Abstract

Kiplik bir önermedeki konuşucunun ruh durumu, davranış ve tutumuyla ilgilenen semantik bir alandır. Mantık ve felsefe temelli bir kavram olan kiplik, konuşucunun anlam dünyasını irdelemeye ve yorumlamaya yöneliktir. Cümledeki morfolojik, morfosentaktik, sözlüksel vb. işaretleyicilerle saptanan kiplik yapılarını, derin yüzeyde incelemek ve anlamlandırmak gerekir. Bundan dolayı kiplik, anlam biliminin araştırma konuları arasındadır ve yorumlamaya açık olduğu için sınırları net şekilde çizilemez. Kipliğin alt türü olan yükümlülük kipliği ise bir otoritenin dayattığı emir, gereklilik, zorunluluk, izin, yasak gibi anlam alanlarıyla ilgilidir. Bu kiplik türünde konuşucunun verdiği direktifler doğrultusunda dinleyicinin eyleme geçmesi beklenir. Bu çalışma, Karahanlı Türkçesi döneminin en önemli eserlerinden biri olan Kutadgu Bilig'deki Negü tir eşit(gil) ifadesine odaklanmaktadır. Bu ifade metinde birçok kez tekrarlandığı için kalıplaşmıştır ve devamında sözü devralan otoriteler tarafından kullanılmıştır. Cümlede eşit(gil) emrinden dolayı otoritelerin daha fazla ön plana çıktığı söylenebilir. Öncelikle ifadenin Palmer (2001) modeline göre yükümlülük kipliği kategorisindeki hangi anlam alanına dâhil olduğu saptanacaktır. Ardından ifadenin kiplik değeri ele alınarak otorite kaynaklarına değinilecektir. Bu doğrultuda Negü tir eşit(gil) ifadesinin gramatikal unsurları kiplik bağlamında analiz edilecek, ifadenin hangi tür otorite kaynaklarıyla ilişkilendirildiği tespit edilerek bu otoritelerin sahip olduğu niteliklere dayalı bir sınıflandırma yapılacaktır. Böylelikle hem Negü tir eşit(gil) ifadesindeki otorite kaynaklarının dayandığı kavramlar hem de bu kavramların otoritelere sunduğu güç ve yetkinlikler belirlenmiş olacaktır.

Abstract

Modality is a semantic field concerned with the speaker's state of mind, behavior, and attitude in a proposition. Modality, a notion rooted in logic and philosophy, is aimed at examining and interpreting the speaker’s world of meaning. The modal structures identified by morphological, morphosyntactic, lexical, etc.  markers in the sentence must be analyzed and interpreted at the deep structural level. Therefore, modality is among the subjects of study in semantics, and since it is open to interpretation, its boundaries cannot be clearly delineated. The subcategory of modality known as deontic modality pertains to semantic fields such as command, necessity, obligation, permission, and prohibition imposed by an authority. In this type of modality, the listener is expected to take action in accordance with the directives given by the speaker. This study focuses on the expression Negü tir eşit(gil) in Kutadgu Bilig, one of the most important works of the Karakhanid Turkish period. Since this expression is repeated many times in the text, it has become a cliche and was used by subsequent authorities who took over the statement. It can be said that due to the eşit(gil) command in the sentence, authorities are more prominent. First, we will determine which semantic domain within the category of modality the expression belongs to according to Palmer’s (2001) model. Subsequently, the modal value of the expression will be discussed, and then authority sources will be addressed. In this regard, the grammatical elements of the expression Negü tir eşit(gil) will be analyzed in the context of modality, determining which types of authority sources the expression is associated with, and a classification will be made based on the qualities possessed by these authorities. Thus, both the notions upon which the sources of authority in the expression Negü tir eşit(gil) are based and the power and authority these notions confer upon the authorities will be identified.

Structured Abstract:

Modality is a concept that has evolved from the disciplines of philosophy and logic and is defined in the literature, in its broadest sense, as the speaker’s subjective attitude or mental state regarding a proposition. The foundation of modality is based on the concepts of possibility and necessity. According to these concepts, a proposition can be marked as probable or necessary. Modality is commonly studied under two categories: epistemic modality and deontic modality. The main focus of this study is the deontic modality. The deontic modality can be defined as an authority imposing various obligations on the listener. In this modality, the listener is expected to comply with the commands, obligations, requirements, permissions, and similar expressions imposed by an authority figure and to take action as a result. The deontic modality involves giving commands to the listener and asking them to perform an action. Studies on modality in the local literature have increased recently. This involves examining simultaneous and diachronic Turkish texts in terms of modality.

The purpose of this study is to analyse the expression 'Negü tir eşit (gil)' in Kutadgu Bilig, one of the masterpiece works of the Karakhanid Turkish period, in line with deontic modality and to reveal the power, competences, and qualities of the authority sources taking the floor immediately after this expression. Although there are studies in the literature examining this work from the perspective of modality, no existing study has been encountered that directly addresses the expression Negü tir eşit (gil)' within the context of deontic modality. From this perspective, by addressing this work – one of the masterpieces of the Turkish language – through the lens of deontic modality in line with the expression in question, it is aimed to provide a necessary contribution to the literature.

This study employed text analysis, a qualitative research method. The dataset consisted of the text Kutadgu Bilig, which dates from the Karahanid Turkish period. A thematic behaviour, as conducted on the auttext, isy sources cited following the recurring expression 'Negü tir eşit (gil)' in the text, based on their status-related, behavioural, character-related, and professional attributes.

In the study, Palmer's (2001) classification of deontic modality was preferred. In his classification, Palmer evaluates deontic modality under the subcategory of event modality. This is because this category involves the existence of actions aimed at mobilising the listener. While drawing the semantic boundaries of the Event Modality category, Palmer took into account the conditions/impositions directed toward the realisation of an action. In deontic modality, these conditions arise as a result of an externally imposed requirement. According to Palmer, deontic modality consists of the categories of permissive, obligative, and commissive. In the commissive category, an authority giving a command/order to the listener is in the foreground. Depending on the commissive category, Palmer directly associates the imperative mood with deontic modals. In the imperative mood, the speaker is generally expected to hold a hierarchical, social, status-based, or similar authority over the listener. The command is directed toward the second person – that is, the direct addressee.

In this study, the expression 'Negü tir eşit (gil)' is included in the category of imperative according to Palmer's (2001) model of deontic modality. This is because it has been determined that the imperative mood is marked both linguistically and semantically in the expression eşit(gil)'eşit(gil)'. In this direction, it has been established that the authoritative qualities of the subjects following the expression come to the fore in a more concrete manner. Furthermore, when these authorities are considered in terms of their characteristics, they have been categorised since they intersect at common points. The expression 'Negüü tireşit (gil)' has been evaluated within the category of imperative, which is one of the strong semantic domains of deontic modality. In the expression 'Negü eşit (gil), eşit Negü eşit (gil), eşit (gil)', it becomes prominent that the command given to the second person is unidirectional, flowing from the issuer of the command at a hierarchically higher tier toward the agent at the lower tier. The authority sources in the sentences where this expression is utilised are individuals who are recognised by society, have attained a certain prestige, and whose words are highly regarded. The imperative force within the expression 'Negü tir eşit (gil)' has grounded the subject matter to be narrated or the message to be conveyed on a more powerful foundation. Due to the discursive power in this expression, the authority power of the witnesses, who possess a specific status or competence, has also appeared heightened. In this context, it has been determined that the authority sources taking the floor after the expression Negü tir eşit (gil)' are generally repeated more than once within the text.

According to the findings of the study, the authority sources in sentences featuring the expression 'Negü tir eşit (gil)' were evaluated in three categories based on their qualities: knowledge- and reason-based authorities, political and administrative authorities, and moral and spiritual authorities. In the text, knowledge and reason are not only utilised eşit (gil) concepts that an idea (gil) being ought to possess, but they also come to the fore with their commanding quality when appropriate. These two concepts rank first among the competences that both the state and the individual must possess. On the other hand, it is noteworthy that the political and administrative authorities witnessed after this expression refer to figures who hold significance in the history of the Turkish administrative system. In the examples containing the expression 'Negü tir eşit (gil), eşiteşit (gil), eşit (gil)', it has been established that the imperative force of the political-administrative authorities is more dominant compared to the others. The traits and behaviour patterns that an ideal human being should possess are among the subjects treated in detail within the text. According to Kutadgu Bilig, one of the clearest messages conveyed is that a person who lacks moral and spiritual virtues cannot possess an influential voice in state administration either. In this context, it is an important finding that the authorities standing out with their moral and spiritual qualities share a common ground with the main teachings of the text.

Consequently, the frequently used expression 'Negü tir eşit(gil)' in Kutadgu Bilig, one of the significant works of the Turkish language, has been examined within the framework of deontic modality. A linguistic analysis was conducted in line with the expression's appearance in the imperative category, and based on its usage in the text, it has been established that this structure is generally associated with an authority. It has been revealed that while these authorities exhibit diversity in terms of the characteristics they bear, they can simultaneously be examined by being included in a common classification. Through the classification carried out, it has been determined that the authority sources are centred around the concepts of knowledge-reason, politics-hierarchy, and morality-spirituality. It is noteworthy that at the core of these are moral and spiritual qualities, which take precedence over other sources of authority.

Lastly, this diachronic study demonstrates that the 'eşit' (gil) mo ('gil') is as 'eşit' (gil). eşit (gil)'. elementeşit (gil)'. of the deep structure in language – enables multifaceted analyses even around a limited expression such as 'Negü tir 'eşit (gil)'. By providing a necessary contribution to the gap in the literature on Turkish modality, this study also paves the way for asking different research questions and seeking their answers in the field.

Yapılandırılmış Özet:

Kiplik, felsefe ve mantık disiplinlerinden gelişen ve literatürde en genel anlamıyla bir önermedeki konuşmacının öznel tutumu/ruh durumu şeklinde tanımlanan bir kavramdır. Kipliğin temelini olasılık ve gereklilik/zorunluluk kavramları oluşturur. Bu kavramlara göre bir önermenin olası veya gerekli/zorunlu şeklinde işaretlenmesi mümkündür. Kiplik, yaygın olarak bilgi kipliği ve yükümlülük kipliği olmak üzere iki kategoride incelenir. Bu çalışmanın ana konusunu ise yükümlülük kipliği oluşturmaktadır. Yükümlülük kipliği bir otoritenin dinleyiciye yönelik çeşitli yaptırımlar uygulaması şeklinde tanımlanabilir. Bu kiplik türünde otoritenin dayattığı emir, zorunluluk, gereklilik, izin vb. ifadelerin dinleyici tarafından yapılması, dinleyiciyi harekete geçirmesi beklenir. Yükümlülük kipliğinde dinleyiciye komutlar verme ve ondan bir eylemde bulunmasını isteme söz konusudur. Yerli literatürde kiplik üzerine yapılan çalışmalar son zamanlarda artmıştır. Eş zamanlı ve art zamanlı Türkçe metinlerin kiplik yönünden incelenmesi söz konusudur.

Bu çalışmanın amacı, Karahanlı Türkçesi döneminin baş eserlerinden biri olan Kutadgu Bilig'deki Negü tir eşit(gil) ifadesini, yükümlülük kipliği doğrultusunda analiz etmektir ve bu ifadenin peşi sıra sözü devralan otorite kaynaklarının güç ve yetkinliklerini, niteliklerini ortaya koymaktır. Literatürde bu eseri kiplik yönünden inceleyen çalışmalar bulunsa da doğrudan Negü tir eşit(gil) ifadesini yükümlülük kipliği bağlamında ele alan mevcut bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu açıdan bakıldığında Türk dilinin baş yapıtlarından biri olan eseri, söz konusu ifade doğrultusunda yükümlülük kipliği penceresinde ele alarak literatüre gerekli bir katkı sağlamak hedeflenmiştir.

Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan metin analizi yöntemi kullanılmıştır; veri setini ise Karahanlı Türkçesi dönemine ait olan Kutadgu Bilig adlı metin oluşturmuştur. Metinde tekrarlı bir yapı olan Negü tir eşit(gil) ifadesinin ardınca kullanılan otorite kaynaklarının, statüsel/davranışsal/karakteristik/mesleki niteliklerine göre tematik analizi yapılmıştır.

Çalışmada Palmer (2001)'in yükümlülük kipliği sınıflandırması tercih edilmiştir. Palmer, yaptığı sınıflandırmada yükümlülük kipliğini Eylem Kipliği'nin alt kategorisinde değerlendirir. Çünkü bu kategoride dinleyiciyi harekete geçirmeyi amaçlayan eylemlerin varlığı söz konusudur. Palmer, Eylem Kipliği kategorisinin semantik sınırlarını çizerken bir eylemin gerçekleşmesine yönelik koşulları/dayatmaları göz önünde bulundurmuştur. Yükümlülük kipliğinde bu koşullar, dışarıdan gelen bir dayatmanın sonucunda oluşmuştur. Palmer'e göre yükümlülük kipliği izin, zorunluluk ve buyrum ulamlarından oluşur. Buyrum kategorisinde, bir otoritenin dinleyiciye buyruk/emir vermesi ön plandadır. Palmer, buyrum kategorisine bağlı olarak emir kipini (imperative) doğrudan yükümlülük kipselleriyle ilişkilendirir. Emir kipinde genellikle konuşucunun dinleyici üzerinde hiyerarşik, sosyal, statüsel vb. bir otoriteye sahip olması beklenir. Emir, ikinci şahsa yani doğrudan muhatabına yöneliktir.

Bu çalışmada Negü tir eşit(gil) ifadesi, Palmer (2001)'in yükümlülük kipliği modeline göre emir kategorisine dâhil edilmiştir. Çünkü eşit(gil) ifadesinde hem dil bilimsel hem de anlamsal yönden emir kipinin işaretlendiği saptanmıştır. Bu doğrultuda ifadenin ardından gelen öznelerin otoriter niteliklerinin daha somut şekilde ön plana çıktığı tespit edilmiştir. Ayrıca bu otoriteler, sahip oldukları özellikler bakımından ele alındığında ortak noktalarda kesiştikleri için kategorize edilmiştir. Negü tir eşit(gil) ifadesi yükümlülük kipliğinin güçlü anlam alanlarından biri olan emir kategorisinde değerlendirilmiştir. Negü tir eşit(gil) ifadesinde ikinci şahsa verilen emrin, hiyerarşik olarak üst katmandaki buyurucudan alt katmandaki eyleyiciye doğru tek yönlü olması ön plana çıkmıştır. Bu ifadenin kullanıldığı cümlelerdeki otorite kaynakları ise toplum tarafından tanınan, belirli bir saygınlığa erişen ve sözüne itibar edilen kişiler olmuştur. Negü tir eşit(gil) ifadesindeki buyrum gücü, anlatılmak istenen konuyu ya da verilmek istenen mesajı daha kuvvetli bir zemine oturtmuştur. Bu ifadedeki söylem gücünden dolayı belirli bir statüye ya da yetkinliğe sahip tanıkların otorite gücü de daha yüksek görünmüştür. Bu bağlamda Negü tir eşit(gil) ifadesinden sonra sözü devralan otorite kaynaklarının metin içinde genellikle birden fazla kez tekrarlandığı tespit edilmiştir.

Çalışmadaki bulgulara göre Negü tir eşit(gil) ifadeli cümlelerdeki otorite kaynakları nitelikleri bakımından Bilgi ve Akıl Temelli Otoriteler, Siyasi ve İdari Otoriteler, Ahlaki ve Manevi Otoriteler olmak üzere üç kategoride değerlendirilmiştir. Metinde bilgi ve akıl yalnızca ideal bir insanda olması gereken kavramlar olarak kullanılmamış, aynı zamanda yeri geldiğinde buyurucu niteliğiyle ön plana çıkmıştır. Bu iki kavram hem devletin hem de bireyin sahip olması gereken yetkinlikler arasında ilk sırada gelmektedir. Öte yandan bu ifadeden sonra tanıklanan siyasi ve idari otoritelerin Türk yönetim sistemi tarihinde önem teşkil eden şahsiyetlere atıfta bulunması dikkate değerdir. Negü tir eşit(gil) ifadeli örneklerde siyasi-idari otoritelerin buyrum gücünün diğerlerine göre daha baskın olduğu saptanmıştır. Metinde ideal bir insanın sahip olması gereken huy ve davranış biçimleri detaylıca işlenen konulardandır. Kutadgu Bilig'e göre ahlaki ve manevi erdemlere sahip olmayan bir insanın, devlet yönetiminde de etkili söze sahip olamayacağı en net mesajlardan biri olarak verilmiştir. Bu bağlamda ahlaki ve manevi nitelikleriyle öne çıkan otoritelerin, metnin ana öğretileriyle paydaş olduğu önemli bir bulgudur.

Sonuç olarak Türk dilinin önemli eserlerinden biri olan Kutadgu Bilig'deki sıkça kullanılan Negü tir eşit(gil) ifadesi, yükümlülük kipliği çerçevesinde incelenmiştir. İfadenin emir kategorisindeki görünümü doğrultusunda dilsel analizi yapılmıştır ve metindeki kullanımına istinaden bu yapının genellikle bir otoriteyle bağdaştırıldığı tespit edilmiştir. Bu otoritelerin, taşıdığı özellikler bakımından çeşitlilik gösterdiği ancak aynı zamanda da ortak bir sınıflandırmaya dâhil edilerek incelenebileceği açığa çıkarılmıştır. Yapılan sınıflandırma ile otorite kaynaklarının bilgi-akıl, siyaset-hiyerarşi, ahlak-maneviyat kavramları ekseninde çevrelendiği saptanmıştır. Bunların en temelinde ise ahlaki-manevi niteliklerin yer alması ve diğer otorite kaynaklarına öncülük etmesi dikkate değerdir.

Son olarak bu art zamanlı çalışma; dildeki derin yapının unsuru olan kipliğin, yalnızca Negü tir eşit(gil) gibi sınırlı bir ifadenin etrafında bile çok yönlü analizler yapmaya imkân verdiğini göstermektedir. Bu çalışma, Türkçe kiplik literatüründeki boşluk için gerekli katkıyı sağlayarak alan için farklı araştırma sorularının sorulmasına ve cevaplarının aranmasına da zemin hazırlamaktadır.

ملخص منظم:

الطابع الشرطي هو مفهوم تطور من فروع الفلسفة والمنطق، ويُعرَّف في الأدبيات، بأوسع معانيه، بأنه الموقف الذاتي للمتحدث أو حالته الذهنية تجاه أي مقولة. ويستند أساس الطابع الشرطي إلى مفهومي الإمكان والضرورة. ووفقًا لهذين المفهومين، يمكن تصنيف أي مقولة على أنها محتملة أو ضرورية. تُدرس «الطابع» عادةً ضمن فئتين: «الطابع المعرفي» و«الطابع الواجب». وينصب التركيز الرئيسي لهذه الدراسة على «الطابع الواجب». ويمكن تعريف «الطابع الواجب» بأنه سلطة تفرض التزامات مختلفة على المستمع. وفي هذا الطابع، يُتوقع من المستمع الامتثال للأوامر والالتزامات والمتطلبات والأذونات والتعبيرات المماثلة التي تفرضها شخصية ذات سلطة، واتخاذ الإجراءات اللازمة نتيجةً لذلك. تتضمن الصيغة الواجبية إعطاء الأوامر للمستمع ومطالبته بأداء فعل ما. وقد تزايدت مؤخرًا الدراسات حول الصيغة في الأدبيات المحلية، والتي تنطوي على فحص النصوص التركية المتزامنة والتاريخية من منظور الصيغة.

الغرض من هذه الدراسة هو تحليل التعبير «Negü tir eşit (gil)» في كتاب «كوتادغو بيليغ»، أحد روائع الفترة التركية الكاراخانية، في ضوء النمط الواجب، وكشف القوة والصلاحيات والصفات التي تتمتع بها مصادر السلطة التي تتولى الكلمة مباشرة بعد هذا التعبير. على الرغم من وجود دراسات في الأدبيات تبحث في هذا العمل من منظور الأسلوب، إلا أنه لم يتم العثور على أي دراسة سابقة تتناول بشكل مباشر التعبير Negü tir eşit (gil) في سياق الأسلوب الواجب. ومن هذا المنظور، فإن تناول هذا العمل – الذي يُعد أحد روائع اللغة التركية – من خلال منظور الأسلوب الواجب بما يتماشى مع التعبير المذكور، يهدف إلى تقديم مساهمة ضرورية في الأدبيات.

استخدمت هذه الدراسة تحليل النص، وهي إحدى طرق البحث النوعي. وتألفت مجموعة البيانات من نص «كوتادغو بيليغ»، الذي يعود تاريخه إلى الفترة التركية الكاراهانية. وأُجري تحليل سلوكي موضوعي على النص الأصلي والمصادر المقتبسة التي تلي التعبير المتكرر «Negü tir eşit (gil)» في النص، استنادًا إلى سماتها المتعلقة بالمكانة، والسلوك، والشخصية، والمهنة.

في هذه الدراسة، تم تفضيل تصنيف بالمر (2001) للطابع الواجب. في تصنيفه هذا، يقيّم بالمر الطابع الواجب ضمن الفئة الفرعية للطابع الحدثي. ويرجع ذلك إلى أن هذه الفئة تنطوي على وجود أفعال تهدف إلى حشد المستمع. وأثناء رسم الحدود الدلالية لفئة الطابع الحدثي، أخذ بالمر في الاعتبار الشروط/الفرضيات الموجهة نحو تحقيق الفعل. في الصيغة الواجبية، تنشأ هذه الشروط نتيجة لمتطلب مفروض من الخارج. ووفقًا لـ بالمر، تتألف الصيغة الواجبية من فئات «التصريحية» و«الالتزامية» و«التوجيهية». في فئة «التكليفي»، تظهر في المقدمة سلطة تصدر أمراً/أمرًا إلى المستمع. وبناءً على فئة «التكليفي»، يربط بالمر صراحةً صيغة الأمر بالأوضاع الواجبية. في صيغة الأمر، يُتوقع عمومًا أن يتمتع المتحدث بسلطة هرمية أو اجتماعية أو قائمة على المكانة أو ما شابه ذلك تجاه المستمع. ويُوجه الأمر إلى ضمير المخاطب الثاني – أي المُخاطب المباشر.

في هذه الدراسة، يُدرج التعبير ’Negü tir eşit (gil)‘ في فئة الأمر وفقًا لنموذج بالمر (2001) للصيغ الواجبية. ويرجع ذلك إلى أنه تم تحديد أن صيغة الأمر مميزة لغويًّا ودلاليًّا في التعبير eşit(gil)’eşit(gil)‘. وفي هذا السياق، ثبت أن السمات السلطوية للموضوعات التي تلي التعبير تظهر بشكل أكثر تحديدًا. علاوة على ذلك، عند النظر إلى هذه السلطات من حيث خصائصها، تم تصنيفها نظرًا لتقاطعها عند نقاط مشتركة. وقد تم تقييم التعبير «Negüü tireşit (gil)» ضمن فئة الأمر، التي تعد أحد المجالات الدلالية القوية للطابع الواجب. في التعبير «Negü eşit (gil)، eşit Negü eşit (gil)، eşit (gil)»، يتضح أن الأمر الموجه إلى الشخص الثاني أحادي الاتجاه، حيث يتدفق من مصدر الأمر في المستوى الأعلى هرميًا نحو الفاعل في المستوى الأدنى. مصادر السلطة في الجمل التي يُستخدم فيها هذا التعبير هي أفراد معترف بهم من قبل المجتمع، وقد حققوا مكانة معينة، وتُحظى كلماتهم بتقدير كبير. وقد أرست القوة الأمرية الكامنة في التعبير «Negü tir eşit (gil)» الموضوع المراد سرده أو الرسالة المراد إيصالها على أساس أكثر قوة. ونظرًا للقوة الخطابية في هذا التعبير، فقد بدت سلطة الشهود، الذين يتمتعون بمكانة أو كفاءة معينة، أكثر بروزًا. وفي هذا السياق، تبيّن أن مصادر السلطة التي تتحدث بعد التعبير Negü tir eşit (gil) تُكرر عمومًا أكثر من مرة داخل النص.

ووفقًا لنتائج الدراسة، تم تقييم مصادر السلطة في الجمل التي تتضمن عبارة «Negü tir eşit (gil)» في ثلاث فئات بناءً على خصائصها: السلطات القائمة على المعرفة والعقل، السلطات السياسية والإدارية، والسلطات الأخلاقية والروحية. في النص، لا يُستخدم العلم والعقل فقط كمفاهيم «eşit (gil)» التي يجب أن تتحلى بها الفكرة (gil)، بل يبرزان أيضًا بصفة الأمر عند الاقتضاء. ويحتل هذان المفهومان المرتبة الأولى بين الكفاءات التي يجب أن يتحلى بها كل من الدولة والفرد. من ناحية أخرى، تجدر الإشارة إلى أن السلطات السياسية والإدارية التي تظهر بعد هذا التعبير تشير إلى شخصيات ذات أهمية في تاريخ النظام الإداري التركي. في الأمثلة التي تحتوي على العبارة «Negü tir eşit (gil)، eşiteşit (gil)، eşit (gil)»، ثبت أن القوة الحاسمة للسلطات السياسية والإدارية هي الأكثر هيمنة مقارنة بالسلطات الأخرى. وتعد السمات وأنماط السلوك التي ينبغي أن يتحلى بها الإنسان المثالي من بين الموضوعات التي تم تناولها بالتفصيل في النص. ووفقًا لكتاب «كوتادغو بيليغ»، فإن إحدى أوضح الرسائل التي ينقلها النص هي أن الشخص الذي يفتقر إلى الفضائل الأخلاقية والروحية لا يمكنه أن يكون له صوت مؤثر في إدارة الدولة أيضًا. وفي هذا السياق، يُعد من النتائج المهمة أن السلطات التي تبرز بصفاتها الأخلاقية والروحية تشترك في قواسم مشتركة مع التعاليم الرئيسية للنص.

وبالتالي، تم فحص التعبير المستخدم بشكل متكرر «Negü tir eşit(gil)» في كتاب «كوتادغو بيليغ»، أحد الأعمال الهامة في اللغة التركية، في إطار النمط الواجب. وأُجري تحليل لغوي تماشيًا مع ظهور التعبير في فئة الأمر، وبناءً على استخدامه في النص، تبيّن أن هذه البنية ترتبط عمومًا بسلطة ما. وقد تبين أنه في حين تتنوع هذه السلطات من حيث الخصائص التي تتسم بها، إلا أنه يمكن دراستها في آن واحد من خلال إدراجها في تصنيف مشترك. ومن خلال التصنيف الذي تم إجراؤه، تقرر أن مصادر السلطة تتمحور حول مفاهيم المعرفة-العقل، والسياسة-التسلسل الهرمي، والأخلاق-الروحانية. ومن الجدير بالذكر أن الصفات الأخلاقية والروحانية تقع في صميم هذه المفاهيم، وتكون لها الأسبقية على مصادر السلطة الأخرى.

وأخيرًا، تُظهر هذه الدراسة التاريخية أن عنصر «eşit» (gil) mo («gil») – باعتباره جزءًا من البنية العميقة للغة – يتيح إجراء تحليلات متعددة الأوجه حتى حول تعبير محدود مثل «Negü tir «eşit» (gil). من خلال تقديم مساهمة ضرورية لسد الفجوة في الأدبيات المتعلقة بالصيغة التركية، تمهد هذه الدراسة أيضًا الطريق لطرح أسئلة بحثية مختلفة والبحث عن إجاباتها في هذا المجال.

Résumé Structuré :

La modalité est un concept issu des disciplines de la philosophie et de la logique ; elle est définie dans la littérature, dans son sens le plus large, comme l’attitude subjective ou l’état d’esprit de l’énonciateur à l’égard d’une proposition. La modalité repose sur les concepts de possibilité et de nécessité. Selon ces concepts, une proposition peut être qualifiée de probable ou de nécessaire. La modalité est généralement étudiée selon deux catégories : la modalité épistémique et la modalité déontique. La présente étude porte principalement sur la modalité déontique. La modalité déontique peut être définie comme une autorité imposant diverses obligations à l’auditeur. Dans cette modalité, on attend de l’auditeur qu’il se conforme aux ordres, obligations, exigences, autorisations et autres expressions similaires imposées par une figure d’autorité, et qu’il agisse en conséquence. La modalité déontique consiste à donner des ordres à l’auditeur et à lui demander d’accomplir une action. Les études sur la modalité dans la littérature locale se sont multipliées ces derniers temps. Cela implique l’examen de textes turcs simultanés et diachroniques sous l’angle de la modalité.

L’objectif de cette étude est d’analyser l’expression « Negü tir eşit (gil) » dans le Kutadgu Bilig, l’un des chefs-d’œuvre de la période turque karakhanide, sous l’angle de la modalité déontique, et de mettre en lumière le pouvoir, les compétences et les qualités des sources d’autorité qui prennent la parole immédiatement après cette expression. Bien qu’il existe dans la littérature des recherches examinant cet ouvrage sous l’angle de la modalité, aucune étude existante n’aborde directement l’expression « Negü tir eşit (gil) » dans le contexte de la modalité déontique. Dans cette perspective, l'objectif de cette étude est d'apporter une contribution nécessaire à la littérature en abordant cet ouvrage – l’un des chefs-d’œuvre de la langue turque – sous l’angle de la modalité déontique en lien avec l’expression « Negü tir eşit (gil) ».

Cette étude a recouru à l’analyse de texte, une méthode de recherche qualitative. L’ensemble de données était constitué du texte Kutadgu Bilig, datant de la période turque karahanide. Une analyse thématique a été menée sur le texte original ainsi que sur les sources citées à la suite de l’expression récurrente « Negü tir eşit (gil) » dans le texte, en s'établissant sur leurs attributs liés au statut, au comportement, au caractère et à la profession.

Dans cette étude, la classification de la modalité déontique proposée par Palmer (2001) a été privilégiée. Dans sa classification, Palmer évalue la modalité déontique au sein de la sous-catégorie de la modalité événementielle. En effet, cette catégorie implique l’existence d’actions visant à mobiliser l’auditeur. En définissant les limites sémantiques de la catégorie de la modalité événementielle, Palmer a considéré les conditions ou contraintes visant à la réalisation d’une action. Dans la modalité déontique, ces conditions découlent d’une exigence imposée de l’extérieur. Selon Palmer, la modalité déontique se compose des catégories permissive, obligative et commissive. Dans la catégorie commissive, c’est l’autorité donnant un ordre ou une consigne à l’auditeur qui occupe le premier plan. En fonction de la catégorie commissive, Palmer associe directement le mode impératif aux modaux déontiques. Au mode impératif, on s’attend généralement à ce que le locuteur détienne une autorité hiérarchique, sociale, fondée sur le statut ou similaire sur l’auditeur. L’ordre s’adresse à la deuxième personne, c’est-à-dire au destinataire direct.

Dans cette étude, l’expression « Negü tir eşit (gil) » est classée dans la catégorie de l’impératif selon le modèle de modalité déontique de Palmer (2001). En effet, il a été établi que le mode impératif est marqué à la fois sur le plan linguistique et sémantique dans l’expression eşit(gil) “eşit(gil)”. Dans cette optique, il a été établi que les qualités d’autorité des sujets qui suivent l’expression ressortent de manière plus concrète. De plus, lorsque ces autorités sont examinées en fonction de leurs caractéristiques, elles ont été classées en catégories car elles se recoupent sur des points communs. L’expression « Negüü tireşit (gil) » a été évaluée dans la catégorie de l’impératif, qui constitue l’un des domaines sémantiques puissants de la modalité déontique. Dans l’expression « Negü eşit (gil), eşit Negü eşit (gil), eşit (gil) », il apparaît explicitement que l’ordre donné à la deuxième personne est unidirectionnel, allant de l’émetteur (signifiant un rapport de hiérarchie) vers l’agent qui lui est subordonné. Les sources d’autorité dans les phrases où cette expression est utilisée sont des individus reconnus par la société, ayant acquis un certain prestige et dont les paroles sont tenues en haute estime. La force impérative inhérente à l’expression « Negü tir eşit (gil) » a ancré le sujet à narrer ou le message à transmettre sur des bases plus solides. En raison de la puissance discursive de cette expression, le pouvoir d’autorité des témoins, qui possèdent un statut ou une compétence spécifique, apparaît également renforcé. Dans ce contexte, il a été constaté que les sources d’autorité prenant la parole après l’expression Negü tir eşit (gil) sont généralement répétées plus d’une fois au sein du texte.

D’après les conclusions de l’étude, les sources d’autorité présentes dans les phrases comportant l’expression « Negü tir eşit (gil) » ont été classées en trois catégories en fonction de leurs caractéristiques : les autorités fondées sur la connaissance et la raison, les autorités politiques et administratives, et les autorités morales et spirituelles. Dans le texte, la connaissance et la raison ne sont utilisées comme des concepts « égaux » qu’une idée se doit de posséder, mais elles s’imposent également par leur caractère impératif lorsque cela s’avère approprié. Ces deux concepts occupent la première place parmi les compétences que doivent posséder tant l’État que l’individu. D’autre part, il convient de noter que les autorités politiques et administratives mentionnées après cette expression font référence à des personnalités qui occupent une place importante dans l’histoire du système administratif turc. Dans les exemples contenant l’expression « Negü tir eşit (gil), eşiteşit (gil), eşit (gil) », il a été établi que la force impérative des autorités politico-administratives est plus dominante que les autres. Les traits de caractère et les modèles de comportement qu’un être humain idéal devrait posséder figurent parmi les sujets traités en détail dans le texte. Selon le Kutadgu Bilig, l’un des messages les plus clairs transmis est qu’une personne dépourvue de vertus morales et spirituelles ne peut pas non plus exercer une influence au sein de l’administration de l’État. Dans ce contexte, il est important de noter que les autorités qui se distinguent par leurs qualités morales et spirituelles partagent un terrain d’entente avec les principaux enseignements du texte.

Par conséquent, l’expression fréquemment utilisée « Negü tir eşit(gil) » dans le Kutadgu Bilig, l’un des ouvrages majeurs de la langue turque, a été examinée dans le cadre de la modalité déontique. Une analyse linguistique a été menée en tenant compte de l’appartenance de cette expression à la catégorie de l’impératif, et, sur la base de son utilisation dans le texte, il a été établi que cette structure est généralement associée à une autorité. Il a été mis en évidence que, bien que ces autorités présentent une diversité quant aux caractéristiques qu’elles revêtent, elles peuvent simultanément être examinées en étant intégrées dans une classification commune. Grâce à la classification effectuée, il a été déterminé que les sources d’autorité s’articulent autour des concepts de savoir-raison, de politique-hiérarchie et de moralité-spiritualité. Il convient de noter qu’au cœur de celles-ci se trouvent les qualités morales et spirituelles, qui priment sur les autres sources d’autorité.

Enfin, cette étude diachronique démontre que le « eşit » (gil) mo (« gil ») est aussi « eşit » (gil). « égal » (gil). Élément « égal » (gil). La structure profonde de la langue permet des analyses multidimensionnelles, même autour d’une expression limitée telle que « Negü tir ‘eşit’ (gil) ». En apportant une contribution indispensable à la littérature sur la modalité en turc, cette étude ouvre également la voie à de nouvelles questions de recherche et à la recherche de réponses sur le terrain.

Resumen Estructurado:

La modalidad es un concepto que ha cambiado con el tiempo, proveniente de la filosofía y la lógica. En textos especializados, se define, en su forma más amplia, como la forma en la que el hablante se siente o su estado mental sobre una proposición. La base de la modalidad se asienta en los conceptos de posibilidad y necesidad. Según estos conceptos, una proposición puede calificarse como probable o necesaria. La modalidad se estudia habitualmente en dos categorías: la modalidad epistémica y la modalidad deóntica. El presente estudio se centra principalmente en la modalidad deóntica. La modalidad deóntica puede definirse como una autoridad que impone diversas obligaciones al oyente. En esta modalidad, se espera que el oyente cumpla con las órdenes, obligaciones, requisitos, permisos y expresiones similares impuestas por una figura de autoridad y que, en consecuencia, actúe en consecuencia. La modalidad deóntica implica dar órdenes al oyente y pedirle que realice una acción. Los estudios sobre la modalidad en la literatura local han aumentado recientemente. Esto implica examinar textos turcos simultáneos y diacrónicos en términos de modalidad.

El objetivo de este estudio es analizar la expresión «Negü tir eşit (gil)» en el Kutadgu Bilig, una de las obras maestras del periodo turco karajánida, desde la perspectiva de la modalidad deóntica. Además, se busca revelar el poder, las competencias y las cualidades de las fuentes de autoridad que toman la palabra inmediatamente después de esta expresión. Aunque existen estudios en la literatura que examinan esta obra desde la perspectiva de la modalidad, no se ha encontrado ningún estudio que aborde directamente la expresión «Negü tir eşit (gil)» en el contexto de la modalidad deóntica. Desde esta perspectiva, al revisar esta obra —una de las más importantes de la lengua turca— usando el enfoque de la modalidad deóntica conectado con la expresión mencionada, se intenta aportar algo significativo a la literatura.

Este estudio empleó el análisis de texto, un método de investigación cualitativo. El conjunto de datos consistió en el texto «Kutadgu Bilig», que data del período turco karajánida. Se realizó un análisis temático del autotexto, es decir, de las fuentes mencionadas después de la expresión repetida «Negü tir eşit (gil)» en el texto, enfocándose en sus características sobre el estatus, el comportamiento, el carácter y la profesión.

En el estudio se optó por la clasificación de la modalidad deóntica de Palmer (2001). En su clasificación, Palmer evalúa la modalidad deóntica dentro de la subcategoría de la modalidad de evento. Esto se debe a que esta categoría implica la existencia de acciones destinadas a movilizar al oyente. Al trazar los límites semánticos de la categoría de «modalidad de evento», Palmer tuvo en cuenta las condiciones o imposiciones dirigidas a la realización de una acción. En la modalidad deóntica, estas condiciones surgen como resultado de un requisito impuesto desde el exterior. Según Palmer, la modalidad deóntica comprende las categorías de permisiva, obligativa y comisiva. En la categoría comisiva, ocupa un primer plano una autoridad que da una orden o mandato al oyente. En función de la categoría comisiva, Palmer asocia directamente el modo imperativo con los modales deónticos. En el modo imperativo, se espera generalmente que el hablante ostente una autoridad jerárquica, social, basada en el estatus o similar sobre el oyente. La orden se dirige a la segunda persona, es decir, al destinatario directo.

En este estudio, la expresión «Negü tir eşit (gil)» se incluye en la categoría del imperativo según el modelo de modalidad deóntica de Palmer (2001). Esto se debe a que se ha determinado que el modo imperativo está marcado tanto lingüística como semánticamente en la expresión eşit(gil) “eşit(gil)”. En este sentido, se ha establecido que las cualidades de autoridad de los sujetos que siguen a la expresión pasan a primer plano de manera más concreta. Además, al analizar estas autoridades en función de sus características, se han clasificado, ya que coinciden en puntos comunes. La frase «Negüü tireşit (gil)» se ha analizado dentro de la categoría del imperativo, que es una de las áreas importantes de la modalidad deóntica. En la expresión «Negü eşit (gil), eşit Negü eşit (gil), eşit (gil)», destaca que la orden dirigida a la segunda persona es unidireccional, fluyendo desde el emisor de la orden, situado en un nivel jerárquicamente superior, hacia el agente, ubicado en un plano inferior. Las fuentes de autoridad en las frases en las que se utiliza esta expresión son personas reconocidas por la sociedad, que han alcanzado un cierto prestigio y cuyas palabras gozan de alta consideración. La fuerza imperativa de la expresión «Negü tir eşit (gil)» ha asentado el tema que se va a narrar o el mensaje que se va a transmitir sobre una base más sólida. Debido al poder discursivo de esta expresión, el poder de autoridad de los testigos, que poseen un estatus o una competencia específicos, también se ha visto reforzado. En este contexto, se ha determinado que las fuentes de autoridad que toman la palabra tras la expresión «Negü tir eşit (gil)» suelen repetirse más de una vez en el texto.

El estudio concluye que las fuentes de autoridad en las oraciones con la expresión «Negü tir eşit (gil)» se clasificaron en tres grupos según sus características: autoridades que se basan en el conocimiento y la razón, autoridades políticas y administrativas, y autoridades morales y espirituales. En el texto, el conocimiento y la razón no solo se utilizan como conceptos «gil» que una idea (gil) debe poseer, sino que también pasan a primer plano con su carácter imperativo cuando procede. Estos dos conceptos ocupan el primer lugar entre las competencias que tanto el Estado como el individuo deben poseer. Por otra parte, cabe destacar que las autoridades políticas y administrativas que aparecen tras esta expresión se refieren a figuras que revisten importancia en la historia del sistema administrativo turco. En los ejemplos que incluyen la expresión «Negü tir eşit (gil), eşiteşit (gil), eşit (gil)», se ha observado que el poder de las autoridades político-administrativas es más fuerte que el de las otras. Los rasgos y patrones de comportamiento que debe poseer un ser humano ideal se encuentran entre los temas tratados en detalle en el texto. Según el Kutadgu Bilig, uno de los mensajes más claros que se transmiten es que una persona que carece de virtudes morales y espirituales tampoco puede tener una voz influyente en la administración del Estado. En este contexto, resulta un hallazgo significativo que las autoridades que destacan por sus cualidades morales y espirituales compartan un terreno común con las principales enseñanzas del texto.

En consecuencia, se ha examinado la expresión «Negü tir eşit(gil)», de uso frecuente en el Kutadgu Bilig —una de las obras más significativas de la lengua turca—, en el marco de la modalidad deóntica. Se llevó a cabo un análisis de lenguaje relacionado con la aparición de la expresión en la forma de mandato. Según su uso en el texto, se ha encontrado que esta estructura suele relacionarse con una autoridad. Se ha puesto de manifiesto que, si bien estas autoridades presentan diversidad en cuanto a las características que poseen, pueden examinarse simultáneamente incluyéndolas en una clasificación común. A través de la clasificación realizada, se ha determinado que las fuentes de autoridad se centran en torno a los conceptos de conocimiento-razón, política-jerarquía y moralidad-espiritualidad. Cabe destacar que en el núcleo de estas se encuentran las cualidades morales y espirituales, que prevalecen sobre otras fuentes de autoridad.

Por último, este estudio diacrónico demuestra que el «eşit» (gil) mo («gil») es como «eşit» (gil). «Esquit» (gil)». El elemento «eşit» (gil) en la base del lenguaje permite realizar análisis de diferentes aspectos, incluso sobre una expresión sencilla como «Negü tir 'eşit» (gil). Al aportar una contribución necesaria para colmar la laguna existente en la bibliografía sobre la modalidad en turco, este estudio allana también el camino para plantear diferentes preguntas de investigación y buscar sus respuestas sobre el terreno.

结构化摘要：

模态是一个源自哲学和逻辑学领域的概念，在文献中，其最广义的定义是指说话者对某个命题所持的主观态度或心理状态。模态的基础建立在可能性和必然性这两个概念之上。根据这些概念，一个命题可以被标记为“可能”或“必然”。模态通常分为两大类进行研究：认识论模态和义务论模态。本研究的主要焦点是义务论模态。义务论模态可定义为权威对听者施加各种义务。在此模态下，听者被期望遵守权威人物施加的命令、义务、要求、许可及类似表述，并据此采取行动。义务模态涉及向听者下达命令并要求其执行某项行动。近年来，本土文献中关于模态的研究日益增多。这包括从模态角度对土耳其语的共时与历时文本进行考察。

本研究旨在依据义务模态，分析卡拉汗王朝土耳其时期杰作之一《库塔德古·比利格》中的表达“Negü tir eşit (gil)”，并揭示紧随该表达之后发言的权威来源所具备的权力、能力和特质。尽管现有文献中已有从模态角度考察该作品的研究，但尚未发现有研究直接从义务模态的语境中探讨“Negü tir eşit (gil)”这一表达。由此可见，通过以该表达为切入点，从义务模态的视角来解读这部土耳其语杰作，旨在为相关文献研究做出必要贡献。

本研究采用定性研究方法中的文本分析法。数据集由卡拉汗王朝时期的土耳其语文本《库塔德古·比利格》构成。基于原始文本及引文资料，针对文本中反复出现的“Negü tir eşit (gil)”这一表达，从地位相关、行为相关、人物相关及职业属性等维度进行了主题分析。

本研究采纳了帕尔默（Palmer, 2001）对义务模态的分类。在该分类中，帕尔默将义务模态归入事件模态的子类别。这是因为该类别涉及旨在调动听众的行动。在界定事件模态类别的语义边界时，帕尔默考虑了旨在促成行动实现的条件或强制性要求。在义务模态中，这些条件源于外部强加的要求。根据帕尔默的观点，义务模态由许可、义务和委托三大类别构成。在命令性范畴中，向听众下达命令/指令的权威主体处于突出地位。基于命令性范畴，帕尔默将命令语气直接与义务性模态关联起来。在命令语气中，通常预期说话者对听众拥有等级、社会、地位或其他类似的权威。该命令是针对第二人称——即直接受话人的。

在本研究中，根据帕尔默（2001）的义务性模态模型，短语‘Negü tir eşit (gil)’被归入命令式范畴。这是因为已确定，在短语eşit(gil)'eşit(gil)'中，命令式在语言学和语义层面均得到了标记。在此方向上，已证实该表达式后跟的主语所具有的权威性特征以更具体的方式凸显出来。此外，当从特征角度考察这些权威时，由于它们在某些共同点上存在交集，因此已被进行分类。“Negüü tireşit (gil)”这一表达式已被归入祈使语气范畴，这是义务模态中一个强语义领域。在“Negü eşit (gil)，eşit Negü eşit (gil)，eşit (gil)”这一表达中，明显可见对第二人称发出的命令是单向的，即从等级较高的命令发出者流向等级较低的执行者。在使用该表达的句子中，权威来源是那些被社会认可、享有一定声望且言论备受重视的个人。“Negü tir eşit (gil)”这一表达中的命令力，为待叙述的主题或待传达的信息奠定了更坚实的基础。由于该表达式蕴含的论述力量，那些拥有特定地位或能力的见证人的权威力量也显得更加凸显。在此背景下，研究发现，在Negü tir eşit (gil)这一表达式之后发言的权威来源，通常会在文本中被重复提及多次。

根据研究结果，在包含“Negü tir eşit (gil)”这一表达的句子中，权威来源依据其性质被划分为三类：基于知识与理性的权威、政治与行政权威、以及道德与精神权威。在文本中，知识与理性不仅是“eşit (gil)”概念所应具备的要素，而且在适当情况下，它们还会以其权威性凸显出来。这两项概念在国家和个人必须具备的能力中位居首位。另一方面，值得注意的是，该表达之后出现的政治和行政权威所指代的人物，在土耳其行政体系的历史上都具有重要地位。在包含“Negü tir eşit (gil)、eşiteşit (gil)、eşit (gil)”这一表述的例句中，已证实政治-行政权威的强制力相较于其他方面更为突出。理想之人应具备的品格与行为模式，正是文本中详细探讨的主题之一。根据《库塔德古·比利格》的阐述，其中传达的最明确信息之一是：缺乏道德和精神美德的人，在国家行政管理中也无法拥有有影响力的话语权。在此背景下，一个重要的发现是，那些因道德和精神品质而脱颖而出的权威人物，与该文本的主要教义有着共同的基点。

因此，在土耳其语重要著作之一《库塔德古·比利格》中频繁出现的短语“Negü tir eşit(gil)”，已在义务模态的框架内进行了考察。根据该短语在命令式范畴中的出现情况，并结合其在文本中的使用情况，进行了语言学分析，结果表明该结构通常与权威人物相关联。研究揭示，尽管这些权威在所具备的特征上呈现多样性，但同时也可通过纳入共同的分类体系进行考察。通过所进行的分类，确定了权威来源主要围绕知识-理性、政治-等级制度以及道德-精神这三个概念展开。值得注意的是，道德与精神品质处于这些概念的核心，其优先级高于其他权威来源。

最后，这项历时性研究表明，作为语言深层结构要素的“eşit” (gil) mo ("gil") —"即"eşit" (gil)—使得即使围绕 "gil)—使得即使围绕"Negü tir 'eşit'" (gil) 这样有限的表达，也能进行多维度的分析。本研究不仅为填补土耳其语模态研究领域的空白做出了必要贡献，同时也为提出不同的研究问题并在该领域寻求答案铺平了道路。

Структурированное резюме:

Модальность — это понятие, сформировавшееся на основе философии и логики, которое в литературе в самом широком смысле определяется как субъективное отношение или психическое состояние говорящего по отношению к суждению. В основе модальности лежат понятия возможности и необходимости. Согласно этим понятиям, суждение может быть обозначено как вероятное или необходимое. Модальность обычно изучается в рамках двух категорий: эпистемической модальности и деонтической модальности. Основное внимание в данном исследовании уделяется деонтической модальности. Деонтическую модальность можно определить как наложение авторитетом различных обязательств на слушателя. В рамках этой модальности от слушателя ожидается, что он будет выполнять приказы, обязательства, требования, разрешения и подобные выражения, налагаемые авторитетной фигурой, и, как следствие, предпринимать соответствующие действия. Деонтическая модальность предполагает отдачу приказов слушателю и просьбу к нему совершить действие. В последнее время в местной литературе наблюдается рост числа исследований, посвященных модальности. Это включает анализ синхронных и диахронических турецких текстов с точки зрения модальности.

Цель данного исследования заключается в анализе выражения «Negü tir eşit (gil)» в «Кутадгу-билиге», одном из шедевров турецкой литературы периода Караханидов, с точки зрения деонтической модальности, а также в выявлении власти, полномочий и качеств авторитетных источников, выступающих непосредственно после этого выражения. Хотя в литературе имеются исследования, рассматривающие данное произведение с точки зрения модальности, не было обнаружено ни одного исследования, в котором выражение Negü tir eşit (gil) непосредственно рассматривалось бы в контексте деонтической модальности. С этой точки зрения, рассмотрение данного произведения — одного из шедевров турецкого языка — через призму деонтической модальности в связи с рассматриваемым выражением призвано внести необходимый вклад в литературу.

В данном исследовании использовался текстовый анализ — качественный метод исследования. Набор данных состоял из текста «Кутадгу-билиг», относящегося к периоду караханидского турецкого языка. На основе исходного текста был проведен тематический анализ цитируемых источников, следующих за повторяющимся выражением «Negü tir eşit (gil)» в тексте, с учетом их атрибутов, связанных со статусом, поведением, характером и профессией.

В исследовании была использована классификация деонтической модальности, предложенная Палмером (2001). В своей классификации Палмер рассматривает деонтическую модальность в рамках подкатегории модальности события. Это обусловлено тем, что данная категория предполагает наличие действий, направленных на мобилизацию слушателя. При определении семантических границ категории «модальность события» Палмер учитывал условия/требования, направленные на осуществление действия. В деонтической модальности эти условия возникают в результате требования, навязанного извне. Согласно Палмеру, деонтическая модальность состоит из категорий разрешительной, обязательной и комиссивной. В комиссивной категории на первый план выходит авторитет, отдающий слушателю команду/приказ. Исходя из комиссивной категории, Палмер напрямую связывает повелительное наклонение с деонтическими модальными глаголами. В повелительном наклонении, как правило, предполагается, что говорящий обладает иерархическим, социальным, статусным или аналогичным авторитетом по отношению к слушателю. Команда направлена на второе лицо, то есть на непосредственного адресата.

В данном исследовании выражение «Negü tir eşit (gil)» отнесено к категории императива в соответствии с моделью деонтической модальности Палмера (2001). Это обусловлено тем, что было установлено: императивный наклон отмечен как лингвистически, так и семантически в выражении eşit(gil) „eşit(gil). В этом контексте было установлено, что авторитетные качества субъектов, следующих за этим выражением, выходят на первый план более конкретным образом. Кроме того, при рассмотрении этих авторитетов с точки зрения их характеристик, они были классифицированы, поскольку пересекаются в общих точках. Выражение «Negüü tireşit (gil)» было проанализировано в рамках категории императива, которая является одной из сильных семантических областей деонтической модальности. В выражении «Негю эшит (гил), эшит Негю эшит (гил), эшит (гил)» становится очевидным, что приказ, отданный второму лицу, является однонаправленным: он исходит от издающего приказ, находящегося на иерархически более высоком уровне, к исполнителю, находящемуся на более низком уровне. Источниками авторитета в предложениях, где используется данное выражение, являются лица, признанные обществом, обладающие определенным престижем and чьи слова пользуются большим уважением. Императивная сила выражения «Negü tir eşit (gil)» закрепила предмет повествования or передаваемое сообщение на более прочном фундаменте. Благодаря дискурсивной силе этого выражения авторитет свидетелей, обладающих определенным статусом или компетенцией, также представляется усиленным. В этом контексте было установлено, что источники авторитета, выступающие после выражения Negü tir eşit (gil), как правило, повторяются в тексте более одного раза.

Согласно результатам исследования, авторитетные источники в предложениях, содержащих выражение "Negü tir eşit (gil)", были классифицированы по трем категориям в зависимости от их качеств: авторитеты, основанные на знании и разуме; политические и административные авторитеты; and моральные и духовные авторитеты. В тексте знание и разум не только используются в качестве «eşit (gil)» понятий, которыми должна обладать идея (gil), но и, при необходимости, выходят на первый план благодаря своей повелительной силе. Эти два понятия занимают первое место среди компетенций, которыми должны обладать как государство, так и отдельный человек. С другой стороны, следует отметить, что политические и административные авторитеты, упоминаемые после данного выражения, относятся к фигурам, имеющим важное значение в истории турецкой административной системы. В примерах, содержащих выражение «Negü tir eşit (gil), eşiteşit (gil), eşit (gil) », установлено, что императивная сила политико-административных властей преобладает по сравнению с другими. Черты характера и модели поведения, которыми должен обладать идеальный человек, входят в число тем, подробно рассматриваемых в тексте. Согласно «Кутадгу-билигу», одним из наиболее ясных посланий является то, что человек, лишенный нравственных и духовных добродетелей, не может обладать влиятельным голосом и в государственном управлении. В этом контексте важным выводом является то, что власти, выделяющиеся своими нравственными и духовными качествами, имеют общие черты с основными учениями текста.

Следовательно, часто употребляемое выражение «Негю тир эшит(гил)» в «Кутадгу-билиге», одном из значимых произведений на турецком языке, было проанализировано в рамках деонтической модальности. Был проведен лингвистический анализ с учетом принадлежности этого выражения к категории императива, и на основе его использования в тексте было установлено, что данная конструкция, как правило, ассоциируется с авторитетом. Было выявлено, что, хотя эти авторитеты демонстрируют разнообразие с точки зрения присущих им характеристик, их можно одновременно исследовать, включив в общую классификацию. В результате проведенной классификации было установлено, что источники авторитета сосредоточены вокруг концепций «знание-разум», «политика-иерархия» и «нравственность-духовность». Примечательно, что в их основе лежат нравственные и духовные качества, которые имеют приоритет над другими источниками авторитета.

Наконец, данное диахроническое исследование демонстрирует, что «eşit» (gil) mo («gil») является «eşit» (gil). «eşit» (gil) — элемент глубокой структуры языка — позволяет проводить многогранный анализ даже в отношении такого ограниченного выражения, как «Negü tir «eşit" (gil)». Внося необходимый вклад в восполнение пробела в литературе по турецкой модальности, данное исследование также открывает путь для постановки различных исследовательских вопросов и поиска ответов на них в данной области.

संरचित सारांश:

मोडैलिटी एक अवधारणा है जो दर्शन और तर्कशास्त्र के विषयों से विकसित हुई है और इसे साहित्य में, अपने सबसे व्यापक अर्थ में, किसी कथन के संबंध में वक्ता के व्यक्तिपरक दृष्टिकोण या मानसिक स्थिति के रूप में परिभाषित किया गया है। मोडैलिटी की नींव संभावना और आवश्यकता की अवधारणाओं पर आधारित है। इन अवधारणाओं के अनुसार, किसी कथन को संभावित या आवश्यक के रूप में चिह्नित किया जा सकता है।

मोडैलिटी का अध्ययन आम तौर पर दो श्रेणियों के अंतर्गत किया जाता है: एपिस्टेमिक मोडैलिटी और डियोन्टिक मोडैलिटी। इस अध्ययन का मुख्य ध्यान डियोन्टिक मोडैलिटी पर है। डियोन्टिक मोडैलिटी को एक प्राधिकारी द्वारा श्रोता पर विभिन्न दायित्व थोपने के रूप में परिभाषित किया जा सकता है। इस मोडैलिटी में, श्रोता से यह अपेक्षा की जाती है कि वह एक प्राधिकारी द्वारा थोपी गई आज्ञाओं, दायित्वों, आवश्यकताओं, अनुमतियों और इसी तरह के अभिव्यक्तियों का पालन करे और परिणामस्वरूप कार्रवाई करे। डीओन्टिक मोडैलिटी में श्रोता को आदेश देना और उनसे कोई क्रिया करने के लिए कहना शामिल है। स्थानीय साहित्य में मोडैलिटी पर अध्ययन हाल ही में बढ़े हैं। इसमें मोडैलिटी के संदर्भ में एक साथ और कालानुक्रमिक तुर्की ग्रंथों की जांच करना शामिल है।

इस अध्ययन का उद्देश्य काराखानिद तुर्की काल की उत्कृष्ट कृतियों में से एक, कुतादगुल बिलीग में 'नेगू तिर एशित (गिल)' अभिव्यक्ति का डियोन्टिक मोडैलिटी के अनुरूप विश्लेषण करना और इस अभिव्यक्ति के ठीक बाद बोलने वाले प्राधिकरण स्रोतों की शक्ति, क्षमताओं और गुणों को प्रकट करना है। हालांकि साहित्य में इस कृति का मूडलिटी के दृष्टिकोण से अध्ययन करने वाले अध्ययन मौजूद हैं, लेकिन ऐसा कोई भी मौजूदा अध्ययन नहीं मिला है जो प्रत्यक्ष रूप से देओनिक मूडलिटी के संदर्भ में 'नेगु तिर एशित (गिल)' अभिव्यक्ति को संबोधित करता हो। इस दृष्टिकोण से, तुर्की भाषा की उत्कृष्ट कृतियों में से एक - इस कृति को - प्रश्न में दी गई अभिव्यक्ति के अनुरूप देओनिक मूडलिटी के लेंस से संबोधित करके, साहित्य में एक आवश्यक योगदान देने का लक्ष्य है।

इस अध्ययन में पाठ विश्लेषण, एक गुणात्मक अनुसंधान विधि, का उपयोग किया गया। डेटासेट में कुतादगु बिलाग पाठ शामिल था, जो कराहानिद तुर्की काल का है। ऑटटेक्स्ट पर किए गए एक विषयगत व्यवहार में, पाठ में बार-बार आने वाले अभिव्यक्ति 'Negü tir eşit (gil)' के बाद उद्धृत स्रोतों का, उनकी स्थिति-संबंधी, व्यवहार-संबंधी, चरित्र-संबंधी और व्यावसायिक विशेषताओं के आधार पर विश्लेषण किया गया।

इस अध्ययन में, देओन्टिक मोडैलिटी के लिए पाल्मर (2001) के वर्गीकरण को प्राथमिकता दी गई। अपने वर्गीकरण में, पाल्मर देओन्टिक मोडैलिटी का मूल्यांकन इवेंट मोडैलिटी के उपश्रेणी के अंतर्गत करते हैं। ऐसा इसलिए है क्योंकि इस श्रेणी में श्रोता को सक्रिय करने के उद्देश्य से किए गए कार्यों का अस्तित्व शामिल है। इवेंट मोडैलिटी श्रेणी की अर्थपूर्ण सीमाएँ निर्धारित करते समय, पाल्मर ने एक क्रिया के साकार होने की ओर निर्देशित स्थितियों/अभिप्रायों को ध्यान में रखा। डीओन्टिक मोडैलिटी में, ये स्थितियाँ बाहरी रूप से थोड़ी गई आवश्यकता के परिणामस्वरूप उत्पन्न होती हैं। पाल्मर के अनुसार, डीओन्टिक मोडैलिटी में अनुज्ञेय, अनिवार्य और आज्ञात्मक श्रेणियाँ शामिल हैं। कमीसिव श्रेणी में, श्रोता को आदेश/निर्देश देने वाला एक प्राधिकारी मुख्य रूप से सामने होता है। कमीसिव श्रेणी के आधार पर, पाल्मर प्रत्यक्ष रूप से आज्ञाकारक भाव को डियोन्टिक मोडल्स से जोड़ते हैं। आज्ञाकारक भाव में, वक्ता से आम तौर पर यह अपेक्षा की जाती है कि वह श्रोता पर पदानुक्रमित, सामाजिक, स्थिति-आधारित, या इसी तरह का अधिकार रखता हो। आदेश दूसरे व्यक्ति की ओर निर्देशित होता है - यानी, सीधे संबोधित व्यक्ति की ओर।

इस अध्ययन में, पाल्मर (2001) के डियोन्टिक मोडैलिटी के मॉडल के अनुसार 'Negü tir eşit (gil)' अभिव्यक्ति को आज्ञाकारक श्रेणी में शामिल किया गया है। ऐसा इसलिए है क्योंकि यह निर्धारित किया गया है कि 'eşit(gil)'eşit(gil)' अभिव्यक्ति में आज्ञाकारक भाव भाषाई और अर्थगत दोनों रूप से चिह्नित है।

इस दिशा में, यह स्थापित किया गया है कि अभिव्यक्ति के बाद आने वाले विषयों के अधिकारिक गुण अधिक ठोस तरीके से सामने आते हैं। इसके अलावा, जब इन प्राधिकरणों पर उनकी विशेषताओं के संदर्भ में विचार किया जाता है, तो उन्हें वर्गीकृत किया गया है क्योंकि वे सामान्य बिंदुओं पर एक-दूसरे से मिलते हैं। अभिव्यक्ति 'Negüü tireşit (gil)' का मूल्यांकन आज्ञाकारक श्रेणी के भीतर किया गया है, जो डियोन्टिक मोडैलिटी के मजबूत अर्थगत क्षेत्रों में से एक है। अभिव्यक्ति 'Negü eşit (gil), eşit Negü eşit (gil), eşit (gil)' में, यह प्रमुख रूप से सामने आता है कि दूसरे व्यक्ति को दी गई आज्ञा एकतरफा है, जो आदेश जारी करने वाले से, जो पदानुक्रम में उच्च स्तर पर है, निम्न स्तर पर स्थित कर्ता की ओर प्रवाहित होती है। जिन वाक्यों में इस अभिव्यक्ति का उपयोग किया जाता है, उनमें अधिकार के स्रोत ऐसे व्यक्ति होते हैं जिन्हें समाज द्वारा मान्यता प्राप्त होती है, जिन्होंने एक निश्चित प्रतिष्ठा प्राप्त की है, और जिनके शब्दों को बहुत मान दिया जाता है। 'Negü tir eşit (gil)' अभिव्यक्ति के भीतर निहित आज्ञाकारक शक्ति ने वर्णित किए जाने वाले विषय-वस्तु या संप्रेषित किए जाने वाले संदेश को एक अधिक शक्तिशाली आधार प्रदान किया है। इस अभिव्यक्ति में विमर्शात्मक शक्ति के कारण, विशिष्ट दर्जा या क्षमता रखने वाले गवाहों की प्राधिकरण शक्ति भी बढ़ी हुई प्रतीत होती है। इस संदर्भ में, यह निर्धारित किया गया है कि 'नेगू तिर एशित (गिल)' अभिव्यक्ति के बाद बोलने वाले प्राधिकरण स्रोत आम तौर पर पाठ में एक से अधिक बार दोहराए जाते हैं।

अध्ययन के निष्कर्षों के अनुसार, 'नेगू तिर एशित (गिल)' अभिव्यक्ति वाले वाक्यों में प्राधिकरण स्रोतों का मूल्यांकन उनकी गुणों के आधार पर तीन श्रेणियों में किया गया था: ज्ञान- और तर्क-आधारित प्राधिकरण, राजनीतिक और प्रशासनिक प्राधिकरण, और नैतिक और आध्यात्मिक प्राधिकरण। पाठ में, ज्ञान और तर्क न केवल 'इशित (गिल)' अवधारणाओं के रूप में उपयोग किए जाते हैं जो एक विचार (गिल) के पास होनी चाहिए, बल्कि वे उपयुक्त होने पर अपने अधिकारपूर्ण गुण के साथ भी सामने आते हैं। ये दोनों अवधारणाएं उन क्षमताओं में सबसे पहले आती हैं जो राज्य और व्यक्ति दोनों के पास होनी चाहिए। दूसरी ओर, यह ध्यान देने योग्य है कि इस अभिव्यक्ति के बाद देखे गए राजनीतिक और प्रशासनिक प्राधिकरण उन व्यक्तियों को संदर्भित करते हैं जो तुर्की प्रशासनिक प्रणाली के इतिहास में महत्व रखते हैं। 'नेगू तिर एशित (गिल), एशितेशित (गिल), एशित (गिल)' अभिव्यक्ति वाले उदाहरणों में, यह स्थापित किया गया है कि राजनीतिक-प्रशासनिक प्राधिकरणों की आज्ञाकारक शक्ति दूसरों की तुलना में अधिक प्रमुख है। एक आदर्श मानव में जो गुण और व्यवहार के पैटर्न होने चाहिए, वे पाठ में विस्तार से वर्णित विषयों में से हैं। कुतादगुल बिलीग के अनुसार, संप्रेषित किए गए सबसे स्पष्ट संदेशों में से एक यह है कि जिस व्यक्ति में नैतिक और आध्यात्मिक गुणों का अभाव है, वह राज्य प्रशासन में भी प्रभावशाली आवाज़ नहीं रख सकता। इस संदर्भ में, यह एक महत्वपूर्ण निष्कर्ष है कि अपने नैतिक और आध्यात्मिक गुणों के लिए जाने जाने वाले प्राधिकरण, पाठ की मुख्य शिक्षाओं के साथ एक सामान्य आधार साझा करते हैं।

परिणामस्वरूप, तुर्की भाषा की महत्वपूर्ण कृतियों में से एक, कुतादगु बिलाग में अक्सर प्रयुक्त अभिव्यक्ति 'नेगू तिर एशित(गिल)' की जांच देओन्टिक मोडैलिटी के ढांचे के भीतर की गई है। अभिव्यक्ति के आज्ञाकारक श्रेणी में प्रकट होने के अनुरूप एक भाषाई विश्लेषण किया गया, और पाठ में इसके उपयोग के आधार पर यह स्थापित किया गया है कि यह संरचना आम तौर पर एक प्राधिकरण से जुड़ी होती है। यह प्रकट हुआ है कि जबकि ये प्राधिकरण अपने गुणों के मामले में विविधता प्रदर्शित करते हैं, उन्हें एक सामान्य वर्गीकरण में शामिल करके एक साथ भी परखा जा सकता है। किए गए वर्गीकरण के माध्यम से यह निर्धारित किया गया है कि प्राधिकरण के स्रोत ज्ञान-तर्क, राजनीति-पदानुक्रम, और नैतिकता-आध्यात्मिकता की अवधारणाओं के इर्द-गिर्द केंद्रित हैं। यह ध्यान देने योग्य है कि इनके मूल में नैतिक और आध्यात्मिक गुण हैं, जो प्राधिकरण के अन्य स्रोतों पर प्राथमिकता लेते हैं।

अंत में, यह कालानुक्रमिक अध्ययन यह दर्शाता है कि भाषा की गहरी संरचना में 'eşit' (gil) mo ('gil') as 'eşit' (gil)'. eşit (gil)'. elementeşit (gil)'. – 'Negü tir 'eşit (gil)'. जैसे सीमित अभिव्यक्ति के आसपास भी बहुआयामी विश्लेषणों को सक्षम बनाता है।

तुर्की मोडैलिटी पर साहित्य में मौजूद खामी को एक आवश्यक योगदान प्रदान करके, यह अध्ययन विभिन्न शोध प्रश्नों को पूछने और इस क्षेत्र में उनके उत्तर खोजने का मार्ग भी प्रशस्त करता है।