Legitimizing Authority Through Rituals and Ceremonies in the Kaside Tradition

Kaside Geleneğinde Ritüel ve Törenler Üzerinden İktidarın Meşrulaştırılması
Author:

Number of pages:
4181-4230
Language:
Türkçe
Year-Number:
2026-Volume 21 Issue 2

Abstract

Meşruiyet, iktidarın yönetme yetkisinin halkın rızasına dayandırılmasıdır. Dolayısıyla yasadan ya da kaba kuvvetten ziyade vicdanda gelişen bir kabul duygusunu gerektirir. Halkın iktidar sahibine itaatini sağlayan temel unsur, onun meşruiyetine duyulan inançtır. Bu sebeple iktidardakiler, yönetme yetkisinin kendi hakları olduğuna halkı ikna etmek amacıyla bazı meşruiyet dayanakları oluştururlar. Asil bir soydan gelme, kutsal bir seçilmişliğe sahip olma ve fiziksel üstünlük gibi özellikler vurgulanarak iktidar sahibine kutsiyet atfedilir. Klasik şiirde iktidarın bu yolla övülmesi, şairlerin lütuf ve ihsan beklentisiyle padişah ve devlet büyüklerine sundukları kasidelerde görülür. Böylece kasideler, yalnız edebi birer metin değil, aynı zamanda iktidarın meşruiyetini vurgulayan politik söylemler olarak işlev görür. Çalışmanın amacı, bir övgü şiiri olan kasidede saltanatın meşruiyetini pekiştirme amacıyla kullanılan ritüel ve törenlerin nasıl temsil edildiğini ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımı ve metin merkezli çözümleme deseni kullanılmıştır. Bu yöntemle kasideler, meşruiyetle ilişkilendirilen ritüel ve tören unsurları bakımından analiz edilmiştir. Kaynak olarak Osmanlı’nın farklı yüzyıllarına ait Ahmed Paşa Divanı, Necâtî Beğ Divanı, Fuzûlî Divanı, Bâkî Divanı, Hayâlî Divanı, Taşlıcalı Yahyâ Divanı, Üsküblü İshak Çelebi Divanı, Nef’î Divanı ve Nedîm Divanı’nın kasideler bölümü kullanılmıştır. Padişah adına hutbe okunması, sikke basılması, saltanat alameti olarak kılıç kuşanması, tahta çıkması ve davullar çalınarak saltanatının halka ilan edilmesi gibi ritüeller, doküman incelemesi yoluyla tespit edilmiştir. Elde edilen veriler, özeliklerine göre dinî meşruiyet paratikleri, siyasi meşruiyet pratileri, görsel pratikler ve işitsel pratikler şeklinde sınıflandırılmıştır. Her kategoride, temsil gücü yüksek beyit örnekleri üzerinden konu tartışılmıştır. Sonuç olarak kasidelerin, saltanat ritüellerini çeşitli imgeler etrafında yeniden kurgulayarak siyasi iktidarın meşruiyetine katkı sağladığı ortaya konmuştur.

Keywords

Abstract

Legitimacy is the attribution of a ruler’s authority to govern based on the consent of the governed. It relies less on law or brute force and more on the moral and psychological acceptance of the populace. The fundamental factor securing obedience is the belief in the ruler’s legitimacy. Consequently, those in power construct various sources of legitimacy to convince the public that their righth to rule is rightful, emphasizing noble lineage, sacred selection, or physical superiority to attribute sanctity to the sovereign. In classical poetry, the praise of rulers often reflects this process, as poets seek favor and patronage through qasidas, which thereby serve not only as literary works but also as political discourses affirming the ruler’s legitimacy. This study aims to examine how rituals and ceremonies are represented in qasidas to reinforce the legitimacy of the sultanate. Employing a qualitative research approach and a text-centered analysis, the study analyzes qasidas with respect to ritual and ceremonial elements associated with legitimacy. Sources include the qasida sections of the divans of Ahmed Pasha, Necâtî Beg, Fuzûlî, Bâkî, Hayâlî, Taşlıcalı Yahyâ, Uskublu Ishak Çelebi, Nef’î, and Nedîm, spanning different centuries of the Ottoman period. Rituals such as the Friday sermon delivered in the sultan’s name, coin minting, ceremonial sword girding, accession to the throne, and public announcement of the sultanate through drums were identified through document analysis. The collected data were categorized into religious legitimacy practices, political legitimacy practices, visual practices, and auditory practices. Each category is discussed using exemplary couplets with strong representational power. The study concludes that qasidas reconstruct and depict sultanic rituals through various symbolic images, thereby contributing to the reinforcement of political legitimacy.

Keywords

Structured Abstract:

One of the most prominent verse forms in classical Turkish literature, the qasida, developed in close relation with Ottoman political culture and social structures, extending beyond being merely a literary genre. Qasidas written for Ottoman sultans and statesmen not only praised the justice, generosity, and power of the patron but also contributed to the symbolic legitimisation of authority in the eyes of society. This study aims to examine divan qasidas composed in different periods of the Ottoman Empire not only as literary texts but also as instruments through which Ottoman political legitimacy was produced. In particular, it analyses the role of religious, visual, and auditory rituals as well as ceremonial practices in the qasidas and their role in legitimising the authority of the sultan. The main research question is, how do the rituals and ceremonies mentioned in divan qasidas contribute to the legitimisation of the Ottoman sultan’s authority? In this regard, the study addresses the roles of ritual, ceremony, and symbols represented in qasidas within Ottoman political culture. The theoretical framework of the study is based on theories of political culture and legitimacy. In particular, Max Weber’s conceptualisation of authority and legitimacy, Bourdieu’s definitions of symbolic capital and symbolic power, Antonio Gramsci’s approach to cultural hegemony, and studies on Ottoman political representation and rituals constitute the theoretical foundation of the research. Although there are studies on the legitimacy of power in the Ottoman Empire, divan poetry has not been systematically examined as part of this process. By focusing on the legitimisation of authority through rituals and ceremonies in qasidas, this study aims to fill an important gap in the literature concerning the relationship between Ottoman literature and political legitimacy.

The study employs a qualitative text analysis method, chosen for its suitability in evaluating both the literary features of the qasidas and the socio-political contexts they encompass. The analysis covers the qasidas of nine Ottoman divan poets from different centuries: Ahmed Pasha, Necâtî Beğ, Fuzûlî, Bâkî, Hayâlî, Taşlıcalı Yahyâ, Üsküblü İshak Çelebi, Nef’î and Nedîm. This selection allows for a comparative assessment of the continuity and changes in the representation of authority within Ottoman political culture over time. During the analysis, rituals and symbols that legitimise the sultan’s power are examined thematically, while the literary devices employed by the poets to praise the ruler are interpreted alongside the accompanying ritualistic and symbolic practices.

The research findings indicate that the legitimacy of the Ottoman sultan, as constructed by rituals and ceremonies in the qasidas, is organised around three main axes: religious, visual, and auditory rituals. Religious practices, such as the delivery of the Friday sermon (khutba: the sermon recited in mosques on Friday) in the name of the sultan and the invocation of divine support and favour in prayers, represent the sultan’s sacredly grounded political authority. The khutba, in particular, functions as a public proclamation of sovereignty, while prayers and well-wishes reinforce the sultan’s spiritual legitimacy. The repetition of these elements in qasidas contributes to presenting the ruler not only as a political figure but also as a representative of the sacred order. In addition, visual symbols such as ascension to the throne, coronation, sword girding, and coin minting emerge as tools that render authority visible and tangible. The enthronement symbolises the formal establishment of political power, while the coronation and sword girding serve as indicators of the ruler’s strength and dominion. Coin minting, on the other hand, functions as both a material and symbolic instrument for disseminating the sultan’s name and authority across different regions of the empire.

Auditory rituals, which occupy an important place in the qasidas, also play a decisive role in the construction of Ottoman political legitimacy. Auditory elements such as the kös (large kettle drum), tabl (medium-sized drum), nekkare (small paired drums), and nevbet (a timed drum and horn performance for ceremonial purposes) serve both military and ceremonial functions, announcing the ruler’s sovereignty to the public. In particular, the kös is depicted not only as a tool for enhancing military enthusiasm but also as a symbol that audibly proclaims the sultan’s power and reign. The tabl and nekkare reinforce the grandeur of political authority by providing rhythmic order during ceremonies and military campaigns. The nebbet, performed at specific times, serves as a continuous reminder of the sultan’s sovereign right in daily life. The frequent emphasis on these auditory rituals in the qasidas demonstrates that political authority was continuously reproduced through ceremonial and cultural practices.

In addition, the qasidas present the sultan’s justice, generosity, and benevolence intertwined with rituals and symbols. Poets depict the sultan’s grace and fairness as integral components of his ceremonial authority, thereby reinforcing a culturally established understanding of legitimate governance. By incorporating rituals and symbols into the poetic narrative, qasidas go beyond being mere texts that praise the ruler, transforming into instruments that actively produce and disseminate political legitimacy. Moreover, the examination of qasidas from different periods reveals that, despite changes in Ottoman political culture, the core rituals used to construct legitimacy remained consistent. This demonstrates that poets reinterpreted authority by combining tradition, political ideology, and literary discourse.

In conclusion, the study demonstrates that divan qasidas constitute a sphere in which authority was symbolically produced and socially reconstructed within Ottoman political culture. The religious, visual, and auditory rituals present in the qasidas portray the sultan’s power not merely as a physical force but as a legitimate right recognised culturally and socially. These findings contribute to a deeper understanding of the relationship between classical Turkish poetry and Ottoman political culture, while also offering an interdisciplinary perspective on Ottoman rituals and notions of political legitimacy. Furthermore, the study provides a methodological example for examining divan qasidas within the context of political legitimacy, establishing a foundation for future comparative research across different periods and poets.

Keywords: Classical Turkish literature, qasida, rituals and ceremonies, authority, legitimacy.

Yapılandırılmış Özet:

Klasik Türk edebiyatının en önemli nazım biçimlerinden biri olan kaside, Osmanlı siyasal kültürü ve toplumsal yapılarıyla yakın ilişki içerisinde gelişmiş, yalnızca edebî bir tür olmanın ötesine geçmiştir. Osmanlı padişahları ve devlet adamları için yazılan kasideler, memduhun adaletini, cömertliğini ve kudretini övmekle kalmamış, aynı zamanda otoritenin toplum nezdinde sembolik olarak meşrulaştırılmasına katkı sağlamıştır. Bu çalışma, Osmanlı’nın farklı dönemlerinde kaleme alınmış divan kasidelerini yalnızca edebî metinler olarak değil, Osmanlı siyasal meşruiyetinin üretildiği araçlar olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle kasidelerde yer verilen dinî, görsel ve işitsel ritüeller ve törensel pratiklerin, sultanın iktidarını meşrulaştırmadaki işlevi analiz edilmektedir. Araştırmanın temel sorusu, divan kasidelerinde yer verilen ritüel ve törenlerin Osmanlı sultanının iktidarının meşrulaştırılmasına nasıl katkı sağladığıdır. Bu doğrultuda çalışmada, kasidelerde temsil edilen ritüel, tören ve sembollerin Osmanlı siyasal kültürü içerisindeki işlevi ele alınmıştır. Araştırmanın kuramsal çerçevesi, siyasal kültür ve meşruiyet teorilerine dayanmaktadır. Özellikle Max Weber’in otorite ve meşruiyet kavramsallaştırması, Bourdieu’nun simgesel sermaye ve simgesel güç tanımları, Antonio Gramsci’nin kültürel hegemonya yaklaşımı ile Osmanlı’nın siyasal temsil ve ritüellerine ilişkin çalışmalar araştırmanın teorik temelini oluşturmaktadır. Bununla birlikte, Osmanlı’da iktidarın meşruiyeti üzerine çalışmalar bulunmasına rağmen, divan şiirinin bu sürecin bir parçası olarak sistematik biçimde incelenmediği görülmektedir. Kasidelerde ritüel ve törenler üzerinden iktidarın meşrulaştırılmasını konu alan bu çalışma, Osmanlı edebiyatı ile siyasal meşruiyet ilişkisine dair literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.

Araştırmada nitel metin analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem, kasidelerin hem edebî özelliklerini hem de içerisinde barındırdığı sosyo-politik bağlamı değerlendirmeye imkan tanıması sebebiyle tercih edilmiştir. İnceleme kapsamına Ahmed Paşa, Necâtî Beğ, Fuzûlî, Bâkî, Hayâlî, Taşlıcalı Yahyâ, Üsküblü İshak Çelebi, Nef’î ve Nedîm olmak üzere Osmanlı’nın farklı yüzyıllarında yaşamış dokuz divan şairinin divanlarının kasideler bölümü alınmıştır. Böylece Osmanlı siyasal kültüründe otorite temsilinin tarihsel süreç içerisindeki süreklilik ve değişimleri karşılaştırmalı biçimde değerlendirilebilmiştir. Analiz sürecinde, sultanın iktidarını meşrulaştıran ritüel ve semboller tematik açıdan incelenmiş; şairlerin hükümdarı övmek için kullandıkları edebî unsurlar, bunların eşlik ettiği ritüel ve sembolik pratiklerle birlikte yorumlanmıştır.

Araştırma bulguları, kasidelerde Osmanlı sultanının ritüel ve törenler üzerinden inşa edilen meşruiyetinin üç ana eksen etrafında şekillendiğini göstermektedir: dinî, görsel ve işitsel ritüeller. Padişah adına hutbe okunması ile dualarda ilahî destek ve inayetin vurgulanması gibi dinî uygulamalar iktidarın kutsal kaynaklı siyasal otoritesini temsil etmektedir. Özellikle hutbenin hükümdar adına okunması, egemenliğinin kamusal ilanı niteliğini taşırken, dualar ve hayır temennileri sultanın manevi meşruiyetini güçlendirmektedir. Kasidelerde bu unsurların tekrar edilmesi, hükümdarın yalnızca siyasî bir figür değil, aynı zamanda kutsal düzenin temsilcisi olarak sunulmasına katkı sağlamaktadır. Bunun yanında tahta çıkma, taç giyme, kılıç kuşanma ve sikke bastırma gibi görsel semboller, otoriteyi görünür ve somut hâle getiren araçlar olarak öne çıkmaktadır. Tahta çıkış, siyasal iktidarın resmî olarak tesisini simgelerken, taç giyme ve kılıç kuşanma hükümdarın kudret ve hâkimiyet göstergeleri olarak işlev görmektedir. Sikke bastırılması ise sultanın adının ve otoritesinin imparatorluğun farklı bölgelerine yayılmasını sağlayan maddi ve sembolik bir meşruiyet aracı olarak dikkat çekmektedir.

Kasidelerde önemli bir yer tutan işitsel ritüeller de Osmanlı siyasal meşruiyetinin inşasında belirleyici rol oynamaktadır. Kös, tabl, nekkare ve nevbet gibi işitsel unsurlar hem askerî hem törensel işlevler üstlenerek hükümdarın egemenliğini halka duyurmaktadır. Özellikle kös, yalnızca askerî coşkuyu artıran bir araç değil, aynı zamanda sultanın kudretini ve saltanatını işitsel olarak ilan eden bir sembol olarak tasvir edilmektedir. Tabl ve nekkare, törenlerde ve seferlerde ritmik bir düzen sağlayarak siyasal iktidarın görkemini pekiştirir. Belirli zamanlarda icra edilen nevbet ise hükümdarın egemenlik hakkını gündelik hayat içerisinde sürekli görünür kılan bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Kasidelerde bu işitsel ritüellerin sıkça vurgulanması, siyasal otoritenin törensel ve kültürel pratiklerle yeniden üretildiğini göstermektedir.

Ayrıca kasidelerde hükümdarın adaleti, cömertliği ve lütfu da ritüel ve sembollerle iç içe sunulmaktadır. Şairler, sultanın ihsanı ile adaletini onun törensel otoritesinin ayrılmaz bir parçası olarak betimlemekte ve böylece kültürel olarak yerleşmiş meşru yönetim anlayışını güçlendirmektedir. Ritüel ve sembollerin şiirsel anlatı içerisine dâhil edilmesi sayesinde kasideler yalnızca hükümdarı öven metinler olmaktan çıkmakta, siyasal meşruiyetin üretilmesi ve yayılmasında etkin rol oynayan araçlara dönüşmektedir. Ayrıca farklı dönemlere ait kasidelerin incelenmesi, Osmanlı siyasal kültüründeki değişimlere rağmen meşruiyet üretiminde kullanılan temel ritüellerin sürekliliğini koruduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum, şairlerin gelenek, siyasal ideoloji ve edebî söylemi bir araya getirerek otoriteyi yeniden yorumladıklarını göstermektedir.

Sonuç olarak çalışma, divan kasidelerinin Osmanlı siyasal kültürü içerisinde otoritenin sembolik olarak üretildiği ve toplumsal düzeyde yeniden inşa edildiği bir alan oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Kasidelerde yer alan dinî, görsel ve işitsel ritüeller, sultanın iktidarını yalnızca fiziki bir güç olarak değil, kültürel ve toplumsal açıdan kabul gören meşru bir hak olarak sunmaktadır. Bu bulgular, Klasik Türk şiiri ile Osmanlı siyasal kültürü arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamaya katkı sağlamakta; aynı zamanda Osmanlı ritüelleri ve siyasal meşruiyet anlayışına dair disiplinlerarası bir bakış açısı sunmaktadır. Çalışma ayrıca divan kasidelerinin siyasal meşruiyet bağlamında incelenmesine yönelik yöntemsel bir örnek teşkil etmekte ve gelecekte farklı dönemler ile şairler arasında yapılacak karşılaştırmalı araştırmalar için yeni bir tartışma zemini oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Klasik Türk edebiyatı, kaside, ritüel ve törenler, iktidar, meşruiyet.

ملخص منظم

تعد القصيدة (qasida) أحد أبرز الأشكال الشعرية في الأدب التركي الكلاسيكي، وقد تطورت في ارتباط وثيق بالثقافة السياسية والهياكل الاجتماعية العثمانية، لتتجاوز كونها مجرد نوع أدبي. فالقصائد التي كُتبت للسلاطين ورجال الدولة العثمانيين لم تكتفِ بمدح عدالة الراعي وسخائه وقوته فحسب، بل ساهمت أيضًا في إضفاء الشرعية الرمزية على السلطة في أعين المجتمع. تهدف هذه الدراسة إلى فحص قصائد الديوان التي أُلفَت في فترات مختلفة من الإمبراطورية العثمانية، ليس فقط باعتبارها نصوصًا أدبية، بل أيضًا كأدوات تم من خلالها إنتاج الشرعية السياسية العثمانية. وعلى وجه الخصوص، تحلل الدراسة دور الطقوس الدينية والبصرية والسمعية، فضلاً عن الممارسات الاحتفالية في القصائد، ودورها في إضفاء الشرعية على سلطة السلطان. السؤال البحثي الرئيسي هو: كيف تساهم الطقوس والمراسم المذكورة في قصائد الديوان في إضفاء الشرعية على سلطة السلطان العثماني؟ وفي هذا الصدد، تتناول الدراسة أدوار الطقوس والمراسم والرموز الممثلة في القصائد ضمن الثقافة السياسية العثمانية. ويستند الإطار النظري للدراسة إلى نظريات الثقافة السياسية والشرعية. وعلى وجه الخصوص، يشكل تصور ماكس ويبر للسلطة والشرعية، وتعريفات بورديو لرأس المال الرمزي والسلطة الرمزية، ونهج أنطونيو غرامشي تجاه الهيمنة الثقافية، والدراسات حول التمثيل السياسي العثماني والطقوس، الأساس النظري لهذا البحث. وعلى الرغم من وجود دراسات حول شرعية السلطة في الإمبراطورية العثمانية، إلا أن شعر الديوان لم يتم دراسته بشكل منهجي كجزء من هذه العملية. من خلال التركيز على إضفاء الشرعية على السلطة من خلال الطقوس والمراسم في القصائد، تهدف هذه الدراسة إلى سد فجوة مهمة في الأدبيات المتعلقة بالعلاقة بين الأدب العثماني والشرعية السياسية.

تستخدم الدراسة منهجية التحليل النصي النوعي، التي تم اختيارها لملاءمتها في تقييم كل من السمات الأدبية للقصائد والسياقات الاجتماعية-السياسية التي تشملها. ويشمل التحليل قصائد تسعة شعراء ديوان عثمانيين من قرون مختلفة: أحمد باشا، نجاطي بك، فوزولي، باكي، خيالي، تاشليجالي يحيى، أوسكوبلي إسحاق تشلبي، نفعي، ونديم. ويتيح هذا الاختيار إجراء تقييم مقارن للاستمرارية والتغيرات في تمثيل السلطة ضمن الثقافة السياسية العثمانية على مر الزمن. خلال التحليل، يتم فحص الطقوس والرموز التي تضفي الشرعية على سلطة السلطان حسب الموضوع، في حين يتم تفسير الأساليب الأدبية التي استخدمها الشعراء لمدح الحاكم جنبًا إلى جنب مع الممارسات الطقسية والرمزية المصاحبة لها.

تشير نتائج البحث إلى أن شرعية السلطان العثماني، كما تُبنى من خلال الطقوس والمراسم في القصائد، تنظم حول ثلاثة محاور رئيسية: الطقوس الدينية، والمرئية، والسمعية. تمثل الممارسات الدينية، مثل إلقاء خطبة الجمعة (الخطبة: الخطبة التي تُلقى في المساجد يوم الجمعة) باسم السلطان، والدعاء بالدعم الإلهي والنعمة في الصلوات، السلطة السياسية للسلطان القائمة على أسس مقدسة. وتُعد «الخطبة»، على وجه الخصوص، بمثابة إعلان عام للسيادة، في حين تعزز الصلوات والتمنيات الشرعية الروحية للسلطان. ويساهم تكرار هذه العناصر في القصائد في تقديم الحاكم ليس فقط كشخصية سياسية، بل أيضًا كممثل للنظام المقدس. بالإضافة إلى ذلك، تظهر الرموز البصرية مثل الصعود إلى العرش، والتتويج، وارتداء السيف، وسك العملة كأدوات تجعل السلطة مرئية وملموسة. يرمز التتويج إلى التأسيس الرسمي للسلطة السياسية، في حين يُعد التاج وارتداء السيف مؤشرين على قوة الحاكم وسيادته. أما سك العملة، فيُعد أداة مادية ورمزية على حد سواء لنشر اسم السلطان وسلطته عبر مختلف مناطق الإمبراطورية.

كما تلعب الطقوس السمعية، التي تحتل مكانة مهمة في القصائد، دورًا حاسمًا في بناء الشرعية السياسية العثمانية. وتؤدي العناصر السمعية مثل الكوس (طبل كبير)، والطبلة (طبل متوسط الحجم)، والنيكار (زوج من الطبول الصغيرة)، والنبض (عرض إيقاعي من الطبول والأبواق لأغراض احتفالية) وظائف عسكرية واحتفالية على حد سواء، حيث تعلن سيادة الحاكم أمام الجمهور. وعلى وجه الخصوص، يُصوَّر الكوس ليس فقط كأداة لتعزيز الحماس العسكري، بل أيضًا كرمز يعلن بصوت مسموع قوة السلطان وحكمه. ويعزز التابل والنكار عظمة السلطة السياسية من خلال توفير نظام إيقاعي خلال الاحتفالات والحملات العسكرية. أما النبضة، التي تُؤدى في أوقات محددة، فتُعد تذكيرًا مستمرًا بحق السلطان السيادي في الحياة اليومية. ويُظهر التركيز المتكرر على هذه الطقوس السمعية في القصائد أن السلطة السياسية كانت تُعاد إنتاجها باستمرار من خلال الممارسات الاحتفالية والثقافية.

بالإضافة إلى ذلك، تُبرز القصائد عدالة السلطان وكرمه وإحسانه متشابكة مع الطقوس والرموز. ويصور الشعراء نعمة السلطان وإنصافه كعناصر لا غنى عنها لسلطته الاحتفالية، مما يعزز الفهم الراسخ ثقافيًا للحكم الشرعي. من خلال دمج الطقوس والرموز في السرد الشعري، تتجاوز القصائد كونها مجرد نصوص تمدح الحاكم، لتتحول إلى أدوات تعمل بنشاط على إنتاج الشرعية السياسية ونشرها. علاوة على ذلك، يكشف فحص القصائد من فترات مختلفة أنه، على الرغم من التغيرات في الثقافة السياسية العثمانية، ظلت الطقوس الأساسية المستخدمة لبناء الشرعية ثابتة. وهذا يدل على أن الشعراء أعادوا تفسير السلطة من خلال الجمع بين التقاليد والأيديولوجية السياسية والخطاب الأدبي.

في الختام، تثبت الدراسة أن قصائد الديوان تشكل مجالًا تم فيه إنتاج السلطة رمزيًّا وإعادة بنائها اجتماعيًّا ضمن الثقافة السياسية العثمانية. وتُصوِّر الطقوس الدينية والبصرية والسمعية الموجودة في القصائد سلطة السلطان ليس مجرد قوة مادية فحسب، بل كحق شرعي معترف به ثقافيًّا واجتماعيًّا. تسهم هذه النتائج في فهم أعمق للعلاقة بين الشعر التركي الكلاسيكي والثقافة السياسية العثمانية، كما تقدم منظورًا متعدد التخصصات حول الطقوس العثمانية ومفاهيم الشرعية السياسية. علاوة على ذلك، توفر الدراسة مثالًا منهجيًّا لدراسة قصائد الديوان في سياق الشرعية السياسية، مما يضع أساسًا للبحوث المقارنة المستقبلية عبر مختلف العصور والشعراء.

الكلمات المفتاحية: الأدب التركي الكلاسيكي، القصيدة، الطقوس والمراسم، السلطة، الشرعية.

Résumé Structuré:

L’qasida, l’une des formes poétiques les plus marquantes de la littérature turque classique, s’est développée en lien étroit avec la culture politique et les structures sociales ottomanes, dépassant ainsi le simple statut de genre littéraire. Les qasidas composées à l’intention des sultans et des hommes d’État ottomans ne se contentaient pas de louer la justice, la générosité et la puissance de leur mécène, mais contribuaient également à la légitimation symbolique de l’autorité aux yeux de la société. Cette étude vise à examiner les qasidas du divan composées à différentes époques de l’Empire ottoman non seulement en tant que textes littéraires, mais aussi en tant qu’instruments par lesquels la légitimité politique ottomane était établie. Elle analyse en particulier le rôle des rituels religieux, visuels et auditifs, ainsi que des pratiques cérémonielles dans les qasidas, et leur contribution à la légitimation de l’autorité du sultan. La principale question de recherche est la suivante : comment les rituels et les cérémonies mentionnés dans les qasidas du divan contribuent-ils à la légitimation de l’autorité du sultan ottoman ? À cet égard, l’étude aborde les rôles du rituel, de la cérémonie et des symboles représentés dans les qasidas au sein de la culture politique ottomane. Le cadre théorique de l’étude repose sur les théories de la culture politique et de la légitimité. En particulier, la conceptualisation de l’autorité et de la légitimité par Max Weber, les définitions du capital symbolique et du pouvoir symbolique de Bourdieu, l’approche d’Antonio Gramsci concernant l’hégémonie culturelle, ainsi que les études sur la représentation politique et les rituels ottomans constituent le fondement théorique de cette recherche. Bien qu’il existe des études sur la légitimité du pouvoir dans l’Empire ottoman, la poésie divan n’a pas encore fait l’objet d’une analyse systématique dans ce contexte. En se concentrant sur la légitimation de l’autorité par le biais des rituels et des cérémonies dans les qasidas, cette étude vise à combler une lacune importante dans la littérature concernant la relation entre la littérature ottomane et la légitimité politique.

L’étude utilise une méthode d’analyse textuelle qualitative, choisie pour sa capacité à évaluer à la fois les caractéristiques littéraires des qasidas et les contextes sociopolitiques qu’elles englobent. L’analyse porte sur les qasidas de neuf poètes divan ottomans issus de différents siècles : Ahmed Pacha, Necâtî Beğ, Fuzûlî, Bâkî, Hayâlî, Taşlıcalı Yahyâ, Üsküblü İshak Çelebi, Nef’î et Nedîm. Cette sélection permet une évaluation comparative de la continuité et des évolutions dans la représentation de l’autorité au sein de la culture politique ottomane au fil du temps. Au cours de l’analyse, les rituels et les symboles qui légitiment le pouvoir du sultan sont examinés de manière thématique, tandis que les figures de style employées par les poètes pour louer le souverain sont interprétées en parallèle avec les pratiques rituelles et symboliques qui les accompagnent.

Les résultats de la recherche indiquent que la légitimité du sultan ottoman, telle qu’elle est construite par les rituels et les cérémonies dans les qasidas, s’articule autour de trois axes principaux : les rituels religieux, visuels et auditifs. Les pratiques religieuses, telles que la prononciation du sermon du vendredi (khutba : le sermon récité dans les mosquées le vendredi) au nom du sultan et l’invocation du soutien et de la faveur divins dans les prières, représentent l’autorité politique du sultan fondée sur le sacré. La khutba, en particulier, fait office de proclamation publique de souveraineté, tandis que les prières et les vœux de bonheur renforcent la légitimité spirituelle du sultan. La répétition de ces éléments dans les qasidas contribue à présenter le souverain non seulement comme une figure politique, mais aussi comme un représentant de l’ordre sacré. De plus, des symboles visuels tels que l’accession au trône, le couronnement, la ceinture d’épée et la frappe de monnaie apparaissent comme des outils qui rendent l’autorité visible et tangible. L’intronisation symbolise l’établissement officiel du pouvoir politique, tandis que le couronnement et la ceinture d’épée servent d’indicateurs de la force et de la domination du souverain. La frappe de monnaie, quant à elle, fait office d’instrument à la fois matériel et symbolique pour diffuser le nom et l’autorité du sultan à travers les différentes régions de l’empire.

Les rituels sonores, qui occupent une place importante dans les qasidas, jouent également un rôle décisif dans la construction de la légitimité politique ottomane. Des éléments sonores tels que le kös (grand tambour sur châssis), le tabl (tambour de taille moyenne), les nekkare (petits tambours appariés) et le nevbet (performance rythmée mêlant tambours et cor à des fins cérémonielles) remplissent des fonctions à la fois militaires et cérémonielles, proclamant la souveraineté du souverain au public. En particulier, le kös est dépeint non seulement comme un outil destiné à renforcer l’enthousiasme militaire, mais aussi comme un symbole qui proclame de manière audible le pouvoir et le règne du sultan. Le tabl et les nekkare renforcent la grandeur de l’autorité politique en imposant un ordre rythmique lors des cérémonies et des campagnes militaires. Le nevbet, exécuté à des moments précis, sert de rappel constant du droit souverain du sultan dans la vie quotidienne. L’accent fréquemment mis sur ces rituels auditifs dans les qasidas démontre que l’autorité politique était sans cesse reproduite à travers des pratiques cérémonielles et culturelles.

De plus, les qasidas présentent la justice, la générosité et la bienveillance du sultan comme étroitement liées aux rituels et aux symboles. Les poètes dépeignent la grâce et l’équité du sultan comme des composantes indissociables de son autorité cérémonielle, renforçant ainsi une conception culturellement établie de la gouvernance légitime. En intégrant des rituels et des symboles dans le récit poétique, les qasidas dépassent le simple statut de textes louant le souverain pour se transformer en instruments qui produisent et diffusent activement la légitimité politique. De plus, l’examen des qasidas de différentes époques révèle que, malgré les changements dans la culture politique ottomane, les rituels fondamentaux utilisés pour construire la légitimité sont restés constants. Cela démontre que les poètes réinterprétaient l’autorité en combinant tradition, idéologie politique et discours littéraire.

En conclusion, cette étude démontre que les qasidas du divan constituent un espace au sein duquel l’autorité était symboliquement produite et socialement reconstruite dans la culture politique ottomane. Les rituels religieux, visuels et auditifs présents dans les qasidas dépeignent le pouvoir du sultan non seulement comme une force physique, mais aussi comme un droit légitime reconnu culturellement et socialement. Ces résultats contribuent à une meilleure compréhension de la relation entre la poésie turque classique et la culture politique ottomane, tout en offrant une perspective interdisciplinaire sur les rituels ottomans et les notions de légitimité politique. En outre, cette étude fournit un exemple méthodologique pour l’analyse des qasidas du divan dans le contexte de la légitimité politique, jetant ainsi les bases de futures recherches comparatives portant sur différentes époques et différents poètes.

Mots-clés: Littérature turque classique, qasida, rituels et cérémonies, autorité, légitimité.

Resumen Estructurado:

Una de las formas poéticas más destacadas de la literatura turca clásica, la qasida, se desarrolló en estrecha relación con la cultura política y las estructuras sociales otomanas, y su alcance fue mucho más allá del mero género literario. Las qasidas escritas para los sultanes y estadistas otomanos no solo alababan la justicia, la generosidad y el poder del mecenas, sino que también contribuían a la legitimación simbólica de la autoridad a los ojos de la sociedad. El presente estudio tiene como objetivo examinar las qasidas del diván compuestas en diferentes períodos del Imperio Otomano, no solo como textos literarios, sino también como instrumentos a través de los cuales se generaba la legitimidad política otomana. En particular, analiza el papel de los rituales religiosos, visuales y auditivos, así como de las prácticas ceremoniales en las qasidas, y su función en la legitimación de la autoridad del sultán. La pregunta principal de la investigación es: ¿Cómo contribuyen los rituales y las ceremonias mencionados en las qasidas del diván a la legitimación de la autoridad del sultán otomano? En este sentido, el estudio aborda las funciones del ritual, la ceremonia y los símbolos representados en las qasidas dentro de la cultura política otomana. El marco teórico del estudio se basa en las teorías de la cultura política y la legitimidad. En concreto, la conceptualización de la autoridad y la legitimidad de Max Weber, las definiciones de capital simbólico y poder simbólico de Bourdieu, el enfoque de Antonio Gramsci sobre la hegemonía cultural y los estudios sobre la representación política y los rituales otomanos constituyen la base teórica de la investigación. Aunque existen estudios sobre la legitimidad del poder en el Imperio Otomano, la poesía diván no se ha examinado de forma sistemática como parte de este proceso. Este estudio se enfoca en cómo se legitima la autoridad a través de rituales y ceremonias en las qasidas. Busca llenar un vacío significativo en la investigación sobre la conexión entre la literatura otomana y la legitimidad política.

El estudio utiliza un método de análisis textual cualitativo, que se adecua para evaluar las características literarias de las qasidas y los contextos sociopolíticos que las rodean. El análisis abarca las qasidas de nueve poetas divanes otomanos de diferentes siglos: Ahmed Pasha, Necâtî Beğ, Fuzûlî, Bâkî, Hayâlî, Taşlıcalı Yahyâ, Üsküblü İshak Çelebi, Nef’î y Nedîm. Esta selección hace posible una evaluación comparativa de la continuidad y el cambio de la representación de la autoridad dentro de la cultura política otomana a través del tiempo. Durante el análisis, se examinan temáticamente los rituales y símbolos que legitiman el poder del sultán, al tiempo que se interpretan los recursos literarios empleados por los poetas para alabar al gobernante junto con las prácticas rituales y simbólicas que los acompañan.

Los resultados de la investigación indican que la legitimidad del sultán otomano, tal y como se construye a través de los rituales y ceremonias en las qasidas, se articula en torno a tres ejes principales: los rituales religiosos, visuales y auditivos. Las prácticas religiosas, como la pronunciación del sermón del viernes (khutba: el sermón recitado en las mezquitas los viernes) en nombre del sultán y la invocación del apoyo y el favor divinos en las oraciones, representan la autoridad política del sultán, fundamentada en lo sagrado. La khutba, en particular, funciona como una proclamación pública de soberanía, mientras que las oraciones y los buenos deseos refuerzan la legitimidad espiritual del sultán. La repetición de estos elementos en las qasidas contribuye a presentar al gobernante no solo como una figura política, sino también como un representante del orden sagrado. Además, los símbolos visuales, como la ascensión al trono, la coronación, el ceñido de la espada y la acuñación de monedas, se revelan como herramientas que hacen visible y tangible la autoridad. La entronización simboliza el establecimiento formal del poder político, mientras que la coronación y el ceñido de la espada sirven como indicadores de la fuerza y el dominio del gobernante. La acuñación de monedas, por su parte, funciona como un instrumento tanto material como simbólico para difundir el nombre y la autoridad del sultán por las diferentes regiones del imperio.

Los rituales auditivos, que ocupan un lugar importante en las qasidas, también desempeñan un papel decisivo en la construcción de la legitimidad política otomana. Elementos auditivos como el kös (gran tambor de caldero), el tabl (el de tamaño mediano), los nekkare (par de pequeños) y el nevbet (una interpretación sincronizada de impresionantes tambores y cuernos con fines ceremoniales) cumplen funciones tanto militares como ceremoniales, anunciando la soberanía del gobernante ante el público. En particular, el kös se describe no solo como una herramienta para avivar el entusiasmo militar, sino también como un símbolo que proclama de forma audible el poder y el reinado del sultán. El tabl y el nekkare refuerzan la grandeza de la autoridad política al proporcionar un orden rítmico durante las ceremonias y las campañas militares. El nevbet, interpretado en momentos específicos, sirve como un recordatorio continuo del derecho soberano del sultán en la vida cotidiana. El frecuente énfasis en estos rituales auditivos en las qasidas demuestra que la autoridad política se reproducía continuamente a través de prácticas ceremoniales y culturales.

Además, las qasidas presentan la justicia, la generosidad y la benevolencia del sultán entrelazadas con rituales y símbolos. Los poetas describen la gracia y la equidad del sultán como componentes integrales de su autoridad ceremonial, reforzando así una concepción culturalmente establecida del gobierno legítimo. Al incorporar rituales y símbolos en la narrativa poética, las qasidas van más allá de ser meros textos que alaban al gobernante, transformándose en instrumentos que producen y difunden activamente la legitimidad política. Además, el análisis de las qasidas de diferentes períodos revela que, a pesar de los cambios en la cultura política otomana, los rituales fundamentales utilizados para construir la legitimidad se mantuvieron constantes. Esto demuestra que los poetas reinterpretaban la autoridad combinando tradición, ideología política y discurso literario.

En conclusión, el estudio demuestra que las qasidas del diván constituyen un ámbito en el que la autoridad se producía simbólicamente y se reconstruía socialmente dentro de la cultura política otomana. Los rituales religiosos, visuales y auditivos presentes en las qasidas retratan el poder del sultán no solo como una fuerza física, sino como un derecho legítimo reconocido cultural y socialmente. Estos hallazgos contribuyen a una comprensión más profunda de la relación entre la poesía turca clásica y la cultura política otomana, al tiempo que ofrecen una perspectiva interdisciplinar sobre los rituales y las nociones de legitimidad política. Además, el estudio ofrece un ejemplo de cómo analizar las qasidas del diván en relación con la legitimidad política, lo que puede servir como base para futuras investigaciones comparativas entre distintos períodos y poetas.

Palabras clave: Literatura turca clásica, qasida, rituales y ceremonias, autoridad, legitimidad.

结构化摘要:

为古典土耳其文学中最突出的诗歌体裁之一,卡西达qasida)与奥斯曼政治文化及社会结构紧密相连,其意义已超越单纯的文学体裁范畴。为奥斯曼苏丹和政治家创作的卡西达,不仅颂扬了赞助者的公正、慷慨与权势,还促进了权威在社会眼中的象征性合法化。本研究旨在考察奥斯曼帝国不同时期创作的迪万卡西达,不仅将其视为文学文本,更将其视为构建奥斯曼政治合法性的工具。具体而言,本研究分析了卡西达中宗教、视觉和听觉仪式以及礼仪实践的作用,及其在为苏丹权威赋予合法性方面的作用。主要研究问题是:迪万卡西达中提到的仪式和典礼如何促进奥斯曼苏丹权威的合法化?就此,本研究探讨了卡西达中所呈现的仪式、典礼及符号在奥斯曼政治文化中的作用。本研究的理论框架基于政治文化与合法性理论。具体而言,马克斯·韦伯(Max Weber)关于权威与合法性的概念框架、布迪厄(Bourdieu对符号资本和符号权力的定义、安东尼奥·兰西(Antonio Gramsci)关于文化霸权的理论,以及关于奥斯曼政治表征与仪式的研究,共同构成了本研究的理论基础。尽管已有关于奥斯曼帝国权力合法性的研究,但迪万诗歌作为这一过程的组成部分尚未得到系统考察。本研究通过聚焦卡西达中通过仪式和典礼实现的权威合法化,旨在填补奥斯曼文学与政治合法性之间关系研究领域中的重要空白。

本研究采用定性文本分析法,因其既适合评估卡西达的文学特征,也适合分析其所涵盖的社会政治背景。分析涵盖了来自不同世纪的九位奥斯曼迪万诗人的卡西达作品:艾哈迈德·帕夏、内贾提·贝格、富祖利、巴基、哈亚利、塔什利卡利·亚希亚、乌斯库布鲁·萨克·切莱比、内菲和内迪姆。这一选样使得能够对奥斯曼政治文化中权威表征随时间推移所呈现的延续性与变化进行比较评估。在分析过程中,本文按主题考察了为苏丹权力赋予合法性的仪式与象征,同时结合相应的仪式化和象征性实践,解读了诗人们为颂扬统治者所运用的文学手法。

研究结果表明,卡西达中通过仪式和典礼构建的奥斯曼苏丹的合法性,主要围绕三个轴心展开:宗教、视觉和听觉仪式。宗教实践——例如以苏丹名义发表周五布道(khutba:周五在清真寺诵读的布道)以及在祈祷中祈求神明的支持与恩宠——现了苏丹基于神圣性的政治权威。尤其是库特巴,它起着公开宣告主权的作用,而祈祷和祝福则强化了苏丹的精神合法性。这些元素在卡西达中的反复出现,不仅将统治者塑造成政治人物,更将其呈现为神圣秩序的代表。此外,登基、加冕、佩剑和铸币等视觉符号,则成为使权威可见且可感知的工具。登基象征着政治权力的正式确立,而加冕和佩剑则体现了统治者的力量与统治权。另一方面,铸币既是一种物质手段,也是一种象征性工具,用于将苏丹的名字和权威传播到帝国的各个地区。

在卡西达中占据重要地位的听觉仪式,在构建奥斯曼政治合法性方面也发挥着决定性作用。诸如kös(大钹)、tabl(中鼓)、nekkare(一对小鼓)和nevbet(一种用于仪式的定时鼓号演奏)等听觉元素,既具有军事功能,又承担着仪式职能,向公众宣告统治者的主权。特别是科斯,它不仅被描绘为激发军事热情的工具,更被视为通过声音宣示苏丹权力与统治的象征。塔布内卡雷则通过在仪式和军事行动中提供节奏秩序,强化了政治权威的宏伟气势。在特定时间演奏的内夫贝特则在日常生活中持续提醒着苏丹的主权权利。卡西达中对这些听觉仪式频繁的强调表明,政治权威是通过仪式和文化实践不断再生产的。

此外,卡西达将苏丹的公正、慷慨和仁慈与仪式及象征交织在一起。诗人们将苏丹的恩泽与公正描绘为其仪式权威不可或缺的组成部分,从而强化了文化上确立的关于合法治理的共识。通过将仪式和象征融入诗歌叙事,卡西达超越了单纯颂扬统治者的文本范畴,转变为积极生产和传播政治合法性的工具。此外,对不同时期卡西达的考察表明,尽管奥斯曼政治文化发生了变化,但用于构建合法性的核心仪式始终保持一致。这表明诗人们通过融合传统、政治意识形态和文学话语,对权威进行了重新诠释。

综上所述,本研究表明,迪万卡西达构成一个领域,在奥斯曼政治文化中,权威在此被象征性地生产并社会性地重构。卡西达中呈现的宗教、视觉和听觉仪式,将苏丹的权力不仅描绘为一种物理力量,更将其呈现为一种在文化和社会层面均被认可的合法权利。这些研究成果有助于更深入地理解古典土耳其诗歌与奥斯曼政治文化之间的关系,同时也为奥斯曼仪式及政治合法性观念提供了跨学科的视角。此外,本研究为在政治合法性语境下考察迪万卡西达提供了方法论范例,为未来跨时期、跨诗人的比较研究奠定了基础。

关键词:古典土耳其文学、卡西达、仪式与典礼、权威、合法性。

Структурированное резюме:

Одна из наиболее заметных стихотворных форм в классической турецкой литературе — касида — развивалась в тесной связи с политической культурой и социальными структурами Османской империи, выходя за рамки чисто литературного жанра. Касиды, сочинявшиеся для османских султанов и государственных деятелей, не только воспевали справедливость, щедрость и могущество покровителя, но и способствовали символической легитимизации власти в глазах общества. Цель данного исследования — рассмотреть диванские касиды, сочиненные в разные периоды существования Османской империи, не только как литературные тексты, но и как инструменты, с помощью которых формировалась политическая легитимность Османской империи. В частности, в работе анализируется роль религиозных, визуальных и аудиальных ритуалов, а также церемониальных практик в касидах и их значение для легитимизации власти султана. Основной вопрос исследования заключается в том, как ритуалы и церемонии, упоминаемые в касидах дивана, способствуют легитимизации власти османского султана? В этой связи в исследовании рассматриваются роли ритуала, церемонии и символов, представленных в касидах. в рамках османской политической культуры. Теоретическая основа исследования опирается на теории политической культуры и легитимности. В частности, теоретическую основу исследования составляют концепция власти и легитимности Макса Вебера, определения символического капитала и символической власти. Бурдье, подход Антонио Грамши к культурной гегемонии, а также исследования, посвящённые османской политической репрезентации и ритуалам. Хотя существуют исследования, посвящённые легитимности власти в Османской империи, диванная поэзия в рамках этого процесса систематически не изучалась. Сосредоточившись на легитимации власти посредством ритуалов и церемоний в касидах, данное исследование направлено на восполнение важного пробела в литературе, касающейся взаимосвязи между османской литературой и политической легитимностью.

В исследовании используется метод качественного текстового анализа, выбранный ввиду его пригодности для оценки как литературных особенностей касид, так и социально-политических контекстов, которые они охватывают. Анализ охватывает касиды девяти османских диванных поэтов разных веков: Ахмеда-паши, Неджати-бега, Фузули, Баки, Хаяли, Ташлыджали Яхья, Ускюблу Ишака Челеби, Нефи и Недима. Такой подбор позволяет провести сравнительную оценку преемственности и изменений в представлении власти в рамках османской политической культуры на протяжении времени. В ходе анализа тематически исследуются ритуалы и символы, легитимизирующие власть султана, а литературные приемы, используемые поэтами для восхваления правителя, интерпретируются в совокупности с сопутствующими ритуальными и символическими практиками.

Результаты исследования показывают, что легитимность османского султана, конструируемая через ритуалы и церемонии в касидах, строится вокруг трех основных осей: религиозных, визуальных и аудиальных ритуалов. Религиозные практики, такие как произнесение пятничной проповеди (хутба: проповедь, произносимая в мечетях по пятницам) от имени султана и призыв к божественной поддержке и благосклонности в молитвах, олицетворяют политическую власть султана, основанную на сакральном. Хутба, в частности, выступает в качестве публичного провозглашения суверенитета, в то время как молитвы и благословения укрепляют духовную легитимность султана. Повторение этих элементов в касидах способствует представлению правителя не только как политической фигуры, но и как представителя священного порядка. Кроме того, визуальные символы, такие как вступление на престол, коронация, опоясывание мечом и чеканка монет, выступают в качестве инструментов, делающих власть видимой и осязаемой. Вступление на престол символизирует формальное установление политической власти, в то время как коронация и опоясывание мечом служат показателями силы и господства правителя. Чеканка моне т, с другой стороны, выступает в качестве как материального, так и символического инструмента для распространения имени и власти султана по разным регионам империи.

Звуковые ритуалы, занимающие важное место в касидах, также играют решающую роль в формировании политической легитимности Османской империи. Такие звуковые элементы, как кёс (большой литавр), табл (барабан среднего размера), неккаре (пара маленьких барабанов) и невбет (ритмическое исполнение на барабанах и рогах в церемониальных целях), выполняют как военные, так и церемониальные функции, провозглашая суверенитет правителя перед народом. В частности, кёс изображается не только как средство для поднятия боевого духа, но и как символ, звуковым образом провозглашающий власть и правление султана. Табл. и неккаре усиливают величие политической власти, обеспечивая ритмический порядок во время церемоний и военных походов. Невбет, исполняемый в определенные моменты, служит постоянным напоминанием о суверенном праве султана в повседневной жизни. Частое упоминание этих звуковых ритуалов в касидах свидетельствует о том, что политическая власть постоянно воспроизводилась посредством церемониальных и культурных практик.

Кроме того, в касидах справедливость щедрость и благость султана представлены в тесной взаимосвязи с ритуалами и символами. Поэты изображают благородство и справедливость султана как неотъемлемые составляющие его церемониальной власти, тем самым укрепляя укоренившееся в культуре понимание легитимного правления. Включая ритуалы и символы в поэтическое повествование, касиды выходят за рамки простых текстов, восхваляющих правителя, превращаясь в инструменты, которые активно создают и распространяют политическую легитимность. Более того, анализ касид разных периодов показывает, что, несмотря на изменения в османской политической культуре, основные ритуалы, используемые для конструирования легитимности, оставались неизменными. Это свидетельствует о том, что поэты переосмысливали власть, сочетая традицию, политическую идеологию и литературный дискурс.

В заключение исследование демонстрирует, что диванские касиды представляют собой сферу, в которой власть символически создавалась и социально реконструировалась в рамках османской политической культуры. Религиозные, визуальные и аудиальные ритуалы, присутствующие в касидах, изображают власть султана не просто как физическую силу, но как легитимное право, признанное в культурном и социальном плане. Эти выводы способствуют более глубокому пониманию взаимосвязи между классической турецкой поэзией и османской политической культурой, а также предлагают междисциплинарную перспективу на османские ритуалы и представления о политической легитимности. Кроме того, данное исследование представляет собой методологический пример изучения диванских касид в контексте политической легитимности, закладывая основу для будущих сравнительных исследований, охватывающих различные периоды и поэтов.

Ключевые слова: классическая турецкая литература, касида, ритуалы и церемонии, власть, легитимность.

संरचित सारांश:

शास्त्रीय तुर्की साहित्य के सबसे प्रमुख छंद रूपों में से एक, कसीदा, उस्मानी राजनीतिक संस्कृति और सामाजिक संरचनाओं के घनिष्ठ संबंध में विकसित हुआ, जो केवल एक साहित्यिक विधा होने से परे था। उस्मानी सुल्तानों और राजनेताओं के लिए लिखी गई कसीदे केवल संरक्षक की न्यायप्रियता, उदारता और शक्ति की प्रशंसा करते थे, बल्कि समाज की नज़रों में अधिकार के प्रतीकात्मक वैधकरण में भी योगदान देते थे।

इस अध्ययन का उद्देश्य ओटोमन साम्राज्य के विभिन्न कालखंडों में रचित दीवान कसीदों की केवल साहित्यिक ग्रंथों के रूप में ही नहीं, बल्कि उन माध्यमों के रूप में भी जांच करना है जिनके द्वारा ओटोमन राजनीतिक वैधता का निर्माण किया गया। विशेष रूप से, यह कसीदों में धार्मिक, दृश्य और श्रव्य अनुष्ठानों तथा औपचारिक प्रथाओं की भूमिका और सुल्तान के अधिकार को वैध ठहराने में उनकी भूमिका का विश्लेषण करता है। मुख्य शोध प्रश्न यह है कि दीवान कसीदों में उल्लिखित अनुष्ठान और समारोह ओटोमन सुल्तान के अधिकार को वैध ठहराने में कैसे योगदान करते हैं? इस संबंध में, यह अध्ययन ओटोमन राजनीतिक संस्कृति के भीतर कसीदों में दर्शाए गए अनुष्ठान, समारोह और प्रतीकों की भूमिकाओं को संबोधित करता है। इस अध्ययन का सैद्धांतिक ढांचा राजनीतिक संस्कृति और वैधता के सिद्धांतों पर आधारित है। विशेष रूप से, मैक्स वेबर की प्राधिकरण और वैधता की अवधारणा, बूर्दियू की प्रतीकात्मक पूंजी और प्रतीकात्मक शक्ति की परिभाषाएं, एंटोनियो ग्राम्शी का सांस्कृतिक वर्चस्व के प्रति दृष्टिकोण, और ओटोमन राजनीतिक प्रतिनिधित्व और अनुष्ठानों पर अध्ययन इस शोध का सैद्धांतिक आधार हैं। यद्यपि ओटोमन साम्राज्य में शक्ति की वैधता पर अध्ययन मौजूद हैं, लेकिन दीवान कविता को इस प्रक्रिया के हिस्से के रूप में व्यवस्थित रूप से नहीं देखा गया है।

क़सीदों में अनुष्ठानों और समारोहों के माध्यम से प्राधिकरण के वैधीकरण पर ध्यान केंद्रित करके, यह अध्ययन ओटोमन साहित्य और राजनीतिक वैधता के बीच संबंध से संबंधित साहित्य में एक महत्वपूर्ण अंतराल को भरने का लक्ष्य रखता है।

यह अध्ययन एक गुणात्मक पाठ विश्लेषण पद्धति का उपयोग करता है, जिसे क़सीदों की साहित्यिक विशेषताओं और उन सामाजिक-राजनीतिक संदर्भों, दोनों का मूल्यांकन करने में इसकी उपयुक्तता के लिए चुना गया है, जिन्हें वे समाहित करते हैं।

इस विश्लेषण में विभिन्न शताब्दियों के नौ ओटोमन दीवान कवियों की कसीदे शामिल हैं: अहमद पाशा, नेजाती बेग, फुज़ुली, बाकी, हयाली, ताश्लीजाली याह्या, उस्कुब्लू इशाक चेलेबी, नेफी और नेदीम। यह चयन समय के साथ ओटोमन राजनीतिक संस्कृति के भीतर प्राधिकरण के प्रतिनिधित्व में निरंतरता और परिवर्तनों के तुलनात्मक मूल्यांकन की अनुमति देता है। विश्लेषण के दौरान, सुल्तान की शक्ति को वैधता प्रदान करने वाले अनुष्ठानों और प्रतीकों की विषयगत रूप से जांच की जाती है, जबकि शासक की प्रशंसा करने के लिए कवियों द्वारा नियोजित साहित्यिक उपकरणों की व्याख्या साथ में प्रचलित अनुष्ठानिक और प्रतीकात्मक प्रथाओं के साथ की जाती है।

शोध के निष्कर्ष बताते हैं कि कसीदों में अनुष्ठानों और समारोहों द्वारा निर्मित ओटोमन सुल्तान की वैधता, तीन मुख्य अक्षों के इर्द-गिर्द संगठित है: धार्मिक, दृश्य और श्रव्य अनुष्ठान। धार्मिक प्रथाएँ, जैसे कि सुल्तान के नाम पर शुक्रवार का उपदेश (खुतबा: शुक्रवार को मस्जिदों में पढ़ा जाने वाला उपदेश) देना और प्रार्थनाओं में दैवीय सहायता और कृपा का आह्वान करना, सुल्तान के पवित्र रूप से स्थापित राजनीतिक अधिकार का प्रतिनिधित्व करते हैं। खास तौर पर खुतबा संप्रभुता की सार्वजनिक घोषणा के रूप में कार्य करता है, जबकि प्रार्थनाएं और शुभकामनाएं सुल्तान की आध्यात्मिक वैधता को सुदृढ़ करती हैं। कसीदों में इन तत्वों के दोहराव से शासक को केवल एक राजनीतिक हस्ती के रूप में बल्कि पवित्र व्यवस्था के प्रतिनिधि के रूप में भी प्रस्तुत करने में योगदान मिलता है। इसके अलावा, सिंहासनारोहण, राज्याभिषेक, तलवार धारण और सिक्का टकसाल जैसे दृश्य प्रतीक ऐसे उपकरण के रूप में उभरते हैं जो अधिकार को दृश्यमान और मूर्त बनाते हैं। सिंहासनारोहण राजनीतिक शक्ति की औपचारिक स्थापना का प्रतीक है, जबकि राज्याभिषेक और तलवार धारण शासक की शक्ति और प्रभुत्व के सूचक के रूप में कार्य करते हैं। दूसरी ओर, सिक्का टकसाल करना, साम्राज्य के विभिन्न क्षेत्रों में सुल्तान के नाम और अधिकार को फैलाने के लिए एक भौतिक और प्रतीकात्मक दोनों तरह के साधन के रूप में कार्य करता है।

श्रव्य अनुष्ठान, जो कसीदों में एक महत्वपूर्ण स्थान रखते हैं, उस्मानी राजनीतिक वैधता के निर्माण में भी एक निर्णायक भूमिका निभाते हैं। कोस (बड़ा केतली ढोल), तब्ल (मध्यम आकार का ढोल), नेक्कारे (छोटे जोड़े ढोल), और नेवबेत (समारोहिक उद्देश्यों के लिए एक समयबद्ध ढोल और सींग का प्रदर्शन) जैसे श्रव्य तत्व सैन्य और औपचारिक दोनों कार्यों को पूरा करते हैं, और जनता को शासक की संप्रभुता की घोषणा करते हैं। विशेष रूप से, कोस को केवल सैन्य उत्साह बढ़ाने के एक उपकरण के रूप में, बल्कि एक ऐसे प्रतीक के रूप में भी चित्रित किया गया है जो ध्वनिक रूप से सुल्तान की शक्ति और शासन की घोषणा करता है। तब्ल और नेक्कारे समारोहों और सैन्य अभियानों के दौरान लयबद्ध क्रम प्रदान करके राजनीतिक अधिकार की भव्यता को मजबूत करते हैं। नेब्बेट, जो विशिष्ट समय पर बजाया जाता है, दैनिक जीवन में सुल्तान के संप्रभु अधिकार की निरंतर याद दिलाता है।

क़सीदों में इन श्रव्य अनुष्ठानों पर बार-बार दिया गया जोर यह दर्शाता है कि राजनीतिक अधिकार को अनुष्ठानिक और सांस्कृतिक प्रथाओं के माध्यम से लगातार पुन: उत्पन्न किया जाता था।

इसके अलावा, क़सीदे सुल्तान के न्याय, उदारता और परोपकार को अनुष्ठानों और प्रतीकों के साथ गुंथे हुए प्रस्तुत करते हैं। कवि सुल्तान की कृपा और निष्पक्षता को उसके अनुष्ठानिक अधिकार के अभिन्न अंग के रूप में चित्रित करते हैं, इस प्रकार वैध शासन की सांस्कृतिक रूप से स्थापित समझ को सुदृढ़ करते हैं।

कवितीय कथा में अनुष्ठानों और प्रतीकों को शामिल करके, कसीदे शासक की प्रशंसा करने वाले केवल पाठों से परे चले जाते हैं, और राजनीतिक वैधता को सक्रिय रूप से उत्पन्न करने और प्रसारित करने वाले उपकरणों में बदल जाते हैं। इसके अलावा, विभिन्न अवधियों के कसीदों की जांच से पता चलता है कि ओटोमन राजनीतिक संस्कृति में बदलाव के बावजूद, वैधता बनाने के लिए उपयोग किए जाने वाले मुख्य अनुष्ठान सुसंगत रहे। यह दर्शाता है कि कवियों ने परंपरा, राजनीतिक विचारधारा और साहित्यिक विमर्श को मिलाकर अधिकार की पुनर्व्याख्या की।

निष्कर्षतः, यह अध्ययन दर्शाता है कि दीवान कसीदे एक ऐसा क्षेत्र बनाते हैं जिसमें ओटोमन राजनीतिक संस्कृति के भीतर अधिकार का प्रतीकात्मक रूप से निर्माण और सामाजिक रूप से पुनर्निर्माण किया गया था। कसीदों में मौजूद धार्मिक, दृश्य और श्रव्य अनुष्ठान सुल्तान की शक्ति को केवल एक भौतिक बल के रूप में नहीं, बल्कि एक वैध अधिकार के रूप में चित्रित करते हैं जिसे सांस्कृतिक और सामाजिक रूप से मान्यता प्राप्त थी।

ये निष्कर्ष शास्त्रीय तुर्की कविता और ओटोमन राजनीतिक संस्कृति के बीच संबंध की गहरी समझ में योगदान करते हैं, साथ ही ओटोमन अनुष्ठानों और राजनीतिक वैधता की अवधारणाओं पर एक अंतःविषय दृष्टिकोण भी प्रदान करते हैं। इसके अलावा, यह अध्ययन राजनीतिक वैधता के संदर्भ में दीवान कसीदों की जांच के लिए एक पद्धतिगत उदाहरण प्रदान करता है, जो विभिन्न कालखंडों और कवियों पर भविष्य के तुलनात्मक शोध के लिए एक आधार स्थापित करता है।

कीवर्ड: शास्त्रीय तुर्की साहित्य, कसीदा, अनुष्ठान और समारोह, प्राधिकरण, वैधता।

Article Statistics

Number of reads 136
Number of downloads 35

Share

Turkish Studies - Language and Literature
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.