Abstract

Bu araştırma, sigara bağımlılığının fizyolojik, psikolojik ve manevi boyutları içeren çok yönlü bir yapı sergilediği varsayımına dayanmaktadır. Çalışma, bireylerin dinî tutumları ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin sigaranın psikolojik bağımlılığı üzerindeki yordayıcı rollerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma nicel yöntemle yürütülmüş; Türkiye’nin farklı şehirlerinde yaşayan, 18–65 yaş aralığında ve aktif olarak sigara kullanan 537 bireyden çevrim içi anket yoluyla veri toplanmıştır. Veri toplama sürecinde Ok-Dinî Tutum Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Sigaranın Psikolojik Bağımlılığını Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler, korelasyon ve çoklu regresyon analizleri aracılığıyla çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, dinî tutum ile sigaranın psikolojik bağımlılığı arasında negatif yönlü; dinî tutum ile psikolojik sağlamlık arasında ise pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermektedir. Regresyon analizleri, dinî tutumun psikolojik sağlamlığı anlamlı düzeyde yordadığını ortaya koymuştur. Buna karşın psikolojik sağlamlık ile sigaranın psikolojik bağımlılığı arasında doğrudan anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Ayrıca yaş, medeni durum ve gelir düzeyi gibi sosyo-demografik değişkenlerin dinî tutum ve psikolojik sağlamlık üzerinde anlamlı farklılıklar oluşturduğu; ancak sigaranın psikolojik bağımlılığı düzeyinde anlamlı bir değişime yol açmadığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, dinî tutumun bireyin psikolojik dayanıklılığıyla ilişkili bir içsel kaynak olarak değerlendirilebileceğini; sigara bağımlılığının ise psikolojik sağlamlık düzeyinden bağımsız olarak sürdürülebilen, maddeye özgü ve bağlamsal süreçlerle ilişkili bir yapı sergileyebileceğini göstermektedir. Bu çalışma, dinî tutum, psikolojik sağlamlık ve sigaranın psikolojik bağımlılığı değişkenlerini tek bir nicel modelde ele alarak, Türkiye örnekleminde bağımlılık davranışının psikolojik ve manevi boyutlarına ilişkin bütüncül bir değerlendirme sunmaktadır.

Abstract

This study is based on the assumption that smoking addiction represents a multidimensional structure encompassing physiological, psychological, and spiritual dimensions. The study aims to examine the predictive roles of individuals’ religious attitudes and psychological resilience on the psychological dependence on smoking. The research was conducted using a quantitative design, and data were collected through an online survey from 537 individuals aged between 18 and 65 who actively smoke and live in different regions of Türkiye. The Ok-Religious Attitude Scale, the Brief Psychological Resilience Scale, and the Test to Assess the Psychological Dependence on Smoking were used as data collection instruments. The collected data were analyzed using correlation and multiple regression analyses.

The findings indicate a negative and significant relationship between religious attitude and psychological dependence on smoking, and a positive and significant relationship between religious attitude and psychological resilience. Regression analyses revealed that religious attitude significantly predicts psychological resilience. However, no direct significant relationship was found between psychological resilience and psychological dependence on smoking. In addition, socio-demographic variables such as age, marital status, and income level were found to be associated with differences in religious attitude and psychological resilience, whereas no significant differences were observed in psychological dependence on smoking.

Structured Abstract:

This study is grounded in the assumption that smoking addiction constitutes a multidimensional phenomenon encompassing physiological, psychological, and spiritual dimensions. Beyond the pharmacological effects of nicotine, smoking behaviour is increasingly understood as a complex interplay of emotional regulation, coping mechanisms, and socio-cultural influences. In this context, individual differences in psychological resilience and religious attitude emerge as potentially significant factors in shaping addictive behaviours. Psychological resilience refers to the capacity to adapt to stress, recover from adversity, and maintain psychological well-being despite challenges. Religious attitude, on the other hand, reflects an individual’s system of beliefs, values, and practices related to religion, influencing cognition, emotion, and behaviour. Although prior research has examined these variables independently, there is a notable lack of empirical studies investigating their combined effects on smoking addiction, particularly within culturally religious societies such as Türkiye. Accordingly, this study aims to examine the predictive roles of religious attitude and psychological resilience on psychological dependence on smoking, while also considering the role of socio-demographic variables.

The research was conducted using a quantitative, cross-sectional design based on a relational survey model. The study sample consisted of 537 active smokers between the ages of 18 and 65, residing in different regions of Türkiye. Participants were recruited through convenience sampling and voluntarily participated in an online survey administered via digital platforms. Data were collected using three primary instruments: the OK-Religious Attitude Scale, the Brief Psychological Resilience Scale, and the Test to Assess the Psychological Dependence on Smoking. These instruments are widely used and demonstrated acceptable levels of reliability within the study, as indicated by Cronbach’s alpha coefficients exceeding the commonly accepted threshold. In addition to these scales, a personal information form was used to gather demographic data such as age, gender, marital status, and income level. The collected data were analysed using the SPSS statistical package program. Descriptive statistics were calculated to summarise the data, while inferential analyses included independent samples t-tests, one-way ANOVA, Pearson correlation analysis, and multiple regression analysis. Statistical significance was determined at the p < 0.05 level.

The findings revealed that participants generally exhibited moderate levels of religious attitude and psychological resilience. In terms of smoking dependence, most participants were categorised as having mild levels of psychological dependence. Correlation analysis demonstrated a statistically significant positive relationship between religious attitude and psychological resilience, indicating that individuals with stronger religious orientations tend to exhibit higher levels of resilience. This finding supports the notion that religion can function as an internal coping resource, providing individuals with meaning, emotional support, and a framework for interpreting life events. Additionally, a significant negative relationship was identified between religious attitude and psychological dependence on smoking. This suggests that individuals with higher levels of religiosity are less likely to develop strong psychological dependence on smoking, possibly due to moral norms, self-regulation mechanisms, and value-based decision-making encouraged by religious teachings.

In contrast, the relationship between psychological resilience and smoking dependence was found to be statistically non-significant. This result indicates that resilience, despite its role in coping with stress and adversity, may not directly influence smoking addiction. One possible explanation is that smoking behaviour is heavily influenced by the neurobiological effects of nicotine, as well as learned habits and social factors, which may override the protective effects of resilience. Therefore, even individuals with high resilience may continue smoking due to physiological dependence, withdrawal symptoms, or environmental influences. This finding highlights the complexity of addiction and suggests that resilience may play an indirect or context-dependent role rather than serving as a direct predictor.

Regression analyses provided further insight into these relationships. Religious attitude was found to be a significant positive predictor of psychological resilience, explaining approximately 7.7% of the variance. This indicates that religiosity contributes to strengthening individuals’ capacity to cope with stress and adversity, although it is not the sole determinant. At the same time, religious attitude was identified as a significant negative predictor of psychological dependence on smoking, albeit with a relatively low explanatory power of 1.9%. This suggests that while religiosity has a statistically meaningful influence on smoking dependence, its practical impact is limited when considered in isolation. Psychological resilience, on the other hand, did not significantly predict smoking dependence, reinforcing the earlier finding that resilience alone is insufficient to explain addictive behaviour.

The analysis of socio-demographic variables revealed that age, marital status, and income level were significantly associated with both religious attitude and psychological resilience. Older individuals, those who were married, and those with higher income levels tended to report higher levels of religiosity and resilience. Increased life experience, social support, and stability may contribute to both psychological and spiritual development, leading to these findings. However, none of these demographic variables were found to have a significant effect on psychological dependence on smoking. This suggests that smoking addiction transcends demographic boundaries and may be more strongly influenced by individual, social, and biological factors than by socio-economic status or life stage.

Overall, the findings of this study emphasise the importance of considering both psychological and spiritual dimensions in understanding smoking addiction. Religious attitude appears to function as a protective factor by enhancing psychological resilience and reducing psychological dependence on smoking. However, the relatively low explanatory power of religiosity indicates that addiction is a multifactorial phenomenon that cannot be fully explained by a single variable. The absence of a direct relationship between psychological resilience and smoking dependence further underscores the complexity of addiction, highlighting the need to consider additional mediating factors such as coping strategies, self-efficacy, and social environment.

In conclusion, this study provides empirical evidence that religious attitude plays a meaningful role in strengthening psychological resilience and reducing smoking-related psychological dependence, although its overall impact remains limited. Psychological resilience, while positively associated with religiosity, does not directly influence smoking addiction, suggesting that its effects may be indirect or context-dependent. These findings have important implications for addiction prevention and intervention programmes, particularly in culturally religious contexts. Integrating spiritual counselling with psychological support may enhance the effectiveness of such programmes by addressing both the emotional and value-based aspects of behaviour. Future research should adopt longitudinal and experimental designs to explore causal relationships and include additional variables to better understand the mechanisms underlying the interaction between religiosity, resilience, and addiction.

Yapılandırılmış Özet:

Bu çalışma, sigara bağımlılığının fizyolojik, psikolojik ve manevi boyutları kapsayan çok boyutlu bir olgu olduğu varsayımına dayanmaktadır. Nikotinin farmakolojik etkilerinin ötesinde, sigara içme davranışı giderek daha fazla; duygusal düzenleme, başa çıkma mekanizmaları ve sosyo-kültürel etkilerin karmaşık bir etkileşimi olarak anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, psikolojik dayanıklılık ve dinî tutum gibi bireysel farklılıklar, bağımlılık davranışlarının şekillenmesinde potansiyel olarak önemli faktörler olarak ortaya çıkmaktadır. Psikolojik dayanıklılık, bireyin stres karşısında uyum sağlayabilme, olumsuzluklardan sonra toparlanabilme ve zorluklara rağmen psikolojik iyilik hâlini sürdürebilme kapasitesini ifade etmektedir. Dinî tutum ise bireyin dinle ilişkili inanç, değer ve uygulamalar sistemini yansıtmakta; biliş, duygu ve davranışlarını etkilemektedir. Önceki araştırmalar bu değişkenleri ayrı ayrı incelemiş olsa da, özellikle Türkiye gibi dinî ve kültürel değerlerin güçlü olduğu toplumlarda, bu değişkenlerin sigara bağımlılığı üzerindeki ortak etkilerini araştıran ampirik çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, dinî tutum ve psikolojik dayanıklılığın sigaraya yönelik psikolojik bağımlılık üzerindeki yordayıcı rollerini incelemek ve sosyo-demografik değişkenlerin etkisini değerlendirmektir.

Araştırma, ilişkisel tarama modeline dayalı nicel ve kesitsel bir desenle yürütülmüştür. Çalışma örneklemi, Türkiye’nin farklı bölgelerinde yaşayan ve yaşları 18 ile 65 arasında değişen 537 aktif sigara kullanıcısından oluşmaktadır. Katılımcılar uygun örnekleme yöntemiyle belirlenmiş ve dijital platformlar aracılığıyla uygulanan çevrimiçi ankete gönüllü olarak katılmıştır. Veriler, Ok-Dinî Tutum Ölçeği, Kısa Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ve Sigaraya Psikolojik Bağımlılığı Değerlendirme Testi olmak üzere üç temel ölçme aracı kullanılarak toplanmıştır. Ölçeklerin güvenirlik düzeyleri, Cronbach alfa katsayılarının kabul edilebilir sınırların üzerinde olmasıyla doğrulanmıştır. Ayrıca yaş, cinsiyet, medeni durum ve gelir düzeyi gibi demografik bilgileri toplamak amacıyla kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Veriler SPSS istatistik paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<,05 olarak kabul edilmiştir.

Araştırma bulguları, katılımcıların genel olarak orta düzeyde dinî tutuma ve psikolojik dayanıklılığa sahip olduklarını göstermiştir. Sigara bağımlılığı açısından ise katılımcıların büyük çoğunluğu hafif düzeyde psikolojik bağımlılık kategorisinde yer almıştır. Korelasyon analizi sonuçları, dinî tutum ile psikolojik dayanıklılık arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Buna göre, daha güçlü dinî yönelime sahip bireylerin daha yüksek psikolojik dayanıklılık düzeyleri sergilediği görülmüştür. Bu bulgu, dinin bireylere anlam, duygusal destek ve yaşam olaylarını yorumlama çerçevesi sunarak içsel bir başa çıkma kaynağı işlevi görebileceği görüşünü desteklemektedir. Ayrıca dinî tutum ile sigaraya yönelik psikolojik bağımlılık arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Bu sonuç, dindarlık düzeyi yüksek bireylerin sigaraya yönelik güçlü psikolojik bağımlılık geliştirme olasılıklarının daha düşük olduğunu göstermektedir. Bu durum, dinî öğretilerin teşvik ettiği ahlaki normlar, öz denetim mekanizmaları ve değer temelli karar verme süreçleriyle açıklanabilir.

Buna karşılık, psikolojik dayanıklılık ile sigara bağımlılığı arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Bu sonuç, dayanıklılığın stres ve olumsuzluklarla başa çıkmadaki önemli rolüne rağmen sigara bağımlılığını doğrudan etkilemeyebileceğini göstermektedir. Bunun olası nedenlerinden biri, sigara kullanımının nikotinin nörobiyolojik etkileri, öğrenilmiş alışkanlıklar ve sosyal etkenler tarafından güçlü biçimde şekillendirilmesidir. Bu faktörler, psikolojik dayanıklılığın koruyucu etkilerini gölgede bırakabilmektedir. Dolayısıyla yüksek dayanıklılık düzeyine sahip bireyler de fizyolojik bağımlılık, yoksunluk belirtileri veya çevresel etkiler nedeniyle sigara içmeye devam edebilmektedir. Bu bulgu, bağımlılığın karmaşık yapısını vurgulamakta ve psikolojik dayanıklılığın doğrudan bir yordayıcı olmaktan ziyade dolaylı veya bağlama bağlı bir rol oynayabileceğini düşündürmektedir.

Regresyon analizleri bu ilişkiler hakkında daha ayrıntılı bilgiler sunmuştur. Dinî tutumun psikolojik dayanıklılığın anlamlı ve pozitif bir yordayıcısı olduğu ve varyansın yaklaşık %7,7’sini açıkladığı belirlenmiştir. Bu durum, dindarlığın bireylerin stres ve zorluklarla başa çıkma kapasitesini güçlendirdiğini, ancak bunun tek belirleyici olmadığını göstermektedir. Aynı zamanda dinî tutumun sigaraya yönelik psikolojik bağımlılığın anlamlı ve negatif bir yordayıcısı olduğu, ancak açıklayıcılık gücünün nispeten düşük (%1,9) kaldığı saptanmıştır. Bu sonuç, dindarlığın sigara bağımlılığı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmasına rağmen, tek başına değerlendirildiğinde pratik etkisinin sınırlı olduğunu göstermektedir. Psikolojik dayanıklılığın ise sigara bağımlılığını anlamlı biçimde yordamadığı belirlenmiş ve bu durum önceki bulguları desteklemiştir.

Sosyo-demografik değişkenlerin analizi, yaş, medeni durum ve gelir düzeyinin hem dinî tutum hem de psikolojik dayanıklılık ile anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Daha ileri yaşta olan, evli bulunan ve daha yüksek gelir düzeyine sahip bireylerin daha yüksek dinî tutum ve psikolojik dayanıklılık düzeyleri bildirdikleri görülmüştür. Bu durum, yaşam deneyiminin, sosyal desteğin ve istikrarın artmasının hem psikolojik hem de manevi gelişime katkı sağlamasıyla açıklanabilir. Buna karşın, bu demografik değişkenlerin hiçbirinin sigaraya yönelik psikolojik bağımlılık üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Bu sonuç, sigara bağımlılığının demografik sınırları aşan bir olgu olduğunu ve sosyoekonomik durum ya da yaşam döneminden ziyade bireysel, sosyal ve biyolojik faktörlerden daha güçlü biçimde etkilendiğini göstermektedir.

Genel olarak araştırma bulguları, sigara bağımlılığını anlamada hem psikolojik hem de manevi boyutların dikkate alınmasının önemini ortaya koymaktadır. Dinî tutum, psikolojik dayanıklılığı artırarak ve sigaraya yönelik psikolojik bağımlılığı azaltarak koruyucu bir faktör işlevi görmektedir. Ancak dinî tutumun açıklayıcılık gücünün düşük olması, bağımlılığın tek bir değişkenle açıklanamayacak kadar çok faktörlü bir olgu olduğunu göstermektedir. Psikolojik dayanıklılık ile sigara bağımlılığı arasında doğrudan bir ilişkinin bulunmaması da bağımlılığın karmaşık doğasını vurgulamakta ve başa çıkma stratejileri, öz yeterlik ve sosyal çevre gibi ek aracılık eden değişkenlerin dikkate alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak bu çalışma, dinî tutumun psikolojik dayanıklılığı güçlendirmede ve sigaraya yönelik psikolojik bağımlılığı azaltmada anlamlı bir rol oynadığına ilişkin ampirik kanıtlar sunmaktadır. Bununla birlikte, bu etkinin genel düzeyde sınırlı kaldığı görülmektedir. Psikolojik dayanıklılık ise dindarlıkla pozitif ilişkili olmasına rağmen sigara bağımlılığını doğrudan etkilememekte, dolaylı veya bağlama bağlı etkilerinin olabileceğini düşündürmektedir. Elde edilen bulgular, özellikle dinî ve kültürel değerlerin güçlü olduğu toplumlarda bağımlılığı önleme ve müdahale programları açısından önemli sonuçlar taşımaktadır. Manevi danışmanlık hizmetlerinin psikolojik destek uygulamalarıyla bütünleştirilmesi, davranışın hem duygusal hem de değer temelli yönlerini ele alarak bu programların etkililiğini artırabilir. Gelecekte yapılacak araştırmalarda nedensel ilişkilerin daha iyi anlaşılabilmesi için boylamsal ve deneysel araştırma desenlerinin kullanılması ve dindarlık, psikolojik dayanıklılık ve bağımlılık arasındaki etkileşimin altında yatan mekanizmaları açıklayabilecek ek değişkenlerin incelenmesi önerilmektedir.

ملخص منظم

تستند هذه الدراسة إلى افتراض أن إدمان التدخين يمثل ظاهرة متعددة الأبعاد تشمل أبعادًا فسيولوجية ونفسية وروحية. وبعيدًا عن الآثار الدوائية للنيكوتين، يُنظر إلى سلوك التدخين بشكل متزايد على أنه تفاعل معقد بين التنظيم العاطفى وآليات التكيف والتأثيرات الاجتماعية والثقافية. وفي هذا السياق، تبرز الاختلافات الفردية في المرونة النفسية والموقف الديني كعوامل محتملة ذات أهمية في تشكيل السلوكيات الإدمانية. تشير المرونة النفسية إلى القدرة على التكيف مع الضغوط، والتعافى من المحن، والحفاظ على الرفاهية النفسية رغم التحديات. من ناحية أخرى، تعكس المواقف الدينية نظام المعتقدات والقيم والممارسات المتعلقة بالدين لدى الفرد، مما يؤثر على الإدراك والعاطفة والسلوك. على الرغم من أن الأبحاث السابقة قد درست هذه المتغيرات بشكل مستقل، إلا أن هناك نقصًا ملحوظًا في الدراسات التجريبية التى تبحث في آثارها مجتمعة على إدمان التدخين، لا سيما داخل المجتمعات ذات الثقافة الدينية مثل تركيا. وبناءً على ذلك، تهدف هذه الدراسة إلى فحص الأدوار التنبؤية للموقف الديني والمرونة النفسية في الاعتماد النفسى على التدخين، مع

أُجريت الدراسة باستخدام تصميم كمي مستعرض يعتمد على نموذج المسح العلائقي. تألفت عينة الدراسة من 537 مدخنًا نشطًا تتراوح أعمارهم بين 18 و65 عامًا، يقيمون في مناطق مختلفة من تركيا. تم اختيار المشاركين من خلال عينة ملائمة وشاركوا طواعية في استبيان عبر الإنترنت تم إجراؤه عبر منصات رقمية. تم جمع البيانات باستخدام ثلاثة أدوات أساسية: مقياس OK للمواقف الدينية، ومقياس المرونة النفسية الموجز، واختبار تقييم الاعتماد النفسي على التدخين. تُستخدم هذه الأدوات على نطاق واسع وأظهرت مستويات مقبولة من الموثوقية في الدراسة، كما يتضح من معاملات ألفا كرونباخ التي تجاوزت العتبة المقبولة عمومًا. بالإضافة إلى هذه المقاييس، تم استخدام نموذج معلومات شخصية لجمع البيانات الديموغرافية مثل العمر والجنس والحالة الاجتماعية ومستوى الدخل. تم تحليل البيانات المجمعة باستخدام برنامج الحزمة الإحصائية SPSS. تم حساب الإحصاءات الوصفية لتلخيص البيانات، بينما تضمنت التحليلات الاستدلالية اختبارات t للعينات المستقلة، والتحليل التبايني الأحادي (ANOVA)، وتحليل ارتباط بيرسون، وتحليل الانحدار المتعدد. تم تحديد الدلالة الإحصائية عند مستوى p < 0.05.

كشفت النتائج أن المشاركين أظهروا عمومًا مستويات معتدلة من الموقف الديني والمرونة النفسية. فيما يتعلق بالاعتماد على التدخين، تم تصنيف معظم المشاركين على أنهم يعانون من مستويات خفيفة من الاعتماد النفسي. أظهر تحليل الارتباط وجود علاقة إيجابية ذات دلالة إحصائية بين الموقف الديني والمرونة النفسية، مما يشير إلى أن الأفراد ذوي التوجهات الدينية الأقوى يميلون إلى إظهار مستويات أعلى من المرونة. تدعم هذه النتيجة فكرة أن الدين يمكن أن يعمل كمورد داخلي للتكيف، حيث يوفر للأفراد المعنى والدعم العاطفي وإطارًا لتفسير أحداث الحياة. بالإضافة إلى ذلك، تم تحديد علاقة سلبية ذات دلالة إحصائية بين الموقف الديني والاعتماد النفسي على التدخين. يشير هذا إلى أن الأفراد ذوي المستويات الأعلى من التدين أقل عرضة لتطوير اعتماد نفسي قوي على التدخين، ربما بسبب المعايير الأخلاقية وآليات التنظيم الذاتي واتخاذ القرارات القائمة على القيم التي تشجعها التعاليم الدينية.

في المقابل، تبين أن العلاقة بين المرونة النفسية والاعتماد على التدخين غير ذات دلالة إحصائية. تشير هذه النتيجة إلى أن المرونة، على الرغم من دورها في التعامل مع التوتر والمحن، قد لا تؤثر بشكل مباشر على إدمان التدخين. أحد التفسيرات المحتملة هو أن سلوك التدخين يتأثر بشدة بالتأثيرات العصبية البيولوجية للنيكوتين، بالإضافة إلى العادات المكتسبة والعوامل الاجتماعية، والتي قد تتغلب على الآثار الوقائية للمرونة. لذلك، حتى الأفراد الذين يتمتعون بمرونة عالية قد يستمرون في التدخين بسبب الاعتماد الفسيولوجي أو أعراض الانسحاب أو التأثيرات البيئية. تسلط هذه النتيجة الضوء على تعقيد الإدمان وتشير إلى أن المرونة قد تلعب دورًا غير مباشر أو يعتمد على السياق بدلاً من أن تكون مؤشرًا مباشرًا.

قدمت تحليلات الانحدار مزيدًا من التوضيح لهذه العلاقات. وُجد أن الموقف الديني هو مؤشر إيجابي مهم للمرونة النفسية، حيث يفسر حوالي 7.7% من التباين. يشير هذا إلى أن التدين يساهم في تعزيز قدرة الأفراد على التعامل مع التوتر والمصاعب، على الرغم من أنه ليس العامل المحدد الوحيد. في الوقت نفسه، تم تحديد الموقف الديني كمتنبئ سلبي مهم للاعتماد النفسي على التدخين، وإن كان ذلك بقوة تفسيرية منخفضة نسبياً تبلغ 1.9٪. يشير هذا إلى أنه في حين أن التدين له تأثير ذو دلالة إحصائية على الاعتماد على التدخين، فإن تأثيره العملي محدود عند النظر إليه بمعزل عن غيره. من ناحية أخرى، لم تتنبأ المرونة النفسية بشكل كبير بالاعتماد على التدخين، مما يعزز النتيجة السابقة بأن المرونة وحدها غير كافية لتفسير السلوك الإدماني.

كشف تحليل المتغيرات الاجتماعية والديموغرافية أن العمر والحالة الاجتماعية ومستوى الدخل ارتبطت بشكل كبير بكل من الموقف الديني والمرونة النفسية. كان الأفراد الأكبر سنًا والمتزوجون وذوو مستويات الدخل الأعلى يميلون إلى الإبلاغ عن مستويات أعلى من التدين والمرونة. قد تسهم زيادة الخبرة الحياتية والدعم الاجتماعي والاستقرار في كل من النمو النفسي والروحي، مما يؤدي إلى هذه النتائج. ومع ذلك، لم يثبت أن أيًا من هذه المتغيرات الديموغرافية له تأثير كبير على الاعتماد النفسي على التدخين. وهذا يشير إلى أن إدمان التدخين يتجاوز الحدود الديموغرافية وقد يتأثر بشكل أقوى بالعوامل الفردية والاجتماعية والبيولوجية أكثر من تأثره بالوضع الاجتماعي-الاقتصادي أو مرحلة الحياة.

بشكل عام، تؤكد نتائج هذه الدراسة على أهمية مراعاة الأبعاد النفسية والروحية في فهم إدمان التدخين. يبدو أن الموقف الديني يعمل كعامل وقائي من خلال تعزيز المرونة النفسية وتقليل الاعتماد النفسي على التدخين. ومع ذلك، تشير القوة التفسيرية المنخفضة نسبياً للتدين إلى أن الإدمان ظاهرة متعددة العوامل لا يمكن تفسيرها بالكامل بمتغير واحد. ويؤكد غياب العلاقة المباشرة بين المرونة النفسية والاعتماد على التدخين على تعقيد الإدمان، مما يسلط الضوء على الحاجة إلى النظر في عوامل وسيطة إضافية مثل استراتيجيات التكيف والكفاءة الذاتية والبيئة الاجتماعية.

في الختام، تقدم هذه الدراسة دليلاً تجريبياً على أن الموقف الديني يلعب دوراً مهماً في تعزيز المرونة النفسية وتقليل الاعتماد النفسي المرتبط بالتدخين، على الرغم من أن تأثيره الإجمالي لا يزال محدوداً. المرونة النفسية، رغم ارتباطها الإيجابي بالتدين، لا تؤثر بشكل مباشر على إدمان التدخين، مما يشير إلى أن آثارها قد تكون غير مباشرة أو تعتمد على السياق. لهذه النتائج آثار مهمة على برامج الوقاية من الإدمان والتدخل، لا سيما في السياقات الثقافية الدينية. قد يؤدي دمج الإرشاد الروحي مع الدعم النفسى إلى تعزيز فعالية هذه البرامج من خلال معالجة الجوانب العاطفية والقيمية للسلوك. يجب أن تعتمد الأبحاث المستقبلية تصميمات طولية وتجريبية لاستكشاف العلاقات السببية وأن تتضمن متغيرات إضافية لفهم الآليات الكامنة وراء التفاعل بين التدين والمرونة والإدمان بشكل أفضل.

Résumé Structuré:

Cette étude repose sur l'hypothèse selon laquelle la dépendance au tabac constitue un phénomène multidimensionnel englobant des aspects physiologiques, psychologiques et spirituels. Au-delà des effets pharmacologiques de la nicotine, le comportement tabagique est de plus en plus considéré comme une interaction complexe entre la régulation émotionnelle, les mécanismes d'adaptation et les influences socioculturelles. Dans ce contexte, les différences individuelles en matière de résilience psychologique et d'attitude religieuse apparaissent comme des facteurs potentiellement significatifs dans la formation des comportements addictifs. La résilience psychologique désigne la capacité à s’adapter au stress, à se remettre de l’adversité et à maintenir un bien-être psychologique malgré les difficultés. L’attitude religieuse, quant à elle, reflète le système de croyances, de valeurs et de pratiques d’un individu liées à la religion, influençant la cognition, les émotions et le comportement. Bien que des recherches antérieures aient examiné ces variables indépendamment, il existe un manque notable d’études empiriques explorant leurs effets combinés sur la dépendance au tabac, en particulier au sein de sociétés culturellement religieuses telles que la Turquie. En conséquence, cette étude vise à examiner les rôles prédictifs de l’attitude religieuse et de la résilience psychologique sur la dépendance psychologique au tabac, tout en tenant compte du rôle des variables sociodémographiques.

La recherche a été menée selon un plan d’étude quantitatif et transversal, basé sur un modèle d’enquête relationnelle. L’échantillon de l’étude était composé de 537 fumeurs actifs âgés de 18 à 65 ans, résidant dans différentes régions de Turquie. Les participants ont été recrutés par échantillonnage de commodité et ont participé volontairement à une enquête en ligne administrée via des plateformes numériques. Les données ont été collectées à l’aide de trois instruments principaux : l’échelle OK-Religious Attitude Scale, la Brief Psychological Resilience Scale et le Test to Assess the Psychological Dependence on Smoking. Ces instruments sont largement utilisés et ont démontré des niveaux de fiabilité acceptables dans le cadre de l’étude, comme l’indiquent les coefficients alpha de Cronbach dépassant le seuil communément accepté. En plus de ces échelles, un formulaire de renseignements personnels a été utilisé pour recueillir des données démographiques telles que l'âge, le sexe, l'état civil et le niveau de revenu. Les données recueillies ont été analysées à l'aide du logiciel statistique SPSS. Des statistiques descriptives ont été calculées pour résumer les données, tandis que les analyses inférentielles comprenaient des tests t sur des échantillons indépendants, une ANOVA à un facteur, une analyse de corrélation de Pearson et une analyse de régression multiple. La signification statistique a été fixée au niveau p < 0,05.

Les résultats ont révélé que les participants présentaient généralement des niveaux modérés d’attitude religieuse et de résilience psychologique. En termes de dépendance au tabac, la plupart des participants ont été classés comme présentant des niveaux légers de dépendance psychologique. L’analyse de corrélation a démontré une relation positive statistiquement significative entre l’attitude religieuse et la résilience psychologique, indiquant que les individus ayant des orientations religieuses plus fortes ont tendance à présenter des niveaux de résilience plus élevés. Ce résultat soutient l’idée que la religion peut fonctionner comme une ressource interne d’adaptation, fournissant aux individus un sens, un soutien émotionnel et un cadre pour interpréter les événements de la vie. De plus, une relation négative significative a été identifiée entre l'attitude religieuse et la dépendance psychologique au tabac. Cela suggère que les individus présentant des niveaux de religiosité plus élevés sont moins susceptibles de développer une forte dépendance psychologique au tabac, peut-être en raison des normes morales, des mécanismes d'autorégulation et de la prise de décision fondée sur des valeurs encouragée par les enseignements religieux.

En revanche, la relation entre la résilience psychologique et la dépendance au tabac s'est avérée statistiquement non significative. Ce résultat indique que la résilience, malgré son rôle dans la gestion du stress et de l’adversité, n’influence peut-être pas directement la dépendance au tabac. Une explication possible est que le comportement tabagique est fortement influencé par les effets neurobiologiques de la nicotine, ainsi que par des habitudes acquises et des facteurs sociaux, qui peuvent l’emporter sur les effets protecteurs de la résilience. Par conséquent, même les personnes ayant une grande résilience peuvent continuer à fumer en raison d’une dépendance physiologique, de symptômes de sevrage ou d’influences environnementales. Ce constat met en évidence la complexité de la dépendance et suggère que la résilience pourrait jouer un rôle indirect ou dépendant du contexte plutôt que de servir de prédicteur direct.

Des analyses de régression ont permis d’approfondir ces relations. L’attitude religieuse s’est avérée être un prédicteur positif significatif de la résilience psychologique, expliquant environ 7,7 % de la variance. Cela indique que la religiosité contribue à renforcer la capacité des individus à faire face au stress et à l’adversité, bien qu’elle ne soit pas le seul déterminant. Dans le même temps, l’attitude religieuse a été identifiée comme un prédicteur négatif significatif de la dépendance psychologique au tabac, bien qu’avec un pouvoir explicatif relativement faible de 1,9%. Cela suggère que si la religiosité a une influence statistiquement significative sur la dépendance au tabac, son impact pratique est limité lorsqu’elle est considérée isolément. La résilience psychologique, en revanche, ne prédisait pas de manière significative la dépendance au tabac, ce qui renforce la conclusion antérieure selon laquelle la résilience seule ne suffit pas à expliquer le comportement addictif.

L'analyse des variables sociodémographiques a révélé que l'âge, la situation matrimoniale et le niveau de revenu étaient significativement associés à la fois à l'attitude religieuse et à la résilience psychologique. Les personnes plus âgées, celles qui étaient mariées et celles disposant de revenus plus élevés avaient tendance à faire état de niveaux plus élevés de religiosité et de résilience. Une expérience de vie plus riche, un soutien social accru et une plus grande stabilité peuvent contribuer au développement tant psychologique que spirituel, ce qui explique ces résultats. Cependant, aucune de ces variables démographiques n'a eu d'effet significatif sur la dépendance psychologique au tabac. Cela suggère que la dépendance au tabac transcende les frontières démographiques et pourrait être plus fortement influencée par des facteurs individuels, sociaux et biologiques que par le statut socio-économique ou le stade de la vie.

Dans l'ensemble, les résultats de cette étude soulignent l'importance de prendre en compte à la fois les dimensions psychologiques et spirituelles pour comprendre la dépendance au tabac. L'attitude religieuse semble agir comme un facteur de protection en renforçant la résilience psychologique et en réduisant la dépendance psychologique au tabac. Cependant, le pouvoir explicatif relativement faible de la religiosité indique que la dépendance est un phénomène multifactoriel qui ne peut être entièrement expliqué par une seule variable. L'absence de relation directe entre la résilience psychologique et la dépendance au tabac souligne encore davantage la complexité de la dépendance, mettant en évidence la nécessité de prendre en compte des facteurs médiateurs supplémentaires tels que les stratégies d'adaptation, l'auto-efficacité et l'environnement social.

En conclusion, cette étude apporte des preuves empiriques que l'attitude religieuse joue un rôle significatif dans le renforcement de la résilience psychologique et la réduction de la dépendance psychologique liée au tabagisme, bien que son impact global reste limité. La résilience psychologique, bien qu'associée positivement à la religiosité, n'influence pas directement la dépendance au tabac, ce qui suggère que ses effets peuvent être indirects ou dépendants du contexte. Ces résultats ont des implications importantes pour les programmes de prévention et d'intervention en matière de dépendance, en particulier dans des contextes culturellement religieux. L'intégration d'un accompagnement spirituel au soutien psychologique pourrait renforcer l'efficacité de ces programmes en abordant à la fois les aspects émotionnels et ceux liés aux valeurs du comportement. Les recherches futures devraient adopter des plans d'étude longitudinaux et expérimentaux pour explorer les relations causales et inclure des variables supplémentaires afin de mieux comprendre les mécanismes sous-jacents à l'interaction entre la religiosité, la résilience et la dépendance.

Resumen Estructurado:

Este estudio parte de la premisa de que la adicción al tabaco constituye un fenómeno multidimensional que abarca aspectos fisiológicos, psicológicos y espirituales. Más allá de los efectos farmacológicos de la nicotina, el comportamiento de fumar se entiende cada vez más como una compleja interacción entre la regulación emocional, los mecanismos de afrontamiento y las influencias socioculturales. En este contexto, las diferencias personales en la resiliencia psicológica y la actitud religiosa son factores que podrían ser importantes en la formación de comportamientos adictivos. La resiliencia psicológica se refiere a la capacidad de adaptarse al estrés, recuperarse de la adversidad y mantener el bienestar psicológico a pesar de los retos. La actitud religiosa, por su parte, refleja el sistema de creencias, valores y prácticas de un individuo relacionadas con la religión, lo que influye en la cognición, las emociones y el comportamiento. Aunque investigaciones anteriores han examinado estas variables de forma independiente, existe una notable falta de estudios empíricos que investiguen sus efectos combinados sobre la adicción al tabaco, especialmente en sociedades culturalmente religiosas como Turquía. En consecuencia, este estudio tiene como objetivo examinar el papel predictivo de la actitud religiosa y la resiliencia psicológica en la dependencia del tabaco, al tiempo que se tiene en cuenta el rol de las variables sociodemográficas.

La investigación se llevó a cabo utilizando un diseño cuantitativo y transversal basado en un modelo de encuesta relacional. La muestra del estudio estuvo compuesta por 537 fumadores activos de entre 18 y 65 años, residentes en diferentes regiones de Turquía. Los participantes se reclutaron mediante un muestreo por conveniencia y participaron voluntariamente en una encuesta en línea administrada a través de plataformas digitales. Los datos se recopilaron utilizando tres instrumentos principales: la Escala de Actitud Religiosa OK, la Escala Breve de Resiliencia Psicológica y el Test para Evaluar la Dependencia Psicológica del Tabaquismo. Estos instrumentos son ampliamente utilizados y demostraron niveles aceptables de fiabilidad en el estudio, como lo indican los coeficientes alfa de Cronbach que superan el umbral comúnmente aceptado. Además de estas escalas, se utilizó un formulario de información personal para recopilar datos demográficos como la edad, el sexo, el estado civil y el nivel de ingresos. Los datos recopilados se analizaron utilizando el programa de paquete estadístico SPSS. Se calcularon estadísticas descriptivas para resumir la información, y los análisis inferenciales incluyeron pruebas t para muestras independientes, ANOVA de un solo factor, análisis de correlación de Pearson y análisis de regresión múltiple. La significación estadística se determinó con un nivel de p < 0,05.

Los resultados revelaron que los participantes mostraban, en general, niveles moderados de actitud religiosa y resiliencia psicológica. En cuanto a la dependencia del tabaco, la mayoría de los participantes se clasificaron con niveles leves de dependencia psicológica. El análisis de correlación demostró una relación positiva estadísticamente significativa entre la actitud religiosa y la resiliencia psicológica, lo que indica que las personas con orientaciones religiosas más pronunciadas tienden a mostrar mayores niveles de resiliencia. Este hallazgo respalda la idea de que la religión puede funcionar como un recurso interno de afrontamiento, proporcionando a las personas sentido, apoyo emocional y un marco para interpretar los acontecimientos de la vida. Además, se identificó una relación negativa significativa entre la actitud religiosa y la dependencia psicológica del tabaquismo. Esto indica que las personas muy religiosas tienen menos probabilidad de volverse muy dependientes del tabaco, probablemente por las normas éticas, la capacidad de controlar sus acciones y la forma en que toman decisiones basadas en sus valores enseñados por su religión.

Por el contrario, se observó que la relación entre la resiliencia psicológica y la dependencia del tabaquismo no era estadísticamente significativa. Este resultado indica que la resiliencia, a pesar de su papel a la hora de afrontar el estrés y la adversidad, puede no influir directamente en la adicción al tabaco. Una posible explicación es que fumar se ve muy afectado por cómo actúa la nicotina en el cerebro, además de los hábitos que se aprenden y factores sociales, los cuales pueden eliminar los beneficios de la resiliencia. Por lo tanto, incluso las personas con una alta resiliencia pueden seguir fumando debido a la dependencia fisiológica, los síntomas de abstinencia o las influencias ambientales. Este hallazgo pone de relieve la complejidad de la adicción y sugiere que la resiliencia puede desempeñar un papel indirecto o dependiente del contexto, en lugar de servir como predictor directo.

Los análisis de regresión proporcionaron una visión más profunda de estas relaciones. Se observó que la actitud religiosa era un predictor positivo significativo de la resiliencia psicológica, explicando aproximadamente el 7,7 % de la varianza. Esto indica que la religiosidad contribuye a fortalecer la capacidad de las personas para afrontar el estrés y la adversidad, aunque no es el único determinante. Al mismo tiempo, la actitud religiosa se identificó como un predictor negativo significativo de la dependencia psicológica del tabaco, aunque con un poder explicativo relativamente bajo del 1,9 %. Esto sugiere que, si bien la religiosidad tiene una influencia estadísticamente significativa sobre la dependencia del tabaco, su impacto práctico se limita cuando se considera de forma aislada. La resiliencia psicológica, en cambio, no mostró una relación significativa con la dependencia del tabaco, lo que apoya la idea de que la resiliencia por sí misma no es suficiente para explicar el comportamiento adictivo.

El análisis de las variables sociodemográficas reveló que la edad, el estado civil y el nivel de ingresos se asociaban significativamente tanto con la actitud religiosa como con la resiliencia psicológica. Las personas de más edad, las casadas y aquellas con niveles de ingresos más altos tendían a declarar mayores niveles de religiosidad y resiliencia. El aumento de la experiencia vital, el apoyo social y la estabilidad pueden contribuir al desarrollo tanto psicológico como espiritual, lo que da lugar a estos hallazgos. Sin embargo, no se encontró que ninguna de estas variables demográficas tuviera un efecto significativo sobre la dependencia psicológica del tabaquismo. Esto sugiere que la adicción al tabaco trasciende las fronteras demográficas y puede estar más fuertemente influenciada por factores individuales, sociales y biológicos que por el estatus socioeconómico o la etapa de la vida.

En general, los hallazgos de este estudio enfatizan la importancia de considerar tanto las dimensiones psicológicas como las espirituales para comprender la adicción al tabaco. La actitud religiosa parece actuar como un factor protector al mejorar la resiliencia psicológica y reducir la dependencia psicológica del tabaquismo. Sin embargo, el poder explicativo relativamente debajo de la religiosidad indica que la adicción es un fenómeno multifactorial que no puede explicarse completamente mediante una sola variable. La falta de una conexión directa entre la resiliencia psicológica y la adicción al tabaco resalta la complejidad de esta adicción. Esto muestra que es importante tomar en cuenta otros factores que pueden influir, como las maneras de enfrentar problemas, la confianza en uno mismo y el entorno social.

En conclusión, este estudio proporciona evidencia empírica de que la actitud religiosa desempeña un papel significativo en el fortalecimiento de la resiliencia psicológica y la reducción de la dependencia psicológica relacionada con el tabaquismo, aunque su impacto general se sigue limitando. La resiliencia psicológica, aunque se asocia positivamente con la religiosidad, no influye directamente en la adicción al tabaco, lo que sugiere que sus efectos pueden ser indirectos o depender del contexto. Estos hallazgos tienen importantes implicaciones para los programas de prevención e intervención de la adicción, especialmente en contextos culturalmente religiosos. La integración del asesoramiento espiritual con el apoyo psicológico puede mejorar la eficacia de dichos programas al abordar tanto los aspectos emocionales como los basados en valores del comportamiento. Futuras investigaciones deben usar diseños a largo plazo y experimentales para estudiar las relaciones causales e incluir más variables. Esto ayudará a entender mejor cómo se relacionan la religiosidad, la resiliencia y la adicción.

结构化摘要：

本研究基于这样一个假设：吸烟成瘾是一种多维现象，涵盖生理、心理和精神层面。除了尼古丁的药理作用外，吸烟行为日益被视为情绪调节、应对机制和社会文化影响之间复杂相互作用的结果。在此背景下，个体在心理韧性和宗教态度方面的差异，成为塑造成瘾行为的潜在重要因素。心理韧性指在面临挑战时适应压力、从逆境中恢复并维持心理健康的能力。另一方面，宗教态度则反映了个人与宗教相关的信仰、价值观及实践体系，这些因素会影响认知、情绪和行为。尽管先前的研究曾分别探讨过这些变量，但针对它们对吸烟成瘾的综合影响进行实证研究的案例明显不足，尤其是在土耳其等具有浓厚宗教文化背景的社会中。因此，本研究旨在探讨宗教态度和心理韧性对吸烟心理依赖的预测作用，同时考虑社会人口学变量的影响。

本研究采用基于关系调查模型的定量横断面设计。研究样本包括537名居住在土耳其不同地区的18至65岁现役吸烟者。研究通过便利抽样招募参与者，受试者自愿通过数字平台参与在线调查。数据收集主要采用三种量表：OK宗教态度量表、简明心理韧性量表以及吸烟心理依赖评估量表。这些量表已被广泛应用，且在本研究中显示出可接受的信度水平，其克朗巴赫α系数均超过了普遍认可的阈值。除上述量表外，还通过个人信息表收集了年龄、性别、婚姻状况及收入水平等人口统计学数据。收集到的数据使用SPSS统计软件包进行分析。采用描述性统计对数据进行汇总，推断性分析包括独立样本t检验、单因素方差分析、皮尔逊相关分析及多元回归分析。统计学显著性以p < 0.05为标准。

研究结果显示，参与者普遍表现出中等程度的宗教态度和心理韧性。在吸烟依赖方面，大多数参与者被归类为轻度心理依赖。相关性分析表明，宗教态度与心理韧性之间存在统计学上显著的正相关关系，这表明宗教倾向更强的人往往表现出更高的韧性水平。这一发现支持了宗教可以作为一种内在应对资源的观点，为个人提供意义、情感支持以及解释生活事件的框架。此外，研究还发现宗教态度与吸烟心理依赖之间存在显著的负相关关系。这表明，宗教信仰程度较高的人较少发展出强烈的吸烟心理依赖，这可能源于宗教教义所倡导的道德规范、自我调节机制以及基于价值观的决策。

相比之下，心理韧性与吸烟依赖之间的关系在统计上不显著。这一结果表明，尽管韧性在应对压力和逆境方面发挥着作用，但它可能不会直接影响吸烟成瘾。一种可能的解释是，吸烟行为深受尼古丁的神经生物学效应、习得习惯以及社会因素的影响，这些因素可能压倒了韧性的保护作用。因此，即使是韧性较高的人，也可能因生理依赖、戒断症状或环境影响而继续吸烟。这一发现凸显了成瘾问题的复杂性，并表明韧性可能发挥间接或情境依赖的作用，而非作为直接预测因子。

回归分析进一步阐明了这些关系。研究发现，宗教态度是心理韧性的显著正向预测因子，解释了约7.7%的变异量。这表明，尽管宗教信仰并非唯一决定因素，但它有助于增强个体应对压力和逆境的能力。与此同时，宗教态度被确认为吸烟心理依赖的显著负向预测因子，尽管其解释力相对较低，仅为1.9%。这表明，虽然宗教虔诚度对吸烟依赖具有统计学意义上的影响，但若孤立考量，其实际影响有限。另一方面，心理韧性并未显著预测吸烟依赖，这进一步印证了先前发现：仅凭韧性不足以解释成瘾行为。

对社会人口学变量的分析显示，年龄、婚姻状况和收入水平与宗教态度及心理韧性均存在显著关联。年龄较大者、已婚者以及收入较高者往往报告更高的宗教虔诚度和心理韧性。生活阅历的丰富、社会支持的增强以及生活稳定性的提高，可能共同促进了心理与精神层面的发展，从而导致了上述研究结果。然而，这些人口统计变量均未被发现对吸烟的心理依赖产生显著影响。这表明吸烟成瘾超越了人口统计学的界限，其受个体、社会及生物因素的影响可能比受社会经济地位或人生阶段的影响更为显著。

总体而言，本研究的发现强调了在理解吸烟成瘾时，兼顾心理与精神维度的重要性。宗教态度似乎通过增强心理韧性并降低对吸烟的心理依赖，发挥着保护性作用。然而，宗教虔诚度的解释力相对较低，这表明成瘾是一种多因素现象，无法仅由单一变量完全解释。心理韧性与吸烟依赖之间缺乏直接关联，进一步凸显了成瘾的复杂性，强调了需要考虑其他中介因素，如应对策略、自我效能感和社会环境。

综上所述，本研究提供了实证证据，表明宗教态度在增强心理韧性及减轻吸烟相关心理依赖方面发挥着重要作用，尽管其总体影响仍有限。心理韧性虽与宗教虔诚度呈正相关，但并不直接影响吸烟成瘾，这表明其作用可能是间接的或受情境制约的。这些发现对成瘾预防和干预项目具有重要启示，特别是在具有宗教文化背景的语境中。将精神辅导与心理支持相结合，通过同时关注行为的情感层面和价值观层面，可能提高此类项目的有效性。未来研究应采用纵向和实验设计来探索因果关系，并纳入更多变量，以更好地理解宗教虔诚度、心理韧性和成瘾之间相互作用的潜在机制。

Структурированное резюме:

Данное исследование основано на предположении, что табачная зависимость представляет собой многомерное явление, охватывающее физиологические, психологические и духовные аспекты. Помимо фармакологического воздействия никотина, курение все чаще рассматривается как сложное взаимодействие процессов регуляции эмоций, механизмов преодоления трудностей и социокультурных факторов. В этом контексте индивидуальные различия в психологической устойчивости и религиозных взглядах выступают в качестве потенциально значимых факторов, определяющих зависимое поведение. Психологическая резилиентность означает способность адаптироваться к стрессу, восстанавливаться после неудач и поддерживать психологическое благополучие. несмотря на трудности. Религиозные взгляды, с другой стороны, отражают систему убеждений, ценностей и практик человека, связанных с религией, и влияют на когнитивные процессы, эмоции и поведение. Хотя в предыдущих исследованиях эти переменные изучались независимо друг от друга, наблюдается заметный дефицит эмпирических исследований, посвященных изучению их совместного влияния на табачную зависимость, особенно в культурно-религиозных обществах, таких как Турция. Соответственно, цель данного исследования — изучить прогностическую роль религиозных взглядов и психологической резильентности в отношении психологической зависимости от курения, а также рассмотреть роль социально-демографических переменных.

Исследование проводилось с использованием количественного перекрестного дизайна на основе модели реляционного опроса. Выборка исследования состояла из 537 активных курильщиков в возрасте от 18 до 65 лет, проживающих в различных регионах Турции. Участники были отобраны с помощью удобной выборки и добровольно приняли участие в онлайн-опросе, проводимом через цифровые платформы. Данные собирались с помощью трёх основных инструментов: Шкалы религиозных взглядов OK, Краткой шкалы психологической устойчивости и Теста для оценки психологической зависимости от курения. Эти инструменты широко используются и продемонстрировали приемлемый уровень надёжности в рамках данного исследования, о чём свидетельствуют коэффициенты альфа Кронбаха, превышающие общепринятый порог. В дополнение к этим шкалам использовалась анкета с личными данными для сбора демографической информации, такой как возраст, пол, семейное положение и уровень дохода. Собранные данные были проанализированы с помощью статистического пакета SPSS. Для обобщения данных были рассчитаны описательные статистические показатели, а инференционный анализ включал t-критерий для независимых выборок, односторонний дисперсионный анализ (ANOVA), корреляционный анализ по Пирсону и множественный регрессионный анализ. Статистическая значимость определялась на уровне p < 0,05.

Результаты показали, что участники в целом демонстрировали умеренный уровень религиозности и психологической устойчивости. Что касается табачной зависимости, большинство участников были отнесены к категории с легкой степенью психологической зависимости. Корреляционный анализ продемонстрировал статистически значимую положительную связь между религиозностью и психологической устойчивостью, указывая на то, что люди с более сильной религиозной ориентацией, как правило, демонстрируют более высокий уровень устойчивости. Этот вывод подтверждает представление о том, что религия может выступать в качестве внутреннего ресурса преодоления трудностей, предоставляя людям смысл, эмоциональную поддержку и основу для интерпретации жизненных событий. Кроме того, была выявлена значимая отрицательная связь между религиозными взглядами и психологической зависимостью от курения. Это свидетельствует о том, что люди с более высоким уровнем религиозности реже развивают сильную психологическую зависимость от курения, возможно, благодаря моральным нормам, механизмам саморегуляции и принятию решений на основе ценностей, поощряемых религиозными учениями.

Напротив, связь между психологической устойчивостью и зависимостью от курения оказалась статистически незначимой. Этот результат указывает на то, что резилиентность, несмотря на ее роль в преодолении стресса и невзгод, может не оказывать прямого влияния на табачную зависимость. Одним из возможных объяснений является то, что на курение в значительной степени влияют нейробиологические эффекты никотина, а также выученные привычки и социальные факторы, которые могут перевесить защитные эффекты резилиентности. Поэтому даже люди с высокой резилиентностью могут продолжать курить из-за физиологической зависимости, симптомов абстиненции или влияния окружающей среды. Этот вывод подчеркивает сложность зависимости и предполагает, что резилиентность может играть косвенную или контекстно-зависимую роль, а не служить прямым предиктором.

Регрессионный анализ позволил глубже понять эти взаимосвязи. Было установлено, что религиозность является значимым положительным предиктором психологической резилиентности, объясняя примерно 7,7% дисперсии. Это указывает на то, что религиозность способствует укреплению способности человека справляться со стрессом и невзгодами, хотя и не является единственным определяющим фактором. В то же время религиозные взгляды были определены как значимый отрицательный предиктор психологической зависимости от курения, хотя и с относительно низкой объясняющей способностью в 1.9%. Это свидетельствует о том, что, хотя религиозность оказывает статистически значимое влияние на зависимость от курения, ее практическое воздействие ограничено, если рассматривать ее изолированно. С другой стороны, психологическая резильентность не являлась значимым предиктором зависимости от курения, что подтверждает ранее сделанный вывод о том, что одной резильентности недостаточно для объяснения аддиктивного поведения.

Анализ социально-демографических переменных показал, что возраст, семейное положение и уровень дохода были значимо связаны как с религиозными взглядами, так и с психологической устойчивостью. Лица старшего возраста, состоящие в браке и имеющие более высокий уровень дохода, как правило, демонстрировали более высокие уровни религиозности и устойчивости. Более богатый жизненный опыт, социальная поддержка и стабильность могут способствовать как психологическому, так и духовному развитию, что и привело к данным выводам. Однако не было обнаружено, что какая-либо из этих демографических переменных оказывает значимое влияние на психологическую зависимость от курения. Это позволяет предположить, что курительная зависимость выходит за пределы демографических границ и может в большей степени зависеть от индивидуальных социальных и биологических факторов, чем от социально- экономического статуса или этапа жизни.

В целом, результаты данного исследования подчеркивают важность учёта как психологических, так и духовных аспектов при понимании курительной зависимости. Религиозные взгляды, по-видимому, действуют как защитный фактор, усиливая психологическую устойчивость и снижая психологическую зависимость от курения. Однако относительно низкая объясняющая сила религиозности указывает на то, что зависимость является многофакторным явлением, которое нельзя полностью объяснить с помощью одной переменной. Отсутствие прямой связи между психологической устойчивостью и зависимостью от курения еще раз подчеркивает сложность зависимости, указывая на необходимость учитывать дополнительные посреднические факторы, такие как стратегии преодоления трудностей, самоэффективность и социальная среда.

В заключение, данное исследование предоставляет эмпирические доказательства того, что религиозные взгляды играют значимую роль в укреплении психологической устойчивости и снижении психологической зависимости, связанной с курением, хотя их общее влияние остается ограниченным. Психологическая устойчивость, хотя и положительно связана с религиозностью, не оказывает прямого влияния на табачную зависимость, что позволяет предположить, что её эффекты могут быть косвенными или зависеть от контекста. Эти результаты имеют важные последствия для программ профилактики и вмешательства в случае зависимости, особенно в культурно-религиозных контекстах. Интеграция духовного консультирования с психологической поддержкой может повысить эффективность таких программ за счёт учёта как эмоциональных, так и ціннісних аспектів поведінки. Будущие исследования должны использовать продольные и экспериментальные дизайны для изучения причинно-следственных связей и включать дополнительные переменные, чтобы лучше понять механизмы, лежащие в основе взаимодействия между религиозностью, резильентностью и зависимостью.

संरचित सारांश:

यह अध्ययन इस धारणा पर आधारित है कि धूम्रपान की लत एक बहुआयामी घटना है जिसमें शारीरिक, मनोवैज्ञानिक और आध्यात्मिक पहलू शामिल हैं। निकोटीन के औषधीय प्रभावों से परे, धूम्रपान के व्यवहार को भावनात्मक नियमन, मुकाबला करने की प्रणालियों और सामाजिक-सांस्कृतिक प्रभावों की एक जटिल अंतःक्रिया के रूप में तेजी से समझा जा रहा है। इस संदर्भ में, मनोवैज्ञानिक लचीलेपन और धार्मिक दृष्टिकोण में व्यक्तिगत अंतर व्यसनी व्यवहार को आकार देने में संभावित रूप से महत्वपूर्ण कारक के रूप में उभरते हैं।

मनोवैज्ञानिक लचीलापन तनाव के अनुकूल होने, प्रतिकूलता से उबरने और चुनौतियों के बावजूद मनोवैज्ञानिक कल्याण बनाए रखने की क्षमता को दर्शाता है। दूसरी ओर, धार्मिक दृष्टिकोण किसी व्यक्ति के धर्म से संबंधित विश्वासों, मूल्यों और प्रथाओं की प्रणाली को दर्शाता है, जो संज्ञान, भावना और व्यवहार को प्रभावित करता है। यद्यपि पिछले शोध में इन चरों का स्वतंत्र रूप से अध्ययन किया गया है, फिर भी धूम्रपान की लत पर उनके संयुक्त प्रभावों की जांच करने वाले अनुभवजन्य अध्ययनों की उल्लेखनीय कमी है, विशेष रूप से तुर्की जैसे सांस्कृतिक रूप से धार्मिक समाजों में।

तदनुसार, इस अध्ययन का उद्देश्य धूम्रपान पर मनोवैज्ञानिक निर्भरता पर धार्मिक दृष्टिकोण और मनोवैज्ञानिक लचीलेपन की भविष्यवाणी करने वाली भूमिकाओं की जांच करना है, साथ ही सामाजिक-जनसांख्यिकीय चरों की भूमिका पर भी विचार करना है।

यह शोध एक संबंधपरक सर्वेक्षण मॉडल पर आधारित मात्रात्मक, क्रॉस-सेक्शनल डिजाइन का उपयोग करके किया गया था। अध्ययन के नमूने में तुर्की के विभिन्न क्षेत्रों में रहने वाले 18 से 65 वर्ष की आयु के बीच 537 सक्रिय धूम्रपान करने वाले शामिल थे।

प्रतिभागियों को सुविधा नमूनाकरण (convenience sampling) के माध्यम से भर्ती किया गया और उन्होंने डिजिटल प्लेटफॉर्म के माध्यम से आयोजित एक ऑनलाइन सर्वेक्षण में स्वेच्छा से भाग लिया। डेटा तीन प्राथमिक उपकरणों का उपयोग करके एकत्र किया गया: OK-धार्मिक दृष्टिकोण पैमाना, संक्षिप्त मनोवैज्ञानिक लचीलापन पैमाना, और धूम्रपान पर मनोवैज्ञानिक निर्भरता का आकलन करने का परीक्षण। ये उपकरण व्यापक रूप से उपयोग किए जाते हैं और अध्ययन के भीतर विश्वसनीयता के स्वीकार्य स्तरों को प्रदर्शित करते हैं, जैसा कि सामान्यतः स्वीकृत सीमा से अधिक क्रोनबैक के अल्फा गुणांकों द्वारा इंगित किया गया है। इन पैमानों के अलावा, आयु, लिंग, वैवाहिक स्थिति और आय के स्तर जैसे जनसांख्यिकीय डेटा एकत्र करने के लिए एक व्यक्तिगत सूचना प्रपत्र का उपयोग किया गया। एकत्र किए गए डेटा का विश्लेषण SPSS सांख्यिकीय पैकेज प्रोग्राम का उपयोग करके किया गया। डेटा का सारांश प्रस्तुत करने के लिए वर्णनात्मक सांख्यिकी की गणना की गई, जबकि अनुमान संबंधी विश्लेषणों में स्वतंत्र नमूना t-परीक्षण, एक-तरफा ANOVA, पियरसन सहसंबंध विश्लेषण और बहु-प्रतिगमन विश्लेषण शामिल थे। सांख्यिकीय महत्व p < 0.05 स्तर पर निर्धारित किया गया था।

निष्कर्षों से पता चला कि प्रतिभागियों ने आम तौर पर धार्मिक दृष्टिकोण और मनोवैज्ञानिक लचीलेपन का मध्यम स्तर प्रदर्शित किया। धूम्रपान निर्भरता के मामले में, अधिकांश प्रतिभागियों को मनोवैज्ञानिक निर्भरता के हल्के स्तर वाला माना गया। सहसंबंध विश्लेषण ने धार्मिक दृष्टिकोण और मनोवैज्ञानिक लचीलेपन के बीच सांख्यिकीय रूप से महत्वपूर्ण सकारात्मक संबंध प्रदर्शित किया, जो यह दर्शाता है कि मजबूत धार्मिक प्रवृत्ति वाले व्यक्तियों में लचीलेपन का स्तर अधिक होता है। यह निष्कर्ष इस धारणा का समर्थन करता है कि धर्म एक आंतरिक मुकाबला संसाधन के रूप में काम कर सकता है, जो व्यक्तियों को अर्थ, भावनात्मक समर्थन और जीवन की घटनाओं की व्याख्या करने के लिए एक रूपरेखा प्रदान करता है।

इसके अतिरिक्त, धार्मिक दृष्टिकोण और धूम्रपान पर मनोवैज्ञानिक निर्भरता के बीच एक महत्वपूर्ण नकारात्मक संबंध पाया गया। यह दर्शाता है कि उच्च स्तर की धार्मिकता वाले व्यक्तियों में धूम्रपान पर मजबूत मनोवैज्ञानिक निर्भरता विकसित होने की संभावना कम होती है, संभवतः नैतिक मानदंडों, आत्म-नियमन तंत्र, और धार्मिक शिक्षाओं द्वारा प्रोत्साहित मूल्य-आधारित निर्णय लेने के कारण।

इसके विपरीत, मनोवैज्ञानिक लचीलेपन और धूम्रपान निर्भरता के बीच का संबंध सांख्यिकीय रूप से गैर-महत्वपूर्ण पाया गया।

यह परिणाम इंगित करता है कि तनाव और प्रतिकूलता से निपटने में अपनी भूमिका के बावजूद, लचीलापन धूम्रपान की लत को सीधे प्रभावित नहीं कर सकता है। इसका एक संभावित स्पष्टीकरण यह है कि धूम्रपान का व्यवहार निकोटीन के न्यूरोबायोलॉजिकल प्रभावों, साथ ही सीखी हुई आदतों और सामाजिक कारकों से बहुत अधिक प्रभावित होता है, जो लचीलेपन के सुरक्षात्मक प्रभावों को कम कर सकते हैं। इसलिए, उच्च लचीलेपन वाले व्यक्ति भी शारीरिक निर्भरता, वापसी के लक्षणों, या पर्यावरणीय प्रभावों के कारण धूम्रपान जारी रख सकते हैं।

यह निष्कर्ष व्यसन की जटिलता को उजागर करता है और यह सुझाव देता है कि लचीलापन एक प्रत्यक्ष भविष्यवक्ता के बजाय एक अप्रत्यक्ष या संदर्भ-निर्भर भूमिका निभा सकता है।

प्रतिगमन विश्लेषणों ने इन संबंधों में और अंतर्दृष्टि प्रदान की। धार्मिक दृष्टिकोण को मनोवैज्ञानिक लचीलेपन का एक महत्वपूर्ण सकारात्मक भविष्यवक्ता पाया गया, जो लगभग 7.7% विचरण की व्याख्या करता है। यह इंगित करता है कि धार्मिकता तनाव और प्रतिकूलता से निपटने की व्यक्तियों की क्षमता को मजबूत करने में योगदान करती है, हालांकि यह एकमात्र निर्धारक नहीं है।

साथ ही, धार्मिक दृष्टिकोण को धूम्रपान पर मनोवैज्ञानिक निर्भरता का एक महत्वपूर्ण नकारात्मक पूर्वानुमानक के रूप में पहचाना गया, हालांकि इसकी व्याख्या करने की शक्ति अपेक्षाकृत कम, 1.9% थी। यह बताता है कि जबकि धार्मिकता का धूम्रपान निर्भरता पर सांख्यिकीय रूप से सार्थक प्रभाव है, जब इसे अलग से देखा जाता है, तो इसका व्यावहारिक प्रभाव सीमित होता है। दूसरी ओर, मनोवैज्ञानिक लचीलापन, धूम्रपान निर्भरता का महत्वपूर्ण रूप से पूर्वानुमान नहीं कर पाया, जो इस पूर्व के निष्कर्ष को पुष्ट करता है कि केवल लचीलापन ही व्यसनी व्यवहार को समझने के लिए अपर्याप्त है।

सामाजिक-जनसांख्यिकीय चरों के विश्लेषण से पता चला कि आयु, वैवाहिक स्थिति और आय का स्तर धार्मिक दृष्टिकोण और मनोवैज्ञानिक लचीलेपन दोनों के साथ महत्वपूर्ण रूप से जुड़े हुए थे। वृद्ध व्यक्तियों, विवाहित लोगों और उच्च आय वाले लोगों में धार्मिकता और लचीलेपन का स्तर अधिक होने की प्रवृत्ति देखी गई। जीवन का बढ़ता अनुभव, सामाजिक समर्थन और स्थिरता मनोवैज्ञानिक और आध्यात्मिक दोनों विकास में योगदान कर सकते हैं, जिससे ये निष्कर्ष सामने आए हैं।

हालांकि, इन इनमें से किसी भी जनसांख्यिकीय चर का धूम्रपान पर मनोवैज्ञानिक निर्भरता पर कोई महत्वपूर्ण प्रभाव नहीं पाया गया। यह दर्शाता है कि धूम्रपान की लत जनसांख्यिकीय सीमाओं से परे है और सामाजिक-आर्थिक स्थिति या जीवन के चरण की तुलना में व्यक्तिगत, सामाजिक और जैविक कारकों से अधिक प्रभावित हो सकती है।

कुल मिलाकर, इस अध्ययन के निष्कर्ष धूम्रपान की लत को समझने में मनोवैज्ञानिक और आध्यात्मिक दोनों आयामों पर विचार करने के महत्व पर जोर देते हैं।

धार्मिक दृष्टिकोण, मनोवैज्ञानिक लचीलेपन को बढ़ाकर और धूम्रपान पर मनोवैज्ञानिक निर्भरता को कम करके एक सुरक्षात्मक कारक के रूप में कार्य करता प्रतीत होता है। हालांकि, धार्मिकता की अपेक्षाकृत कम व्याख्यात्मक शक्ति यह दर्शाती है कि लत एक बहु-कारक घटना है जिसे एक ही चर द्वारा पूरी तरह से समझाया नहीं जा सकता। मनोवैज्ञानिक लचीलेपन और धूम्रपान निर्भरता के बीच प्रत्यक्ष संबंध की अनुपस्थिति लत की जटिलता को और रेखांकित करती है, जो मुकाबला करने की रणनीतियों, आत्म-प्रभावशीलता और सामाजिक वातावरण जैसे अतिरिक्त मध्यस्थ कारकों पर विचार करने की आवश्यकता पर प्रकाश डालती है।

निष्कर्षतः, यह अध्ययन अनुभवजन्य साक्ष्य प्रदान करता है कि धार्मिक दृष्टिकोण मनोवैज्ञानिक लचीलेपन को मजबूत करने और धूम्रपान-संबंधी मनोवैज्ञानिक निर्भरता को कम करने में एक सार्थक भूमिका निभाता है, हालांकि इसका समग्र प्रभाव सीमित रहता है। मनोवैज्ञानिक लचीलापन, हालांकि धार्मिकता से सकारात्मक रूप से जुड़ा हुआ है, धूम्रपान की लत को सीधे प्रभावित नहीं करता है, जिससे यह पता चलता है कि इसके प्रभाव अप्रत्यक्ष या संदर्भ-निर्भर हो सकते हैं। इन निष्कर्षों के व्यसन रोकथाम और हस्तक्षेप कार्यक्रमों के लिए महत्वपूर्ण निहितार्थ हैं, विशेष रूप से सांस्कृतिक रूप से धार्मिक संदर्भों में। आध्यात्मिक परामर्श को मनोवैज्ञानिक सहायता के साथ एकीकृत करने से व्यवहार के भावनात्मक और मूल्य-आधारित दोनों पहलुओं को संबोधित करके ऐसे कार्यक्रमों की प्रभावशीलता बढ़ सकती है। भविष्य के शोध में कारण संबंधों का पता लगाने के लिए दीर्घकालिक और प्रयोगात्मक डिजाइनों को अपनाना चाहिए और धार्मिकता, लचीलेपन और व्यसन के बीच की परस्पर क्रिया के अंतर्निहित तंत्र को बेहतर ढंग से समझने के लिए अतिरिक्त चरों को शामिल करना चाहिए।