Abstract

Bu araştırma, Ebû Caʿfer el-Medenî, Yaʿkūb el-Hadramî ve Halef el-Bezzâr’a nispet edilen ve on kıraati tamamlayan üç kıraatin tevatürü meselesini, Ehl-i Sünnet ile İmâmiyye gelenekleri arasındaki yaklaşımlar çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın amacı, söz konusu kıraatler etrafında şekillenen kabul ve reddiye söylemlerinin dayandığı hadisî, usûlî ve tarihî temelleri tahlil etmek, mezhep içi ve mezhepler arası yaklaşım farklılıklarını ortaya koymak ve bu ihtilafın Kur’ân tilâveti ile eğitimine yansıyan boyutlarını değerlendirmektir. Araştırmada istikrâ, tahlil ve mukayeseli yöntemler birlikte kullanılmış; kıraat, hadis, usûl ve ulûmü’l-Kur’ân literatüründe yer alan temel kaynaklar sistematik biçimde incelenmiştir. Elde edilen bulgular, üç tamamlayıcı kıraate ilişkin ihtilafın yalnızca belirli kıraatlerin kabul veya reddiyle sınırlı olmadığını; tevatür kavramı, haberin hücciyeti, yedi harf hadisinin yorumu ve Kur’ân metninin sübûtuna ilişkin metodolojik kabullerden beslendiğini göstermektedir. Ehl-i Sünnet’in hâkim yaklaşımı on kıraatin tamamının mütevatir olduğu yönünde şekillenirken, İmâmiyye geleneğinde yaygın eğilim, yaygın olarak tedavülde bulunan kıraat dışındaki vecihlerin tevatürünü kabul etmemektedir. Bununla birlikte her iki gelenek içerisinde de farklı derecelerde kabul, te’vil ve reddiye eğilimleri mevcuttur. Sonuç olarak çalışma, söz konusu tartışmanın kıraat farklılıklarının ötesinde, Kur’ân’ın nakli, otoritesi ve epistemolojik temellerine ilişkin daha kapsamlı bir usûlî ayrışmayı yansıttığını ortaya koymaktadır.

Abstract

This study examines the positions of Sunni and Imami scholars regarding the Three Readings that complete the Ten Canonical Readings (Abū Jaʿfar, Yaʿqūb al-Ḥaḍramī, and Khalaf al-Bazzār) and investigates the methodological foundations underlying their acceptance or rejection. The research addresses a gap in comparative Qurʾānic studies by analyzing the relationship between these readings, the concept of tawātur, and the interpretation of the Hadith of the Seven Modes (al-Aḥruf al-Sabʿah).

The study adopts an inductive, analytical, and comparative approach. Relevant discussions were collected from major Sunni and Imami sources in Qurʾānic readings, Hadith, legal theory, and Qurʾānic sciences, then classified and comparatively analyzed according to their evidential foundations.

The findings indicate that the majority of Sunni scholars affirm the tawātur of all Ten Readings and regard the Three Complementary Readings as valid for both liturgical recitation and instruction. By contrast, the dominant Imami position does not recognize their tawātur, although internal trends range from explicit rejection to limited acceptance or practical accommodation. The study further demonstrates that the disagreement is rooted in divergent conceptions of tawātur, the authority of transmitted reports, and the interpretation of the Seven Modes.

The study concludes that the debate extends beyond the status of the Three Readings themselves and reflects broader methodological differences concerning the authentication and transmission of the Qurʾānic text.

Keywords: Ten Canonical Readings, Three Complementary Readings, Tawātur, Seven Modes, Sunni Scholarship, Imami Scholarship.