Değişim, toplumlar arasında farklı hız ve yoğunluklarda gerçekleşmekte, merkez-çevre, gelişmiş-geri kalmış, modern-geleneksel gibi ikili kavramsallaştırmaların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu sınıflandırmalar, genellikle geri kalmış toplumların gelişmiş ya da modern toplumları yakalaması gerektiği varsayımına dayanmaktadır. Böylece değişim, önde olan toplumun nasıl yakalanacağına odaklanan normatif bir çerçevede ele alınmaktadır. Bu çalışma, Ön Toplum ve Gecikmiş Toplum kavramları üzerinden toplumsal değişimin asimetrik doğasını ele alan disiplinler arası, nitel, literatüre dayalı kuramsal bir incelemedir. Çalışmada tarihsel ve güncel kaynaklardan yararlanılarak kavramsal bir çerçeve oluşturulmuş ve toplumsal değişimin farklı boyutları eleştirel bir perspektifle tartışılmıştır. Makalenin temel amacı, Ön Toplumun zaman farkını stratejik bir şekilde kullanarak oluşturduğu etkiyi güç ilişkileri ve üretilmiş gerçeklik kavramları bağlamında ortaya koymaktır. Bu bağlamda, Ön Toplumların ekonomik, kültürel ve teknolojik üstünlükleri aracılığıyla Gecikmiş Toplumları nasıl dönüştürdüğü verilirken değişim sürecinin Ön Toplum tarafından meşrulaştırıldığı ve gizlendiği, sürecin yalnızca ekonomik bağımlılık değil, kültürel asimilasyon yarattığı da tespit edilmektedir. Bulgular, asimetrik modernleşme sürecinin yalnızca maddi yapılar üzerinden değil, aynı zamanda algıyı, kurumsal yönelimi ve bilgi üretimini şekillendiren epistemik ve sembolik tahakküm mekanizmaları aracılığıyla işlediğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, toplumsal değişimin doğrusal bir yakınsama süreci olarak değil, epistemik hiyerarşiler tarafından şekillenen güç temelli ve yapısal olarak eşitsiz bir oluşum olarak ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Change occurs at different speeds and intensities across societies, leading to the emergence of binary conceptualizations such as center–periphery, developed–underdeveloped, and modern–traditional. These classifications are generally based on the assumption that underdeveloped societies should catch up with developed or modern societies. Thus, social change is framed within a normative perspective focused on how the lagging society can catch up with the leading one. This study is a multidisciplinary, qualitative, and literature-based theoretical inquiry that addresses the asymmetric nature of social change through the concepts of Pre Society and Delayed Society. The study constructs a conceptual framework by drawing on historical and contemporary sources and critically discusses different dimensions of social change. The main aim of the article is to reveal how Pre Society constructs its influence by strategically utilizing temporal differences through the lenses of power relations and constructed reality. In this context, it is argued that Pre Societies transform Delayed Societies through their economic, cultural, and technological superiority, while the process of change is both legitimized and obscured by the Pre Society. It is further identified that this process produces not only economic dependency but also cultural assimilation. The findings demonstrate that asymmetric modernization operates not only through material structures but also through epistemic and symbolic domination mechanisms that shape perception, institutional orientation, and knowledge production. In conclusion, the study argues that social change should not be understood as a linear convergence process, but rather as a structurally unequal formation shaped by power relations and epistemic hierarchies.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
