指出，该圣训所指的差异包括语法变格（i'rab）、字母变体、名词的形态变化（单数、双数、复数、阳性及阴性形式）、词义同义词，以及由词序调整（taqdim和ta'khir）所产生的变体。

尽管诵读变体主要停留在语音层面，但在某些情况下仍会影响语义。这一现象丰富了《古兰经》的语义维度，并促成了诠释的多样性。事实上，不难看出，所考察的诵读变体对教法裁决的影响程度并不相同。虽然“عقدتم”一词的不同读法为围绕誓言的强调（ta'kid）及赎罪（kaffarah）重复的讨论提供了间接依据，但“أو كسوتهم”这一短语中的变体主要涉及衣物的性质及习俗标准（'urf）。相反，限制性词语“mutatabi'at”的加入，直接将shadhdh读法的法律权威性（hujjiyyah）问题推到了前台，从而构成本研究中Qira'at与Fiqh关系的最突出例证。

在誓言的约束性语境下，词语“عقدتم”的双音（shaddah）读法与单音读法所产生的语义差异，导致法学家（fuqaha）在赎罪（kaffarah）是否需要重复的问题上产生分歧。然而，若结合经文的整体语境及宣誓的最终目的来评估这些分歧，主张“仅需履行一次赎罪”的观点显然更为合理。至于宣誓赎罪中关于“衣物”（kiswah）的读法变体，它们引发了关于应向贫困者提供何种性质衣物这一问题的不同解释。就此而言，大多数法学家采纳了习俗（'urf）作为决定性因素，从而推导出赎罪应按照“适度”的标准履行。这表明，诵读变体如何根据其在法律裁决中的证据价值，促进法律的适用并提供便利。

关于赎罪斋戒中“连续性”（tatabu'）的问题，直接关系到关于shadhdh（非正统）诵读在制定教法裁决时是否具有法律权威性的争论。尽管在可靠的（sahih）诵读中没有这方面的明确规定，但从某些圣门弟子处传述的shadhdh诵读，导致法学家们对此问题提出了不同的意见。本研究认为，尽管连续性并非严格强制要求，但出于谨慎（ihtiyat）而优先采用连续性诵读，是一种更为合理的做法。本研究得出的原创性结论之一是，《筵席章》（5:89）中不同诵读变体的法学影响并不一致。有些诵读变体直接影响法律推导（istinbat），而另一些则起解释作用或支持习俗实践。因此，该经文中的每种诵读变体在法理推导中不应被视为具有同等证据价值；相反，必须通过区分“穆塔瓦提尔”（mutawatir）诵读、“沙兹”（shadhdh）诵读以及经注传统（塔夫西尔）来对其进行评估。最终，本研究得出的主要结论是：《筵席章》（5:89）中的诵读变体并非都能产生同等层级的法学结论。虽然“عقدتم”一词的读法变体主要与誓言的约束性及赎罪的重复相关，但“أو كسوتهم”的读法变体则支持关于衣物的惯例标准，而“mutatabi'at”的限制则为shadhdh读法在法律推导中的权威性提供了决定性的例证。

Структурированное резюме:

Наука кираат (варианты чтения Корана) занимает видное место как в области толкования Корана (тафсир), так и в исламском праве (фикх). Различные способы чтения, достоверно переданные от Пророка Мухаммеда, не только служат формой толкования для понимания Корана, но и в некоторых случаях оказывают влияние на формирование правовых постановлений (ахкам). В этом отношении кираат — это не просто чтение (тилават), но и важнейшая дисциплина, используемая при выведении правовых постановлений (истинбат). Поскольку кираат в классической литературе традиционно относился к областям экзегетики и лингвистики, он в основном изучался именно в этих контекстах; его влияние на правовые постановления рассматривалось лишь тогда, когда вариант чтения непосредственно затрагивал конкретное постановление, после чего внимание вновь переключалось на экзегетику, в результате чего правовые последствия вариантов кираата рассматривались разрозненно. Эта ситуация требует структурированного анализа и изучения взаимосвязи между кираатом и фикхом в рамках конкретных дисциплин

Взаимосвязь между наукой кираата (вариантов чтения Корана) и фикхом (исламской юриспруденцией) играет решающую роль в процессах понимания, толкования и вывода правовых постановлений из текстовых источников (насс). Эта взаимосвязь становится особенно очевидной в аятах, содержащих варианты чтения, и тем самым служит фундаментальной основой для разнообразия правовых взглядов. Взаимодействие между кираатом и фикхом — это далеко не просто теоретическая дискуссия, оно напрямую влияет на процесс формулирования правовых постановлений. Действительно, варианты чтения в некоторых аятах позволили правоведам выводить разные постановления из одного и того же текстового источника. Например, варианты в аяте об омовении (вуду), касающиеся «وأرجلَكم / وأرجلِكم», варианты «يطْهُرْن / يتطَهَّرْن» относительно очищения от менструации, а также «عَقَّدْتُم / عاقَدْتُم / عَقَدْتُم» и «أو كِسْوَتُهُم / أو كاسَوْتُهُم» в суре «Аль-Маида» (5:89) — что и является предметом данного исследования — можно привести в качестве ярких примеров того, как кираат влияет на правовые постановления. Эта динамика оценивается как один из значительных источников разногласий (ихтилаф) в исламском праве и сыграла влиятельную роль в формировании межмазхабных различий. С другой стороны, вместо того чтобы порождать противоречия в правовых постановлениях, варианты чтения часто приводят к обогащению интерпретации, раскрывая многогранные значения текста. В этом контексте варианты кираат признаются одним из аспектов неповторимости Корана (иджаз) и выполняют важнейшую функцию, демонстрируя способность божественного откровения учитывать разнообразные обстоятельства и условия.

Ибн Муджахид (ум. 324/936), который первым ограничил число чтений семью, классифицировал весь аутентичный корпус как аль-Кираат аль-Саб’а (семь канонических чтений) и обозначил все чтения, не входящие в эту группу, как шадд (неканонические/аномальные). Применяя тот же подход, Ибн Джинни (ум. 392/1002) также разделил чтения на семь категорий, обозначив все остальные как шадд. Впоследствии Макки (ум. 437/1045) основал свою классификацию не строго на семи чтениях, а на всеобъемлющем корпусе наследия чтений, установив в качестве основного принципа критерии аутентичного (сахих) чтения.

Учёные разработали различные подходы к толкованию хадиса об «Ахруф аль-Саба» (семи способах). В то время как одни учёные толковали число «семь», упомянутое в хадисе, в буквальном смысле как обозначающее исключительность (хаср), другие рассматривали его как выражение, означающее облегчение и свободу выбора. Тем не менее, этот спор следует рассматривать в контексте природы «Ахруф аль-Саб’а» и его связи с чтениями, а не ставить под сомнение легитимность достоверных чтений. Ученые утверждали, что рассматриваемый хадис относится к различиям в грамматическом склонении (и’раб), вариантам написания букв, морфологическим вариациям существительных (формы единственного, двойственного и множественного числа, а также мужского и женского рода), лексическим синонимам и вариациям, возникающим в результате перестановки (такдим и та’хир).

Хотя варианты чтения преимущественно остаются на фонетическом уровне, в определенных случаях они могут влиять на смысл. Это явление обогащает семантический горизонт Корана и открывает возможности для разнообразия интерпретаций. Действительно, само собой разумеется, что рассматриваемые варианты чтения не оказывают одинакового влияния на правовые постановления. В то время как варианты чтения слова «عقدتم» служат косвенным основанием для дискуссий, касающихся подчеркивания (та’кид) клятвы и повторения искупления (каффара), варианты в фразе «أو كسوتهم» в первую очередь связаны с характером и обычной мерой (‘урф) одежды. Напротив, добавление ограничения «мутатабиат» непосредственно выдвигает на первый план вопрос о юридической авторитетности (худжжийя) чтений шадд, что, таким образом, представляет собой наиболее яркий пример взаимосвязи между кираат и фикхом в данном исследовании.

В контексте обязательного характера клятвы семантические различия, возникающие в результате чтения слова «عقدتم» с удвоенным (шадда) и неудвоенным произношением, привели к разногласиям среди правоведов (фукаха) относительно повторного совершения искупления (каффара). Однако при оценке этих разногласий в свете общего контекста аята и конечной цели клятвы более правдоподобным оказывается мнение, утверждающее, что достаточно однократного искупления. Что же касается вариантов чтения, касающихся вопроса об «одежде» (кисва) при искуплении клятвы, то они породили различные толкования относительно характера одежды, которую следует предоставлять нуждающимся. В связи с этим большинство правоведов приняло обычай (‘урф) в качестве определяющего фактора, что привело к выводу о том, что искупление должно осуществляться в соответствии с «умеренным» стандартом. Это демонстрирует, как варианты чтения облегчают применение норм и обеспечивают простоту в соответствии с их доказательной силой при вынесении правовых решений.

Вопрос о непрерывности (татабу’) поста в качестве искупления напрямую связан с дискуссией о том, обладают ли шаддх (неканонические) варианты чтения юридической силой при формулировании правовых заключений. Хотя в аутентичном (сахих) чтении отсутствует какое-либо явное уточнение в этом отношении, шаддх-варианты чтения, переданные от некоторых сподвижников, побудили правоведов выдвинуть различные мнения по данному вопросу. В данном исследовании делается вывод о том, что, хотя непрерывность не является строго обязательной, предпочтение ей из соображений осторожности (ихтият) представляет собой более разумный подход. Один из оригинальных выводов, сделанных в данном исследовании, заключается в том, что правовое влияние вариантов чтения в суре «Аль-Маида» (5:89) не является однородным. В то время как одни варианты чтения напрямую влияют на правовой вывод (истинбат), другие играют объяснительную роль или поддерживают обычаи. Поэтому каждый вариант чтения в этом аяте не следует рассматривать как обладающий равной доказательной силой в правовом выводе; напротив, их необходимо оценивать с учетом различия между мутаватирскими вариантами чтения, шаддх-вариантами чтения и экзегетическими преданиями (тафсирскими сообщениями). В конечном итоге, основной вывод, сделанный в данном исследовании, заключается в том, что не все варианты чтения в суре «Аль-Маида» (5:89) приводят к правовым последствиям одинакового уровня. В то время как вариант в слове «عقدتم» в первую очередь связан с обязательным характером клятвы и повторением искупления, вариант в «أو كسوتهم» подтверждает обычаевую норму одежды, а ограничение «мутатабиат» служит убедительным примером авторитета чтений шадд в правовом умозаключении.

संरचित सारांश:

क़िराअत (कुरानिक पाठ) का विज्ञान, कुरान की व्याख्या (तफ़सीर) और इस्लामी न्यायशास्त्र (फ़िक़्ह) दोनों के संदर्भ में एक प्रमुख स्थान रखता है। पैगंबर मुहम्मद से प्रामाणिक रूप से प्रसारित पाठ के विभिन्न तरीक़े न केवल कुरान को समझने में व्याख्या के एक रूप के रूप में काम करते हैं, बल्कि कुछ मामलों में, कानूनी फ़ैसलों (अहकाम) को आकार देने में भी प्रभावशाली रहे हैं।

इस संबंध में, किराअत केवल पाठ (तिलावत) की बात नहीं है, बल्कि यह कानूनी निर्णय (इस्तनबत) निकालने में प्रयुक्त एक आवश्यक अनुशासन भी है। चूंकि क़िराअत को पारंपरिक रूप से शास्त्रीय साहित्य में तफ़सीर और भाषा विज्ञान के क्षेत्रों के अंतर्गत वर्गीकृत किया गया है, इसलिए इसका अधिकांशतः इन्हीं संदर्भों में अध्ययन किया गया है; कानूनी फ़ैसलों पर इसके प्रभाव पर केवल तब ध्यान दिया गया जब कोई पाठ-रूप सीधे तौर पर किसी विशिष्ट फ़ैसले को प्रभावित करता था, जिसके बाद ध्यान फिर से तफ़सीर पर लौट जाता था, जिससे क़िराअत के पाठ-रूपों के फ़िक़्ह संबंधी निहितार्थों पर बिखरा-बिखरा ढंग से ही विचार किया गया।

यह स्थिति विशिष्ट विषयों के दायरे में किराअत और फिक़्ह के बीच संबंध के संरचित विश्लेषण और परीक्षा की आवश्यकता को जन्म देती है।

किराअत (कुरान की तिलावत) के विज्ञान और फिक़्ह (इस्लामी न्यायशास्त्र) के बीच का संबंध पाठ्य स्रोतों (नस) से कानूनी निर्णयों को समझने, व्याख्या करने और निकालने की प्रक्रियाओं में एक निर्णायक भूमिका निभाता है।

यह संबंध उन आयतों में विशेष रूप से स्पष्ट हो जाता है जिनमें पाठ भिन्नताएँ (recitation variants) होती हैं, और इस प्रकार यह फقهीय विविधता (jurisprudential diversity) के लिए एक आधारभूत आधार के रूप में कार्य करता है। केवल एक सैद्धांतिक बहस होने से बहुत दूर, किराअत और फिक़्ह के बीच की यह परस्पर क्रिया कानूनी निर्णयों के निर्माण की प्रक्रिया को सीधे प्रभावित करती है। वास्तव में, कुछ आयतों में भिन्न-भिन्न पाठों ने विद्वानों के लिए एक ही पाठ्य स्रोत से विभिन्न निर्णय निकालने का मार्ग प्रशस्त किया है। उदाहरण के लिए, वुजू (وضوء) की आयत में 'وأرجلَكم / وأرجلِكم' के संबंध में भिन्न पाठ, मासिक धर्म से शुद्धिकरण के संबंध में 'يطْهُرْن / يتطَهَّرْن' के भिन्न पाठ, साथ ही 'عَقَّدْتُم / عاقَدْتُم / عَقَدْتُم' और 'أو كِسْوَتُهُم / أو كاسَوْتُهُم' सूरह अल-माइदा (5:89) में—जो इस अध्ययन का विषय है—को क़िराअत के कानूनी फ़ैसलों पर पड़ने वाले प्रभाव के प्रमुख उदाहरणों के रूप में उद्धृत किया जा सकता है। इस गतिशीलता को इस्लामी कानून में असहमति (इख़्तिलाफ़) के महत्वपूर्ण स्रोतों में से एक के रूप में आंका गया है और इसने अंतर-मज़हब भिन्नताओं को आकार देने में एक प्रभावशाली भूमिका निभाई है। दूसरी ओर, कानूनी फ़ैसलों में विरोधाभास उत्पन्न करने के बजाय, विभिन्न उच्चारण अक्सर पाठ के बहुआयामी अर्थों को प्रकट करके व्याख्या की समृद्धि प्रदान करते हैं। इस संदर्भ में, क़िराअत के विभिन्न रूपों को क़ुरान की अतुलनीयता (इ'जाज़) के एक पहलू के रूप में स्वीकार किया जाता है और वे विभिन्न परिस्थितियों और हालात को संबोधित करने के लिए दैवीय वाक्य की क्षमता को प्रदर्शित करने में एक महत्वपूर्ण कार्य करते हैं।

इब्न मुजाहिद (मृत्यु 324/936), जिन्होंने पहली बार पाठों को सात तक सीमित किया, ने संपूर्ण प्रामाणिक संकलन को अल-क़िरा'त अल-सब'आह (सात मान्य पाठ) के रूप में वर्गीकृत किया और इस समूह के बाहर के सभी पाठों को शadhdh (अमान्य/अपवादपूर्ण) घोषित किया।

इसी दृष्टिकोण को अपनाते हुए, इब्न जिन्नी (मृत्यु 392/1002) ने भी पठन को सात श्रेणियों में वर्गीकृत किया, और बाकी सभी को शद्ह (विचलित/अपवाद) का लेबल दिया। बाद में, मक्की (मृत्यु 437/1045) ने अपने वर्गीकरण को सख्त रूप से सात पठनों पर आधारित नहीं किया, बल्कि पठन की विरासत के व्यापक संकलन पर आधारित किया, और प्रामाणिक (सहीह) पठन के मानदंड को अपने प्राथमिक सिद्धांत के रूप में स्थापित किया।

विद्वानों ने अह्रुफ़ अल-सबा'ह (सात तरीकों) की हदीस की व्याख्या के संबंध में विभिन्न दृष्टिकोण विकसित किए हैं। जहाँ कुछ विद्वानों ने हदीस में उल्लिखित 'सात' संख्या की व्याख्या इसके शाब्दिक अर्थ में करते हुए विशिष्टता (हस्र) को दर्शाने वाली के रूप में की, वहीं अन्य ने इसे सुगमता और लचीलेपन को दर्शाने वाले एक अभिव्यक्ति के रूप में आंका। फिर भी, इस बहस को प्रामाणिक पाठों की वैधता पर सवाल उठाने के बजाय, अह्रुफ़ अल-सबा'ह की प्रकृति और पाठों के साथ इसके संबंध के संदर्भ में संबोधित किया जाना चाहिए। विद्वानों ने कहा कि उक्त हदीस व्याकरणिक विचलन (इ'रब), अक्षर रूपों के भिन्नता, संज्ञाओं में रूपगत भिन्नता (एकवचन, द्विवचन, बहुवचन, पुल्लिंग और स्त्रीलिंग रूप), शब्दावली के पर्यायवाची, और स्थानांतरण (तकदीम और त'ख़ीर) से उत्पन्न होने वाले परिवर्तनों में अंतर को संदर्भित करती है।

हालांकि तिलावत के प्रकार मुख्य रूप से ध्वन्यात्मक स्तर पर ही रहते हैं, लेकिन वे कुछ मामलों में अर्थ को प्रभावित कर सकते हैं। यह घटना कुरान के अर्थ-क्षेत्र को समृद्ध करती है और व्याख्यात्मक विविधता को संभव बनाती है। वास्तव में, यह स्वयंसिद्ध है कि परीक्षित उच्चारण विविधताएँ कानूनी निर्णयों पर समान स्तर का प्रभाव नहीं डालती हैं। जहाँ 'عقدتم' शब्द के पाठ शपथ के जोर (تاکید) और काफ़्फ़ारा की पुनरावृत्ति से संबंधित चर्चाओं के लिए एक अप्रत्यक्ष आधार प्रदान करते हैं, वहीं 'أو كسوتهم' वाक्यांश में विविधताएँ मुख्य रूप से कपड़ों की प्रकृति और प्रथागत उपाय ('عُرْف) से संबंधित हैं। इसके विपरीत, 'मुताबाअत' प्रतिबंध को जोड़ने से शद्ह पाठों के कानूनी अधिकार (हुज्जिय्यह) का प्रश्न सीधे सामने आता है, और इस प्रकार यह अध्ययन में किराअत-फिक्ह संबंध का सबसे प्रमुख उदाहरण बनता है।

शपथ की बाध्यकारी प्रकृति के संदर्भ में, शब्द 'عقدتم' के युग्मित (शद्दा) और अयुग्मित पठन से उत्पन्न अर्थगत मतभेदों ने विद्वानों (फुक़हा) के बीच प्रायश्चित (काफ्फारा) के दोहराव के संबंध में असहमति को जन्म दिया। हालाँकि, जब इन मतभेदों का मूल्यांकन आयत के सामान्य संदर्भ और शपथ के अंतिम उद्देश्य के आलोक में किया जाता है, तो यह दृष्टिकोण कि एक ही काफ़िराह पर्याप्त है, अधिक विश्वसनीय साबित होता है। जहाँ तक शपथ की काफ़िराह में 'कपड़ों' (किसवा) के मुद्दे से संबंधित पाठ भिन्नताओं का सवाल है, उन्होंने ज़रूरतमंदों को प्रदान किए जाने वाले परिधानों की प्रकृति के संबंध में विभिन्न व्याख्याओं को जन्म दिया। इस संबंध में, अधिकांश विद्वानों ने एक निर्धारक कारक के रूप में रिवाज ('उर्फ') को अपनाया, जिससे यह निष्कर्ष निकला कि काफिरा को एक 'मध्यम' मानक के अनुसार पूरा किया जाना चाहिए। यह दर्शाता है कि कैसे पाठ के विभिन्न रूप (रिक्तिभेद) अपने साक्ष्य मूल्य के अनुसार कानूनी निर्णयों में अनुप्रयोग और सुविधा प्रदान करते हैं।

काफ़्फ़ारा के रोज़े में निरंतरता (तताबु') का मुद्दा इस बहस से सीधे संबंधित है कि क्या शाध्ध (गैर-कानूनी) रिवायतों को फ़ैसले बनाने में कानूनी अधिकार प्राप्त है। यद्यपि प्रामाणिक (सहीह) रिवायत के भीतर इस दिशा में कोई स्पष्ट योग्यता मौजूद नहीं है, फिर भी कुछ साथियों से सुनाई गई शाध्ध रिवायतों ने विद्वानों को इस मामले पर अलग-अलग राय रखने के लिए प्रेरित किया। यह अध्ययन इस बात का मूल्यांकन करता है कि यद्यपि निरंतरता सख्त रूप से अनिवार्य नहीं है, फिर भी सावधानी (इहतियात) के तौर पर इसकी प्राथमिकता देना एक अधिक उचित दृष्टिकोण है। इस अध्ययन में निकाले गए मूल निष्कर्षों में से एक यह है कि सूरा अल-माइदा (5:89) में पाठ-रूपों का फقهीय प्रभाव एकसार नहीं है। जहाँ कुछ पाठ-रूप सीधे कानूनी निष्कर्ष (इस्तिनबात) को प्रभावित करते हैं, वहीं अन्य व्याख्यात्मक भूमिका निभाते हैं या प्रथागत अभ्यास का समर्थन करते हैं। इसलिए, आयत में प्रत्येक पाठ-भेद को कानूनी निष्कर्ष निकालने में समान साक्ष्य मूल्य वाला नहीं माना जाना चाहिए; बल्कि, उन्हें मुतावातिर पाठ, शाध्ह पाठ और व्याख्यात्मक परंपराओं (तफ़सीरी रिपोर्टों) के बीच के अंतर को देखते हुए आंका जाना चाहिए। अंततः, इस अध्ययन में निकाला गया मुख्य निष्कर्ष यह है कि सूरा अल-माइदा (5:89) में सभी पाठ-भेद एक ही स्तर पर फقهी परिणाम नहीं देते हैं। जहाँ 'عقدتم' शब्द में भिन्नता मुख्य रूप से शपथ की बाध्यकारी प्रकृति और काफ़िरया की पुनरावृत्ति से संबंधित है, वहीं 'أو كسوتهم' में भिन्नता वस्त्रों के प्रथागत उपाय का समर्थन करती है, और 'mutatabi'at' का प्रतिबंध कानूनी निष्कर्ष में शद्ह पाठों के अधिकार के संबंध में एक निर्णायक उदाहरण प्रदान करता है।