Eko-çeviri Yaklaşımları Çerçevesinde Ekolojik Terimlerin Türkçe'ye Çevrilmesinde Kullanılan Stratejiler: Frank Herbert'ın Dune Adlı Eseri

Author:

Number of pages:
469-491
Language:
İngilizce
Year-Number:
2025-Volume 20 Issue 1

1962'de Silent Spring'in (Sessiz Bahar) yayımlanmasının ardından ekolojik yaklaşımın etkisi pek çok alanda hissedilmeye başlanmıştır. Özellikle, Dünya'nın geleceği, çevre, iklim krizi, küresel ısınma ve su kıtlığı gibi konularda basılan kitap ve makalelerin sayısında son yıllarda ciddi bir artış görülmektedir. Ancak, Frank Herbert'ın 1965'te basıldığı günden beri çok satanlar listesinde olan Dune adlı romanı ekolojik unsurlar içeren ilk örneklerden biridir. Bilim kurgu türünde yazılan kitapta geçen çok sayıdaki ekolojik terim ve özellikle de neolojizmler dikkati çekmektedir. Bugüne kadar çok sayıda filminin çekilmiş olması ve en son filmin ise Mart, 2024'te vizyona girmiş olması kitabın günümüzde de ne kadar popüler olduğunu göstermektedir. Öte yandan, edebiyat alanındaki ekolojik yaklaşımın bir sonucu olarak çeviribilim alanında çalışan akademisyenler de metinleri eko-eleştirel bağlamda ele almaya başlamışlardır. Bu çerçevede, ekolojik terimlerin aktarılmasında kullanılan çeviri stratejileri, eko-çeviri ile kültür ilişkisi ve çevirmenin çeviri aracılığıyla ekolojik bilinci arttırmadaki rolü tartışılan konulardan bazılarıdır. Bu makalenin amacı Frank Herbert'ın Dune adlı eserindeki ekolojik terimlerin çevrilmesinde karşılaşılan zorlukları saptamak, Türk çevirmen Dost Körpe tarafından kullanılan çeviri stratejilerini belirlemek ve çevirmenin çevirisinde ekolojik anlamda hassas olup olmadığını belirlemektir. Bu çalışma aynı zamanda, çevirmenin bilim kurgu eserleri aracılığıyla ekolojik bilinci arttırmadaki rolüne odaklanarak çevirmenler ile çeviribilim alanında çalışan araştırmacılara bu çerçevede bazı öneriler sunmaya çalışmaktadır.

Keywords


This article aims to find out the challenges of translating ecological terms in Frank Herbert's Dune, to investigate the translation strategies adopted by Turkish translator, Dost Körpe, and to determine whether the translator is ecologically sensitive during his translation. This study also tries to reflect on the role of the translator in raising ecological awareness through SF works and provide some recommendations for the translators and the scholars of the Translation Studies. In this mixed-method study (qualitative and quantitative), randomly selected 173 ecological terms have been analyzed by comparing the Turkish translations of ecological terms in the novel with the ones used in the source text. For the translation analysis of the ecological terms, the strategies suggested by Venuti (1995), Newmark (1988), Aixelà (1996) and Kansu-Yetkiner et al. (2018) were used (literal translation, foreignization and domestication strategies). Additionally, the strategy of hyponymy (Chesterman 1992) is included under the category of domestication in accordance with the examples in Dune. This study hopes to contribute to the field of eco-translation in three aspects: 1- The new categorization of ecological terms in SF works, 2-The corpus and methodology of the study, 3-The literature review and the findings of the study in a relatively understudied field in Türkiye and the world.

Keywords

Article Statistics

Number of reads 44
Number of downloads 54

Share

Turkish Studies - Language and Literature
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.