Hz. Âişe’den Rivayette Bulunan Kadın Raviler ve Rivayetleri Üzerine Bir İnceleme (İbn Mâce’nin Sünen’i Özelinde)

Author:

Number of pages:
139-165
Language:
Türkçe
Year-Number:
2025-Volume 20 Issue Ö1

Bu çalışma, erken dönem hadis rivayetinde kadınların ilmî konumunu Hz. Âişe’nin rivayet halkası bağlamında ele almakta, İbn Mâce’nin Sünen’i özelinde Hz. Âişe’den rivayette bulunan kadın râvîleri tespit ederek, bu râvîlerin ilmî katkılarını isnad yapısı, rivayet içeriği ve cerh-ta‘dîl değerlendirmeleri çerçevesinde analiz etmektedir. Araştırmanın temel amacı, Sünen özelinde kadın muhaddislerin hadis ilminin kurucu unsurlarından biri olarak tarihsel rollerini ve rivayet güvenilirliklerini ortaya koymaktır. Yöntem olarak nicel ve nitel veri analizi benimsenmiş, Sünen'deki tüm isnadlar taranarak Hz. Âişe’den doğrudan veya dolaylı rivayet eden kadın râvîler belirlenmiştir. Bu râvîler hakkında biyografik inceleme, cerh-ta‘dîl tespiti ve rivayet içerik çözümlemesi yapılmış; elde edilen veriler nicel olarak tablolaştırılmış ve Kütüb-i Sitte’nin diğer kaynaklarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada 22 kadın râvîye isnat edilen 56 hadis tespit edilmiş, bunların yaklaşık %45’inin yalnızca ‘Amre bnt. Abdurrahman kanalıyla rivayet edildiği görülmüştür. Rivayetlerin tematik dağılımı ibadet, tahâret, kadınlara özgü hükümler, ailevi ilişkiler ve ahlâk merkezlidir. Rivayetlerin %40’ı sahîh veya hasen kabul edilirken, %60’ı zayıf veya meçhul râvî içermektedir. Ancak râvîlerin büyük bölümü klasik cerh-ta‘dîl kaynaklarında sika veya hüccet olarak değerlendirilmiştir. Sonuçlar, kadın râvîlerin sadece isnad zincirinde değil, ilmî otorite ve müftîlik rolleriyle de hadis geleneğine kurucu katkı sağladıklarını göstermektedir. Hz. Âişe’nin ilmî mirası, kadın öğrencileri aracılığıyla sonraki kuşaklara intikal etmiş; bu süreç, kadınların erken İslâmî bilgi üretimi ve aktarımındaki sürekliliğini belgelemektedir. Söz konusu bulgular, klasik hadis literatürünün cinsiyet temelli yeniden değerlendirilmesine imkân sunmaktadır.

Keywords


This study examines the scholarly position of women in early Hadith transmission through the lens of ʿĀʾisha bint Abī Bakr’s circle of students. Focusing on Sunan Ibn Mājah, it identifies female transmitters who narrated from ʿĀʾisha and analyzes their scholarly contributions through isnād structures, thematic content, and classical jarḥ and taʿdīl evaluations. The main objective is to demonstrate the historical role and transmission reliability of female muḥaddithāt as foundational agents within the Hadith tradition. The study employs a quantitative and qualitative data analysis method, examining all isnād chains in Sunan Ibn Mājah to identify female narrators transmitting directly or indirectly from ʿĀʾisha. Biographical profiles, critical evaluations, and narration content were analyzed and quantified, followed by comparative assessment with other canonical collections within the al-Kutub al-Sittah. Findings reveal 22 female transmitters associated with 56 narrations from ʿĀʾisha, approximately 45% of which were transmitted exclusively via ʿAmrah bint ʿAbd al-Raḥmān. Thematically, these reports focus on ritual purity, worship, gender-specific legal rulings, family ethics, and moral conduct. While 40% of the narrations are classified as ṣaḥīḥ or ḥasan, 60% involve weak or unknown transmitters. Nonetheless, the majority of these women were evaluated as thiqah (trustworthy) or ḥujjah (authoritative) in classical rijāl literature. The findings underscore the active scholarly agency of female transmitters—not merely as narrators but also as legal authorities and custodians of Hadith. ʿĀʾisha’s intellectual legacy was transmitted intergenerationally through her female students, evidencing the continuity of women’s participation in Islamic knowledge production. These results invite a gender-aware reassessment of classical Hadith historiography and epistemology.

Keywords

Article Statistics

Number of reads 31
Number of downloads 63

Share

Turkish Studies-Comparative Religious Studies
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.