Anadolu coğrafyasının, tarihsel ve kültürel açıdan, zengin bir birikime sahip olduğu anlaşılmaktadır. Anadolu’nun en önemli uygarlıklarından biri olan Hititlerin, siyasi ve sosyokültürel yapısı, dinsel inanışları, ölü gömme gelenekleri, mimarisi ve sanatı ile ilgili bilgiler, çeşitli Hitit yerleşimlerinde yürütülen arkeolojik kazı çalışmaları sonucunda ortaya çıkartılan buluntulara ve filolojik verilere dayanmaktadır. Günümüz toplumlarında olduğu gibi, Eskiçağ toplumlarında da geleceği merak etme, geleceğe yön verme ve geleceği öğrenme isteği, falcılık kavramının ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Hitit toplumlarının, dinsel inanışları ve sosyokültürel yapısı içinde önemli bir yere sahip olan falcılık ile ilgili bilgiler, Hitit yerleşimlerinde ele geçen buluntulara ve filolojik verilere dayanmaktadır. Anadolu’nun çeşitli Hitit yerleşimlerinde yürütülen arkeolojik kazı çalışmaları sonucunda ortaya çıkartılan buluntular ve filolojik veriler, Hitit toplumlarının gerek dinsel inanışlar açısından gerekse kültürel açıdan, Mezopotamya ve yakın kültürlerin etkisi altında olduğunu ortaya koymaktadır. Çok tanrılı bir dinsel inanış sistemine sahip olan Hitit toplumlarının, başlarına gelen her türlü olumlu ya da olumsuz durumlardan dolayı, tanrılarını sorumlu tuttukları düşünülmektedir. Hitit toplumları, başlarına gelen her türlü olumsuz durumdan kurtulmanın yolunun, tanrılarını memnun etmekten geçtiği görüşüne inanmaktadırlar. Nitekim, Eskiçağ toplumlarında olduğu gibi, Hitit toplumlarında da tanrıların, kendileri ile ilgili olarak almış oldukları kararları öğrenme, tanrıların öfkelerinin nedenlerini bulma ve tanrıların öfkelerini dindirmek için çeşitli fal uygulamalarına başvurdukları anlaşılmaktadır. Anadolu’nun çeşitli Hitit yerleşimlerinde yürütülen arkeolojik kazı çalışmaları sonucunda ortaya çıkartılan buluntular ve filolojik veriler, Hitit toplumlarında, falların uygulanma amaçları ve falların uygulanma yöntemleri hakkında önemli bilgiler ortaya koymaktadır.
It is comprehended that Anatolia’s geography has a rich accumulation with regard to history and culture. The information related with political and socio-cultural structure, religious beliefs, burial customs, architecture and art of the Hittites, one of the most significant civilizations of Anatolia, depends on the philological data and findings brought to the light as a consequence of archeological excavations carried out in several Hittite settlement places. In ancient societies, as in modern societies, curiosity about the future, the desire to shape it, and to learn about it fueled the emergence of fortune-telling. Information about fortune telling, which held a remarkable place in the beliefs related to religion and socio-cultural structure of Hittite societies, was corroborated by archaeological excavations at various Hittite settlements in Anatolia, as well as philological evidence. The findings and philological data excavated to the light as a consequence of archaeological excavations conducted in several Hittite settlements in Anatolia reveal that Hittite societies were under the influence of Mesopotamia and nearby cultures, both in terms of religious beliefs and cultural aspects. It is believed that Hittite societies, with their polytheistic religious belief system, held their gods responsible for all positive and negative events that befell them. Hittite societies believed that the way out of any negative situation they faced was to please their gods. Indeed, as in ancient societies, Hittite societies also appear to have employed various divination practices to learn the decisions the gods had made regarding themselves, to discover the reasons for the gods' anger, and to appease their wrath. The findings and philological data brought to light after archaeological excavations carried out in several Hittite settlements in Anatolia provide important information about the purposes and methods of fortune telling in Hittite societies.
Structured Abstract:
This study was carried out in order to comprehensively examine the reasons and methods of divination practices, which had an important place in the social, cultural and religious lives of the Hittites, one of the ancient civilisations of Anatolia, in the light of archaeological and philological data. The main objective of this study is to understand how the cultural interaction between Hittite society and Mesopotamian and surrounding cultures shaped divination practices and techniques as a result of their political, economic, and cultural relations, and in this context, to subject divination practices and techniques to a scientific evaluation in light of archaeological finds and written documents obtained from archaeological excavations carried out in various Hittite settlements in Anatolia.
This research specifically examines the development of divination techniques and practices from the Old Hittite Period to the Hittite Imperial Period, analysing the impact of Hittite society's interactions with Mesopotamian and surrounding cultures in light of archaeological and philological data. Within this framework, the research questions are as follows: What is the place and importance of divination practices and techniques in the belief and thinking system of the Hittites, one of the ancient civilisations of Anatolia? What were the reasons why Hittite society resorted to divination practices and techniques during the Old Hittite Period and the Hittite Imperial Period? What were the divination techniques and practices of Hittite society during the Old Hittite and Hittite Imperial periods? What were the similarities and differences between divination techniques and practices in Hittite society during the Old Hittite and Hittite Imperial periods? What were the effects of the Hittite society's political, social, and cultural relations with Mesopotamia and surrounding cultures on divination practices and techniques? In what situations did Hittite society most frequently resort to which divination techniques and practices? What divination techniques and practices did Hittite kings most frequently use in political, administrative, and military matters? To answer these questions, this study used a combination of qualitative content analysis and textual analysis to examine remaining artefacts unearthed during archaeological excavations in Old Hittite and Hittite Imperial settlements in Anatolia, as well as Hittite cuneiform documents, articles, and books, thereby revealing the historical and cultural dimensions of divination practices in Hittite society.
The findings reveal that divination practices and techniques, known to have existed in Hittite society since the Old Hittite Period, showed particular diversity during the Hittite Imperial Period and that these practices were used much more frequently during that time. The research shows that, as in ancient societies with polytheistic religious beliefs, Hittite society also resorted to various divination practices and techniques to appease the wrath of the gods, to please them, to prevent certain negative situations, and to gain prior knowledge of the decisions the gods had made concerning them. This study includes a number of cuneiform documents from state archives with religious, political, and military content, unearthed as a result of archaeological excavations conducted in Boğazköy, Kuşaklı, Oymaağaç, Kayalıpınar, Maşat Höyük, and Ortaköy. The findings reveal that Mesopotamian and Hittite societies had different views on the purpose of divination practices. Archaeological findings and written documents reveal that Mesopotamian societies resorted to divination practices to gain foreknowledge of the future, while Hittite society preferred divination practices to find solutions to certain problems. Research indicates that some of the divination texts unearthed during archaeological excavations in Hattusa belong to a Mesopotamian-influenced divination tradition, while others belong to a Syrian-Anatolian-influenced tradition.
The findings reveal that in Hittite society, divination practices and techniques were extensively used, particularly in matters concerning both society and individuals, such as palace intrigues, political intrigues, epidemics, internal and external rebellions, family disputes, deaths, murders, military activities, and war tactics. In this context, this research reveals that divination practices widely used in Hittite society had a rich content in terms of subject matter. The research indicates that various divination practices and techniques were used in Hittite society. The findings indicate the use of divination techniques such as MUŠ (water snake divination), KİN (fortune divination), KUŠ (flesh divination), MUŠEN ḪURRİ (red partridge divination) and MUŠEN (bird flight divination); birth divination; lunar eclipse divination; solar eclipse divination; astrology; earthquake divination; physiognomy; insect divination; bed divination; and dream divination. This study reveals that the most frequently practised divination technique in Hittite society was the flight divination of birds, known as MUŠEN Divination. The findings indicate that this divination technique originates from Anatolia and was practised by observing various behaviours of birds.
Furthermore, cuneiform documents unearthed during archaeological excavations at important Hittite settlements in Anatolia, such as Boğazköy, Ortaköy, Kayalıpınar, Maşat Höyük, and Kuşaklı, contain information related to birdwatching and reveal that bird divination practitioners are identified as LÙMUŠEN. DÙ played an active role in religious practices and various festival rituals within Hittite society. The findings reveal that Hittite society extensively used this divination technique, particularly in political and military matters. The study reveals that another divination technique practised in Hittite society was an Anatolian-originated technique known as KIN Divination. Archaeological findings and written documents obtained from archaeological excavations in various Hittite settlements in Anatolia reveal that this divination technique was practised by "elderly women" identified as MUNUS ŠU.GI. The findings indicate that this divination technique covered issues such as whether the king would ascend the throne, the king's health and long life, the offering of penances, and the not neglecting of various festival celebrations.
The study reveals that another divination technique practised in Hittite society was the snake divination known as MUŠ. The findings indicate that this divination technique is based on observing the movements of a water snake or eel in a pool. The study reveals that the red partridge divination, also known as MUŠEN HURRI, which appears to be of Syrian origin, was practised using a bird species known as the bustard. The findings indicate that in this divination technique, oracles made various predictions by examining the internal organs of Hurrian birds. The findings support the idea that this divination technique originated in the Hurrians, as the name of the bird species in question appears in various magic rituals and lists of Hurrian-origin festival celebrations. Furthermore, it is emphasised that the flesh divination technique known as KUŠ/SU was among the most difficult divination techniques. The findings reveal that this divination technique was passed on to the Hittites through the Hurrians.
The study reveals that the divination technique in question was based on the examination of the internal organs of a sheep. Furthermore, the discovery of sheep liver models in various Hittite settlements both in and outside of Anatolia as a result of archaeological excavations supports this idea. The study shows that this divination technique was practised by sacrificial observation priests known as LÚHAL or LÚAZU. In Hittite society, cuneiform documents related to liver divination emphasise that this practice covered various topics such as palace intrigues, various illnesses, the offering of atonement, and who would become king. The findings reveal that, among other divination techniques practised in Hittite society, were birth divination, lunar eclipse divination, solar eclipse divination, astrology, earthquake divination, bed divination, dream divination, physiognomy, and insect divination. In conclusion, this study evaluates the cultural interaction between Hittite and Mesopotamian societies regarding divination practices and techniques, resulting from their political, social, and cultural relations. It demonstrates that some divination techniques originated in Anatolia, while others originated in Mesopotamia. In conclusion, this study evaluates the cultural interaction between Hittite and Mesopotamian societies regarding divination practices and techniques, resulting from their political, social, and cultural relations. It demonstrates that while some divination techniques originated in Anatolia, others originated in Mesopotamia. These findings reveal that Hittite society extensively used divination practices, particularly in political, military, administrative, and social matters. This study makes a significant contribution to the literature by being based on archaeological findings and written sources obtained from current archaeological excavations carried out in various Hittite settlements in Anatolia.
Keywords: Archaeological and Philological, Hittite, Divination, Anatolia, Mesopotamia.
Yapılandırılmış Özet:
Bu çalışma, Anadolu’nun kadim uygarlıklarından birisi olan Hititlerin, sosyal, kültürel ve dinsel yaşamında önemli bir yere sahip olan falcılık ile ilgili uygulamaların nedenlerini ve yöntemlerini, arkeolojik ve filolojik veriler ışığında kapsamlı bir şekilde incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın temel amacı, Hitit toplumunun, Mezopotamya ve çevre kültürlerle kurdukları, siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkiler sonucunda fal uygulamalarında ve fal tekniklerinde ortaya çıkan kültürel etkileşimin nasıl şekillendiğini anlamak ve bu bağlamda, Anadolu’nun çeşitli Hitit yerleşimlerinde yürütülen arkeolojik kazı çalışmaları sonucunda ele geçen arkeolojik buluntular ve yazılı belgeler ışığında, fal ile ilgili uygulamaları ve fal tekniklerini bilimsel bir değerlendirmeye tabi tutmaktır.
Araştırma, özellikle, Eski Hitit Dönemi’nden itibaren Hitit İmparatorluk Dönemi’ne kadar olan tarihsel ve kültürel süreçte, fal teknikleri ve fal uygulamaları hakkındaki gelişmeleri, arkeolojik ve filolojik veriler ışığında değerlendirerek, Hitit toplumunun Mezopotamya ve çevre kültürlerle kurduğu ilişkilerin etkisini analiz etmektedir. Bu çerçevede araştırma soruları şunlardır: Anadolu’nun kadim uygarlıklarından birisi olan Hititlerin, inanç ve düşünce sisteminde fal uygulamalarının ve fal tekniklerinin yeri ve önemi nedir? Eski Hitit Dönemi’nde ve Hitit İmparatorluk Dönemi’nde, Hitit toplumunun fal uygulamalarına ve fal tekniklerine başvurma nedenleri nelerdir? Eski Hitit Dönemi’nde ve Hitit İmparatorluk Dönemi’nde, Hitit toplumunun fal teknikleri ve fal uygulamaları nelerdir? Eski Hitit Dönemi’nde ve Hitit İmparatorluk Dönemi’nde Hitit toplumunda, fal teknikleri ve fal uygulamaları arasındaki benzerlikler ve farklılıklar nelerdir? Hitit toplumunun, Mezopotamya ve çevre kültürlerle kurdukları, siyasi, sosyal ve kültürel ilişkilerin, fal uygulamaları ve fal teknikleri üzerindeki etkileri nelerdir? Hitit toplumu, en çok hangi durumda hangi fal tekniklerine ve fal uygulamalarına başvurmaktadır? Hitit krallarının siyasi, idari ve askeri konularda en çok kullandıkları fal teknikleri ve fal uygulamaları nelerdir? Bu soruları yanıtlamak için çalışma, nitel içerik analizi ve metin analizini bir arada kullanarak, Anadolu’da Eski Hitit Dönemi ve Hitit İmparatorluk Dönemi yerleşimlerinde, arkeolojik kazılar sonucunda ortaya çıkartılan buluntuları, Hititçe çivi yazılı belgeleri, makaleleri ve kitapları inceleyerek, Hitit toplumunda fal uygulamalarının, tarihsel ve kültürel boyutlarını ortaya koymaktadır.
Bulgular, Hitit toplumunda, Eski Hitit Dönemi’nden itibaren varlığı bilinen fal uygulamalarının ve fal tekniklerinin özellikle Hitit İmparatorluk Dönemi’nde çeşitlilik gösterdiğini ve Hitit toplumunda, fal uygulamalarına ve fal tekniklerine Hitit İmparatorluk Dönemi’nde çok daha fazla başvurulduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma, çok tanrılı bir dinsel inanış sistemine sahip olan Eskiçağ toplumlarında olduğu gibi, Hitit toplumunda da tanrıların öfkesini dindirmek, tanrıları hoşnut etmek, birtakım olumsuz durumları önlemek ve tanrıların kendileri ile ilgili almış oldukları kararlar hakkında, önceden bilgi sahibi olmak adına çeşitli fal uygulamalarına ve fal tekniklerine başvurduklarını ortaya koymaktadır. Çalışma, Boğazköy, Kuşaklı, Oymaağaç, Kayalıpınar, Maşat Höyük ve Ortaköy’de yürütülen arkeolojik kazı çalışmaları sonucunda ele geçen, dini, siyasi ve askeri içerikli devlet arşivlerine ait birtakım çivi yazılı belgeleri içermektedir.
Bulgular, Mezopotamya ve Hitit toplumlarının, fal uygulamalarının amacı konusunda, farklı görüşlere sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Arkeolojik buluntular ve yazılı belgeler, Mezopotamya toplumlarının, gelecek hakkında önceden bilgi sahibi olmak için fal uygulamalarına başvurduklarını, Hitit toplumunun ise, birtakım sorunlara çözüm bulabilmek için, fal uygulamalarını tercih ettiklerini ortaya koymaktadır. Araştırma, Hattuşa’da yürütülen arkeolojik kazı çalışmaları sonucunda ele geçen kehanet metinlerinin, bir kısmının, Mezopotamya etkili bir kehanet geleneğine, diğer kısmının ise Suriye-Anadolu etkili bir kehanet geleneğine ait olduğunu göstermektedir. Bulgular, Hitit toplumunda özellikle, saray entrikaları, siyasi entrikalar, salgın hastalıklar, iç ve dış isyanlar, aile içi kavgalar, ölümler, cinayetler, askeri faaliyetler ve savaş taktikleri gibi hem toplumu hem de bireyleri ilgilendiren konularda yoğun olarak fal uygulamalarına ve fal tekniklerine başvurulduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda araştırma, Hitit toplumunda, yaygın olarak kullanılan fal uygulamalarının, konu bakımından zengin bir içeriğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma, Hitit toplumunda çeşitli fal uygulamaları ve fal tekniklerinin kullanıldığını göstermektedir. Bulgular, MUŠ (su yılanı falı), KİN (talih falı), KUŠ (et falı), MUŠEN ḪURRİ (kızıl keklik falı) ve MUŠEN (kuşların uçuş falı), doğum falı, ay tutulması, falı güneş tutulması falı, yıldız falı, deprem falı, fizyonomi ve haşere falı, yatak ve rüya falı gibi fal tekniklerinin kullanıldığını göstermektedir.
Çalışma, Hitit toplumunda, en sık uygulanan fal tekniğinin, MUŠEN Falı olarak tanımlanan kuşların uçuş falı olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, söz konusu fal tekniğinin, Anadolu kökenli bir fal tekniği olduğunu ve kuşların çeşitli davranışlarının gözlemlenmesi suretiyle uygulandığını göstermektedir. Ayrıca, Anadolu’nun önemli Hitit yerleşimleri arasında yer alan, Boğazköy, Ortaköy, Kayalıpınar, Maşat höyük ve Kuşaklı’da yürütülen arkeolojik kazı çalışmaları sonucunda ele geçen çivi yazılı belgeler, kuş gözlemi ile ilgili bilgileri içermekte ve Hitit toplumunda, LÙMUŠEN.DÙ olarak tanımlanan kuş falcılarının, dinsel uygulamalarda ve çeşitli bayram ritüellerinde de etkin rol oynadıklarını ortaya koymaktadır. Bulgular, Hitit toplumunun, söz konusu fal tekniğini, özellikle, siyasi ve askeri konularda yoğun olarak kullandığını ortaya koymaktadır.
Çalışma, Hitit toplumunda uygulanan diğer bir fal tekniğinin ise, KIN Falı olarak bilinen Anadolu kökenli bir fal tekniği olduğunu ortaya koymaktadır. Anadolu’nun çeşitli Hitit yerleşimlerinde yürütülen arkeolojik kazı çalışmaları sonucunda ele geçen arkeolojik buluntular ve yazılı belgeler, söz konusu fal tekniğinin, MUNUS ŠU.GI olarak tanımlanan “yaşlı kadınlar” tarafından icra edildiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, söz konusu fal tekniğinin, kralın tahta çıkıp, çıkmayacağı, kralın sağlıklı ve uzun yaşaması, kefaretlerin sunumu ve çeşitli bayram kutlamalarının ihmal edilmemesi gibi konuları kapsadığını göstermektedir. Çalışma, Hitit toplumunda uygulanan diğer bir fal tekniğinin ise, MUŠ olarak bilinen yılan falı olduğunu ortaya koymaktadır.
Bulgular, söz konusu fal tekniğinin, bir havuz içindeki suyılanı ya da yılanbalığının, havuz içindeki hareketlerinin gözlemlenmesine dayandığını göstermektedir. Çalışma, Suriye kökenli olduğu anlaşılan MUŠEN HURRI olarak bilinen kızıl keklik falının, toy kuşu olarak bilinen bir kuş türü ile uygulandığını ortaya koymaktadır. Bulgular, söz konusu fal tekniğinde kâhinlerin, hurri kuşlarının iç organlarına bakarak çeşitli kehanetlerde bulunduklarını göstermektedir. Bulgular, söz konusu kuş türünün isminin, çeşitli büyü ritüellerinde ve Hurri kökenli bayram listelerinde geçmesi nedeniyle, söz konusu fal tekniğinin Hurri kökenli olduğu fikrini desteklemektedir. Ayrıca, KUŠ/SU olarak bilinen et falı tekniğinin, en zor fal teknikleri arasında olduğu vurgulanmaktadır. Bulgular, söz konusu fal tekniğinin, Hurriler vasıtasıyla, Hititlere geçtiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, söz konusu fal tekniğinin, bir koyunun iç organlarının incelenmesine dayanan bir fal tekniği olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, Anadolu’da ve Anadolu dışında, çeşitli Hitit yerleşimlerinde yürütülen arkeolojik kazı çalışmaları sonucunda, koyun karaciğerine ait modellerin ele geçmesi, bu fikri desteklemektedir. Çalışma, söz konusu fal tekniğinin, LÚHAL veya LÚAZU olarak bilinen kurban gözlem rahipleri tarafından uygulandığını göstermektedir. Hitit toplumunda, karaciğer falı ile ilgili çivi yazılı belgelerin, saray entrikaları, çeşitli hastalıklar, kefaretlerin sunumu ve kimin kral olacağı gibi çeşitli konuları kapsadığı vurgulanmaktadır. Bulgular, Hitit toplumunda uygulanan diğer fal teknikleri arasında ise; doğum falı, ay tutulması falı, güneş tutulması falı, yıldız falı, deprem falı, yatak falı, rüya falı, fizyonomi ve haşere falı gibi fal tekniklerini ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak bu çalışma, Hitit toplumunun, Mezopotamya toplumları ile kurmuş oldukları, siyasi, sosyal ve kültürel ilişkiler sonucunda, fal uygulamaları ve fal teknikleri konusunda ortaya çıkan kültürel etkileşimi değerlendirmekte ve birtakım fal tekniklerinin Anadolu kökenli, birtakım fal tekniklerinin ise Mezopotamya kökenli olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, Hitit toplumunun özellikle, siyasi, askeri, idari ve sosyal içerikli konularda yoğun olarak fal uygulamalarına başvurduklarını ortaya koymaktadır. Çalışma, Anadolu’nun çeşitli Hitit yerleşimlerinde yürütülen güncel arkeolojik kazı çalışmaları sonucunda ele geçen arkeolojik buluntulara ve yazılı kaynaklara dayanması bakımından önemli katkılar sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Arkeolojik ve Filolojik, Hitit, Falcılık, Anadolu, Mezopotamya.
ملخص منظم
أُجريت هذه الدراسة بهدف إجراء دراسة شاملة لأسباب وأساليب ممارسات العرافة، التي احتلت مكانة مهمة في الحياة الاجتماعية والثقافية والدينية للحثيين، إحدى الحضارات القديمة في الأناضول، في ضوء البيانات الأثرية واللغوية. الهدف الرئيسي من هذه الدراسة هو فهم كيف شكل التفاعل الثقافي بين المجتمع الحيثي وثقافات بلاد ما بين النهرين والثقافات المحيطة بها ممارسات وتقنيات العرافة نتيجة لعلاقاتهم السياسية والاقتصادية والثقافية، وفي هذا السياق، إخضاع ممارسات وتقنيات العرافة لتقييم علمي في ضوء الاكتشافات الأثرية والوثائق المكتوبة التي تم الحصول عليها من الحفريات الأثرية التي أُجريت في مختلف المستوطنات الحيثية في الأناضول.
تبحث هذه الدراسة على وجه التحديد تطور تقنيات وممارسات العرافة من العصر الحيثي القديم إلى العصر الحيثي الإمبراطوري، وتحلل تأثير تفاعلات المجتمع الحيثي مع ثقافات بلاد ما بين النهرين والثقافات المحيطة بها في ضوء البيانات الأثرية واللغوية. وفي هذا الإطار، تتمثل أسئلة البحث فيما يلي: ما هو مكان وأهمية ممارسات وتقنيات العرافة في نظام المعتقدات والتفكير لدى الحثيين، إحدى الحضارات القديمة في الأناضول؟ ما هي الأسباب التي دفعت المجتمع الحثي إلى اللجوء إلى ممارسات وتقنيات العرافة خلال الفترة الحثية القديمة والفترة الإمبراطورية الحثية؟ ما هي تقنيات وممارسات العرافة في المجتمع الحيثي خلال الفترة الحيثية القديمة والفترة الإمبراطورية الحيثية؟ ما هي أوجه التشابه والاختلاف بين تقنيات وممارسات العرافة في المجتمع الحيثي خلال الفترة الحيثية القديمة والفترة الإمبراطورية الحيثية؟ ما هي الآثار التي أحدثتها العلاقات السياسية والاجتماعية والثقافية للمجتمع الحيثي مع بلاد ما بين النهرين والثقافات المحيطة بها على ممارسات وتقنيات العرافة؟ في أي المواقف كان المجتمع الحيثي يلجأ بشكل متكرر إلى أي تقنيات وممارسات العرافة؟ ما هي تقنيات وممارسات العرافة التي كان ملوك الحيثيين يستخدمونها بشكل متكرر في الشؤون السياسية والإدارية والعسكرية؟ للإجابة على هذه الأسئلة، استخدمت هذه الدراسة مزيجًا من تحليل المحتوى النوعي والتحليل النصي لفحص القطع الأثرية المتبقية التي تم اكتشافها خلال الحفريات الأثرية في المستوطنات الحثية القديمة والحثية الإمبراطورية في الأناضول، بالإضافة إلى الوثائق والمقالات والكتب الحثية المكتوبة بالكتابة المسمارية، مما كشف عن الأبعاد التاريخية والثقافية لممارسات العرافة في المجتمع الحثي.
وتكشف النتائج أن ممارسات وتقنيات العرافة، المعروف أنها كانت موجودة في المجتمع الحيثي منذ العصر الحيثي القديم، أظهرت تنوعًا خاصًا خلال العصر الحيثي الإمبراطوري، وأن هذه الممارسات كانت تُستخدم بشكل أكثر تكرارًا خلال تلك الفترة. تُظهر الدراسة أنه، كما هو الحال في المجتمعات القديمة ذات المعتقدات الدينية الوثنية، لجأ المجتمع الحيثي أيضًا إلى ممارسات وتقنيات تنبؤ متنوعة لتهدئة غضب الآلهة، وإرضائها، ومنع بعض المواقف السلبية، والحصول على معرفة مسبقة بالقرارات التي اتخذتها الآلهة بشأنهم. تتضمن هذه الدراسة عددًا من الوثائق المسمارية من أرشيفات الدولة ذات المحتوى الديني والسياسي والعسكري، والتي تم اكتشافها نتيجة للحفريات الأثرية التي أجريت في بوغازكوي وكوشاكلي وأويمآغاج وكاياليبينار وماشات هويوك وأورتاكوي. تكشف النتائج أن مجتمعات بلاد ما بين النهرين والحثيين كانت لديها وجهات نظر مختلفة حول الغرض من ممارسات العرافة. تكشف الاكتشافات الأثرية والوثائق المكتوبة أن مجتمعات بلاد ما بين النهرين كانت تلجأ إلى ممارسات العرافة للتنبؤ بالمستقبل، بينما كان المجتمع الحيثي يفضل ممارسات العرافة لإيجاد حلول لمشاكل معينة. تشير الأبحاث إلى أن بعض نصوص العرافة التي تم اكتشافها خلال الحفريات الأثرية في حاتوسا تنتمي إلى تقليد عرافة متأثر ببلاد ما بين النهرين، بينما تنتمي نصوص أخرى إلى تقليد متأثر بسوريا والأناضول.
تكشف النتائج أنه في المجتمع الحيثي، كانت ممارسات وتقنيات العرافة تُستخدم على نطاق واسع، لا سيما في الأمور المتعلقة بالمجتمع والأفراد على حد سواء، مثل المؤامرات القصرية، والمؤامرات السياسية، والأوبئة، والتمردات الداخلية والخارجية، والنزاعات العائلية، والوفيات، وجرائم القتل، والأنشطة العسكرية، وتكتيكات الحرب. وفي هذا السياق، يكشف هذا البحث أن ممارسات العرافة المستخدمة على نطاق واسع في المجتمع الحيثي كانت غنية بالمحتوى من حيث الموضوع. تشير الدراسة إلى استخدام ممارسات وتقنيات تنجيم متنوعة في المجتمع الحيثي. وتشير النتائج إلى استخدام تقنيات تنجيم مثل MUŠ (التنجيم بالثعبان المائي)، وKİN (التنجيم بالقدر)، وKUŠ (التنجيم باللحم)، وMUŠEN ḪURRİ (التنجيم بالحجل الأحمر)، وMUŠEN (التنجيم بطيران الطيور)؛ والتنبؤ بالولادة؛ والتنبؤ بالكسوف القمري؛ والتنبؤ بالكسوف الشمسي؛ وعلم التنجيم؛ والتنبؤ بالزلازل؛ وعلم الفراسة؛ والتنبؤ بالحشرات؛ والتنبؤ بالسرير؛ والتنبؤ بالأحلام. تكشف هذه الدراسة أن تقنية التنبؤ الأكثر استخدامًا في المجتمع الحيثي كانت التنبؤ بطيران الطيور، والمعروفة باسم التنبؤ MUŠEN. تشير النتائج إلى أن تقنية التنبؤ هذه تنشأ من الأناضول وكانت تمارس من خلال مراقبة السلوكيات المختلفة للطيور.
علاوة على ذلك، تحتوي الوثائق المسمارية التي تم اكتشافها خلال الحفريات الأثرية في مستوطنات حثية مهمة في الأناضول، مثل بوغازكوي وأورتاكوي وكاياليبينار وماشات هويوك وكوشاكلي، على معلومات تتعلق بمراقبة الطيور وتكشف أن ممارسي العرافة بالطيور يُعرفون باسم LÙMUŠEN. لعب DÙ دورًا نشطًا في الممارسات الدينية وطقوس المهرجانات المختلفة داخل المجتمع الحثي. تكشف النتائج أن المجتمع الحيثي استخدم تقنية العرافة هذه على نطاق واسع، لا سيما في الشؤون السياسية والعسكرية. وتكشف الدراسة أن تقنية عرافة أخرى كانت تمارس في المجتمع الحيثي هي تقنية أناتولية المنشأ تُعرف باسم عرافة كين. تكشف الاكتشافات الأثرية والوثائق المكتوبة التي تم الحصول عليها من الحفريات الأثرية في مستوطنات حثية مختلفة في الأناضول أن تقنية العرافة هذه كانت تمارسها ”نساء مسنات“ يُعرفن باسم MUNUS ŠU.GI. تشير النتائج إلى أن تقنية العرافة هذه غطت قضايا مثل ما إذا كان الملك سيصعد العرش، وصحة الملك وطول عمره، وتقديم التكفيرات، وعدم إهمال احتفالات المهرجانات المختلفة.
تكشف الدراسة أن تقنية تنبؤ أخرى كانت تمارس في المجتمع الحيثي هي التنبؤ بالثعبان المعروف باسم MUŠ. تشير النتائج إلى أن تقنية التنبؤ هذه تستند إلى مراقبة حركات ثعبان مائي أو ثعبان البحر في بركة. تكشف الدراسة أن التنبؤ بالحجل الأحمر، المعروف أيضًا باسم MUŠEN HURRI، والذي يبدو أنه من أصل سوري، كان يُمارس باستخدام نوع من الطيور يُعرف باسم الحبارى. تشير النتائج إلى أن العرافين في هذه التقنية كانوا يقدمون تنبؤات مختلفة من خلال فحص الأعضاء الداخلية للطيور الحورية. تدعم النتائج فكرة أن هذه التقنية نشأت لدى الحوريين، حيث يظهر اسم نوع الطيور المعني في طقوس سحرية متنوعة وقوائم احتفالات المهرجانات ذات الأصل الحوري. علاوة على ذلك، تم التأكيد على أن تقنية العرافة باللحم المعروفة باسم KUŠ/SU كانت من بين أصعب تقنيات العرافة. تكشف النتائج أن تقنية العرافة هذه انتقلت إلى الحثيين عبر الحوريين.
تكشف الدراسة أن تقنية العرافة المعنية كانت تستند إلى فحص الأعضاء الداخلية للأغنام. علاوة على ذلك، فإن اكتشاف نماذج لكبد الأغنام في مستوطنات حثية مختلفة داخل وخارج الأناضول نتيجة للحفريات الأثرية يدعم هذه الفكرة. تُظهر الدراسة أن تقنية العرافة هذه كان يمارسها كهنة مراقبة القرابين المعروفون باسم LÚHAL أو LÚAZU. في المجتمع الحيثي، تؤكد الوثائق المسمارية المتعلقة بالعرافة بالكبد أن هذه الممارسة شملت مواضيع مختلفة مثل المؤامرات القصرية، والأمراض المختلفة، وتقديم القرابين الكفارية، ومن سيصبح ملكًا. تكشف النتائج أنه من بين تقنيات العرافة الأخرى التي كانت تمارس في المجتمع الحيثي، كانت هناك عرافة الولادة، وعرافة خسوف القمر، وعرافة كسوف الشمس، وعلم التنجيم، وعرافة الزلازل، وعرافة الفراش، وعرافة الأحلام، وعلم الفراسة، وعرافة الحشرات. في الختام، تقيّم هذه الدراسة التفاعل الثقافي بين المجتمعات الحيثية والميسوبوتامية فيما يتعلق بممارسات وتقنيات العرافة، الناتجة عن علاقاتها السياسية والاجتماعية والثقافية. وتُظهر أن بعض تقنيات العرافة نشأت في الأناضول، بينما نشأت أخرى في بلاد ما بين النهرين. وختامًا، تُقيّم هذه الدراسة التفاعل الثقافي بين المجتمعات الحثية والمجتمعات في بلاد ما بين النهرين فيما يتعلق بممارسات وتقنيات العرافة، الناتجة عن علاقاتها السياسية والاجتماعية والثقافية. وتُظهر أنه في حين نشأت بعض تقنيات العرافة في الأناضول، نشأت أخرى في بلاد ما بين النهرين. تكشف هذه النتائج أن المجتمع الحيثي استخدم ممارسات العرافة على نطاق واسع، لا سيما في الشؤون السياسية والعسكرية والإدارية والاجتماعية. تقدم هذه الدراسة مساهمة مهمة في الأدبيات من خلال استنادها إلى الاكتشافات الأثرية والمصادر المكتوبة المستمدة من الحفريات الأثرية الجارية في مختلف المستوطنات الحيثية في الأناضول.
الكلمات المفتاحية: علم الآثار وعلم اللغة، الحيثيون، العرافة، الأناضول، بلاد ما بين النهرين
Résumé Structuré:
Cette étude a été menée dans le but d'examiner de manière approfondie les raisons et les méthodes des pratiques divinatoires, qui occupaient une place significative dans la vie sociale, culturelle et religieuse des Hittites, l'une des civilisations antiques d'Anatolie, à la lumière de données archéologiques et philologiques. L'objectif principal de cette étude est de comprendre comment l'interaction culturelle entre la société hittite et les cultures mésopotamiennes et environnantes a façonné les pratiques et techniques divinatoires à la suite de leurs relations politiques, économiques et culturelles, et, dans ce contexte, de soumettre ces pratiques et techniques à une évaluation scientifique à la lumière des découvertes archéologiques et des documents écrits obtenus lors de fouilles archéologiques menées dans diverses colonies hittites en Anatolie.
Cette recherche examine spécifiquement le développement des techniques et pratiques divinatoires de la période hittite ancienne à la période impériale hittite, en analysant l'impact des interactions de la société hittite avec les cultures mésopotamiennes et environnantes à la lumière des données archéologiques et philologiques. Dans ce cadre, les questions de recherche sont les suivantes : Quelle est la place et l'importance des pratiques et techniques divinatoires dans le système de croyances et de pensée des Hittites, l'une des civilisations anciennes d'Anatolie ? Quelles étaient les raisons pour lesquelles la société hittite recourait à des pratiques et techniques divinatoires pendant la période hittite ancienne et la période impériale hittite ? Quelles étaient les techniques et pratiques divinatoires de la société hittite pendant les périodes hittite ancienne et impériale ? Quelles étaient les similitudes et les différences entre les techniques et pratiques divinatoires de la société hittite pendant les périodes hittite ancienne et impériale ? Quels ont été les effets des relations politiques, sociales et culturelles de la société hittite avec la Mésopotamie et les cultures environnantes sur les pratiques et techniques divinatoires ? Dans quelles situations la société hittite a-t-elle le plus souvent eu recours à quelles techniques et pratiques divinatoires ? Quelles techniques et pratiques divinatoires les rois hittites ont-ils le plus souvent utilisées dans les domaines politique, administratif et militaire ? Pour répondre à ces questions, cette étude a combiné une analyse qualitative du contenu et une analyse textuelle afin d'examiner les artefacts restants mis au jour lors de fouilles archéologiques dans des sites de l'Ancien Hittite et de l'Empire hittite en Anatolie, ainsi que des documents cunéiformes, des articles et des ouvrages hittites, révélant ainsi les dimensions historiques et culturelles des pratiques divinatoires dans la société hittite.
Les résultats montrent que les pratiques et techniques divinatoires, dont on sait qu'elles existaient dans la société hittite depuis la période hittite ancienne, ont fait preuve d'une diversité particulière pendant la période impériale hittite et que ces pratiques étaient utilisées beaucoup plus fréquemment à cette époque. La recherche montre que, comme dans les sociétés anciennes aux croyances religieuses polythéistes, la société hittite recourait également à diverses pratiques et techniques divinatoires pour apaiser la colère des dieux, leur plaire, prévenir certaines situations négatives et obtenir une connaissance préalable des décisions que les dieux avaient prises à leur sujet. Cette étude s'appuie sur un ensemble de documents cunéiformes provenant des archives d'État, au contenu religieux, politique et militaire, mis au jour lors de fouilles archéologiques menées à Boğazköy, Kuşaklı, Oymaağaç, Kayalıpınar, Maşat Höyük et Ortaköy. Les résultats révèlent que les sociétés mésopotamiennes et hittites avaient des points de vue différents sur l'objectif des pratiques divinatoires. Les découvertes archéologiques et les documents écrits révèlent que les sociétés mésopotamiennes recouraient aux pratiques divinatoires pour acquérir une connaissance préalable de l’avenir, tandis que la société hittite préférait ces pratiques pour trouver des solutions à certains problèmes. Les recherches indiquent que certains des textes divinatoires mis au jour lors des fouilles archéologiques à Hattusa appartiennent à une tradition divinatoire d’influence mésopotamienne, tandis que d’autres relèvent d’une tradition d’influence syro-anatolienne.
Les résultats révèlent que dans la société hittite, les pratiques et techniques divinatoires étaient largement utilisées, en particulier dans des domaines concernant à la fois la société et les individus, tels que les intrigues de palais, les intrigues politiques, les épidémies, les rébellions internes et externes, les conflits familiaux, les décès, les meurtres, les activités militaires et les tactiques de guerre. Dans ce contexte, cette recherche montre que les pratiques divinatoires largement utilisées dans la société hittite présentaient un contenu riche en termes de sujets abordés. La recherche indique que diverses pratiques et techniques divinatoires étaient utilisées dans la société hittite. Les résultats indiquent l'utilisation de techniques divinatoires telles que MUŠ (divination par le serpent d'eau), KİN (divination de la fortune), KUŠ (divination par la chair), MUŠEN ḪURRİ (divination par la perdrix rouge) et MUŠEN (divination par le vol des oiseaux) ; la divination de la naissance ; la divination par les éclipses lunaires ; la divination par les éclipses solaires ; l’astrologie ; la divination par les tremblements de terre ; la physionomie ; la divination par les insectes ; la divination par le lit ; et la divination par les rêves. Cette étude révèle que la technique de divination la plus fréquemment pratiquée dans la société hittite était la divination par le vol des oiseaux, connue sous le nom de divination MUŠEN. Les résultats indiquent que cette technique de divination est originaire d’Anatolie et qu’elle était pratiquée en observant divers comportements des oiseaux.
De plus, des documents cunéiformes mis au jour lors de fouilles archéologiques menées dans d’importants sites hittites d’Anatolie, tels que Boğazköy, Ortaköy, Kayalıpınar, Maşat Höyük et Kuşaklı, contiennent des informations relatives à l’observation des oiseaux et révèlent que les praticiens de la divination par les oiseaux sont identifiés comme LÙMUŠEN. DÙ jouait un rôle actif dans les pratiques religieuses et divers rituels festifs au sein de la société hittite. Les découvertes révèlent que la société hittite recourait largement à cette technique de divination, en particulier dans les domaines politique et militaire. L'étude montre qu'une autre technique de divination pratiquée dans la société hittite était une technique d'origine anatolienne connue sous le nom de divination KIN. Les découvertes archéologiques et les documents écrits obtenus lors de fouilles archéologiques menées dans diverses colonies hittites d'Anatolie révèlent que cette technique de divination était pratiquée par des « femmes âgées » identifiées comme MUNUS ŠU.GI. Les découvertes indiquent que cette technique de divination couvrait des questions telles que l'accession au trône du roi, la santé et la longévité du roi, l'offrande de pénitences et le respect des diverses célébrations festives.
L'étude révèle qu'une autre technique de divination pratiquée dans la société hittite était la divination par le serpent, connue sous le nom de MUŠ. Les découvertes indiquent que cette technique de divination repose sur l'observation des mouvements d'un serpent d'eau ou d'une anguille dans un bassin. L'étude révèle que la divination par la perdrix rouge, également connue sous le nom de MUŠEN HURRI, qui semble être d'origine syrienne, était pratiquée à l'aide d'une espèce d'oiseau appelée outarde. Les résultats indiquent que dans cette technique de divination, les oracles faisaient diverses prédictions en examinant les organes internes d’oiseaux hourrites. Les résultats corroborent l’idée que cette technique de divination trouve son origine chez les Hourrites, car le nom de l’espèce d’oiseau en question apparaît dans divers rituels magiques et listes de célébrations festives d’origine hourrite. En outre, il est souligné que la technique de divination par la chair, connue sous le nom de KUŠ/SU, figurait parmi les techniques de divination les plus difficiles. Les résultats révèlent que cette technique de divination a été transmise aux Hittites par l’intermédiaire des Hourrites.
L’étude révèle que la technique de divination en question reposait sur l’examen des organes internes d’un mouton. De plus, la découverte de modèles de foies de mouton dans divers sites hittites, tant en Anatolie qu’à l’extérieur de celle-ci, à la suite de fouilles archéologiques, corrobore cette idée. L'étude montre que cette technique de divination était pratiquée par des prêtres chargés de l'observation des sacrifices, connus sous le nom de LÚHAL ou LÚAZU. Dans la société hittite, les documents cunéiformes relatifs à la divination par le foie soulignent que cette pratique couvrait divers sujets tels que les intrigues de palais, diverses maladies, l'offrande d'expiation et la question de savoir qui deviendrait roi. Les résultats révèlent que, parmi les autres techniques de divination pratiquées dans la société hittite, figuraient la divination de la naissance, la divination par les éclipses lunaires, la divination par les éclipses solaires, l’astrologie, la divination par les tremblements de terre, la divination par le lit, la divination par les rêves, la physionomie et la divination par les insectes. En conclusion, cette étude évalue l’interaction culturelle entre les sociétés hittite et mésopotamienne en matière de pratiques et de techniques de divination, résultant de leurs relations politiques, sociales et culturelles. Elle démontre que certaines techniques de divination sont originaires d'Anatolie, tandis que d'autres proviennent de Mésopotamie. En conclusion, cette étude évalue l'interaction culturelle entre les sociétés hittite et mésopotamienne en matière de pratiques et de techniques de divination, résultant de leurs relations politiques, sociales et culturelles. Elle démontre que si certaines techniques de divination sont originaires d'Anatolie, d'autres proviennent de Mésopotamie. Ces résultats révèlent que la société hittite recourait largement aux pratiques divinatoires, en particulier dans les domaines politique, militaire, administratif et social. Cette étude apporte une contribution significative à la littérature en s’appuyant sur des découvertes archéologiques et des sources écrites issues des fouilles archéologiques actuelles menées dans divers sites hittites d’Anatolie.
Mots-clés : Archéologie et philologie, Hittites, Divination, Anatolie, Mésopotamie.
Resumen Estructurado:
Este estudio se llevó a cabo con el fin de examinar de forma exhaustiva las razones y los métodos de las prácticas adivinatorias. Estas prácticas ocupaban un lugar importante en la vida social, cultural y religiosa de los hititas —una de las antiguas civilizaciones de Anatolia— a la luz de los datos arqueológicos y filológicos. El objetivo principal de este estudio es comprender cómo la interacción cultural entre la sociedad hitita y las culturas mesopotámicas y vecinas configuró las prácticas y técnicas de adivinación como resultado de sus relaciones políticas, económicas y culturales y, en este contexto, someter dichas prácticas y técnicas a una evaluación científica a la luz de los hallazgos arqueológicos y los documentos escritos obtenidos en las excavaciones arqueológicas llevadas a cabo en diversos asentamientos hititas de Anatolia.
Esta investigación examina específicamente el desarrollo de las técnicas y prácticas de adivinación desde el periodo hitita antiguo hasta el periodo imperial hitita, analizando el impacto de las interacciones de la sociedad hitita con las culturas mesopotámicas y circundantes a la luz de datos arqueológicos y filológicos. Dentro de este marco, las preguntas de investigación son las siguientes: ¿Cuál es el lugar y la importancia de las prácticas y técnicas de adivinación en el sistema de creencias y pensamiento de los hititas, una de las antiguas civilizaciones de Anatolia? ¿Cuáles fueron las razones por las que la sociedad hitita recurrió a las prácticas y técnicas de adivinación durante el Período Hitita Antiguo y el Período Imperial Hitita? ¿Cuáles fueron las técnicas y prácticas de adivinación de la sociedad hitita durante los periodos hitita antiguo e imperial? ¿Cuáles fueron las similitudes y diferencias entre las técnicas y prácticas de adivinación en la sociedad hitita durante los periodos hitita antiguo e imperial? ¿Qué efectos tuvieron las relaciones políticas, sociales y culturales de la sociedad hitita con Mesopotamia y las culturas circundantes sobre las prácticas y técnicas de adivinación? ¿En qué situaciones recurría con mayor frecuencia la sociedad hitita a qué técnicas y prácticas de adivinación? ¿Qué técnicas y prácticas de adivinación utilizaban con mayor frecuencia los reyes hititas en asuntos políticos, administrativos y militares? Para responder a estas preguntas, este estudio utilizó una combinación de análisis de contenido cualitativo y análisis textual para examinar los artefactos conservados desenterrados durante las excavaciones arqueológicas en los asentamientos del Antiguo Hito y del Imperio Hito en Anatolia, así como documentos cuneiformes, artículos y libros hititas, revelando así las dimensiones históricas y culturales de las prácticas de adivinación en la sociedad hitita.
Los resultados revelan que las prácticas y técnicas de adivinación, cuya existencia en la sociedad hitita se remonta al periodo hitita antiguo, mostraron una diversidad particular durante el periodo imperial hitita y que estas prácticas se utilizaron con mucha más frecuencia durante esa época. La investigación muestra que, al igual que en las sociedades antiguas con creencias religiosas politeístas, la sociedad hitita también recurría a diversas prácticas y técnicas de adivinación para apaciguar la ira de los dioses, complacerlos, prevenir ciertas situaciones negativas y conocer de antemano las decisiones que los dioses habían tomado a su respecto. Este estudio incluye una serie de documentos cuneiformes procedentes de archivos estatales con contenido religioso, político y militar, desenterrados como resultado de excavaciones arqueológicas realizadas en Boğazköy, Kuşaklı, Oymaağaç, Kayalıpınar, Maşat Höyük y Ortaköy. Los hallazgos revelan que las sociedades mesopotámicas e hititas tenían puntos de vista diferentes sobre el propósito de las prácticas adivinatorias. Los hallazgos arqueológicos y los documentos escritos revelan que las sociedades mesopotámicas recurrían a las prácticas adivinatorias para obtener un conocimiento previo del futuro, mientras que la sociedad hitita prefería las prácticas adivinatorias para encontrar soluciones a determinados problemas. La investigación indica que algunos de los textos adivinatorios desenterrados durante las excavaciones arqueológicas en Hattusa pertenecen a una tradición adivinatoria de influencia mesopotámica, mientras que otros pertenecen a una tradición de influencia sirio-anatolia.
Los hallazgos revelan que en la sociedad hitita se utilizaban ampliamente las prácticas y técnicas de adivinación, especialmente en asuntos que afectaban tanto a la sociedad como a los individuos, tales como intrigas palaciegas, intrigas políticas, epidemias, rebeliones internas y externas, disputas familiares, muertes, asesinatos, actividades militares y tácticas de guerra. En este contexto, la presente investigación revela que las prácticas de adivinación ampliamente utilizadas en la sociedad hitita tenían un rico contenido en cuanto a la temática. La investigación indica que en la sociedad hitita se utilizaban diversas prácticas y técnicas adivinatorias. Los hallazgos apuntan al uso de técnicas adivinatorias como MUŠ (adivinación con serpientes de agua), KİN (adivinación de la fortuna), KUŠ (adivinación con carne), MUŠEN ḪURRİ (adivinación con perdices rojas) y MUŠEN (adivinación con el vuelo de las aves); la adivinación del nacimiento; la adivinación de los eclipses lunares; la adivinación de los eclipses solares; la astrología; la adivinación de los terremotos; la fisonomía; la adivinación de los insectos; la adivinación de la cama; y la adivinación de los sueños. Este estudio revela que la técnica de adivinación más practicada en la sociedad hitita era la adivinación del vuelo de las aves, conocida como adivinación MUŠEN. Los hallazgos indican que esta técnica de adivinación tiene su origen en Anatolia y se practicaba observando diversos comportamientos de las aves.
Además, los documentos cuneiformes desenterrados durante excavaciones arqueológicas en importantes asentamientos hititas de Anatolia, como Boğazköy, Ortaköy, Kayalıpınar, Maşat Höyük y Kuşaklı, contienen información relacionada con la observación de aves y revelan que los practicantes de la adivinación con aves se identifican como LÙMUŠEN. DÙ desempeñaba un papel activo en las prácticas religiosas y en diversos rituales festivos dentro de la sociedad hitita. Los hallazgos revelan que la sociedad hitita utilizaba ampliamente esta técnica de adivinación, especialmente en asuntos políticos y militares. El estudio revela que otra técnica de adivinación practicada en la sociedad hitita era una técnica de origen anatolio conocida como adivinación KIN. Los hallazgos arqueológicos y los documentos escritos obtenidos de excavaciones arqueológicas en diversos asentamientos hititas de Anatolia revelan que esta técnica adivinatoria era practicada por «mujeres mayores» identificadas como MUNUS ŠU.GI. Los hallazgos indican que esta técnica adivinatoria abarcaba cuestiones tales como si el rey ascendería al trono, la salud y la longevidad del rey, la ofrenda de penitencias y la importancia de no descuidar diversas celebraciones festivas.
El estudio revela que otra técnica de adivinación practicada en la sociedad hitita era la adivinación con serpientes, conocida como MUŠ. Los hallazgos indican que esta técnica de adivinación se basa en la observación de los movimientos de una serpiente de agua o una anguila en un estanque. El estudio revela que la adivinación con la perdiz roja, también conocida como MUŠEN HURRI, que parece ser de origen sirio, se practicaba utilizando una especie de ave conocida como la avutarda. Los hallazgos indican que, en esta técnica adivinatoria, los oráculos realizaban diversas predicciones examinando los órganos internos de aves hurritas. Los hallazgos respaldan la idea de que esta técnica adivinatoria se originó entre los hurritas, ya que el nombre de la especie de ave en cuestión aparece en diversos rituales mágicos y listas de celebraciones festivas de origen hurrita. Además, se destaca que la técnica de adivinación de la carne conocida como KUŠ/SU se encontraba entre las técnicas adivinatorias más difíciles. Los hallazgos revelan que esta técnica adivinatoria fue transmitida a los hititas a través de los hurritas.
El estudio revela que la técnica adivinatoria en cuestión se basaba en el examen de los órganos internos de una oveja. Además, el descubrimiento de modelos de hígado de oveja en diversos asentamientos hititas, tanto dentro como fuera de Anatolia, como resultado de excavaciones arqueológicas, respalda esta idea. El estudio muestra que esta técnica adivinatoria era practicada por sacerdotes observadores de sacrificios conocidos como LÚHAL o LÚAZU. En la sociedad hitita, los documentos cuneiformes relacionados con la adivinación del hígado destacan que esta práctica abarcaba diversos temas, como las intrigas palaciegas, diversas enfermedades, la ofrenda de expiación y quién se convertiría en rey. Los hallazgos revelan que, entre otras técnicas de adivinación practicadas en la sociedad hitita, se encontraban la adivinación del nacimiento, la adivinación de los eclipses lunares, la adivinación de los eclipses solares, la astrología, la adivinación de los terremotos, la adivinación en la cama, la adivinación de los sueños, la fisonomía y la adivinación de los insectos. En conclusión, este estudio evalúa la interacción cultural entre las sociedades hitita y mesopotámica en lo que respecta a las prácticas y técnicas de adivinación, resultado de sus relaciones políticas, sociales y culturales. Demuestra que algunas técnicas de adivinación se originaron en Anatolia, mientras que otras se originaron en Mesopotamia. En conclusión, este estudio evalúa la interacción cultural entre las sociedades hitita y mesopotámica en lo que respecta a las prácticas y técnicas de adivinación, como resultado de sus relaciones políticas, sociales y culturales. Demuestra que, mientras que algunas técnicas de adivinación se originaron en Anatolia, otras se originaron en Mesopotamia. Estos hallazgos revelan que la sociedad hitita utilizaba ampliamente las prácticas de adivinación, especialmente en asuntos políticos, militares, administrativos y sociales. Este estudio supone una importante contribución a la literatura al basarse en hallazgos arqueológicos y fuentes escritas obtenidas de las excavaciones arqueológicas actuales llevadas a cabo en diversos asentamientos hititas de Anatolia.
Palabras clave: Arqueología y Filología, Hitita, Adivinación, Anatolia, Mesopotamia.
结构化摘要:
本研究旨在结合考古学和语言学资料,全面考察占卜实践的缘由与方法。占卜在安纳托利亚古代文明之一——赫梯人的社会、文化和宗教生活中占据着重要地位。本研究的主要目标在于理解赫梯社会与美索不达米亚及周边文化之间的文化互动,如何通过政治、经济和文化关系塑造了占卜实践与技术;在此背景下,基于在安纳托利亚各赫梯聚落进行的考古发掘所获得的考古发现和文献资料,对占卜实践与技术进行科学评估。
本研究具体考察了从古赫梯时期到赫梯帝国时期占卜技术与实践的发展历程,并结合考古学和语言学数据,分析了赫梯社会与美索不达米亚及周边文化互动所产生的影响。在此框架下,研究问题如下:作为安纳托利亚古代文明之一的赫梯人,其信仰与思维体系中占卜实践与技术占据何种地位,具有何种重要性?赫梯社会在古赫梯时期及赫梯帝国时期为何会采用占卜实践与技术?古赫梯时期与赫梯帝国时期,赫梯社会的占卜技术与实践有哪些?古赫梯时期与赫梯帝国时期,赫梯社会的占卜技术与实践存在哪些异同?赫梯社会与美索不达米亚及周边文化在政治、社会和文化层面的关系,对占卜实践与技术产生了哪些影响?赫梯社会在何种情境下最常采用哪些占卜技术与实践?赫梯国王在政治、行政和军事事务中,最常使用哪些占卜技术与实践?为解答这些问题,本研究结合定性内容分析与文本分析方法,考察了在安纳托利亚地区旧赫梯时期及赫梯帝国时期定居点考古发掘中出土的遗存,以及赫梯楔形文字文献、文章和书籍,从而揭示了赫梯社会占卜实践的历史与文化维度。
研究结果表明,自古赫梯时期起便已存在的占卜实践与技术,在赫梯帝国时期展现出特别的多样性,且在此期间被使用得更为频繁。研究表明,与拥有多神教信仰的古代社会一样,赫梯社会也借助各种占卜实践与技术来平息神灵的愤怒、取悦神灵、防止某些不利情况的发生,并预先了解神灵针对他们的决定。本研究涵盖了来自国家档案馆的若干楔形文字文献,这些文献包含宗教、政治和军事内容,系在博阿兹科伊、库沙克利、奥伊马阿加奇、卡亚利皮纳尔、马沙特霍尤克和奥尔塔科伊进行的考古发掘中出土。研究结果表明,美索不达米亚社会与赫梯社会对占卜实践目的的看法存在差异。考古发现和文献记载表明,美索不达米亚社会借助占卜以预知未来,而赫梯社会则更倾向于通过占卜寻求特定问题的解决方案。研究指出,哈图萨考古发掘中出土的部分占卜文本属于受美索不达米亚影响的占卜传统,而另一些则属于受叙利亚-安纳托利亚影响的传统。
研究发现表明,在赫梯社会中,占卜实践与技术被广泛应用,尤其涉及社会与个人事务,例如宫廷阴谋、政治阴谋、瘟疫、内乱与外乱、家庭纠纷、死亡、谋杀、军事活动及战争策略。在此背景下,本研究揭示了赫梯社会中广泛使用的占卜实践在主题内容上极为丰富。研究表明,赫梯社会采用了多种占卜实践与技术。研究结果显示,当时使用的占卜技术包括:MUŠ(水蛇占卜)、KİN(命运占卜)、KUŠ(肉占卜)、MUŠEN ḪURRİ(红鹧鸪占卜)和MUŠEN(鸟类飞行占卜); 出生占卜;月食占卜;日食占卜;占星术;地震占卜;面相学;昆虫占卜;床铺占卜;以及梦境占卜。本研究揭示,赫梯社会中最常实践的占卜技术是鸟类飞行占卜,即所谓的MUŠEN占卜。研究结果表明,这种占卜技术起源于安纳托利亚,其实践方式是通过观察鸟类的各种行为。
此外,在安纳托利亚重要赫梯聚居地(如博阿兹科伊、奥尔塔科伊、卡亚利皮纳尔、马沙特霍尤克和库沙克利)的考古发掘中出土的楔形文字文献,包含与观鸟相关的信息,并揭示了鸟占术实践者被称为LÙMUŠEN。DÙ在赫梯社会的宗教实践和各种节日仪式中发挥了积极作用。研究发现表明,赫梯社会广泛运用这种占卜技术,尤其在政治和军事事务中。研究还揭示,赫梯社会实践的另一种占卜技术是源自安纳托利亚的“KIN占卜”。来自安纳托利亚各赫梯定居点考古发掘的文物与文献表明,这种占卜技术由被称为“MUNUS ŠU.GI”的“年长女性”施行。研究结果显示,该占卜技术涉及诸如国王能否登基、国王的健康与长寿、赎罪祭的献祭,以及各类节庆仪式的举行与否等议题。
研究还揭示,赫梯社会中还存在另一种名为MUŠ的蛇占卜术。发现表明,这种占卜术基于观察水池中水蛇或鳗鱼的动作。研究还揭示,红鹧鸪占卜(亦称MUŠEN HURRI)似乎源自叙利亚,其施行时使用一种名为大鸨的鸟类。研究结果表明,在此占卜技法中,占卜者通过检查赫梯鸟类的内脏来作出各种预言。该发现支持了这种占卜技法源于赫梯人的观点,因为相关鸟类的名称出现在各种魔法仪式及赫梯起源的节日庆典清单中。此外,研究特别指出,名为KUŠ/SU的肉占卜技法是难度最大的占卜技法之一。研究结果表明,这种占卜技术是通过赫梯人从赫梯人那里传承下来的。
该研究揭示,这种占卜技术基于对羊内脏的观察。此外,考古发掘在安纳托利亚内外多个赫梯定居点发现的羊肝模型,也印证了这一观点。研究表明,这种占卜术由被称为LÚHAL或LÚAZU的祭祀观察祭司施行。在赫梯社会中,与肝脏占卜相关的楔形文字文献强调,这种实践涉及宫廷阴谋、各类疾病、赎罪祭以及王位继承人等诸多议题。研究发现,赫梯社会实践的其他占卜技术还包括出生占卜、月食占卜、日食占卜、占星术、地震占卜、床铺占卜、梦境占卜、面相学以及昆虫占卜。综上所述,本研究评估了赫梯与美索不达米亚社会在占卜实践与技术方面的文化互动,这些互动源于两者的政治、社会及文化关系。研究表明,部分占卜技术起源于安纳托利亚,而另一些则起源于美索不达米亚。综上所述,本研究评估了赫梯与美索不达米亚社会在占卜实践与技术方面的文化互动,这种互动源于双方的政治、社会及文化关系。研究表明,虽然部分占卜技术起源于安纳托利亚,但另一些则起源于美索不达米亚。这些发现表明,赫梯社会广泛运用占卜实践,尤其在政治、军事、行政及社会事务中。本研究基于安纳托利亚各地赫梯聚落近期考古发掘所获得的考古发现和文献资料,为相关文献做出了重要贡献。
关键词: 考古学与语言学、赫梯、占卜、安纳托利亚、美索不达米亚
Структурированное резюме:
Данное исследование было проведено с целью всестороннего изучения причин и методов гадания, занимавшего важное место в социальной, культурной и религиозной жизни хеттов — одной из древних цивилизаций Анатолии — на основе археологических и филологических данных. Основная цель данного исследования заключается в том, чтобы понять, как культурное взаимодействие между хеттским обществом и месопотамскими и соседними культурами сформировало практики и техники гадания в результате их политических, экономических и культурных отношений, и в этом контексте подвергнуть практики и техники гадания научной оценке в свете археологических находок и письменных документов, полученных в ходе археологических раскопок, проведенных в различных хеттских поселениях в Анатолии.
В данном исследовании конкретно рассматривается развитие техник и практик гадания от периода Древних хеттов до периода Хеттской империи, при этом анализируется влияние взаимодействия хеттского общества с месопотамскими и соседними культурами в свете археологических и филологических данных. В этих рамках поставлены следующие исследовательские вопросы: Каково место и значение практик и техник гадания в системе верований и мышления хеттов, одной из древних цивилизаций Анатолии? Каковы были причины, по которым хеттское общество прибегало к практикам и техникам гадания в период Древних Хеттов и период Хеттской империи? Каковы были техники и практики гадания в хеттском обществе в период Древних Хеттов и период Хеттской империи? В чем заключались сходства и различия между техниками и практиками гадания в хеттском обществе в период Древних Хеттов и период Хеттской империи? Какое влияние оказали политические, социальные и культурные связи хеттского общества с Месопотамией и окружающими культурами на практики и методы гадания? В каких ситуациях хеттское общество чаще всего прибегало к тем или иным методам и практикам гадания? Какие методы и практики гадания хеттские цари чаще всего использовали в политических, административных и военных вопросах? Чтобы ответить на эти вопросы, в данном исследовании использовалось сочетание качественного контент-анализа и текстового анализа для изучения сохранившихся артефактов, обнаруженных в ходе археологических раскопок в поселениях периода Древнего Хеттского царства и Хеттской империи в Анатолии, а также хеттских клинописных документов, статей и книг, что позволило раскрыть исторические и культурные аспекты практик гадания в хеттском обществе.
Результаты показывают, что практики и методы гадания, которые, как известно, существовали в хеттском обществе со времен Древнехеттского периода, продемонстрировали особое разнообразие в период Хеттской империи и что в то время эти практики использовались гораздо чаще. Исследование показывает, что, как и в древних обществах с политеистическими религиозными верованиями, хеттское общество также прибегало к различным практикам и техникам гадания, чтобы умилостивить гнев богов, угодить им, предотвратить определенные негативные ситуации и заранее узнать о решениях, принятых богами в их отношении. Данное исследование включает ряд клинописных документов из государственных архивов с религиозным, политическим и военным содержанием, обнаруженных в результате археологических раскопок, проведенных в Богазкёй, Кушаклы, Оймаагач, Каялыпинар, Машат-Хёюк и Ортакёй. Полученные данные показывают, что месопотамское и хеттское общества имели разные взгляды на цель гадательных практик. Археологические находки и письменные документы показывают, что месопотамские общества прибегали к практикам гадания, чтобы получить предвидение будущего, в то время как хеттское общество предпочитало практики гадания для поиска решений определенных проблем. Исследования указывают на то, что некоторые из текстов о гадании, обнаруженных в ходе археологических раскопок в Хаттусе, относятся к традиции гадания, находившейся под влиянием Месопотамии, в то время как другие относятся к традиции, находившейся под влиянием Сирии и Анатолии.
Результаты показывают, что в хеттском обществе практики и техники гадания широко использовались, особенно в вопросах, касающихся как общества, так и отдельных лиц, таких как дворцовые интриги, политические интриги, эпидемии, внутренние и внешние восстания, семейные споры, смерти, убийства, военные действия и военная тактика. В этом контексте данное исследование показывает, что практики гадания, широко используемые в хеттском обществе, имели богатое содержание с точки зрения тематики. Исследование указывает на то, что в хеттском обществе использовались различные практики и техники гадания. Результаты указывают на использование таких техник гадания, как МУШ (гадание по водяной змее), КИН (гадание на судьбу), КУШ (гадание по плоти), МУШЕН ХУРРИ (гадание по красной куропатке) и МУШЕН (гадание по полету птиц); гадание по рождению; гадание по лунному затмению; гадание по солнечному затмению; астрология; гадание по землетрясениям; физиогномика; гадание по насекомым; гадание по постели; и гадание по снам. Данное исследование показывает, что наиболее часто практикуемой техникой гадания в хеттском обществе было гадание по полету птиц, известное как гадание MUŠEN. Результаты указывают на то, что эта техника гадания происходит из Анатолии и практиковалась путем наблюдения за различными повадками птиц.
Кроме того, клинописные документы, обнаруженные в ходе археологических раскопок в важных хеттских поселениях в Анатолии, таких как Богазкёй, Ортакёй, Каялыпынар, Машат-Хёюк и Кушаклы, содержат информацию, связанную с наблюдением за птицами, и показывают, что практикующие гадание по птицам идентифицируются как LÙMUŠEN. DÙ играл активную роль в религиозных обрядах и различных праздничных ритуалах в хеттском обществе. Результаты показывают, что хеттское общество широко использовало эту технику гадания, особенно в политических и военных вопросах. Исследование показывает, что другой техникой гадания, практиковавшейся в хеттском обществе, была техника анатолийского происхождения, известная как гадание KIN. Археологические находки и письменные документы, полученные в ходе раскопок в различных хеттских поселениях в Анатолии, показывают, что этой техникой гадания занимались «пожилые женщины», идентифицируемые как MUNUS ŠU.GI. Результаты указывают на то, что эта техника гадания охватывала такие вопросы, как вступление царя на престол, здоровье и долголетие царя, принесение искупительных жертв и соблюдение различных праздничных обрядов.
Исследование показывает, что другой техникой гадания, практиковавшейся в хеттском обществе, было гадание на змеях. известное как MUŠ. Находки указывают на то, что эта техника гадания основана на наблюдении за движениями водяной змеи или угря в водоеме. Исследование показывает, что гадание на красной куропатке, также известное как MUŠEN HURRI, которое, по-видимому, имеет сирийское происхождение, практиковалось с использованием вида птиц, известного как дрофа. Результаты указывают на то, что в рамках этой техники гадания оракулы делали различные предсказания, исследуя внутренние органы хурритских птиц. Результаты подтверждают идею о том, что эта техника гадания возникла у хурритов, поскольку название рассматриваемого вида птиц встречается в различных магических ритуалах и списках праздничных торжеств хурритского происхождения. Кроме того, подчеркивается, что техника гадания по мясу, известная как KUŠ/SU, была одной из самых сложных техник гадания. Результаты показывают, что эта техника гадания была передана хеттам через хурритов.
Исследование показывает, что рассматриваемая техника гадания основывалась на изучении внутренних органов овцы. Кроме того, обнаружение моделей овечьей печени в различных хеттских поселениях, как в Анатолии, так и за ее пределами, в результате археологических раскопок подтверждает эту идею. Исследование показывает, что этой техникой гадания занимались жрецы-наблюдатели за жертвоприношениями, известные как LÚHAL или LÚAZU. В хеттском обществе клинописные документы, связанные с гаданием по печени, подчеркивают, что эта практика охватывала различные темы, такие как дворцовые интриги, различные болезни, принесение искупительных жертв и вопрос о том, кто станет царем. Результаты показывают, что среди других методов гадания, практиковавшихся в хеттском обществе, были гадание по рождению, гадание по лунным затмениям, гадание по солнечным затмениям, астрология, гадание по землетрясениям, гадание по постели, гадание по снам, физиогномика и гадание по насекомым. В заключение, данное исследование оценивает культурное взаимодействие между хеттским и месопотамским обществами в отношении практик и методов гадания, являющееся результатом их политических, социальных и культурных отношений. Оно демонстрирует, что некоторые методы гадания зародились в Анатолии, в то время как другие — в Месопотамии. В заключение, данное исследование оценивает культурное взаимодействие между хеттским и месопотамским обществами в отношении практик и методов гадания, обусловленное их политическими, социальными и культурными отношениями. Оно демонстрирует, что в то время как некоторые методы гадания зародились в Анатолии, другие — в Месопотамии. Эти выводы показывают, что хеттское общество широко использовало практики гадания, особенно в политических, военных, административных и социальных вопросах. Данное исследование вносит значительный вклад в научную литературу, поскольку основано на археологических находках и письменных источниках, полученных в ходе текущих археологических раскопок, проводимых в различных хеттских поселениях в Анатолии.
Ключевые слова: археология и филология, хетты, гадание, Анатолия, Месопотамия.
संरचित सारांश:
यह अध्ययन पुरातत्व और भाषाशास्त्र संबंधी साक्ष्यों के आधार पर, हिटिटों (अनातोलिया की प्राचीन सभ्यताओं में से एक) के सामाजिक, सांस्कृतिक और धार्मिक जीवन में महत्वपूर्ण स्थान रखने वाले भविष्यवाणी के तरीकों और कारणों की व्यापक रूप से जांच करने के लिए किया गया था।
इस अध्ययन का मुख्य उद्देश्य यह समझना है कि हिटिट समाज और मेसोपोटामियाई तथा आसपास की संस्कृतियों के बीच सांस्कृतिक संपर्क ने उनके राजनीतिक, आर्थिक और सांस्कृतिक संबंधों के परिणामस्वरूप भविष्यवाणी की प्रथाओं और तकनीकों को कैसे आकार दिया, और इस संदर्भ में, अनातोलिया में विभिन्न हिटिट बस्तियों में किए गए पुरातात्विक खुदाई से प्राप्त पुरातात्विक अवशेषों और लिखित दस्तावेजों के आधार पर भविष्यवाणी की प्रथाओं और तकनीकों का वैज्ञानिक मूल्यांकन करना है।
यह शोध विशेष रूप से पुरातन हित्ती काल से हित्ती साम्राज्य काल तक की भविष्यवाणी की तकनीकों और प्रथाओं के विकास की जांच करता है, जिसमें पुरातात्विक और भाषाई डेटा के आधार पर मेसोपोटामियाई और आसपास की संस्कृतियों के साथ हित्ती समाज की अंतःक्रियाओं के प्रभाव का विश्लेषण किया गया है। इस रूपरेखा के भीतर, शोध प्रश्न इस प्रकार हैं: अनातोलिया की प्राचीन सभ्यताओं में से एक, हिट्टीटों की विश्वास और सोच प्रणाली में भविष्यवाणी की प्रथाओं और तकनीकों का स्थान और महत्व क्या है? पुरातन हिट्टीट काल और हिट्टीट साम्राज्य काल के दौरान हिट्टीट समाज ने भविष्यवाणी की प्रथाओं और तकनीकों का सहारा क्यों लिया, इसके क्या कारण थे? पुरातन हिट्ताई और हिट्ताई साम्राज्य काल के दौरान हिट्ताई समाज की भविष्यवाणी की तकनीकें और प्रथाएँ क्या थीं? पुरातन हिट्ताई और हिट्ताई साम्राज्य काल के दौरान हिट्ताई समाज में भविष्यवाणी की तकनीकों और प्रथाओं के बीच समानताएँ और अंतर क्या थे? मेसोपोटामिया और आसपास की संस्कृतियों के साथ हिट्टीट समाज के राजनीतिक, सामाजिक और सांस्कृतिक संबंधों का अंधविश्वास की प्रथाओं और तकनीकों पर क्या प्रभाव पड़ा? हिट्टीट समाज ने किन परिस्थितियों में सबसे अधिक बार किन अंधविश्वास तकनीकों और प्रथाओं का सहारा लिया? हिट्टीट राजाओं ने राजनीतिक, प्रशासनिक और सैन्य मामलों में सबसे अधिक बार किन अंधविश्वास तकनीकों और प्रथाओं का उपयोग किया? इन प्रश्नों का उत्तर देने के लिए, इस अध्ययन में एनाटोलिया में पुरातन हित्ती और हित्ती साम्राज्यवादी बस्तियों में पुरातात्विक खुदाई के दौरान उजागर हुए शेष कलाकृतियों, साथ ही हित्ती क्यूनिफॉर्म दस्तावेज़ों, लेखों और पुस्तकों की जांच के लिए गुणात्मक सामग्री विश्लेषण और पाठ्य विश्लेषण के संयोजन का उपयोग किया गया, जिससे हित्ती समाज में भविष्यवाणी की प्रथाओं के ऐतिहासिक और सांस्कृतिक आयामों का पता चला।
निष्कर्षों से पता चलता है कि हित्ती समाज में पुरातन हित्ती काल से विद्यमान ज्योतिष की प्रथाओं और तकनीकों में हित्ती साम्राज्य काल के दौरान विशेष विविधता देखी गई और उस समय इन प्रथाओं का उपयोग बहुत अधिक बार किया जाता था। शोध से पता चलता है कि बहुदेववादी धार्मिक मान्यताओं वाले प्राचीन समाजों की तरह, हित्ती समाज ने भी देवताओं के क्रोध को शांत करने, उन्हें प्रसन्न करने, कुछ नकारात्मक स्थितियों को रोकने और उनके बारे में देवताओं द्वारा लिए गए निर्णयों की पूर्व जानकारी प्राप्त करने के लिए विभिन्न भविष्यवाणी प्रथाओं और तकनीकों का सहारा लिया गया। इस अध्ययन में राज्य अभिलेखागार से धार्मिक, राजनीतिक और सैन्य विषय-वस्तु वाले कई क्यूनिफॉर्म दस्तावेज़ शामिल हैं, जो बोआज़कॉय, कुशाकली, ओयमाआगाच, कायलीपिनार, माशात होयुक और ओर्ताकोय में किए गए पुरातात्विक उत्खनन के परिणामस्वरूप मिले हैं। निष्कर्षों से पता चलता है कि मेसोपोटामियाई और हिट्टी समाजों की भविष्यवाणी की प्रथाओं के उद्देश्य पर अलग-अलग राय थी।
पुरातात्विक निष्कर्ष और लिखित दस्तावेज़ बताते हैं कि मेसोपोटामियाई समाज भविष्य की पूर्व जानकारी प्राप्त करने के लिए भविष्यवाणी की प्रथाओं का सहारा लेते थे, जबकि हित्ती समाज कुछ समस्याओं के समाधान खोजने के लिए भविष्यवाणी की प्रथाओं को प्राथमिकता देता था। शोध से पता चलता है कि हत्त्सा में पुरातात्विक खुदाई के दौरान मिले कुछ भविष्यवाणी ग्रंथ मेसोपोटामियाई-प्रभावित भविष्यवाणी परंपरा से संबंधित हैं, जबकि अन्य सीरियाई-एनाटोलियाई-प्रभावित परंपरा से संबंधित हैं।
खोजों से पता चलता है कि हित्ती समाज में, भविष्यवाणी की प्रथाओं और तकनीकों का बड़े पैमाने पर उपयोग किया जाता था, विशेष रूप से समाज और व्यक्तियों दोनों से संबंधित मामलों में, जैसे कि महल की साजिशें, राजनीतिक साजिशें, महामारियाँ, आंतरिक और बाहरी विद्रोह, पारिवारिक विवाद, मौतें, हत्याएं, सैन्य गतिविधियाँ, और युद्ध की रणनीतियाँ। इस संदर्भ में, यह शोध प्रकट करता है कि हित्ती समाज में व्यापक रूप से उपयोग की जाने वाली भविष्यवाणी की प्रथाओं में विषय-वस्तु के मामले में समृद्ध सामग्री थी। शोध से पता चलता है कि हिट्टी समाज में विभिन्न भविष्यवाणी की प्रथाओं और तकनीकों का उपयोग किया जाता था। निष्कर्षों से MUŠ (जल साँप भविष्यवाणी), KİN (भाग्य भविष्यवाणी), KUŠ (मांस भविष्यवाणी), MUŠEN ḪURRİ (लाल तीतर भविष्यवाणी) और MUŠEN (पक्षी उड़ान भविष्यवाणी) जैसी भविष्यवाणी तकनीकों के उपयोग का पता चलता है; जन्म ज्योतिष; चंद्रग्रहण ज्योतिष; सूर्यग्रहण ज्योतिष; ज्योतिष; भूकंप ज्योतिष; चेहरा-विज्ञान; कीट ज्योतिष; बिस्तर ज्योतिष; और स्वप्न ज्योतिष। यह अध्ययन दर्शाता है कि हिट्टीट समाज में सबसे अधिक अभ्यास की जाने वाली ज्योतिष तकनीक पक्षियों की उड़ान ज्योतिष थी, जिसे मुशेन ज्योतिष (MUŠEN Divination) के नाम से जाना जाता था। निष्कर्षों से पता चलता है कि यह ज्योतिष तकनीक एनाटोलिया से उत्पन्न हुई थी और पक्षियों के विभिन्न व्यवहारों का अवलोकन करके इसका अभ्यास किया जाता था।
इसके अलावा, अनातोलिया में बोगाज़कोय, ओर्ताकोय, कायलीपिनार, माशात होयुक, और कुशाकली जैसे महत्वपूर्ण हित्ती बस्तियों में पुरातात्विक खुदाई के दौरान मिले क्यूनिफॉर्म दस्तावेज़ों में पक्षी-दर्शन से संबंधित जानकारी शामिल है और यह पता चलता है कि पक्षी भविष्यवाणी करने वालों को लूमुशेन (LÙMUŠEN) के रूप में पहचाना जाता था। डू (DÙ) ने हित्ती समाज के भीतर धार्मिक प्रथाओं और विभिन्न त्योहारों के अनुष्ठानों में एक सक्रिय भूमिका निभाई। खोजों से पता चलता है कि हिटिट समाज ने इस भविष्यवाणी तकनीक का बड़े पैमाने पर उपयोग किया, विशेष रूप से राजनीतिक और सैन्य मामलों में। अध्ययन से पता चलता है कि हिटिट समाज में अभ्यास की जाने वाली एक अन्य भविष्यवाणी तकनीक एक एनाटोलियाई-मूल की तकनीक थी जिसे KIN Divination के नाम से जाना जाता था। अनातोलिया में विभिन्न हित्ती बस्तियों में पुरातत्व उत्खनन से प्राप्त पुरातत्विक निष्कर्ष और लिखित दस्तावेज़ यह प्रकट करते हैं कि इस भविष्यवाणी की तकनीक का अभ्यास "बुजुर्ग महिलाओं" द्वारा किया जाता था, जिन्हें MUNUS ŠU.GI के रूप में पहचाना गया है। निष्कर्षों से पता चलता है कि इस भविष्यवाणी की तकनीक में यह देखने जैसे मुद्दे शामिल थे कि क्या राजा सिंहासन पर चढ़ेगा, राजा का स्वास्थ्य और दीर्घायु, प्रायश्चित का अर्पण, और विभिन्न त्योहारों के समारोहों की उपेक्षा न करना।
अध्ययन से पता चलता है कि हिटिट समाज में अभ्यास की जाने वाली एक अन्य भविष्यवाणी तकनीक 'मुश' नामक साँप की भविष्यवाणी थी। निष्कर्ष बताते हैं कि यह भविष्यवाणी तकनीक एक तालाब में पानी के साँप या ईल की गतिविधियों को देखने पर आधारित थी। अध्ययन से पता चलता है कि लाल तीतर की भविष्यवाणी, जिसे 'मुशेन हुर्री' भी कहा जाता है, जो सीरियाई मूल की प्रतीत होती है, का अभ्यास बस्टर्ड नामक पक्षी प्रजाति का उपयोग करके किया जाता था। निष्कर्षों से पता चलता है कि इस भविष्यवाणी की तकनीक में, ओरेकल्स (भविष्यवक्ताओं) हुर्रियन पक्षियों के आंतरिक अंगों की जांच करके विभिन्न भविष्यवाणियां करते थे। निष्कर्ष इस विचार का समर्थन करते हैं कि यह भविष्यवाणी की तकनीक हुर्रियनों से उत्पन्न हुई थी, क्योंकि संबंधित पक्षी प्रजाति का नाम विभिन्न जादुई अनुष्ठानों और हुर्रियनों की उत्पत्ति वाले त्योहारों के उत्सवों की सूचियों में मिलता है। इसके अलावा, इस बात पर भी जोर दिया गया है कि कुश/सु (KUŠ/SU) के नाम से जानी जाने वाली मांस भविष्यवाणी की तकनीक सबसे कठिन भविष्यवाणी तकनीकों में से एक थी।
खोजों से पता चलता है कि यह भविष्यवाणी तकनीक हुर्रियों के माध्यम से हिट्टी लोगों तक पहुँची।
अध्ययन से पता चलता है कि यह भविष्यवाणी तकनीक एक भेड़ के आंतरिक अंगों की जांच पर आधारित थी। इसके अलावा, पुरातत्व खुदाई के परिणामस्वरूप अनातोलिया के अंदर और बाहर विभिन्न हिट्टी बस्तियों में भेड़ के जिगर के मॉडल की खोज इस विचार का समर्थन करती है।
अध्ययन से पता चलता है कि इस भविष्यवाणी की तकनीक का अभ्यास लूहाल या लूआज़ू नामक बलिदान निरीक्षण पुरोहितों द्वारा किया जाता था। हिट्टीट समाज में, यकृत भविष्यवाणी से संबंधित क्यूनिफॉर्म दस्तावेज़ इस बात पर जोर देते हैं कि इस अभ्यास में महल की साजिशें, विभिन्न बीमारियाँ, प्रायश्चित की पेशकश, और कौन राजा बनेगा जैसे विभिन्न विषय शामिल थे। निष्कर्षों से पता चलता है कि हिट्टीट समाज में अभ्यास की जाने वाली अन्य भविष्यवाणी तकनीकों में जन्म भविष्यवाणी, चंद्रग्रहण भविष्यवाणी, सूर्यग्रहण भविष्यवाणी, ज्योतिष, भूकंप भविष्यवाणी, बिस्तर भविष्यवाणी, सपने की भविष्यवाणी, चेहरा-विज्ञान, और कीट भविष्यवाणी शामिल थीं। निष्कर्षतः, यह अध्ययन हिट्टीट और मेसोपोटामियाई समाजों के बीच भविष्यवाणी की प्रथाओं और तकनीकों के संबंध में सांस्कृतिक अंतःक्रिया का मूल्यांकन करता है, जो उनके राजनीतिक, सामाजिक और सांस्कृतिक संबंधों का परिणाम है। यह दर्शाता है कि कुछ भविष्यवाणी तकनीकें एनाटोलिया में उत्पन्न हुईं, जबकि अन्य मेसोपोटामिया में उत्पन्न हुईं। निष्कर्षतः, यह अध्ययन हिट्टी और मेसोपोटामियाई समाजों के बीच भविष्यवाणी की प्रथाओं और तकनीकों के संबंध में सांस्कृतिक अंतःक्रिया का मूल्यांकन करता है, जो उनके राजनीतिक, सामाजिक और सांस्कृतिक संबंधों का परिणाम है। यह दर्शाता है कि जहाँ कुछ भविष्यवाणी तकनीकें एनाटोलिया में उत्पन्न हुईं, वहीं अन्य मेसोपोटामिया में उत्पन्न हुईं। ये निष्कर्ष प्रकट करते हैं कि हिट्टीट समाज ने भविष्यवाणी की प्रथाओं का व्यापक रूप से उपयोग किया, विशेष रूप से राजनीतिक, सैन्य, प्रशासनिक और सामाजिक मामलों में। यह अध्ययन पुरातत्व संबंधी निष्कर्षों और एनाटोलिया में विभिन्न हिट्टीट बस्तियों में किए गए वर्तमान पुरातात्विक खुदाई से प्राप्त लिखित स्रोतों पर आधारित होने के कारण साहित्य में एक महत्वपूर्ण योगदान देता है।
कीवर्ड: पुरातात्विक और भाषाई, हिट्टीट, भविष्यवाणी, एनाटोलिया, मेसोपोटामिया
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.