Türk eğitim tarihinde geçmişten günümüze kadar pek çok öğretim yöntemi uygulanmıştır. Bu yöntemlerden birisi de tekşif(buluş) yöntemidir. Fakat bu yöntem keşfedilene kadar Selçuklular öncesinde sözlü eğitim, ezber, münazara, taklit ve gösterme yöntemi, uygulamalı eğitim, şifahî öğretim ve görevle öğretim; Selçuklular döneminde takrir, istinsah, müzakere, münazara, ezber ve tekrar; Osmanlı döneminde takrir, istinsah, müzakere, münazara, ezber ve tekrar, temrin, usūl-i ibtidâî, tahlil, terkib gibi yöntemler öğretimde uygulanmıştır.

Osmanlı eğitim kurumlarında uzun yıllar ezber yöntemi kullanılmıştır. Fakat  Tanzimat dönemiyle askerî, siyasî, ticarî ve edebî alanda yapılan yeniliklerden nasibini eğitim de almıştır. Eğitimde bir yöntem sorunu olduğunu düşünen aydın ve devlet adamları Batının eğitimiyle mücadelede ezbere dayalı eğitimin yetersiz kalacağını belirterek tekşif yöntemini önermişlerdir. Böylece tekşif yöntemi Türk eğitim tarihinde ilk kez Tanzimat dönemiyle ortaya çıkmıştır.

Tekşif yönteminden ilk kez Selim Sabit Efendi Rehnümâ-yı Muallimîn(1870)in Usûl-i Cedîd bölümünde bahsetmiştir. Selim Sabit Efendi’den sonra Mustafa Satı Bey, bilimsel olarak tekşif yöntemini tanıtmıştır. Yazdığı çeşitli makale ve kitaplarında tekşif yönteminden bahsederek bu yöntemin okullarda uygulanması için çok çaba sarf etmiştir. Makalelerinde tekşif yönteminin dil, matematik, ahlak, geometri, fen gibi sadece düşünme ve karşılaştırma ile bulunabilecek, yalnızca düşünmekle yeniden keşf edilebilecek hakikatleri, meseleleri öğreten aklî derslerde uygulanabileceğini coğrafya ve tarih gibi naklî bilimlerde uygulanamayacağını belirtmiştir.

Bu çalışma, tekşif(buluş) yönteminin Türk eğitim tarihindeki yerini belirginleştirmeyi ve bu yöntemin Türkçe dil bilgisi kitaplarında ilk kez ne zaman ve hangi kitapta uygulanıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın birinci aşamasında tekşif(buluş) yönteminin Türk eğitim tarihindeki yeri belirginleştirilmiştir. Böylece 2024 Nisan ayında tanıtılan sezgisel düşünmeye dayalı buluş yönteminin öncelendiği Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin tarihsel geçmişi aydınlatılmış olacaktır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise Ahmet Cevat Emre’nin Türkçe Sarf ve Nahiv(1926) adlı eseri incelenmiştir. Bu kitap tekşif(buluş) yönteminin dil bilgisi kitaplarında uygulandığı ilk kitaptır. Bu kısımda  ilk olarak tekşif yönteminin uygulanma aşamaları ortaya çıkarılmıştır. Ortaya çıkarılan aşamalar madde madde sıralanmıştır. Yöntemin uygulanma aşamaları Türkçe Sarf ve Nahiv(1926)in içinden alınan örnek parçalarla desteklenmeye çalışılmıştır. Türkçe Sarf ve Nahiv(1926)deki tekşif yönteminin uygulama aşamaları günümüzdeki modern buluş yönteminin uygulama aşamalarıyla karşılaştırılmıştır. Böylece hem Türkçe dil bilgisi eğitiminde yöntem bakımından bir devrim olan bu farklılık ortaya çıkarılarak Türkçe Sarf ve Nahiv(1926)in diğer dil bilgisi kitapları içindeki yeri daha da güçlendirilecek hem de bugün Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ndeki Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde uygulanan tekşif (buluş) yönteminin tarihsel geçmişi belirginleştirilmiş olacaktır.

Many teaching methods have been employed in Turkish educational history from past to present. One of these methods is the tekşif (discovery) method. However, before this method was discovered, prior to the Selçuk era, oral instruction, memorization, debate, imitation and demonstration, practical training, oral instruction, and task-based instruction were employed. During the Selçuk period, methods such as recitation, transcription, discussion, debate, memorization, and repetition were employed. During the Ottoman period, methods such as recitation, transcription, discussion, debate, memorization and repetition, practice, the first principles of the Ottoman method, analysis, and composition were employed.

Rote memorization was used in Ottoman educational institutions for many years. However, education also experienced its share of innovations introduced in military, political, commercial, and literary fields during the Tanzimat period. Intellectuals and statesmen, believing there was a methodological problem in education, stated that memorization-based education would be inadequate in the fight against Western education and proposed the tekşif method. Thus, the tekşif method first emerged in Turkish educational history during the Tanzimat period.

Selim Sabit Efendi first mentioned the tekşif method in the section titled Usûl-i Cedîd of Rehnümâ-yı Muallimîn (1870). Following Selim Sabit Efendi, Mustafa Satı Bey introduced the tekşif method scientifically. He discussed the tekşif method in various articles and books he wrote, making considerable efforts to implement it in schools. In his articles, he stated that the tekşif method could only be applied to rational subjects such as language, mathematics, ethics, geometry, and science, which teach truths and issues that can only be discovered and rediscovered through reflection and comparison, but not to traditional sciences such as geography and history.

This study aims to clarify the place of the tekşif (discovery) method in Turkish educational history and to reveal when and in which book this method was first applied in Turkish grammar textbooks. In the first phase of the study, the place of the tekşif (discovery) method in Turkish educational history was clarified. Thus, the historical background of the Turkish Century Education Model, which prioritizes the discovery method based on intuitive thinking, introduced in April 2024, will be illuminated. In the second phase of the study, Ahmet Cevat Emre's work, Turkish Sarf and Nahiv (1926), was examined. This book was the first to apply the tekşif (discovery) method in a grammar textbook. In this section, the application stages of the tekşif method are revealed. These stages are listed item by item. The application stages of the method are supported with sample excerpts from Turkish Sarf and Nahiv (1926). The application stages of the tekşif method in the Turkish Grammar and Nahiv (1926) are compared with the application stages of today's modern invention method. This will not only reveal this revolutionary method in Turkish grammar education, but also strengthen the place of the Turkish Grammar and Nahiv (1926) among other grammar books, and also clarify the historical background of the tekşif (discovery) method, as applied today in the Turkish Language and Literature section of the Turkish Century Education Model.