Divan şairlerinin şiir dünyasında ortak ve hazır bir malzeme olarak aşk, sevgilinin güzellik unsurları, âşığın sıfatları ve âşıklık halleri için kullanılan benzetmeler arasında coğrafya da yer almaktadır. Edebiyatta ortak coğrafî unsur olarak özellikle antik Mısır ve Mısır medeniyetine ait unsurların ele alındığını görmek mümkündür. Çeşitli beyitlerde Mısır’ı konu alan ve Mısır redifli müstakil şiirlerin de kaleme alınması Mısır’ın önemli bir coğrafî unsur olduğunu göstermektedir. Mısır, Nil nehri, ıtriyat, beyaz şeker olan “kand”, kılıçlar gibi meşhur özellikleriyle söz konusu edilmektedir. Görev, gezi, yolculuk güzergahı üzerindeki bir yer gibi çeşitli vesilelerle Mısır’da bulunmuş şairlerin de şiirlerinde Mısır’ı konu edindiği ve ülkenin güzellikleri ve zenginliğini övdüğü, ülkeyle ilgili izlenimlerini anlattıkları bağımsız şiirleri de söz konusudur.
Edebiyatta bütün unsurlarıyla sıkça bahsedilen Yusuf u Züleyha maceralarının Mısır’da geçmesi ve Hz. Musa hikayesi sebebiyle Mısır; Yusuf, Züleyha, Yakub, Musa, zindan, sultan, rüya, asâ gibi unsurlarla birlikte beyitlerde geçer. Mısır’ın önemli simgesi olan firavun da şiirde bu vesileyle bahsedilen bir tiptir. Sözlüklerde “azamet ve ceberrüt sahibi” anlamıyla yer alan Arapça firavun kelimesi, eski Mısır krallarının unvanıdır. Bazı beyitlerde ise Farsça “çok, fazla” anlamı olan firâvân kelimesiyle de çoğu zaman tevriye içinde kullanılır. Genel olarak olumsuz bir şahsiyet olan firavun, acımasızlığı, kibri, ordusuyla denizde yok oluşu, karanlık güçleri, münkir oluşu vb. özellikleriyle Hz. Musa hikayesine telmihen bahsedilmektedir. Çalışmada farklı yüzyıllara ait divanlar taranarak divan şairlerinin firavun tipine hangi tasavvurlar içerisinde yer verdiği tespit edilmeye çalışılacaktır. Seçilen örnek beyitler üzerinden divan şairlerinin firavunla ilgili olarak şiirlerinde hangi benzetme ve hayal unsurlarını kullandıkları üzerinde durulacaktır. Konuyla ilgili genel bir değerlendirmenin yapılabilmesi için herhangi bir yüzyıl veya şair sınırlandırması yapılmamıştır. Firavunla ilgili örnekler, divan şiir malzemesinin çeşitliğini ve zenginliğini bir kez daha gösterdiği gibi şairlerin hayal dünyasının derinliğini ve renkliliğini de ortaya koymaktadır.
Among the common and ready material in the poetry world by divan poets for love, the beauty elements of the beloved, the adjectives of the lover, geographic elements are also take place. It is possible to see that in literature ancient Egypt and Egyptian civilization are especially mentioned as common geographical elements. Also independent works about Egypt and the poems with the rhyme “Egypt” shows that this country was an important geographical element in literature. Egypt is mentioned with its famous elements such as perfumery, the Nile River, white sugar and swords. Because the adventures of Yusuf and Zuleyha take place in Egypt and the story of Prophet Moses, Egypt is mentioned in the couplets together with elements such as Yusuf, Zuleyha, Jacob, Musa, dungeon, sultan, dream and baton. The pharaoh, an important symbol of Egypt, is also a character mentioned in poetry on various occasions. The Arabic word pharaoh, which is included in dictionaries as “possessor of majesty and authority”, is the title of ancient Egyptian kings. In some couplets Arabic “firavun” (pharaoh) like the word firâvân, which means “many” in Persian, is often used as a metaphor. Pharaoh, who is generally a negative person, is mentioned as an allusion to the story of Prophet Moses with his cruelty, arrogance and his army being destroyed in the sea. In this study, divans from different centuries will be scanned and an attempt will be made to determine in which contexts the divan poets imagened the pharaoh type. Through the selected sample couplets it will be emphasized which metaphors and imagination elements the divan poets used in their poems about the pharaoh. Examples related to the pharaoh once again demonstrate the diversity and richness of the divan poetry material as well as the depth and colourfulness of the poets’ imagination.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.