Türk tiyatrosunun erken dönemlerinde çok yönlü bir sanatçı kimliğiyle öne çıkan M. Kemal Küçük (1901-1936), 35 yıllık kısa yaşamına rağmen oyunculuk, yönetmenlik, adaptasyon, tiyatro yazarlığı, eğitimcilik ve kuramcılık alanlarında kalıcı izler bırakmıştır. Bu makale, Küçük’ün sanatsal mirasını ve fedakarlıklarını dönemin tanıklıkları ve mevcut kaynaklar ışığında inceleyerek Türk tiyatrosuna yaptığı özgün katkıları ve erken ölümünün yarattığı boşluğu kapsamlı bir biçimde ele almayı amaçlamaktadır. Küçük, özellikle çocuk tiyatrosunun temellerinin atılması ve tiyatro pedagojisinin geliştirilmesinde öncü roller üstlenmiştir. 1924’te ilk köy oyunu denemelerinden olan İç Acısı’nı kaleme almış, 1927’de Türk tiyatrosunda bir ilk olan Hamlet prodüksiyonunda Polonius rolünü canlandırmıştır. Molière’in Tartuffe eserini 1928’de Mürai adıyla 1774 İstanbul’una uyarlayarak ve İtri Efendi karakterini canlandırarak hem adaptör hem de oyuncu olarak büyük başarı kazanmış, bu çalışma uluslararası alanda da Molière yorumlarına özgün bir katkı olarak değerlendirilmiştir. 1933’te yayımladığı Tiyatro adlı eseri, Türkiye’de tiyatro bilgisine dair ilk modern ve kapsamlı çalışma olarak kabul edilir. Aynı yıl, Cumhuriyet’in 10. yılı kutlamaları için yazdığı ve yönettiği, Türkiye’nin ilk “bale pandomim” türünde eseri olan İnkılâp Sembolü’nü sahneye koymuştur. 1935’te Muhsin Ertuğrul’un öncülüğünde kurulan Türkiye’nin ilk düzenli çocuk tiyatrosunun açılış oyunu olan İlk Tiyatro Dersi’ni, ikinci oyun olan Gülmeyen Çocuk’u yazarak ve kuruluş sürecinde aktif rol alarak bu alandaki öncülüğünü pekiştirmiştir. Sanat yaşamının son döneminde, hastalığına rağmen İstanbul Halkevi’nde vermeye devam ettiği tiyatro dersleriyle ve Türk Tiyatrosu dergisinde “Konuşmak Sanatı” üzerine kaleme aldığı makalelerle tiyatro pedagojisine katkılarını sürdürmüştür. Küçük’ün erken vefatı Türk tiyatrosu için büyük bir kayıp olsa da kısa ömrüne sığdırdığı bu ilkler ve eserler, onun tiyatro tarihindeki müstesna yerini belirlemiştir.

M. Kemal Küçük (1901-1936), a multifaceted artist who emerged in the early period of Turkish theatre, left an indelible mark in the fields of acting, directing, adaptation, playwriting, education, and theory, despite his short 35-year life. This article aims to comprehensively examine Küçük’s artistic legacy and sacrifices in light of period’s accounts and existing sources, analyzing his unique contributions to Turkish theatre and the void created by his untimely death. Küçük undertook pioneering roles, particularly in establishing the foundations of children’s theatre and developing theatre pedagogy. In 1924, he penned İç Acısı (Heartache), one of the earliest examples of a Turkish village play. In 1927, he portrayed Polonius in the first Turkish production of Hamlet. He achieved great success as both an adaptor and an actor in 1928 by adapting Molière’s Tartuffe as Mürai (The Hypocrite), transposing the setting to 1774 Istanbul and performing the role of İtri Efendi; this work has also been recognized internationally as an original contribution to Molière interpretations. His 1933 book, Tiyatro (Theatre), is considered the first modern and comprehensive study on theatre arts in Turkey. In the same year, he staged Turkey’s first “ballet pantomime,” İnkılâp Sembolü (Symbol of the Revolution), which he wrote and directed for the 10th-anniversary celebrations of the Republic. In 1935, he wrote the inaugural play, İlk Tiyatro Dersi (First Theater Lesson), and the second play, Gülmeyen Çocuk (The Child Who Doesn’t Smile), for Turkey’s first permanent children’s theater, founded under the leadership of Muhsin Ertuğrul, and solidified his pioneering role in children’s theater by playing an active role in the theater’s establishment.  In the final period of his artistic life, despite his illness, he continued his contributions to theatre pedagogy through the courses he taught at the Istanbul Halkevi and the articles he wrote on  “The Art of Speaking” for the journal Türk Tiyatrosu. Although Küçük’s premature death was a great loss for Turkish theatre, the pioneering achievements and works he produced in his short life have secured his exceptional place in its history.