Bu çalışma Hanefî ve Şâfiî mezheplerinde kurban ibadetinin hükmünü, metodolojik temellerini ve bu ibadete ilişkin fıkhî meseleleri mukayeseli olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Bu sayede kurbanın dini hükmünün anlamlandırılması, bu ibadetin teşviki ve bayramda insanların maddi olarak birbirlerini desteklemeleri hedeflenmektedir. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; her iki mezhebin temel kaynakları incelenerek görüşler karşılaştırmalı analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Hz. Peygamber (s.a.v.) hicretin ikinci yılından itibaren vefatına kadar her sene kurban kesmiştir. Kurban Bayramı günlerinde kurban kesmek Hanefî mezhebinde müftâ bih görüşe göre vacip, Şâfiî mezhebinde ise sünnet-i müekkededir. Bu makalede kurbanın hükmünün sünnet ve vacip kabul edilmesinin iki mezhebin usûl anlayışındaki terminolojik ve metodolojik farklılıklarından kaynaklandığı, hükmün tesmiyesi farklı olsa da yaklaşım ve içeriğin birbirine yakın olduğu, her iki mezhebe göre de teklifî hüküm açısından farzın altında sünnetin üstünde bir konumlandırmaya sahip olduğu ortaya konulmaktadır. Bununla birlikte kurbanın hükmünün vacip veya sünnet-i müekkede oluşu mezhep müntesipleri üzerinde farklı neticeler doğurduğu; Hanefî mezhebi mensuplarının genellikle kurban kesmeye ciddi gayret gösterdikleri ve önem verdikleri, Şâfiî mezhebi mensuplarının ise bu gayret ve önemi atfetmedikleri görülmektedir. Araştırmada ayrıca kurban ibadetinde mali gücün ölçüsü, yolculuk durumu, aile fertleri adına kurban kesimi, etin dağıtımı ve diğer ilgili meseleler ele alınmıştır. Bu ibadetin bireysel ve toplumsal huzura, kardeşlik bilincinin pekişmesine ve toplumsal barışa katkı sunduğu değerlendirilmektedir.
This study aims to comparatively examine the legal ruling of the ritual sacrifice (uḍḥiyah) in the Ḥanafī and Shāfiʿī schools, its methodological foundations, and related juristic issues. It seeks to clarify the religious significance of the sacrifice, encourage its observance, and highlight its role in fostering financial solidarity during the festival. The research adopts a qualitative approach, analyzing the primary sources of both schools through a comparative method. According to the predominant (muftā bih) view in the Ḥanafī school, performing the sacrifice during the days of ʿĪd al-Aḍḥā is considered wājib, whereas in the Shāfiʿī school it is regarded as sunnah muʾakkadah. The study demonstrates that this difference stems from terminological and methodological distinctions in the legal theory (uṣūl al-fiqh) of the two schools. It further shows that, in both schools, the ritual sacrifice occupies a position within the hierarchy of legal rulings that is below farḍ yet above ordinary sunnah. However, this difference in classification has led to varying practical outcomes among adherents of the two schools. Followers of the Ḥanafī school generally attach greater importance to performing the sacrifice, whereas this emphasis appears less pronounced among followers of the Shāfiʿī school. The study also addresses key issues such as financial capacity, the status of travelers, performing the sacrifice on behalf of family members, and the distribution of the meat. It concludes that the ritual sacrifice contributes to social solidarity, strengthens the sense of brotherhood, and promotes communal harmony.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
