Bir Eski Anadolu Türkçesi Yazmasındaki Grekçe ve Diğer Dillerden Alıntı Bazı Sözcükler Üzerine Bir İnceleme

Author:

Number of pages:
173-206
Language:
İngilizce
Year-Number:
2025-Volume 20 Issue 1

Akdeniz coğrafyasındaki diller birbirlerinden birçok sözcük almıştır. Orta Asya’dan gelen Türkler, İslam medeniyetinin bir parçası olduktan ve Anadolu’yu fethettikten sonra burada çeşitli devletler kurmuşlar; birçok ödünç sözcük içeren telif ya da anonim çok sayıda eser kaleme almışlardır. Bir tıp yazmasını inceledikten sonra biz de birçok alıntı sözcükle karşılaştık. Bu sözcükleri önemli sözlüklerde araştırdığımızda biri bir başkasındaki tanımla çelişen, kafa karıştıran ve bu çelişkileri de Türk sözlükçülüğündeki kimi eksikliklerden kaynaklanan  tanım ve etimolojilere rastladık. Bunun üzerine, yabancı ansiklopediler, makaler gibi çeşitli başka kaynaklara baktığımızda limon, biber gibi sözcüklerin Türkçenin büyük sözlüklerinde anlatılanlardan farklı etimolojilere sahip olduğunu; yazmada yer alan, ancak bu büyük sözlüklerde rastlanmayan baghanos, kostundus gibi sözcükler bulunduğunu saptadık. Bu durum sonucunda, -zaten İngilizce olan bir sözlüktekiler hariç- sözlük maddelerini İngilizceye çevirerek Türkçenin büyük sözlüklerindeki tanım ve etimolojileri karşılaştırmaya ve yabancı sözlükler, çeşitli makaleler gibi başka kaynaklara başvurarak doğru etimolojiyi tesbit etmeye çalışmaya karar verdik. Bu süreç boyunca Türk sözlükçülüğünde eksik kalmış tarafları gün yüzüne çıkarmayı amaçladık, sözcüklerin tarihi ve modern anlamlarını karşılaştırarak bir tür model önermeye çalıştık. Sözlüklerdeki kusurların sözlüklerin madde başlarında kaynak dil ve aracı dilin her ikisinin de belirtilerek aşılabileceğini ileri sürdük. Ayrıca, sözcüklerin Arap ve Grek alfabelerindeki şekillerini verip, alıntı sözcüklere rastladığımız el yazmasını, karşılaştırmada kullanacağımız sözlükleri kısaca tanıttık.

Keywords


Mediterranean-era languages borrowed many words from each other. After becoming part of Islamic civilization and conquering Anatolia, the Turks, originating from Central Asia, founded various states there. They began writing both authored and anonymous medical texts, which included many loanwords. Upon studying a medical manuscript, I encountered numerous Greek and non-Greek loanwords. When I searched for these words in major Turkish dictionaries, I found contradictory and confusing definitions and etymologies, many of which stem from lexicographical problems in Turkish. I then examined external resources and recognized that some loanwords, such as limon and büber had different etymologies than those provided in major Turkish dictionaries. Words like baghanos and kostundus attested in the manuscript were not found in these dictionaries but were located in external sources. Consequently, I decided to compare the definitions and etymologies from various dictionaries, translating their entries into English, except for the one whose entries are already in English and to identify the correct etymologies using external resources such as foreign dictionaries and articles. Through this process, I aimed to highlight deficiencies in Turkish lexicography and suggested a model by comparing historical and contemporary usages of the words. I explained that these deficiencies could be overcome by showing the source and mediating languages in the entries. Additionally, I briefly introduced the manuscript in which I attested the loanwords and the dictionaries I used to research these words providing the loanwords in their Arabic and Greek alphabet forms.

Keywords

Article Statistics

Number of reads 27
Number of downloads 37

Share

Turkish Studies - Language and Literature
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.