Recai BAZANCİR-Emrullah Yiğit
Bu çalışma, sözlü destanın popüler sinemaya dönüşümünü doğrusal bir ilerleme saymadan incelemektedir. Christopher Nolan’ın The Odyssey (2026) filmi; Homeros anlatısı, yıldız oyunculuk, geniş formatlı görüntü, salon gösterimi ve dijital paratekstlerin birlikte işlediği bir uyarlama olayı olarak ele alınmış; Dede Korkut’un ekran geçmişi ve sinemasal imkânlarıyla karşılaştırılmıştır. Doküman ve paratekst analizi; destan metinlerine, Nolan’ın filmi ile gösterim malzemelerine, Türkçe literatürde incelenen üç Dede Korkut filmine, animasyon araştırmalarına, UNESCO kaydına, Assassin’s Creed Odyssey oyununa ve Face Your Fate fotoğraf üreticisine uygulanmıştır. Çözümlemede beş işlem belirlenmiştir: anlatısal yoğunlaştırma, duyusal büyütme, yıldız bedeniyle somutlaştırma, katılımcı dolaşım ve kültürel yerelleştirme. IMAX ölçeği, sesi ve toplu seyri yoğunlaştırmakta; ancak sabit filmi etkileşimli hâle getirmemektedir. Etkileşim oyun, sosyal medya ve kişiselleştirilmiş arayüzlerde ortaya çıkmaktadır. Dede Korkut filmleri, mizah ve güncel göndermenin seyirci bağını yenileyebildiğini; çoğunlukla komedi ve çocuk içeriği çevresindeki dolaşımın ise geleneğin trajik, ahlaki ve gösterişli boyutlarını daralttığını göstermektedir. Basat–Tepegöz, Deli Dumrul, Bamsı Beyrek ve Salur Kazan; sinema, dizi ve oyun için farklı dayanaklar sunar. Uluslararası bir Dede Korkut ekran kültürü Hollywood mitolojisini taklit etmemeli; söz, müzik, coğrafya, topluluk ahlakı ve varyantlaşmayı sinema diline çevirmelidir. Yapay zekâ yalnızca şeffaf yardımcı teknoloji olarak kullanılmalıdır. Bu çerçeve, folklor ile popüler kültür arasındaki ilişkinin sinema merkezli değerlendirilmesini önermektedir.
This study examines how oral epic becomes popular cinema without treating media change as linear progress. Christopher Nolan’s The Odyssey (2026) is approached as an adaptation event in which Homeric narrative, star performance, large-format cinematography, theatrical exhibition and digital paratexts operate together. The case is compared with the screen history and possibilities of Dede Korkut. Document and paratext analysis is applied to epic texts, Nolan’s film, Dede Korkut films, animation research, the UNESCO record, Assassin’s Creed Odyssey and the Face Your Fate photo generator. Five operations are identified: narrative condensation, sensorial enlargement, star embodiment, participatory circulation and cultural localisation. IMAX intensifies scale, sound and collective spectatorship but does not make a fixed film interactive; interaction arises in games, social media and personalised interfaces. Dede Korkut films show that humour and reference can renew audience contact, although comic and child-oriented circulation narrows the tradition’s tragic, ethical and spectacular range. Basat–Tepegöz, Deli Dumrul, Bamsı Beyrek and Salur Kazan provide foundations for epic cinema, serial drama and games. An international Dede Korkut screen culture should not imitate Hollywood mythology. It should translate speech, music, landscape, communal ethics and narrative variability into cinematic form, with artificial intelligence used only as transparent supporting technology.
folklore and cinema, The Odyssey, Dede Korkut, popular culture, IMAX, digital folklore
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
