Ġara/Ḳara as a Color Expressing Metaphor and Negative States in the Book of Dede Korkut and in Anatolian Turkish Dialects

Dede Korkut Hikâyeleri ile Türkiye Türkçesi Ağızlarında Mecaz ve Olumsuz Durum Bildiren Bir Renk Olarak Ġara/Ḳara
Author:

Number of pages:
2179-2238
Language:
Türkçe
Year-Number:
2026-Volume 21 Issue 2
%>

Abstract

Renkler, her dönemde insan hayatının merkezinde yer alan olay, kavram ya da durumların boyutlarını ifade etmek adına belirleyici bir unsur olarak seçilmiştir. Buna bağlı olarak da 19. yüzyılın başlarından itibaren yapılan araştırmalarda renk antropolojisi kavramının kullanıldığı görülmektedir. Renkler tarihsel süreçte dinî kültürel ritüelin bir ürünüdür ve günümüzde taşıdığı sembolik kodlarla modern yaşamın bir parçasıdır. Bu örüntü, bir bakıma geleneğin seküler yaşamı çeşitli yönlerden etkilediğinin bir işareti olarak da değerlendirilebilir.

Dede Korkut Hikâyeleri, Türk edebiyat tarihi içerisinde Türk’ün töresini, duyuş, düşünüş ve anlatışını yüzyıllar ötesinden günümüze taşıyan ve barındırdığı dil malzemeleri ile her disiplinde yeniden ele alınması gereken çok yönlü bir eser kimliği taşımaktadır. Hikâyelerde anlatılan herhangi bir hadiseye karşı alınan duygusal tavır, anlatılardaki duru söyleyiş ve anlatımdaki zengin dil malzemesi ile günümüz Türkiye Türkçesi ağızları konuşurlarının söylemleri çoğu kez aynı düzlemde buluşmaktadır.

Alan yazında gerek Dede Korkut hikâyelerinin anlam ve dil boyutlarını ortaya koyan birçok çalışma gerekse renkler üzerine araştırmalar yapılmıştır. Özellikle renkler ve yansımaları üzerine yapılan çalışmalarda renk ögelerinin sembolik birer kod olarak tercih edildikleri de sıklıkla vurgulanmıştır.

Çalışmada Dede Korkut’un Dresten nüshası esas alınarak ġara/ḳara sözcüğünün mecazi söyleyişteki kavram alanı ve bu alanın Türkiye Türkçesi ağızlarındaki benzer kullanımları ve söz konusu kullanımların duygu değerleri üzerinde durulmuş; bulgular, Dede Korkut Hikâyeleri ile Türkiye Türkçesi ağızlarından toplanan örnekler ışığında değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler neticesinde Dede Korkut hikâyelerindeki anlatım özellikleriyle günümüz Türkiye Türkçesi ağızlarının örtüştüğü tespit edilmiştir. Bununla beraber Dede Korkut’ta mecazi söylemlerde olumsuz durum ifadesi için tercih edilen ve duygu değerinin belirlenmesi için söz öbeği içerisinde çeşitli gramatikal görevler yüklenen ġara/ḳara sözcüğünün benzer amaçlarla ağızlarda kullanıldığı görülmüştür.

Keywords

Abstract

Colors have been chosen, in every period, as a determining element in expressing the dimensions of events, concepts, or situations that occupy a central place in human life. Accordingly, it is observed that the concept of color anthropology has been employed in studies conducted since the early nineteenth century. Throughout the historical process, colors have emerged as products of religious and cultural rituals and, with the symbolic codes they carry today, have become part of modern life. In this respect, this pattern may also be regarded as an indication that tradition continues to influence secular life in various ways.

The Book of Dede Korkut, within the history of Turkish literature, possesses a multifaceted character that conveys the customs, perceptions, thoughts, and modes of expression of the Turks from centuries past to the present. With the rich linguistic material it contains, it is a work that needs to be reconsidered in every discipline. The emotional attitudes adopted toward events narrated in the stories, the plain style of expression, and the richness of language often intersect on the same plane with the discourses of present-day speakers of Anatolian Turkish dialects.

In the relevant literature, numerous studies have been conducted both on revealing the semantic and linguistic dimensions of the Book of Dede Korkut and on colors. Particularly in studies focusing on colors and their reflections, it has frequently been emphasized that color elements are preferred as symbolic codes.

In this study, based on the Dresden manuscript of the Book of Dede Korkut, the conceptual field of the word gara/ḳara in figurative expression, its similar uses in Anatolian Turkish dialects, and the emotional values associated with these uses are examined. The findings have been evaluated in the light of examples drawn from the Book of Dede Korkut and from Anatolian Turkish dialects. As a result of the evaluations, it has been determined that the narrative features found in the Book of Dede Korkut overlap with those of contemporary Anatolian Turkish dialects. Moreover, it has been observed that the word ġara/ḳara, which is preferred in figurative expressions in the Book of Dede Korkut to convey negative situations and which assumes various grammatical functions within phrases to determine emotional value, is used in dialects for similar purposes.

Keywords

Structured Abstract:

Colours are perceptible elements of physical reality and should be regarded as cultural signs that acquire function within societies’ systems of meaning production. The meaning conveyed by a colour does not derive solely from its optical properties. The meaning of colour is shaped through historical experience, collective memory, belief systems, and shared modes of living.

The association of colours with cardinal directions in ancient Turkic communities reflects a tendency to conceptualise the universe within particular symbolic codes. The colour 'kara' (black) in particular represents one of the most powerful symbolic domains in Turkish culture characterised by historical continuity. The colour black is a significant sign in Turkish cultural memory that bridges both concrete and abstract semantic fields and bears the traces of collective identity.

This study addresses a subject that brings together two foundational sources of Turkish linguistic literature — Dede Korkut and the dialects of Turkish — along the axis of the metaphorical and pejorative meanings of the colour black. The study will make an important contribution to the literature by demonstrating the semantic continuity and cultural codes of the word kara throughout the historical process.

In this study, available written sources pertaining to the Dede Korkut stories and the dialects of Turkish Turkey were compiled through a literature review technique, and the data collected via the document analysis method was evaluated.

Numerous studies on colours exist in the scholarly literature. These studies may be divided into two categories: research that takes a single colour as its basis for evaluation within Turkish language and culture and research that reveals the general status of colours by drawing on all colour terms.

The Dede Korkut Stories are among the foundational works reflecting the historical memory, social order, customary law, family structure, and conception of heroism of the Oghuz tribes. The text carries shared cultural codes that speak to the entire Turkic world alongside the Oghuz. Scholars observe a convergence of pre-Islamic and post-Islamic elements in the work, reinforcing the sense of collective belonging. Dede Korkut stands out as the spokesperson and guide of the community. Kazakh, Kyrgyz, Bashkir, Karakalpak, and Anatolian territories attest to the motifs and variants of the stories. In this respect, the work constitutes a shared heritage that attests to the continuity of Turkish culture.

In Turkish culture, the colour 'kara'/'ġara' (black) has historically been associated predominantly with mourning, death, ill omens, poverty, evil, and malevolent forces. The preference for black in mourning attire demonstrates the continuity of this symbolism. In the old Turkic inscriptions, the word 'kara' denotes the common people while also carrying metaphorical connotations of baseness and negativity. In the Dede Korkut stories, the colour black serves as a marker of exclusion and adverse fate, as exemplified by the practice of seating childless individuals in a black tent (kara otağ [black tent]). Nevertheless, black is a powerful symbolic element in Turkic mythology and has acquired different layers of meaning depending on context.

In the dialects of Turkish in Turkey, the word 'ġara'/'ḳara' (black), as a continuation of the conceptual framework found in the Dede Korkut Stories, functions as a potent symbol expressing negativity, imprecation, ignorance, separation, and ill fate. It is frequently employed in curses directed at relatives such as mothers-in-law, sisters-in-law, and daughters-in-law, as in expressions such as gara zār (black dog at the gate), gara gan (black blood), and gara yara (black wound). The expression 'gara cahil' (utterly ignorant) reinforces ignorance. The pain of separation is conveyed through phrases such as gara yazı (black fate), gara kilid (black lock), and gara daş (black stone). Furthermore, by combining with natural elements such as 'kara çalı' (black thornbush), 'kara duman' (black smoke), 'kara su' (black water), and 'kara taş' (black stone), the term acquires the meaning of hardship and obstacle.

The results section compares the metaphorical uses of the word 'kara/ġara' in the Dede Korkut stories and the dialects of Turkish in Turkey. The findings demonstrate that the colour black symbolises, in particular, mourning, grief, death, catastrophe, and distress. Whereas in Dede Korkut, the expression ak çıkarıp kara giymek (removing white garments and donning black) denotes the communal mourning ritual, in the dialects, kara giymek (to wear black), kara asmak (to hang black cloth), and kara çadır (black tent) kurmak carry similar connotations. Phrases such as kara toprak (black earth), kara yer (black ground), and kara kabir (black grave) express death and irrevocable separation. "Kara gün" (black day) refers to times of economic, mental, and social trouble. In this manner, historical semantic continuity is revealed.

The uses of the word 'kara/ġara' in the Dede Korkut stories and the dialects of Turkish that convey insult, degradation, and vilification have been examined. In Dede Korkut, expressions such as kara ev (black house), kara otağ (black tent), kara yer (black ground), and kara tonlu kâfir (black-robed infidel) carry the meanings of social exclusion, worthlessness, and enmity. The seating of a childless individual in the black tent symbolises a loss of status, while the epithet 'kara tonlu kâfir' encodes the enemy in a negative register. In the dialects of Turkish in Turkey, expressions such as 'kara yere girsin' (may he/she sink into the black earth), 'kara gavur' (black infidel), and 'garamah' (imprecation/cursing) similarly function as curses, insults, and terms of disparagement. Thus, the negative semantic continuity of the word 'kara' is demonstrated.

The uses of the words 'kara'/'ġara' in the Dede Korkut stories and the dialects of Turkish that denote ill fortune, fate, and ill omen have been examined. In Dede Korkut, expressions such as kara bağır (anguished heart), kara kaygı (black sorrow), kara baht (black fortune), and kara ölüm (black death) represent catastrophe, inner anguish, and inescapable destiny. In the dialects of Turkish in Turkey, expressions such as 'kara baht' (black fortune), 'kara talih' (black fate), 'kara gün' (black day), and 'kara düşünmek' (to harbour dark thoughts) similarly reflect a negative perception of fate. Superstitions relating to the black cat, black goat, and black camel carry connotations of ill omen and misfortune. Thus, the word 'kara' continues as a powerful cultural sign symbolising negativity in both individual and collective perceptions of fate.

The word 'kara' (black) in the Dede Korkut Stories and the dialects of Turkish Turkey exhibits continuity as a multidimensional symbol denoting mourning, grief, insult, evil, and ill fortune. Examples extending from historical texts to contemporary dialects demonstrate that the colour black conveys death, exclusion, enmity, and helplessness in the face of fate. These findings collectively indicate that colour names in Turkish culture function as powerful cultural signs bearing value judgements and collective memory.

Keywords: The Book of Dede Korkut, Anatolian Turkish dialects, symbolic coding, emotional value, gara/ḳara

Yapılandırılmış Özet:

Renkler fiziksel gerçekliğin algılanabilir ögeleridir ve toplumların anlam üretim sistemleri içinde işlev kazanan kültürel göstergeler olarak değerlendirilmelidir. Bir rengin taşıdığı anlam yalnızca optik özelliklerinden kaynaklanmamaktadır. Rengin anlamı; tarihî tecrübe, kolektif hafıza, inanç sistemleri ve ortak yaşam biçimleri aracılığıyla şekillenmektedir.

Eski Türk topluluklarında renklerin yön kavramlarıyla ilişkilendirilmesi, evreni belirli sembolik kodlar içinde kavramsallaştırma eğilimini yansıtmaktadır. Özellikle kara (siyah) rengi, Türk kültüründe tarihsel sürekliliğe sahip en güçlü sembolik alanlardan birini temsil eder. Kara rengi hem somut hem de soyut anlam alanlarına köprü kuran ve kolektif kimliğin izlerini taşıyan, Türk kültürel hafızasının önemli bir göstergesidir.

Bu çalışma, Türk dilinin temel kaynaklarından Dede Korkut ile Türkiye Türkçesi ağızlarını, kara renginin mecazî ve olumsuz anlamları ekseninde bir araya getiren bir konuyu ele almaktadır. Çalışma, kara sözcüğünün tarihsel süreçteki anlamsal sürekliliğini ve kültürel kodlarını ortaya koyarak alan yazınına önemli bir katkı sağlayacaktır.

Bu çalışmada Dede Korkut Hikâyeleri ve Türkiye Türkçesi ağızlarına ait mevcut yazılı kaynaklar kaynak tarama tekniğiyle bir araya getirilmiş, doküman inceleme yöntemi ile toplanan veriler değerlendirilmiştir.

Alan yazında renkler üzerine yapılmış pek çok çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmalar, Türk dili ve kültüründe tek bir rengi temel alarak değerlendirme yapan araştırmalar ile bütün renklerden hareketle renklerin genel durumunu ortaya koyan araştırmalar olmak üzere iki bölüme ayrılabilir.

Dede Korkut Hikâyeleri, Oğuz boylarının tarihî hafızasını, toplumsal düzenini, töresini, aile yapısını ve kahramanlık anlayışını yansıtan temel eserler arasındadır. Eser, Oğuzlarla birlikte bütün Türk dünyasına seslenen ortak kültürel kodları taşımaktadır. Araştırmacılar, eserde İslâm öncesi ve sonrası unsurların bir araya geldiğini ve kolektif aidiyet duygusunun pekiştirildiğini ifade etmektedir. Dede Korkut, toplumun sözcüsü ve yol göstericisi olarak öne çıkmaktadır. Hikâyelerin motifleri ve varyantları Kazak, Kırgız, Başkurt, Karakalpak ve Anadolu sahalarında izlenebilmektedir. Bu yönüyle eser, Türk kültürünün sürekliliğini ortaya koyan ortak bir miras niteliği taşımaktadır.

Türk kültüründe kara/ġara rengi tarih boyunca büyük ölçüde yas, ölüm, uğursuzluk, fakirlik, kötülük ve habis güçlerle ilişkilendirilmiştir. Yas giyiminde karanın tercih edilmesi bu sembolizmin sürekliliğini göstermektedir. Eski Türk yazıtlarında kara sözcüğü halk tabakasını ifade ederken aynı zamanda bayağılık ve olumsuzluğun mecazî çağrışımlarını da taşımıştır. Dede Korkut Hikâyelerinde kara rengi, çocuğu olmayan bireyin kara otağda oturtulması gibi örneklerde dışlanmanın ve kötü kaderin göstergesi olarak işlev görmektedir. Bununla birlikte kara, Türk mitolojisinde güçlü bir sembolik unsur olup bağlama göre farklı anlam katmanları kazanmıştır.

Türkiye Türkçesi ağızlarında ġara/ḳara sözcüğü, Dede Korkut Hikâyelerindeki kavramsal çerçevenin devamı niteliğinde olumsuzluk, beddua, cehalet, ayrılık ve kötü talih bildiren güçlü bir simge olarak işlev görmektedir. Sözcük, kayınvalide, görümce ve gelin gibi akrabalara yönelik kargışlarda gara zār, gara gan, gara yara gibi ifadelerde sıklıkla kullanılmaktadır. Gara cahil ifadesi cahillik durumunu pekiştirir. Ayrılık acısı gara yazı, gara kilid, gara daş gibi sözlerle dile getirilmektedir. Bunun yanında kara çalı, kara duman, kara su, kara taş gibi doğa unsurlarıyla birleşerek sözcük güçlük ve engel anlamı kazanmaktadır.

Bulgular bölümünde Dede Korkut Hikâyeleri ile Türkiye Türkçesi ağızlarında kara/ġara sözcüğünün mecazî kullanımları karşılaştırılmıştır. Bulgular, kara renginin özellikle yas, keder, ölüm, felaket ve ıstırap simgelediğini ortaya koymaktadır. Dede Korkut’taki ak çıkarıp kara giymek ifadesi toplumsal yas ritüelini bildirirken ağızlarda kara giymek, kara asmak ve kara çadır kurmak benzer çağrışımlar taşımaktadır. Kara toprak, kara yer ve kara kabir gibi söz öbekleri ölümü ve geri dönüşsüz ayrılığı ifade etmektedir. Kara gün ise iktisadî, psikolojik ve toplumsal sıkıntı dönemlerini bildirmektedir. Bu yolla tarihî bir anlam sürekliliği görünür kılınmaktadır.

Dede Korkut Hikâyeleri ile Türkiye Türkçesi ağızlarında hakaret, aşağılama ve kötülemeyi bildiren kara/ġara kullanımları incelenmiştir. Dede Korkut’ta kara ev, kara otağ, kara yer ve kara tonlu kâfir gibi ifadeler toplumsal dışlama, değersizlik ve düşmanlık anlamlarını taşımaktadır. Çocuksuz bireyin kara otağda oturtulması statü kaybını sembolize ederken kara tonlu kâfir sıfatı düşmanı olumsuz bir kodla işaretlemektedir. Türkiye Türkçesi ağızlarındaki kara yere girsin, kara gavur ve garamah gibi ifadeler benzer biçimde kargış, hakaret ve aşağılama işlevi görmektedir. Böylece kara sözcüğünün olumsuz anlam sürekliliği ortaya konmuştur.

Dede Korkut Hikâyeleri ile Türkiye Türkçesi ağızlarında kötü talih, kader ve uğursuzluk bildiren kara/ġara kullanımları incelenmiştir. Dede Korkut’ta kara bağır, kara kaygı, kara baht ve kara ölüm gibi ifadeler felaketi, içsel ıstırabı ve kaçınılmaz kaderi temsil etmektedir. Türkiye Türkçesi ağızlarında kara baht, kara talih, kara gün ve kara kara düşünmek gibi ifadeler kadere yönelik olumsuz algıyı benzer biçimde yansıtmaktadır. Kara kedi, kara keçi ve kara deveyle ilgili batıl inançlar da uğursuzluk ve talihsizlik çağrışımları taşımaktadır. Böylece kara sözcüğü, bireysel ve toplumsal kader algılarında olumsuzluğun güçlü bir kültürel göstergesi olarak yaşamaya devam etmektedir.

Dede Korkut Hikâyeleri ve Türkiye Türkçesi ağızlarındaki kara sözcüğü; yas, keder, hakaret, kötülük ve kötü talihi bildiren çok boyutlu bir simge olarak sürekliliğini korumaktadır. Tarihî metinlerden çağdaş ağızlara uzanan örnekler, kara renginin ölümü, dışlanmayı, düşmanlığı ve kader karşısındaki çaresizliği ifade ettiğini göstermektedir. Bu bulgular bütün olarak değerlendirildiğinde, Türk kültüründe renk adlarının değer yargılarını ve kolektif hafızayı taşıyan güçlü kültürel göstergeler olarak işlev gördüğüne işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Dede Korkut Hikâyeleri, Türkiye Türkçesi ağızları, sembolik kodlama, duygu değeri, ġara/ḳara

ملخص منظم

الألوان هي عناصر محسوسة من الواقع المادي، وينبغي النظر إليها على أنها إشارات ثقافية تكتسب وظيفتها ضمن أنظمة إنتاج المعنى في المجتمعات. فالمعنى الذي ينقله اللون لا ينبع فقط من خصائصه البصرية، بل يتشكل من خلال التجربة التاريخية والذاكرة الجماعية وأنظمة المعتقدات وأنماط الحياة المشتركة.

يعكس ارتباط الألوان بالاتجاهات الأساسية في المجتمعات التركية القديمة ميلًا إلى تصور الكون ضمن رموز رمزية معينة. ويمثل اللون كارا (الأسود) على وجه الخصوص أحد أقوى المجالات الرمزية في الثقافة التركية التي تتميز بالاستمرارية التاريخية. واللون الأسود هو علامة مهمة في الذاكرة الثقافية التركية تربط بين المجالات الدلالية الملموسة والمجردة وتحمل آثار الهوية الجماعية.

تتناول هذه الدراسة موضوعًا يجمع بين مصدرين أساسيين للأدب اللغوي التركي — ديدي كوركوت ولهجات اللغة التركية — على محور المعاني المجازية والازدرائية للون الأسود. وستقدم الدراسة مساهمة مهمة في الأدب من خلال إظهار الاستمرارية الدلالية والرموز الثقافية لكلمة كارا عبر المسار التاريخي.

في هذه الدراسة، تم تجميع المصادر المكتوبة المتاحة المتعلقة بقصص ديدي كوركوت ولهجات تركيا التركية من خلال تقنية مراجعة الأدبيات، وتم تقييم البيانات التي تم جمعها عبر طريقة تحليل الوثائق.

توجد دراسات عديدة حول الألوان في الأدبيات العلمية. ويمكن تقسيم هذه الدراسات إلى فئتين: الأبحاث التي تأخذ لونًا واحدًا كأساس للتقييم ضمن اللغة والثقافة التركية، والأبحاث التي تكشف عن الوضع العام للألوان بالاعتماد على جميع مصطلحات الألوان.

تعد قصص ديدي كوركوت من بين الأعمال التأسيسية التي تعكس الذاكرة التاريخية والنظام الاجتماعي والقانون العرفي والبنية الأسرية ومفهوم البطولة لدى قبائل الأوغوز. يحمل النص رموزًا ثقافية مشتركة تخاطب العالم التركي بأسره إلى جانب الأوغوز. يلاحظ الباحثون تقاربًا بين العناصر ما قبل الإسلامية وما بعد الإسلامية في العمل، مما يعزز الشعور بالانتماء الجماعي. يبرز ديدي كوركوت بصفته المتحدث باسم المجتمع ودليله. وتشهد أراضي الكازاخستان والقرغيز والباشكير والكاراكالباك والأناضول على زخارف القصص وأشكالها المختلفة. وفي هذا الصدد، يشكل العمل تراثًا مشتركًا يشهد على استمرارية الثقافة التركية.

في الثقافة التركية، ارتبط اللون كارا‘/'غارا' (الأسود) تاريخياً في الغالب بالحداد والموت والنذير السيئ والفقر والشر والقوى الخبيثة. ويُظهر تفضيل اللون الأسود في ملابس الحداد استمرارية هذه الرمزية. وفي النقوش التركية القديمة، تشير كلمة كارا إلى عامة الشعب، بينما تحمل أيضاً دلالات مجازية تدل على الدناءة والسلبية. في قصص ديدي كوركوت، يُستخدم اللون الأسود كعلامة على الإقصاء والمصير السيئ، كما يتضح من ممارسة جلوس الأفراد الذين ليس لديهم أطفال في خيمة سوداء (كارا أوتاج [الخيمة السوداء]). ومع ذلك، فإن اللون الأسود عنصر رمزي قوي في الأساطير التركية وقد اكتسب طبقات مختلفة من المعنى حسب السياق.

في اللهجات التركية في تركيا، تعمل كلمة ’ġara‘/'ḳara' (أسود) كامتداد للإطار المفاهيمي الموجود في قصص ديدي كوركوت، كرمز قوي يعبر عن السلبية واللعنة والجهل والانفصال والمصير السيئ. وكثيراً ما تُستخدم في الشتائم الموجهة إلى الأقارب مثل حمواتهن وأخوات أزواجهن وزوجات أبنائهن، كما في تعابير مثل 'غارا زار' (الكلب الأسود عند البوابة)، و'غارا غان' (الدم الأسود)، و'غارا يارا' (الجرح الأسود). ويعزز التعبير غارا كاهيل (جاهل تمامًا) الجهل. ويتم التعبير عن ألم الانفصال من خلال عبارات مثل 'غارا يازي' (القدر الأسود)، و'غارا كيليد' (القفل الأسود)، و'غارا داش' (الحجر الأسود). علاوة على ذلك، من خلال الجمع مع عناصر طبيعية مثل ’kara çalı‘ (شجيرة الشوك السوداء)، و 'kara duman‘ (الدخان الأسود)، و 'kara su‘ (الماء الأسود)، و 'kara taş‘ (الحجر الأسود)، يكتسب المصطلح معنى الشدة والعقبة.

يقارن قسم النتائج الاستخدامات المجازية لكلمة ”كارا/غارا“ في قصص ديدي كوركوت ولهجات اللغة التركية في تركيا. وتُظهر النتائج أن اللون الأسود يرمز، على وجه الخصوص، إلى الحداد والحزن والموت والكوارث والضيق. في حين أن عبارة ”أك تشيكاريب كارا جييميك“ (خلع الملابس البيضاء وارتداء السوداء) في ”ديدي كوركوت“ تشير إلى طقوس الحداد الجماعية، فإن عبارات ”كارا جييميك“ (ارتداء الأسود)، و”كارا أسمك“ (تعليق القماش الأسود)، و”كارا تشادير“ (الخيمة السوداء) تحمل دلالات مماثلة في اللهجات. وتعبر عبارات مثل "kara toprak" (التربة السوداء)، و"kara yer" (الأرض السوداء)، و"kara kabir" (القبر الأسود) عن الموت والانفصال الذي لا رجعة فيه. ويشير مصطلح ”Kara gün“ (اليوم الأسود) إلى أوقات الشدة الاقتصادية والنفسية والاجتماعية. وبهذه الطريقة، تتكشف الاستمرارية الدلالية التاريخية.

تمت دراسة استخدامات كلمة 'kara/ġara' في قصص ديدي كوركوت واللهجات التركية التي تنقل الإهانة والإذلال والتشويه. في ديدي كوركوت، تحمل تعابير مثل 'kara ev' (البيت الأسود)، و'kara otağ' (الخيمة السوداء)، و'kara yer' (الأرض السوداء)، و'kara tunlulu kâfir' (الكافر ذو الرداء الأسود) معاني الإقصاء الاجتماعي واللا قيمة والعداوة. ويُرمز إلى جلوس الشخص الذي لا أطفال له في الخيمة السوداء بفقدان المكانة، بينما يُشير لقب 'kâfir tunlulu' إلى العدو في سياق سلبي. في اللهجات التركية في تركيا، تعمل تعابير مثل ’kara yeri girsin' (ليغرق في الأرض السوداء)، و’kara gâvur' (الكافر الأسود)، و'garama' (اللعنة/السب) بشكل مشابه كشتائم وإهانات ومصطلحات ازدراء. وبذلك، تتجلى الاستمرارية الدلالية السلبية لكلمة 'kara'.

وقد تم فحص استخدامات الكلمات ’kara‘/'ġara' في قصص ديدي كوركوت واللهجات التركية التي تشير إلى سوء الحظ والقدر والنذير السيئ. في ديدي كوركوت، تمثل تعابير مثل 'kara bagir' (القلب المكروب)، و'kara kaygı' (الحزن الأسود)، و'kara baht' (الحظ الأسود)، و'kara ölüm' (الموت الأسود) الكارثة، والكرب الداخلي، والقدر الذي لا مفر منه. وفي اللهجات التركية في تركيا، تعكس تعابير مثل ’kara baht‘ (الحظ الأسود)، و’kara talih‘ (القدر الأسود)، و’kara gün‘ (اليوم الأسود)، و’kara düşünmek‘ (التفكير في أفكار سوداء) بشكل مماثل تصوراً سلبياً للقدر. وتحمل الخرافات المتعلقة بالقط الأسود والماعز الأسود والجمال الأسود دلالات تنذر بالسوء وسوء الحظ. وبالتالي، تظل كلمة 'كارا' علامة ثقافية قوية ترمز إلى السلبية في التصورات الفردية والجماعية للقدر.

تُظهر كلمة كارا (أسود) في قصص ديدي كوركوت ولهجات اللغة التركية في تركيا استمرارية كرمز متعدد الأبعاد يدل على الحزن والأسى والإهانة والشر وسوء الحظ. تُظهر الأمثلة التي تمتد من النصوص التاريخية إلى اللهجات المعاصرة أن اللون الأسود ينقل معنى الموت والإقصاء والعداوة والعجز في مواجهة القدر. تشير هذه النتائج مجتمعة إلى أن أسماء الألوان في الثقافة التركية تعمل كرموز ثقافية قوية تحمل أحكامًا قيمة وذاكرة جماعية.

 الكلمات المفتاحية: كتاب ديدي كوركوت، اللهجات التركية الأناضولية، الترميز الرمزي، القيمة العاطفية، غارا/كارا.

Résumé Structuré:

Les couleurs sont des éléments perceptibles de la réalité physique et doivent être considérées comme des signes culturels qui acquièrent une fonction au sein des systèmes de production de sens des sociétés. La signification véhiculée par une couleur ne découle pas uniquement de ses propriétés optiques. La signification de la couleur se construit à travers l’expérience historique, la mémoire collective, les systèmes de croyances et les modes de vie partagés.

L'association des couleurs aux points cardinaux dans les anciennes communautés turques reflète une tendance à conceptualiser l'univers à l'aide de codes symboliques particuliers. La couleur « kara » (noir) représente notamment l'un des domaines symboliques les plus puissants de la culture turque, caractérisé par une continuité historique. La couleur noire est un signe significatif de la mémoire culturelle turque qui fait le pont entre des champs sémantiques concrets et abstraits et porte les traces de l'identité collective.

Cette étude aborde un sujet qui rassemble deux sources fondamentales de la littérature linguistique turque — Dede Korkut et les dialectes turcs — autour de l’axe des significations métaphoriques et péjoratives de la couleur noire. L’étude apportera une contribution importante à la littérature en démontrant la continuité sémantique et les codes culturels du mot kara tout au long du processus historique.

Dans cette étude, les sources écrites disponibles relatives aux contes de Dede Korkut et aux dialectes de la Turquie turque ont été compilées à l’aide d’une technique de revue de la littérature, et les données recueillies par la méthode d’analyse documentaire ont été évaluées.

De nombreuses études sur les couleurs existent dans la littérature savante. Ces études peuvent être divisées en deux catégories : les recherches qui prennent une seule couleur comme base d’évaluation au sein de la langue et de la culture turques, et celles qui révèlent le statut général des couleurs en s’appuyant sur l’ensemble des termes de couleur.

Les contes de Dede Korkut comptent parmi les œuvres fondamentales reflétant la mémoire historique, l’ordre social, le droit coutumier, la structure familiale et la conception de l’héroïsme des tribus oghouzes. Le texte véhicule des codes culturels partagés qui s’adressent à l’ensemble du monde turc, au-delà des Oghouzes. Les chercheurs observent une convergence d’éléments préislamiques et postislamiques dans l’œuvre, renforçant le sentiment d’appartenance collective. Dede Korkut s’impose comme le porte-parole et le guide de la communauté. Les territoires kazakh, kirghize, bachkir, karakalpake et anatolien attestent des motifs et des variantes de ces récits. À cet égard, l’œuvre constitue un patrimoine commun qui témoigne de la continuité de la culture turque.

Dans la culture turque, la couleur « kara »/« ġara » (noir) a été historiquement associée principalement au deuil, à la mort, aux mauvais présages, à la pauvreté, au mal et aux forces malveillantes. La préférence pour le noir dans les vêtements de deuil démontre la continuité de ce symbolisme. Dans les anciennes inscriptions turques, le mot « kara » désigne le peuple tout en portant des connotations métaphoriques de bassesse et de négativité. Dans les contes de Dede Korkut, la couleur noire sert de marqueur d’exclusion et de destin funeste, comme l’illustre la pratique consistant à faire asseoir les personnes sans enfant dans une tente noire (kara otağ [tente noire]). Néanmoins, le noir est un élément symbolique puissant dans la mythologie turque et a acquis différentes couches de sens selon le contexte.

Dans les dialectes turcs de Turquie, le mot « ġara »/« ḳara » (noir), dans le prolongement du cadre conceptuel des contes de Dede Korkut, fonctionne comme un symbole puissant exprimant la négativité, l’imprécation, l’ignorance, la séparation et le mauvais sort. Il est fréquemment utilisé dans les malédictions adressées à des proches telles que les belles-mères, les belles-sœurs et les belles-filles, comme dans des expressions telles que 'gara zār' (chien noir à la porte), 'gara gan' (sang noir) et 'gara yara' (blessure noire). L'expression “gara cahil” (totalement ignorant) renforce l'idée d'ignorance. La douleur de la séparation est exprimée par des expressions telles que 'gara yazı' (destin noir), 'gara kilid' (serrure noire) et 'gara daş' (pierre noire). De plus, en s’associant à des éléments naturels tels que « kara çalı » (buisson épineux noir), « kara duman » (fumée noire), « kara su » (eau noire) et « kara taş » (pierre noire), le terme acquiert le sens de difficulté et d’obstacle.

La section des résultats compare les usages métaphoriques du mot « kara/ġara » dans les contes de Dede Korkut et dans les dialectes turcs de Turquie. Les résultats démontrent que la couleur noire symbolise, en particulier, le deuil, le chagrin, la mort, la catastrophe et la détresse. Alors que dans Dede Korkut, l’expression ak çıkarıp kara giymek (ôter ses vêtements blancs et revêtir du noir) désigne le rituel de deuil communautaire, dans les dialectes, kara giymek (porter du noir), kara asmak (accrocher un tissu noir) et kara çadır (tente noire) kurmak ont des connotations similaires. Des expressions telles que kara toprak (terre noire), kara yer (sol noir) et kara kabir (tombe noire) évoquent la mort et la séparation irrévocable. « Kara gün » (jour noir) fait référence à des périodes de difficultés économiques, psychologiques et sociales. C'est ainsi que se révèle une continuité sémantique historique.

Les utilisations du mot « kara/ġara » dans les récits de Dede Korkut et dans les dialectes turcs qui véhiculent l’insulte, l’humiliation et la diffamation ont été examinées. Dans Dede Korkut, des expressions telles que kara ev (maison noire), kara otağ (tente noire), kara yer (sol noir) et kara tonlu kâfir (infidèle en robe noire) véhiculent des notions d’exclusion sociale, d’inutilité et d’hostilité. Le fait de faire asseoir une personne sans enfant dans la tente noire symbolise une perte de statut, tandis que l’épithète 'kara tonlu kâfir' inscrit l’ennemi dans un registre négatif. Dans les dialectes turcs de Turquie, des expressions telles que « kara yere girsin » (qu'il/elle s'enfonce dans la terre noire), « kara gavur » (infidèle noir) et « garamah » (imprécation/malédiction) fonctionnent de manière similaire comme des malédictions, des insultes et des termes péjoratifs. Ainsi, la continuité sémantique négative du mot « kara » est démontrée.

Les utilisations des mots « kara »/« ġara » dans les contes de Dede Korkut et dans les dialectes turcs, qui désignent la malchance, le destin et les mauvais présages, ont été examinées. Dans Dede Korkut, des expressions telles que kara bağır (cœur angoissé), kara kaygı (chagrin noir), kara baht (malchance) et kara ölüm (mort noire) représentent la catastrophe, l’angoisse intérieure et le destin inéluctable. Dans les dialectes turcs de Turquie, des expressions telles que « kara baht » (malchance), « kara talih » (destin noir), « kara gün » (jour noir) et « kara düşünmek » (avoir des pensées sombres) reflètent de la même manière une perception négative du destin. Les superstitions liées au chat noir, à la chèvre noire et au chameau noir ont des connotations de mauvais présage et de malheur. Ainsi, le mot « kara » reste un signe culturel puissant symbolisant la négativité dans les perceptions tant individuelles que collectives du destin.

Le mot « kara » (noir) dans les Contes de Dede Korkut et les dialectes turcs de Turquie présente une continuité en tant que symbole multidimensionnel désignant le deuil, le chagrin, l’insulte, le mal et la malchance. Des exemples allant des textes historiques aux dialectes contemporains démontrent que la couleur noire évoque la mort, l’exclusion, l’hostilité et l’impuissance face au destin. Ces résultats indiquent collectivement que les noms de couleurs dans la culture turque fonctionnent comme des signes culturels puissants porteurs de jugements de valeur et de mémoire collective.

Mots-clés: Le Livre de Dede Korkut, dialectes turcs d’Anatolie, codage symbolique, valeur émotionnelle, gara/ḳara

Resumen Estructurado:

Los colores son elementos perceptibles de la realidad física y deben considerarse signos culturales que adquieren su función dentro de los sistemas de producción de significado de las sociedades. El significado que transmite un color no se deriva únicamente de sus propiedades ópticas. El significado del color se configura a través de la experiencia histórica, la memoria colectiva, los sistemas de creencias y los modos de vida compartidos.

La asociación de los colores con los puntos cardinales en las antiguas comunidades turcas refleja una tendencia a conceptualizar el universo dentro de códigos simbólicos particulares. El color «kara» (negro), en particular, representa uno de los dominios simbólicos más poderosos de la cultura turca, caracterizado por una continuidad histórica. El color negro es un signo significativo en la memoria cultural turca que tiende un puente entre los campos semánticos concretos y abstractos y lleva las huellas de la identidad colectiva.

Este estudio examina un tema que une dos fuentes importantes de la literatura lingüística turca: Dede Korkut y los dialectos turcos. Se enfoca en los significados metafóricos y negativos del color negro. El estudio supondrá una valiosa contribución a la literatura al demostrar la continuidad semántica y los códigos culturales de la palabra kara a lo largo del proceso histórico.

En este estudio, se recopilaron las fuentes escritas disponibles relativas a las historias de Dede Korkut y a los dialectos de la Turquía turca mediante una técnica de revisión bibliográfica, y se evaluaron los datos recopilados a través del método de análisis documental.

Existen numerosos estudios sobre los colores en la literatura académica. Estos estudios pueden dividirse en dos categorías: investigaciones que toman un solo color como base para la evaluación dentro de la lengua y la cultura turcas, e investigaciones que revelan el estatus general de los colores recurriendo a todos los términos relacionados.

Las historias de Dede Korkut se encuentran entre las obras fundamentales que reflejan la memoria histórica, el orden social, el derecho consuetudinario, la estructura familiar y la concepción del heroísmo de las tribus oguz. El texto transmite códigos culturales compartidos que hablan a todo el mundo turco junto con los oguz. Los expertos ven en su obra una mezcla de elementos preislámicos y posislámicos que refuerza un sentido de pertenencia colectiva. Dede Korkut destaca como portavoz y guía de la comunidad. Los motivos y variantes de las historias se encuentran en los territorios kazajos, kirguisos, bashkirios, karakalpakos y anatolios. En este sentido, la obra constituye un patrimonio compartido que da testimonio de la continuidad de la cultura turca.

En la cultura turca, el color «kara»/«ġara» (negro) se ha asociado históricamente de forma predominante con el luto, la muerte, los nefastos augurios, la pobreza, el mal y las fuerzas malévolas. La preferencia por el negro en la vestimenta de luto demuestra la continuidad de este simbolismo. En las antiguas escrituras turcas, la palabra «kara» denota al pueblo llano, pero también lleva connotaciones metafóricas de bajeza y negatividad. En los cuentos de Dede Korkut, el negro es señal de exclusión y de destino adverso, como lo muestra la costumbre de sentar a las personas sin hijos en una tienda negra (kara otağ [tienda negra]). No obstante, el negro es un poderoso elemento simbólico en la mitología turca y ha adquirido diferentes capas de significado según el contexto.

En los dialectos del turco de Turquía, la palabra «ġara»/«ḳara» (negro), como continuación del marco conceptual que se encuentra en las historias de Dede Korkut, funciona como un potente símbolo que expresa negatividad, maldición, ignorancia, separación y mal destino. Se emplea con frecuencia en maldiciones dirigidas a familiares como suegras, cuñadas y nueras, como en expresiones tales como gara zār (perro negro en la puerta), gara gan (sangre negra) y gara yara (herida negra). La expresión “gara cahil” (totalmente ignorante) refuerza la ignorancia. El dolor de la separación se transmite a través de frases como gara yazı (destino negro), gara kilid (cerrojo negro) y gara daş (piedra negra). Además, al combinarse con elementos naturales como “kara çalı” (espino negro), “kara duman” (humo negro), “kara su” (agua negra) y “kara taş” (piedra negra), el término adquiere el significado de dificultad y obstáculo.

La sección de resultados compara los usos metafóricos de la palabra «kara/ġara» en los relatos de Dede Korkut y en los dialectos del turco de Turquía. Los hallazgos demuestran que el color negro simboliza, en particular, el luto, el dolor, la muerte, la catástrofe y la angustia. Mientras que en Dede Korkut, la expresión ak çıkarıp kara giymek (quitarse las vestiduras blancas y ponerse las negras) denota el ritual de luto comunitario, en los dialectos, kara giymek (vestirse de negro), kara asmak (colgar tela negra) y kara çadır (montar una tienda negra) tienen connotaciones similares. Frases como kara toprak (tierra negra), kara yer (suelo negro) y kara kabir (tumba negra) expresan la muerte y la separación irrevocable. «Kara gün» (día negro) se refiere a épocas de dificultades económicas, mentales y sociales. De este modo, se revela una continuidad semántica histórica.

Se han examinado los usos de la palabra «kara/ġara» en los relatos de Dede Korkut y en los dialectos del turco que transmiten insulto, degradación y difamación. En Dede Korkut, expresiones como kara ev (casa negra), otağ (tienda negra), kara yer (suelo negro) y kara tonlu kâfir (infiel de túnica negra) conllevan significados de exclusión social, inutilidad y enemistad. El hecho de que una persona sin hijos se siente en la tienda negra simboliza una pérdida de estatus, mientras que el epíteto «kara tonlu kâfir» codifica al enemigo en un registro negativo. En los dialectos del turco de Turquía, expresiones como «kara yere girsin» (que se hunda en la tierra negra), «kara gavur» (infiel negro) y «garamah» (imprecación/maldición) funcionan de manera similar como maldiciones, insultos y términos despectivos. De este modo, se demuestra la continuidad semántica negativa de la palabra «kara».

Se han examinado los usos de las palabras «kara»/«ġara» en los relatos de Dede Korkut y en los dialectos del turco que denotan mala suerte, destino y mal presagio. En Dede Korkut, expresiones como kara bağır (corazón angustiado), kara kaygı (pena negra), kara baht (suerte negra) y kara ölüm (muerte negra) representan la catástrofe, la angustia interior y el destino ineludible. En los dialectos del turco de Turquía, expresiones como “kara baht” (suerte negra), “kara talih” (destino negro), “kara gün” (día negro) y “kara düşünmek” (albergar pensamientos oscuros) reflejan de manera similar una percepción negativa del destino. Las supersticiones relacionadas con el gato negro, la cabra negra y el camello negro conllevan connotaciones de nefasto presagio y desgracia. Así, la palabra «kara» sigue siendo un poderoso signo cultural que simboliza la negatividad tanto en la percepción individual como colectiva del destino.

La palabra «kara» (negro) en las historias de Dede Korkut y en los dialectos del turco de Turquía muestra continuidad como símbolo multidimensional que denota luto, dolor, insulto, maldad y mala suerte. Los ejemplos, que abarcan desde textos históricos hasta dialectos contemporáneos, demuestran que el color negro transmite muerte, exclusión, enemistad e impotencia ante el destino. Estos hallazgos indican colectivamente que los nombres de los colores en la cultura turca funcionan como poderosos signos culturales que conllevan juicios de valor y memoria colectiva.

 Palabras clave: El Libro de Dede Korkut, dialectos turcos de Anatolia, codificación simbólica, valor emocional, gara/ḳara.

结构化摘要:

颜色是物理现实中可感知的元素,应被视为在社会意义生产体系中获得功能的文化符号。颜色所传达的意义并非仅源于其光学特性。颜色的意义是通过历史经验、集体记忆、信仰体系以及共同的生活方式所塑造的。

古代突厥社群中色彩与方位的关联,反映出一种通过特定符号代码来概念化宇宙的倾向。其中,‘kara’(黑色)这一色彩尤其代表了突厥文化中最具影响力的象征领域之一,其特征在于历史的延续性。黑色是突厥文化记忆中一个重要的符号,它既连接了具体与抽象的语义领域,又承载着集体身份的印记。

本研究围绕黑色所承载的隐喻与贬义双重含义,将土耳其语言文学的两大基础源泉——《德德·鲁特》与土耳其方言——有机结合。通过揭示“kara”词在历史进程中的语义延续性及其文化符号体系,本研究将为相关文献做出重要贡献。

本研究通过文献综述方法,汇编了与《德德·鲁特》故事及土耳其境内土耳其语方言相关的现有书面资料,并对通过文献分析法收集的数据进行了评估。

术文献中关于颜色的研究不胜枚举。这些研究可分为两类:一类是以单一颜色为依据,在土耳其语言和文化范围内进行评估的研究;另一类则是借助所有颜色术语,揭示颜色总体状况的研究。

《德德·鲁特》的故事是反映奥古兹部落历史记忆、社会秩序、习惯法、家庭结构及英雄主义观念的奠基性作品之一。该文本承载着共同的文化符号, not only面向奥古兹人, but also与整个突厥世界产生共鸣。学者们观察到作品中存在伊斯兰教前与伊斯兰教后元素的交汇, which强化了集体归属感。《德德·鲁特》作为社区的代言人与向导而独树一帜。哈萨克、吉尔吉斯、巴什基尔、卡拉卡尔帕克及安纳托利亚地区均可见到该故事的主题与变体。就此而言,该作品构成了一项共同遗产,见证了突厥文化的延续性。

在突厥文化中,‘kara’/'ġara'(黑色)这一颜色历来主要与哀悼、死亡、不祥之兆、贫困、邪恶及恶势力相关联。丧服偏爱黑色,正体现了这种象征意义的延续性。在古老的突厥铭文中,‘kara’词既指代平民百姓,同时也带有卑微与消极的隐喻含义。在《德德·鲁特》故事中,黑色是排斥与厄运的标志,例如将无子者安置在黑色帐篷(“kara otağ”[黑色帐篷])中的习俗。尽管如此,黑色在突厥神话中仍是一个强大的象征元素,并根据具体语境衍生出多层含义。

在土耳其的土耳其语方言中,词汇‘ġara’/'ḳara'(黑色)延续了《德德·鲁特》故事中的概念框架,作为一种强有力的象征,表达着消极、诅咒、无知、分离和厄运。该词常用于针对亲属(如婆婆、妯娌和儿媳)的诅咒中,例如gara zār门前的黑狗)、gara gan(黑血)和gara yara(黑伤口)等表达。‘gara cahil’(完全无知)这一表达强化了无知的含义。分离之痛则通过gara yazı(黑色命运)、gara kilid(黑色锁)和gara daş(黑色石头)等短语来传达。此外,当与“kara çalı”(黑荆棘)、“kara duman”(黑烟)、“kara su”(黑水)和“kara taş”(黑石)等自然元素结合时,该词便获得了艰辛与障碍的含义。

结果部分对比了《德德·鲁特》故事与土耳其境内各方言中“kara/ġara”词的隐喻用法。研究结果表明,黑色尤其象征着哀悼、悲痛、死亡、灾难和痛苦。在《德德·鲁特》中,“ak çıkarıp kara giymek”(脱下白衣,换上黑衣)这一表达指代集体哀悼仪式;而在方言中,“kara giymek”(穿黑衣)、“kara asmak”悬挂黑布)以及“kara çadır”(黑帐篷)等词汇则具有相似的内涵。诸如kara toprak(黑土)、kara yer(黑地)和kara kabir(黑坟)等短语,表达了死亡与不可挽回的分离。“Kara gün”(黑日)则指经济、精神及社会困境时期。由此,历史语义的连续性得以显现。

本文考察了《德德·鲁特》故事中以及土耳其语方言中kara/ġara词的用法,这些用法传达了侮辱、贬低和诋毁之意。在《德德·鲁特》中,“kara ev”(黑屋)、“kara otağ”(黑帐)、“kara yer”(黑地)以及“kara tonlu kâfir”(黑袍异教徒)等表达蕴含着社会排斥、一文不值和敌意的含义。让无子之人坐在黑帐篷中象征着地位的丧失,而“kara tonlu kâfir”这一称谓则以负面语调将敌人加以标记。在土耳其的土耳其语方言中,诸如“kara yere girsin”(愿他/她沉入黑土)、“kara gavur”(黑衣异教徒)和“garamah”诅咒)等表达同样具有诅咒、侮辱和贬损的语用功能。由此,“kara”词的负面语义延续性得到了印证。

本文考察了《德德·鲁特》故事及土耳其方言中 'kara'/'ġara' 词在表示厄运、命运和不祥征兆时的用法。在《德德·鲁特》中,诸如 'kara bağır'(痛苦的心)、'kara kaygı'(黑色的悲伤)、'kara baht'(黑色的命运)和 'kara ölüm'(黑色的死亡)等表达,代表着灾难、内心的痛苦以及无法逃脱的命运。在土耳其的土耳其语方言中,诸如 'kara baht’(黑色命运)、‘kara talih’(黑色宿命)、‘kara gün'(黑色日子)以及 'kara düşünmek'怀有黑暗念头)等表达,同样反映了对命运的负面认知。与黑猫、黑山羊和黑骆驼相关的迷信,都带有不祥之兆和厄运的隐含意义。因此,'kara' 词作为一种强大的文化符号,在个人与集体对命运的认知中持续象征着负面含义。

在《德德·鲁特》故事及土耳其本土方言中,“kara”(黑色)一词展现出其作为多维符号的延续性,代表着哀悼、悲痛、侮辱、邪恶与厄运。从历史文献到当代方言的诸多例证表明,黑色传达着死亡、排斥、敌意以及面对命运时的无助感。这些发现共同表明,土耳其文化中的颜色名称作为承载价值判断与集体记忆的强大文化符号发挥着作用。

关键词:《德德·科鲁特故事集》、安纳托利亚土耳其语方言、象征编码、情感价值、gara/ḳara

Структурированное резюме:

Цвета являются воспринимаемыми элементами физической реальности и должны рассматриваться как культурные знаки, приобретающие функциональное значение в рамках систем генерации смыслов в обществе. Смысл, передаваемый цветом, не обусловлен исключительно его оптическими свойствами. Смысл цвета формируется под влиянием исторического опыта, коллективной памяти, систем верований и общих моделей жизни.

Связь цветов со сторонами света в древних тюркских сообществах отражает тенденцию к концептуализации вселенной в рамках определенных символических кодов. В частности, цвет «кара» (черный) представляет собой одну из самых мощных символических сфер в тюркской культуре, характеризующуюся исторической преемственностью. Черный цвет является значимым знаком в культурной памяти тюрков, который соединяет как конкретные, так и абстрактные семантические поля и несет в себе следы коллективной идентичности.

Данное исследование посвящено теме, объединяющей два основополагающих источника турецкой лингвистической литературы — «Деде Коркут» и диалекты турецкого языка — на оси метафорических и уничижительных значений черного цвета. Исследование внесет важный вклад в литературу, продемонстрировав семантическую преемственность и культурные коды слова «кара» на протяжении исторического процесса.

В данном исследовании доступные письменные источники, относящиеся к сказам о Деде Коркуте и диалектам турецкого языка Турции, были собраны с помощью метода обзора литературы, а данные, полученные с помощью метода анализа документов, были проанализированы.

В научной литературе существует множество исследований, посвященных цветам. Эти исследования можно разделить на две категории: исследования, в которых в качестве основы для оценки в рамках турецкого языка и культуры берется один цвет, и исследования, раскрывающие общий статус цветов на основе всех цветовых терминов.

Сказки Деде Коркута относятся к числу основополагающих произведений, отражающих историческую память, социальный порядок, обычное право, структуру семьи и представления о героизме огузских племен. Текст несет в себе общие культурные коды, обращенные не только к огузам, но и ко всему тюркскому миру. Ученые отмечают в произведении слияние доисламских и поствисламских элементов, укрепляющее чувство коллективной принадлежности. Деде Коркут выступает в качестве глашатая и проводника общины. Казахские, киргизские, башкирские, каракалпакские и анатолийские территории подтверждают наличие мотивов и вариантов этих рассказов. В этом отношении произведение представляет собой общее наследие, свидетельствующее о преемственности тюркской культуры.

В тюркской культуре цвет «кара»/«гара» (черный) исторически ассоциировался преимущественно с трауром, смертью, дурными предзнаменованиями, бедностью, злом и враждебными силами. Предпочтение черного цвета в траурной одежде демонстрирует преемственность этой символики. В древних тюркских надписях слово «кара» обозначает простой народ, одновременно неся метафорические коннотации низкости и негативности. В сказах о Деде Коркуте черный цвет служит признаком отчуждения и неблагоприятной судьбы, что иллюстрируется обычаем усаживать бездетных людей в черную палатку (kara otağ [черная палатка]). Тем не менее, черный цвет является мощным символическим элементом в тюркской мифологии и приобрел различные смысловые оттенки в зависимости от контекста.

В диалектах турецкого языка в Турции слово «ġara»/«ḳara» (черный), как продолжение концептуальной системы, встречающейся в сказках о Деде Коркуте, функционирует в качестве мощного символа, выражающего негативность, проклятие, невежество, разлуку и несчастливую судьбу. Оно часто используется в проклятиях, направленных на родственников, таких как свекрови, невестки и сестры мужа, как в выражениях gara zār (черная собака у ворот), gara gan (черная кровь) и gara yara (черная рана). Выражение „gara cahil“ (совершенно невежественный) усиливает значение невежества. Боль разлуки передается через такие фразы, как „gara yazı" (черная судьба), „gara kilid" (черный замок) and „gara daş" (черный камень). Кроме того, в сочетании с природными элементами, такими как „kara çalı“ (черный кустарник), „kara duman“ (черный дым), „kara su“ (черная вода) и „kara taş“ (черный камень), этот термин приобретает значение трудности и препятствия.

В разделе результатов сравниваются метафорические употребления слова «kara/ġara» в сказках Деде Коркута и диалектах турецкого языка в Турции. Полученные данные показывают, что черный цвет символизирует, в частности, траур, скорбь, смерть, катастрофу и бедствие. В то время как в «Деде Коркуте» выражение «ak çıkarıp kara giymek» (снять белую одежду и надеть черную) обозначает общий ритуал траура, в диалектах «kara giymek» (носить черное), «kara asmak» (вешать черную ткань) и «kara çadır» (черная палатка) kurmak имеют схожие коннотации. Такие выражения, как kara toprak (черная земля), kara yer (черная почва) и kara kabir (черная могила), выражают смерть и безвозвратную разлуку. «Kara gün» (черный день) обозначает периоды экономических, душевных и социальных бедствий. Таким образом, выявляется историческая семантическая преемственность.

Было исследовано использование слова «kara/ġara» в сказках Деде Коркута и в турецких диалектах, которое передает оскорбление, унижение и клевету. В «Деде Коркуте» такие выражения, как «кара эв» (черный дом), «кара отаг» (черная палатка), «кара йер» (черная земля) и «кара тонлу кафир» (неверный в черной одежде), несут в себе смысл социальной изоляции, никчемности и вражды. Усаживание бездетного человека в черную палатку символизирует утрату статуса, в то время как эпитет «кара тонлу кафир» кодирует врага в негативном регистре. В турецких диалектах Турции такие выражения, как «кара йере герсин» (да погрузится он/она в черную землю), «кара гавур» (черный неверующий) и «гарамах» (проклятие/ругательство) аналогичным образом функционируют как проклятия, оскорбления и уничижительные термины. Таким образом, демонстрируется негативная семантическая преемственность слова «кара».

Исследовано использование слов «kara»/«ġara» в сказках «Деде Коркут» и в диалектах турецкого языка, обозначающих несчастье, судьбу и дурной знак. В «Деде Коркуте» такие выражения, как «кара багыр» (мучимое сердце), «кара кайгы» (черная печаль), «кара бахт» (черная судьба) и «кара олюм» (черная смерть), обозначают катастрофу, внутреннюю муку и неизбежное предназначение. В турецких диалектах Турции такие выражения, как «kara baht» (черная удача), «kara talih» (черная судьба), «kara gün» (черный день) и «kara düşünmek» (питать мрачные мысли), аналогичным образом отражают негативное восприятие судьбы. Суеверия, связанные с черной кошкой, черной козой и черным верблюдом, несут в себе коннотации дурного предзнаменования и несчастья. Таким образом, слово «кара» остается мощным культурным знаком, символизирующим негативность как в индивидуальном, так и в коллективном восприятии судьбы.

Слово «кара» (черный) в сказах «Деде Коркут» и диалектах турецкого языка Турции демонстрирует преемственность в качестве многомерного символа, обозначающего траур, скорбь, оскорбление, зло и несчастье. Примеры, охватывающие как исторические тексты, так и современные диалекты, демонстрируют, что черный цвет ассоциируется со смертью, отчуждением, враждой и беспомощностью перед лицом судьбы. В совокупности эти выводы указывают на то, что названия цветов в турецкой культуре функционируют как мощные культурные знаки, несущие в себе ценностные суждения и коллективную память.

Ключевые слова: «Книга Деде Коркута », анатолийские турецкие диалекты, символическое кодирование, эмоциональная ценность, gara/ḳara.

संरचित सारांश:

रंग भौतिक वास्तविकता के संवेद्य तत्व हैं और उन्हें सांस्कृतिक संकेतों के रूप में माना जाना चाहिए जो समाजों की अर्थ-निर्माण प्रणालियों के भीतर कार्य प्राप्त करते हैं। किसी रंग द्वारा संप्रेषित अर्थ केवल उसके दृश्य गुणों से उत्पन्न नहीं होता है। रंग का अर्थ ऐतिहासिक अनुभव, सामूहिक स्मृति, विश्वास प्रणालियों और जीवन के साझा तरीकों के माध्यम से आकार लेता है।

प्राचीन तुर्की समुदायों में रंगों का प्रमुख दिशाओं के साथ संबंध, विशिष्ट प्रतीकात्मक कोड के भीतर ब्रह्मांड की अवधारणा बनाने की प्रवृत्ति को दर्शाता है। विशेष रूप से 'कारा' (काला) रंग, तुर्की संस्कृति में ऐतिहासिक निरंतरता से विशेषता प्राप्त, सबसे शक्तिशाली प्रतीकात्मक क्षेत्रों में से एक का प्रतिनिधित्व करता है। काला रंग तुर्की सांस्कृतिक स्मृति में एक महत्वपूर्ण संकेत है जो मूर्त और अमूर्त दोनों अर्थ क्षेत्रों को जोड़ता है और सामूहिक पहचान के निशान रखता है।

यह अध्ययन एक ऐसे विषय को संबोधित करता है जो रंग काले के रूपकात्मक और अपमानजनक अर्थों के धुरी पर, तुर्की भाषाई साहित्य के दो मौलिक स्रोतोंदेदे कोरकूत और तुर्की की बोलियोंको एक साथ लाता है। यह अध्ययन ऐतिहासिक प्रक्रिया के दौरान 'कारा' शब्द की अर्थगत निरंतरता और सांस्कृतिक कोडों को प्रदर्शित करके साहित्य में एक महत्वपूर्ण योगदान देगा।

इस अध्ययन में, डेडे कोरकुट की कहानियों और तुर्की की बोलियों से संबंधित उपलब्ध लिखित स्रोतों को साहित्य समीक्षा तकनीक के माध्यम से संकलित किया गया, और दस्तावेज़ विश्लेषण विधि के माध्यम से एकत्र किए गए डेटा का मूल्यांकन किया गया।

विद्वान साहित्य में रंगों पर कई अध्ययन मौजूद हैं। इन अध्ययनों को दो श्रेणियों में विभाजित किया जा सकता है: पहला वह शोध जो तुर्की भाषा और संस्कृति के भीतर मूल्यांकन के लिए एकल रंग को अपना आधार बनाता है और दूसरा वह शोध जो सभी रंग शब्दों का सहारा लेकर रंगों की सामान्य स्थिति को प्रकट करता है।

देदे कोरकुत की कहानियाँ ओघुज़ जनजातियों की ऐतिहासिक स्मृति, सामाजिक व्यवस्था, प्रथागत कानून, पारिवारिक संरचना और वीरता की अवधारणा को दर्शाने वाली आधारभूत कृतियों में से हैं। यह पाठ साझा सांस्कृतिक कोडों को वहन करता है जो ओघुज़ के साथ-साथ पूरे तुर्किक विश्व से जुड़ते हैं। विद्वान इस कृति में पूर्व-इस्लामी और उत्तर-इस्लामी तत्वों के संगम को देखते हैं, जो सामूहिकता की भावना को मजबूत करता है। देदे कोरकुट समुदाय के प्रवक्ता और मार्गदर्शक के रूप में उभरते हैं। कज़ाख, किर्गिज़, बाशकीर, कराकलपेक और अनातोलियाई क्षेत्र इन कहानियों के रूपांकनों और विविधताओं की गवाही देते हैं। इस संबंध में, यह कृति एक साझा विरासत का निर्माण करती है जो तुर्की संस्कृति की निरंतरता की गवाही देती है।

तुर्की संस्कृति में, 'कारा'/'गारा' (काला) रंग ऐतिहासिक रूप से मुख्य रूप से शोक, मृत्यु, अशुभ संकेत, गरीबी, बुराई और दुर्भावनापूर्ण शक्तियों से जुड़ा रहा है। शोक के परिधान में काले रंग को प्राथमिकता देना इस प्रतीकवाद की निरंतरता को दर्शाता है। पुराने तुर्की शिलालेखों में, 'कारा' शब्द आम लोगों को दर्शाता है और साथ ही इसमें नीचता और नकारात्मकता के रूपक अर्थ भी निहित हैं। देदे कोरकुट की कहानियों में, काला रंग बहिष्कार और प्रतिकूल भाग्य के संकेतक के रूप में काम करता है, जैसा कि बच्चों रहित व्यक्तियों को एक काले तंबू (कारा ओताग [काला तंबू]) में बिठाने की प्रथा से उदाहरणित होता है। फिर भी, काला तुर्किक पौराणिक कथाओं में एक शक्तिशाली प्रतीकात्मक तत्व है और इसने संदर्भ के आधार पर अर्थ की विभिन्न परतें प्राप्त की हैं।

तुर्की में तुर्की की बोलियों में, 'गारा'/'कारा' (काला) शब्द, डेडे कोरकुट कहानियों में पाए जाने वाले वैचारिक ढांचे की निरंतरता के रूप में, नकारात्मकता, शाप, अज्ञानता, अलगाव और बुरे भाग्य को व्यक्त करने वाले एक शक्तिशाली प्रतीक के रूप में कार्य करता है। इसका उपयोग अक्सर सास, ननद और बहू जैसी रिश्तेदारों के लिए की जाने वाली गाली-गलौज में किया जाता है, जैसे कि अभिव्यक्तियों में 'garazārār' (दरवाजे पर काला कुत्ता), 'gararganan' (काला खून) और 'gararyara'ra' (काला घाव)

अभिव्यक्ति 'गारा चाहिल' (पूरी तरह से अज्ञानी) अज्ञानता को पुष्ट करती है। अलगाव के दर्द को गारा याज़ी (काली किस्मत), गारा किलिद (काला ताला), और गारा दाश (काला पत्थर) जैसे वाक्यांशों के माध्यम से व्यक्त किया जाता है। इसके अलावा, 'कारा चाली' (काला काँटेदार झाड़ी), 'कारा धुमान' (काला धुआं), 'कारा सु' (काला पानी), और 'कारा ताश' (काला पत्थर) जैसे प्राकृतिक तत्वों के साथ मिलकर, इस शब्द का अर्थ कठिनाई और बाधा हो जाता है।

परिणाम खंड डेडे कोरकुट की कहानियों और तुर्की की बोलियों में 'कारा/गारा' शब्द के रूपक उपयोग की तुलना करता है। निष्कर्ष यह दर्शाते हैं कि काला रंग विशेष रूप से शोक, दुःख, मृत्यु, तबाही और संकट का प्रतीक है। जबकि डेडे कोरकुट में, ak çıkarıp kara giymek (सफेद कपड़े उतारकर काले कपड़े पहनना) अभिव्यक्ति सामुदायिक शोक अनुष्ठान को दर्शाती है, बोलियों में, kara giymek (काला पहनना), kara asmak (काला कपड़ा लटकाना), और kara çadır (काला तम्बू) kurmak समानार्थक अर्थ रखते हैं। कारा तोराक (काली मिट्टी), कारा येर (काला जमीन), और कारा काबिर (काली कब्र) जैसे वाक्यांश मृत्यु और अपरिवर्तनीय अलगाव को व्यक्त करते हैं। "कारा ग्यून" (काला दिन) आर्थिक, मानसिक और सामाजिक परेशानी के समय को संदर्भित करता है। इस प्रकार, ऐतिहासिक अर्थगत निरंतरता प्रकट होती है।

डेडे कोरकुट की कहानियों में 'कारा/गारा' शब्द के उपयोग और तुर्की की उन बोलियों का अध्ययन किया गया है, जो अपमान, अवमानना और बदनामी का भाव व्यक्त करती हैं। देदे कोरकूत में, कारा एव (काला घर), कारा ओताग (काला तम्बू), कारा येर (काली जमीन), और कारा टोनलु काफिर (काले वस्त्र पहने काफिर) जैसे भाव सामाजिक बहिष्कार, निरर्थकता और शत्रुता के अर्थ रखते हैं। एक निःसंतान व्यक्ति का काले तम्बू में बैठना दर्जे में कमी का प्रतीक है, जबकि उपमा 'कारा टोनलु काफिर' शत्रु को नकारात्मक रूप में प्रस्तुत करती है। तुर्की में तुर्की की बोलियों में, 'kara yere girsin' (वह काली धरती में धंस जाए), 'kara gavur' (काला काफिर), और 'garamah' (अपशब्द/शाप) जैसे वाक्यांश इसी तरह शाप, अपमान और अवमानना के रूप में कार्य करते हैं। इस प्रकार, शब्द 'kara' की नकारात्मक अर्थ-संधाता (semantic continuity) प्रदर्शित होती है।

डेडे कोरकुट की कहानियों और तुर्की की बोलियों में 'कारा'/'गारा' शब्दों के उन उपयोगों की जांच की गई है, जो बुरी किस्मत, भाग्य और अशुभ संकेत को दर्शाते हैं। देदे कोरकुत में, 'कारा बागिर' (व्याकुल हृदय), 'कारा काइगी' (काला दुःख), 'कारा बाख्त' (काली किस्मत), और 'कारा उलुम' (काली मृत्यु) जैसे वाक्यांश तबाही, आंतरिक पीड़ा, और अपरिहार्य नियति का प्रतिनिधित्व करते हैं। तुर्की में तुर्की की बोलियों में, 'कारा बाख्त' (काली किस्मत), 'कारा तालिह' (काला भाग्य), 'कारा ग्यून' (काला दिन), और 'कारा दुशुनमेक' (अंधेरे विचारों को पालना) जैसे मुहावरे भी भाग्य की नकारात्मक धारणा को दर्शाते हैं। काली बिल्ली, काले बकरी और काले ऊंट से संबंधित अंधविश्वासों में अशुभ संकेत और दुर्भाग्य के निहितार्थ होते हैं।

इस प्रकार, 'कारा' शब्द भाग्य की व्यक्तिगत और सामूहिक दोनों धारणाओं में नकारात्मकता का प्रतीक, एक शक्तिशाली सांस्कृतिक संकेत के रूप में जारी है।

डेडे कोरकुट स्टोरीज़ और तुर्की की तुर्की की बोलियों में 'कारा' (काला) शब्द शोक, दुःख, अपमान, बुराई और दुर्भाग्य को दर्शाने वाले एक बहुआयामी प्रतीक के रूप में निरंतरता प्रदर्शित करता है।

ऐतिहासिक ग्रंथों से लेकर समकालीन बोलियों तक के उदाहरण यह दर्शाते हैं कि काला रंग नियति के सामने मृत्यु, बहिष्कार, शत्रुता और असहायता को व्यक्त करता है। ये निष्कर्ष सामूहिक रूप से इंगित करते हैं कि तुर्की संस्कृति में रंगों के नाम शक्तिशाली सांस्कृतिक संकेतों के रूप में कार्य करते हैं, जो मूल्य निर्णय और सामूहिक स्मृति को वहन करते हैं।

कीवर्ड: द बुक ऑफ़ देदेकोर्कुट,,अनातोलियन-तुर्की बोलियाँ,,प्रतीकात्मक कोडिंग,,भावनात्मककमूल्य, गारा/काला।।

Article Statistics

Number of reads 164
Number of downloads 114

Share

Turkish Studies - Language and Literature
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.