Simile Structures with the Suffix {+DAy} in Tomaris häm Kir

Tomaris häm Kir’de {+DAy} Ekli Benzetme Yapıları
Author:

Number of pages:
2943-2984
Language:
Türkçe
Year-Number:
2026-Volume 21 Issue 2
%>

Abstract

Güçlü ve etkili bir anlatım sağlamak için kullanılan benzetmeler bir dilin en önemli söz varlığı unsurlarındandır. Eski Türkçeden itibaren görülen teg “gibi” benzetme edatı Karakalpak Türkçesinde eke dönüşmüştür. Tomaris häm Kir hikâyesi, Karakalpak yazar ve akademisyeni Prof. Dr. Sarıgül Bahadırova tarafından kaleme alınmıştır. Eserde, efsaneye göre Türklerin en önemli atalarından biri olan Alp Er Tunga’nın torunu olarak tanınan Tomris Hatun’un hikâyesi anlatılmaktadır. Bu çalışmada Tomaris häm Kir adlı eserdeki {+DAy} ekli benzetme yapıları incelenmiştir. Tespit edilen örnekler anlam özelliklerine göre şu şekilde sınıflandırılmıştır: İnsanla İlgili Benzetmeler; Milletle İlgili Benzetmeler; Nehir, Su ile İlgili Benzetmeler; Yer, Mekânla İlgili Benzetmeler; Nesne, Eşyayla İlgili Benzetmeler; Asker, Orduyla İlgili Benzetmeler; Gök, Gök Cismiyle İlgili Benzetmeler; Hayvanla İlgili Benzetmeler; Gün, Ay, Yıl ile İlgili Benzetmeler; Renkle İlgili Benzetmeler; Diğer Benzetmeler. Sonrasında {+DAy} ekinin zamirlerle ve fiilimsilerle kullanımı üzerinde durulmuştur. İnceleme sonucunda insana özgü niteliklerin anlatıldığı benzetme örneklerinin sayısının fazla olduğu görülmüştür. Kullanım sayısı en yüksek diğer benzetmeler milletle ve nehir, su ile ilgilidir. Türkiye Türkçesinde benzetmelerin kullanımı ile eserdeki benzetmelerin kullanımının benzerlikler ve farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. {+DAy} ekinin qa soru zamiri ve işaret zamirleriyle kalıplaşarak sıfat ve zarf işlevlerinde kalıcı isimler türettiği, sıfat-fiillerle birlikte “-miş gibi, -ar gibi, -yor gibi” anlamlarında işlek olarak kullanıldığı da gözlemlenmiştir.

Keywords

Abstract

Similes used to provide powerful and effective expression, are one of the most important elements of vocabulary of a language. The simile postposition teg “gibi” which has been seen since Old Turkish, has transformed into a suffix in Karakalpak Turkish. In this study, simile structures formed with the suffix +{DAy} in the work titled Tomaris häm Kir were examined. The identified examples were classified according to their semantic features as follows: Similes Related to Human; Similes Related to Nation; Similes Related to River and Water; Similes Related to Place and Space; Similes Related to Object, Thing; Similes Related to Soldier and Army; Similes Related to Sky, Celestial Body; Similes Related to Animal; Similes Related to Day, Month, and Year; Similes related to Color; Other Similes. Later, the use of the suffix {+DAy} with pronouns and participles has been discussed. The analysis revealed a large number of simile that illustrate human qualities. Other frequently used similes relate to the nation and to rivers and water. It has been determined that the use of similes in Turkey Turkish shows similarities and differences compared to the use of similes in the work. It has also been observed that the suffix {+DAy} forms permanent nouns in the functions of adjectives and adverbs by forming fixed expressions with the qa interrogative pronoun and demonstrative pronouns, and is frequently used with participles in the meanings of “-miş gibi, -ar gibi, -yor gibi”.

Keywords

Structured Abstract:

Simile is a way of describing something by highlighting its similarity to another entity. Similes are used in all languages to provide powerful and effective expression. Complete similes contain four elements: the object being compared, the object it is being compared to, the aspect of comparison, and the comparative postposition. In Türkiye Turkish, similes are formed using the postposition “gibi”. In contemporary Turkish dialects, the Old Turkish simile postposition "teg" ("gibi") has been observed to have become a suffix. In Karakalpak Turkish, the postposition 'teg' has become a suffix, transforming into '{+DAy}' and '{+dAyIn}'. For example: muzday “like ice, icy”, jeldey “like the wind”, ayday “like the moon”, jolbarıstay “like a tiger”, qustay “like/as much as a bird”, örttey “like fire", and uldayın “like a son”.

In Karakalpak Turkish, 'kibi', 'yañlı', 'sıyaqlı', 'sekilli', 'tärizli', 'taqılette', 'qurlı', 'qurlım', 'buqurlım' (buğurlım), 'quraqım', 'şelli', 'türde', 'türinde', 'pişinde', 'sıpatında', 'retinde', 'qäddinde', 'qälpinde', and 'qarap' are inflectional postpositions that indicate simile.

The work titled “Tomaris häm Kir” tells the story of Tomris Hatun, who, according to legend, is known as the granddaughter of Alp Er Tunga, one of the most important ancestors of the Turks. The work in question was written by Karakalpak folklorist, literary figure, writer and academician Prof Dr Sarıgül Bahadırova and translated into Türkiye Turkish by Prof Dr Ceyhun Vedat Uyğur.

Aim and Scope: This study aims to examine the simile structures with the suffix [+DAY] in Tomaris Häm Kir, written in Karakalpak Turkish. The examples identified from the work have been classified according to their semantic features. The use of the suffix {+DAy} with pronouns and participles has been discussed.

Method: The study was conducted within the framework of qualitative research. The entire work entitled Tomaris häm Kir was scanned using document analysis methods. The sentences containing the obtained examples are given with their translations into Türkiye Turkish, along with page numbers indicated in parentheses, thus enabling comparison between the two dialects. The repeated uses of the aforementioned suffix with pronouns are limited to one example each.

Findings: In the work titled “Tomaris häm Kir”, 95 similes formed with the suffix {+DAy} have been identified. It was determined that the suffix was used 6 times with personal pronouns and 36 times with participles. The numerical distribution of the identified simile examples according to their semantic features is as follows: Similes Related to Human 51; Similes Related to Nation 12: Similes Related to River and Water. 7: Similes Related to Place and Space. 5: Similes Related to Object and Thing 4: Similes Related to Soldier and Army 3: Similes Related to Sky and Celestial Body 3: Similes Related to Animals 3: Similes Related to Day, Month, and Year 2: Similes Related to Colour 2: Other Similes 3.

Conclusion: There are many examples of similes that describe human qualities. Other frequently used similes relate to the nation and to rivers and water. The geography in which a nation lives also influences its language. The work employs similes related to the Oks (Amuderya, Ceyhun) river and the Kaspiy (Hazar) and Girkan (Skif) seas. Similes have enabled the powerful and effective description of beings, emotions, and thoughts. Similes, one of the richest aspects of the Turkish vocabulary, are also important in showing how Turkish culture is reflected in the language.

The use of similes in Türkiye Turkish shows both similarities and differences compared to their use in the work. For example, similes such as 'altın gibi' ('resembling gold, yellow'), 'tilki gibi' ('cunning (person)'), 'yıldırım gibi' ('with immense speed'), 'gül gibi' ('excellent, gorgeous') in the Turkish Dictionary and 'yay gibi' ('curved') in the Ötüken Turkish Dictionary are used with similar meanings in Tomaris häm Kir. However, there are differences in the use of the simile 'deve gibi' (like a camel). In Türkiye Turkish, the simile "deve gibi" ("tall and clumsy") emphasises the long legs and large body of a camel, while in Tomaris häm Kir, the simile "ärwanaday (bozlağan)" ("like a camel (crying)") takes into consideration the painful, groaning and loud cries of a camel.

In the work, in addition to the suffix [+DAY], the postpositions 'kibi' and 'sıyaqlı', the participle 'uqsas', and the verbs 'usa-', 'uqsa-', 'qusa-', and 'körin-' are also used to indicate similarity. It has been observed that more than one simile element can be found in the same sentence (jolbarıs kibi “like a leopard”, qasqırday “like a wolf", etc.).

It has been identified that the suffix {+DAY} forms permanent nouns in the functions of adjectives and adverbs by forming fixed expressions with the qa interrogative pronoun and demonstrative pronouns and is frequently used with participles in the meanings of “-miş gibi", "-ar gibi", and "-yor gibi”. 

Similes, considered a figure of speech in terms of providing a strong and effective expression, serve an aesthetic function in literary works, and their intensive use creates an artistic effect. In this respect, the study can be a source in determining the contribution of similes to the language of the work and in identifying uses that exist in the standard language or differ from it.

Keywords: Turkish language, Karakalpak Turkish, Tomaris häm Kir, postposition "teg" (gibi) and its variations, and similes.

Yapılandırılmış Özet:

Benzetme, niteliği anlatılmak istenen bir varlığın başka bir varlıkla benzerliği ortaya konularak anlatılmasıdır. Güçlü ve etkili bir anlatım sağlamak için bütün dillerde benzetmeler kullanılır. Eksiksiz benzetmelerde benzetilen, kendisine benzetilen, benzetme yönü ve benzetme edatı olmak üzere dört unsur bulunur. Benzetme Türkiye Türkçesinde gibi edatıyla kurulur. Bugünkü Türk lehçelerinde Eski Türkçe teg “gibi” benzetme edatının ekleştiği görülmektedir. Karakalpak Türkçesinde teg edatı ekleşerek {+DAy}, {+dAyIn} şeklinde kullanılmaktadır. Örneğin; muzday “buz gibi”, jeldey “yel gibi”, ayday “ay gibi”, jolbarıstay “kaplan gibi”, qustay “kuş gibi/kadar”, örttey “ateş gibi”, uldayın “oğul gibi”.

Karakalpak Türkçesinde kibi, yañlı, sıyaqlı, sekilli, tärizli, taqılette, qurlı, qurlım, buqurlım (buğurlım), quraqım, şelli, türde, türinde, pişinde, sıpatında, retinde, qäddinde, qälpinde, qarap benzerlik bildiren çekim edatlarıdır.

Tomaris häm Kir (Tomris ve Kirus) adlı eserde, efsaneye göre Türklerin en önemli atalarından biri olan Alp Er Tunga’nın torunu olarak tanınan Tomris Hatun’un hikâyesi anlatılmaktadır. Eser, Karakalpak folklorcusu, edebiyatçısı, yazar ve akademisyen Prof. Dr. Sarıgül Bahadırova tarafından yazılmış, Prof. Dr. Ceyhun Vedat Uyğur tarafından Türkiye Türkçesine aktarılmıştır.

Amaç ve Kapsam: Bu çalışmada, Karakalpak Türkçesiyle kaleme alınan Tomaris häm Kir’deki {+DAy} ekli benzetme yapılarını incelemek amaçlanmıştır. Eserden tespit edilen örnekler anlam özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. {+DAy} ekinin zamirlerle ve fiilimsilerle kullanımı üzerinde durulmuştur.

Yöntem: Çalışma, nitel araştırma çerçevesinde yürütülmüştür. Tomaris häm Kir adlı eserin tamamı doküman analizi yöntemiyle taranmıştır. Elde edilen örneklerin geçtiği cümleler Türkiye Türkçesine çevirileriyle birlikte sayfa numaraları parantez içinde belirtilerek verilmiş, böylece iki lehçe arasında karşılaştırma yapılması sağlanmıştır. Söz konusu ekin zamirlerle yinelenen kullanımları birer örnekle sınırlandırılmıştır.

Bulgular: Tomaris häm Kir adlı eserde {+DAy} ekiyle kurulan 95 benzetme tespit edilmiştir. Ekin şahıs zamirleriyle 6 kez, fiilimsilerle ise 36 kez kullanıldığı belirlenmiştir. Tespit edilen benzetme örneklerinin anlam özelliklerine göre sayısal dağılımı şöyledir: İnsanla İlgili Benzetmeler 51; Milletle İlgili Benzetmeler 12; Nehir, Su ile İlgili Benzetmeler 7; Yer, Mekânla İlgili Benzetmeler 5; Nesne, Eşyayla İlgili Benzetmeler 4; Asker, Orduyla İlgili Benzetmeler 3; Gök, Gök Cismiyle İlgili Benzetmeler 3; Hayvanla İlgili Benzetmeler 3; Gün, Ay, Yıl ile İlgili Benzetmeler 2; Renkle İlgili Benzetmeler 2; Diğer Benzetmeler 3.

Sonuç: İnsana özgü niteliklerin anlatıldığı benzetme örneklerinin sayısı fazladır. Kullanım sayısı en yüksek diğer benzetmeler milletle ve nehir, su ile ilgilidir. Bir milletin yaşadığı coğrafya dilini de etkilemektedir. Eserde Oks (Amuderya, Ceyhun) nehri, Kaspiy (Hazar) ve Girkan (Skif) denizi ile ilgili benzetmeler kullanılmıştır. Benzetmeler varlıkların, duygu ve düşüncelerin güçlü ve etkili bir şekilde anlatılmasını sağlamıştır. Türkçenin söz varlığı zenginliklerinden biri olan benzetmeler Türk kültürünün dile yansımasını göstermesi açısından da önemlidir.

Türkiye Türkçesinde benzetmelerin kullanımı ile eserdeki benzetmelerin kullanımı benzerlikler ve farklılıklar göstermektedir. Örneğin Türkçe Sözlük’te altın gibi “altına benzeyen, sarı”, tilki gibi “kurnaz (kimse)”, yıldırım gibi “büyük bir hızla”, gül gibi “çok iyi, çok güzel”; Ötüken Türkçe Sözlük’te yay gibi “eğri” şeklinde yer alan benzetmeler Tomaris häm Kir’de benzer anlamda kullanılmıştır. Deve gibi benzetmesinin kullanımında ise farklılık görülür. Türkiye Türkçesinde kullanılan deve gibi “uzun boylu, hantal” benzetmesinde devenin uzun bacaklı, iri gövdeli olma niteliği öne çıkarılırken Tomaris häm Kir’de ärwanaday (bozlağan) “deve gibi (ağlayan)” örneğinde devenin acı, iniltili, kuvvetli ses çıkarması dikkate alınmıştır.

Eserde benzerlik bildirmek için {+DAy} eki yanında kibi, sıyaqlı edatları, uqsas sıfat-fiili, usa-, uqsa-, qusa-, körin- fiilleri de kullanılmıştır. Aynı cümlede birden fazla benzetme unsurunun (jolbarıs kibi “pars gibi”, qasqırday “kurt gibi”) bulunabildiği gözlemlenmiştir.

{+DAy} eki, qa soru zamiri ve işaret zamirleriyle kalıplaşarak sıfat ve zarf işlevlerinde kalıcı isimler türetmiştir. Bu ekin sıfat-fiillerle birlikte “-miş gibi, -ar gibi, -yor gibi” anlamlarında işlek olarak kullanıldığı da görülmüştür.

Güçlü ve etkili bir anlatım sağlaması yönüyle söz sanatlarından sayılan benzetmeler edebi eserlerde estetik işlev yerine getirmekte, benzetmelerin yoğun olarak kullanımı sanatsal bir etki oluşturmaktadır. Bu açıdan çalışma, benzetmelerin eserin diline katkısının belirlenmesinde, standart dilde var olan ya da standart dilden farklı olan kullanımların tespitinde kaynak olabilir.

Anahtar Kelimeler: Türk dili, Karakalpak Türkçesi, Tomaris häm Kir, teg “gibi” edatı ve değişkeleri, benzetme.

ملخص منظم

التشبيه هو طريقة لوصف شيء ما من خلال إبراز تشابهه مع كيان آخر. تُستخدم التشبيهات في جميع اللغات لتوفير تعبير قوي وفعال. تتكون التشبيهات الكاملة من أربعة عناصر: الشيء الذي يتم مقارنته، والشيء الذي يُقارن به، وجانب المقارنة، وحرف المقارنة. في اللغة التركية التركية، يتم تكوين التشبيهات باستخدام حرف الجر ”gibi“. في اللهجات التركية المعاصرة، لوحظ أن حرف الجر القديم للتشبيه في اللغة التركية القديمة ”teg“ (”gibi“) قد أصبح لاحقة. في اللغة التركية الكاراكالباكية، أصبح حرف الجر ’teg‘ لاحقة، متحولاً إلى ”{+DAy}“ و ”{+dAyIn}“. على سبيل المثال: muzday ”مثل الثلج، جليدي"؛ jeldey ”مثل الريح"؛ ayday ”مثل القمر"؛ jolbarıstay ”مثل النمر"؛ qustay ”مثل/بقدر الطائر"؛ örttey ”مثل النار"؛ و uldayın ”مثل الابن“.

في اللغة التركية الكاراكالباكية، ”kibi“، ”yañlı“، ”sıyaqlı“، ”sekilli“، ”tärizli“، ”taqılette“، ”qurlı“، ”qurlım“، ”buqurlım“ (buğurlım)، ’quraqım‘، ”şelli“، ”türde“، و”türinde“، و”pişinde“، و”sıpatında“، و”retinde“، و”qäddinde“، و”qälpinde“، و”qarap“ هي حروف جر تصريفية تشير إلى التشبيه.

يحكي العمل المعنون ”توماريس هام كير“ قصة تومريس خاتون، التي تُعرف، وفقًا للأسطورة، بأنها حفيدة ألب إير تونغا، أحد أهم أسلاف الأتراك. وقد كتبت هذا العمل الأستاذة الدكتورة ساريغول باهاديروفا، عالمة الفولكلور والشخصية الأدبية والكاتبة والأكاديمية الكاراكالباكية، وترجمه إلى اللغة التركية التركية الأستاذ الدكتور جيهون فيدات أويغور.

الهدف والنطاق: تهدف هذه الدراسة إلى فحص تراكيب التشبيه التي تحتوي على اللاحقة [+DAY] في عمل ”توماريس هام كير", المكتوب باللغة التركية الكاراكالباكية. تم تصنيف الأمثلة التي تم تحديدها من العمل وفقًا لسماتها الدلالية. كما تمت مناقشة استخدام اللاحقة [+DAY] مع الضمائر والأسماء الفعلية.

المنهجية: أُجريت الدراسة في إطار البحث النوعي. تم مسح العمل الكامل المعنون ”Tomaris häm Kir“ باستخدام أساليب تحليل الوثائق. تم تقديم الجمل التي تحتوي على الأمثلة التي تم الحصول عليها مع ترجماتها إلى اللغة التركية، إلى جانب أرقام الصفحات المشار إليها بين قوسين، مما يتيح المقارنة بين اللهجتين. يقتصر الاستخدام المتكرر لللاحقة المذكورة أعلاه مع الضمائر على مثال واحد لكل منها.

النتائج: في العمل المعنون ”Tomaris häm Kir", تم تحديد 95 تشبيهًا مكونًا من اللاحقة {+DAy}. وتبين أن اللاحقة استُخدمت 6 مرات مع الضمائر الشخصية و36 مرة مع المفعوليات. وفيما يلي التوزيع العددي لأمثلة التشبيهات المحددة وفقًا لسماتها الدلالية: التشبيهات المتعلقة بالإنسان 51؛ التشبيهات المتعلقة بالأمة 12؛ التشبيهات المتعلقة بالنهر والماء 7؛ التشبيهات المتعلقة بالمكان والفضاء 5؛ التشبيهات المتعلقة بالأشياء 4؛ التشبيهات المتعلقة بالجندي والجيش 3؛ التشبيهات المتعلقة بالسماء والأجرام السماوية 3؛ التشبيهات المتعلقة بالحيوانات 3؛ التشبيهات المتعلقة باليوم والشهر والسنة 2؛ التشبيهات المتعلقة بالألوان 2؛ تشبيهات أخرى 3.

الخلاصة: هناك العديد من الأمثلة على التشبيهات التي تصف الصفات البشرية. وهناك تشبيهات أخرى شائعة الاستخدام تتعلق بالأمة والأنهار والمياه. كما تؤثر الجغرافيا التي تعيش فيها الأمة على لغتها. يستخدم العمل تشبيهات تتعلق بنهر أوكس (أمودريا، جيهون) وبحر قزوين (هازار) وبحر جيركان (سكيف). وقد مكنت التشبيهات من الوصف القوي والفعال للكائنات والعواطف والأفكار. كما أن التشبيهات، التى تعد أحد أغنى جوانب المفردات التركية، مهمة أيضًا في إظهار كيفية انعكاس الثقافة التركية في اللغة.

يُظهر استخدام التشبيهات في اللغة التركية في تركيا أوجه تشابه واختلاف مقارنة باستخدامها في العمل. على سبيل المثال، تُستخدم تشبيهات مثل ”altın gibi“ (”يشبه الذهب، أصفر“) و”tilki gibi“ (”ماكر (شخص)“) و”yıldırım gibi“ (”بسرعة هائلة“) و"gül gibi“ (”ممتاز، رائع“) في القاموس التركي و”yay gibi“ ("منحني") في قاموس Ötüken التركي تُستخدم بمعانٍ مشابهة في Tomaris häm Kir. ومع ذلك، هناك اختلافات في استخدام التشبيه ”deve gibi“ (مثل الجمل). في اللغة التركية، يؤكد التشبيه ”deve gibi“ (”طويل القامة وخرق“) على الأرجل الطويلة والجسم الكبير للجمل، بينما في Tomaris häm Kir، يأخذ التشبيه ”ärwanaday (bozlağan)“ (”مثل جمل (يبكي)“) في الاعتبار صرخات الجمل المؤلمة والآهية والصاخبة.

في هذا العمل، بالإضافة إلى اللاحقة [+DAY]، تُستخدم حروف الجر ”kibi“ و "sıyaqlı", والمصدر "uqsas", والأفعال "usa-", "uqsa-"، "qusa-"، و "körin-" للإشارة إلى التشابه. وقد لوحظ أنه يمكن العثور على أكثر من عنصر تشبيه واحد في نفس الجملة (jolbarıs kibi ”مثل النمر"، qasqırday ”مثل الذئب", إلخ).

وقد تم تحديد أن اللاحقة {+DAY} تشكل أسماء دائمة في وظائف الصفات والظروف من خلال تكوين تعابير ثابتة مع الضمير الاستفهامي 'qa' and الضمائر الإشارة, وتستخدم بشكل متكرر مع الأفعال المشاركة بمعاني ”-miş gibi“ and "-ar gibi“ and "-yor gibi“.

تُعتبر التشبيهات أسلوبًا بلاغيًا من حيث توفير تعبير قوي وفعال، وتؤدي وظيفة جمالية في الأعمال الأدبية، ويخلق استخدامها المكثف تأثيرًا فنيًا. وفي هذا الصدد، يمكن أن تكون الدراسة مصدرًا في تحديد مساهمة التشبيهات في لغة العمل وفي تحديد الاستخدامات الموجودة في اللغة القياسية أو التي تختلف عنها.

 

الكلمات المفتاحية: اللغة التركية، التركية الكاراكالباكية، توماريس هام كير، حرف الجر ”teg“ (gibi) وتبايناته، والتشبيهات.

Résumé Structuré:

La comparaison est une manière de décrire quelque chose en mettant en évidence sa similitude avec une autre entité. Les comparaisons sont utilisées dans toutes les langues pour créer des expressions puissantes et efficaces. Une comparaison complète comporte quatre éléments : l'objet comparé, l'objet auquel il est comparé, l'aspect de la comparaison et la postposition comparative. En turc de Turquie, les comparaisons sont formées à l'aide de la postposition « gibi ». Dans les dialectes turcs contemporains, on a observé que l'ancienne postposition de comparaison turque « teg » (« gibi ») est devenue un suffixe. En turc karakalpak, la postposition « teg » est devenue un suffixe, se transformant en « {+DAy} » et « {+dAyIn} ». Par exemple : muzday « comme la glace, glacé », jeldey « comme le vent », ayday « comme la lune », jolbarıstay « comme un tigre », qustay « comme/autant qu’un oiseau », örttey « comme le feu » et uldayın « comme un fils ».

En turc karakalpak, « kibi », « ñanlı », « siyaqlı », « sekilli », « tärizli », « taqılette », « qurlı », « qurlım », « buqurlım » (buğurlım), « quraqım », « şelli », « türde », « türinde », « pişinde », « sıpatında », « retinde », « qäddinde », « qälpinde » et « qarap » sont des postpositions flexionnelles qui indiquent une comparaison.

L'ouvrage intitulé « Tomaris häm Kir » raconte l'histoire de Tomris Hatun qui, selon la légende, est connue pour être la petite-fille d'Alp Er Tunga, l'un des ancêtres les plus importants des Turcs. Cet ouvrage a été rédigé par la professeure et docteure Sarıgül Bahadırova, folkloriste, figure littéraire, écrivaine et académicienne karakalpake, puis traduit en turc de Turquie par le professeur et docteur Ceyhun Vedat Uyğur.

Objectif et portée : Cette étude vise à examiner les structures de comparaison avec le suffixe [+DAY] dans Tomaris Häm Kir, écrit en turc karakalpak Les exemples identifiés dans l’ouvrage ont été classés en fonction de leurs caractéristiques sémantiques. L’utilisation du suffixe {+DAY} avec les pronoms et les participes a été analysée.

Méthode : L'étude a été menée dans le cadre d'une recherche qualitative. L'intégralité de l'ouvrage intitulé Tomaris häm Kir a été analysée à l'aide de méthodes d'analyse documentaire. Les phrases contenant les exemples obtenus sont présentées avec leur traduction en turc de Turquie, accompagnées des numéros de page indiqués entre parenthèses, permettant ainsi une comparaison entre les deux dialectes. Les utilisations répétées du suffixe susmentionné avec des pronoms sont limitées à un exemple chacune.

Résultats : Dans l'ouvrage intitulé « Tomaris häm Kir », 95 comparaisons formées avec le suffixe {+DAy} ont été identifiées. Il a été déterminé que le suffixe était utilisé 6 fois avec des pronoms personnels et 36 fois avec des participes. La répartition numérique des exemples de comparaisons identifiés en fonction de leurs caractéristiques sémantiques est la suivante : Comparaisons liées à différents thèmes : liées à l'humain : 51 ; à la nation : 12 ; aux rivières et à l’eau : 7 ; au lieu et à l’espace : 5 ; aux objets et aux choses : 4 ; aux soldats et à l’armée : 3 ; au ciel et aux corps célestes : 3 ; aux animaux : 3 ; au jour, au mois et à l’année : 2 ; à la couleur : 2 ; Autres : 3.

Conclusion : il existe de nombreux exemples de comparaisons décrivant des qualités humaines. D’autres comparaisons fréquemment utilisées concernent la nation, ainsi que les rivières et l’eau. La géographie dans laquelle vit une nation influence également sa langue. L'ouvrage utilise des comparaisons liées au fleuve Oks (Amou-Daria, Ceyhun) et aux mers Kaspiy (Hazar) et Girkan (Skif). Les comparaisons ont permis une description puissante et efficace des êtres, des émotions et des pensées. Les comparaisons, l'un des aspects les plus riches du vocabulaire turc, sont également importantes pour montrer comment la culture turque se reflète dans la langue.

L'utilisation des comparaisons en turc de Turquie présente à la fois des similitudes et des différences par rapport à leur usage dans l'œuvre. Par exemple, des comparaisons telles que « altın gibi » (« semblable à l'or, jaune »), « tilki gibi » (« rusé (personne) »), « yıldırım gibi » (« avec une vitesse immense »), « gül gibi » (« excellent, magnifique ») dans le Dictionnaire turc et « yay gibi » (« courbé ») dans le Dictionnaire turc Ötüken sont utilisées avec des sens similaires dans Tomaris häm Kir. Cependant, il existe des différences dans l’utilisation de la comparaison « deve gibi » (comme un chameau). En turc de Turquie, la comparaison « deve gibi » (« grand et maladroit ») met l'accent sur les longues pattes et le corps imposant d'un chameau, tandis que dans Tomaris häm Kir, la comparaison « ärwanaday (bozlağan) » (« comme un chameau (qui pleure) ») considère les cris douloureux, gémissants et bruyants d'un chameau.

Dans cet ouvrage, outre le suffixe [+DAY], les postpositions « kibi » et « siyaqlı », le participe « uqsas » et les verbes « usa- », « uqsa- », « qusa- » et « körin- » sont également utilisés pour indiquer une similitude. On a observé que plusieurs éléments de comparaison peuvent se trouver dans la même phrase (jolbarıs kibi « comme un léopard », qasqırday « comme un loup », etc.).

Il a été établi que le suffixe {+DAY} forme des noms permanents jouant le rôle d’adjectifs et d’adverbes en créant des expressions figées avec le pronom interrogatif « qa » et les pronoms démonstratifs, et qu’il est fréquemment utilisé avec des participes dans le sens de « -miş gibi », « -ar gibi » et « -yor gibi ».

Les comparaisons, considérées comme une figure de style permettant une expression forte et efficace, remplissent une fonction esthétique dans les œuvres littéraires, et leur utilisation intensive crée un effet artistique. À cet égard, cette étude peut servir de référence pour déterminer la contribution des comparaisons au langage de l’œuvre et pour identifier les usages qui existent dans la langue standard ou qui s’en écartent.

Mots-clés : langue turque, turc karakalpak, Tomaris häm Les mots-clés incluent Kir, la postposition « teg » (gibi) et ses variantes, ainsi que les comparaisons.

Resumen Estructurado:

La comparación es una forma de describir algo resaltando su similitud con otra entidad. Las comparaciones se utilizan en todos los idiomas para lograr una expresión potente y eficaz. Las comparaciones completas contienen cuatro elementos: el objeto que se compara, el objeto con el cual se compara, el aspecto de la comparación y la posposición comparativa. En el turco de Turquía, los símiles se forman utilizando la posposición «gibi». En los dialectos turcos contemporáneos, se ha observado que la posposición del turco antiguo «teg» («gibi») se ha convertido en un sufijo. En el turco karakalpak, la posposición «teg» se ha convertido en un sufijo, transformándose en «{+DAy}» y «{+dAyIn}». Par exemple : muzday « comme la glace, glacé », jeldey « comme le vent », ayday « comme la lune », jolbarıstay « comme un tigre », qustay « comme/autant qu'un oiseau », örttey « comme le feu » et uldayın « comme un fils ».

En turco karakalpak, «kibi», «yañlı», «sıyaqlı», «sekilli», «tärizli», «taqılette», «qurlı», «qurlım», «buqurlım» (buğurlım), «quraqım», «şelli», «türde», «türinde», «pişinde», «sıpatında», «retinde», «qäddinde», «qälpinde» ou «qarap» sont des postpositions flexives qui indiquent la comparaison.

L'œuvre intitulée «Tomris häm Kir» narre l'histoire de Tomris Hatun, qui, selon la légende, est connue comme la petite-fille d'Alp Er Tunga, l'un des ancêtres les plus importants des Turcs. L'œuvre en question a été écrite par la folkloriste, figure littéraire, écrivaine et académicienne karakalpak, la prof. dra. Sarıgül Bahadırova, et traduite au turc de Turquie par le prof. dr. Ceyhun Vedat Uyğur.

Objetivo y alcance: El presente estudio tiene como objetivo examinar las estructuras de símil con el sufijo [+DAY] en Tomaris Häm Kir, escrita en turco karakalpak. Los ejemplos identificados en la obra se han clasificado según sus características semánticas. Se ha analizado el uso del sufijo {+DAY} con pronombres y participios.

Método: El estudio se llevó a cabo en el marco de la investigación cualitativa. Se escaneó la obra completa titulada Tomaris häm Kir utilizando métodos de análisis documental. Las oraciones que contienen los ejemplos obtenidos se presentan con sus traducciones al turco de Turquía, junto con los números de página indicados entre paréntesis, lo que permite la comparación entre los dos dialectos. Los usos repetidos del sufijo mencionado con pronombres se limitan a un ejemplo cada uno.

Résultats : Dans l'œuvre intitulée « Tomaris häm Kir », ont été identifiés 95 similes formés avec le suffixe {+DAy}. Se determinó que el sufijo se utilizó 6 veces con pronombres personales y 36 veces con participios. La distribución numérica de los ejemplos de símiles identificados según sus características semánticas es la siguiente: Símiles relacionados con el ser humano: 51; símiles relacionados con la nación: 12; símiles relacionados con el río y el agua: 7; símiles relacionados con el lugar y el espacio: 5; símiles relacionados con objetos y cosas: 4; símiles relacionados con soldados y el ejército: 3; símiles relacionados con el cielo y los cuerpos celestes: 3; símiles relacionados con animales: 3; símiles relacionados con el día, el mes y el año: 2; símiles relacionados con el color: 2; otros símiles: 3.

Conclusión: Hay muchos ejemplos de símiles que describen cualidades humanas. Otros símiles de uso frecuente se refieren a la nación y a los ríos y el agua. La geografía en la que vive una nación también influye en su lengua. La obra emplea símiles relacionados con el río Oks (Amuderya, Ceyhun) y los mares Kaspiy (Hazar) y Girkan (Skif). Los símiles han permitido una descripción poderosa y eficaz de seres, emociones y pensamientos. Los símiles, uno de los aspectos más ricos del vocabulario turco, también son importantes para mostrar cómo la cultura turca se refleja en el idioma.

El uso de símiles en el turco de Türkiye muestra tanto similitudes como diferencias en comparación con su uso en la obra. Par exemple, des símiles como « altın gibi » (« parecido al oro, amarillo »), « tilki gibi » (« astuto (persona) »), « yıldırım gibi » (« con inmensa velocidad »), « gül gibi » (« excelente, precioso ») dans le Diccionario Turco et « yay gibi » (« curvado ») dans le Diccionario Turco Ötüken sont utilisés avec des significations similaires dans Tomaris häm Kir. Sin embargo, hay diferencias en el uso del símil «deve gibi» (como un camello). En el turco de Türkiye, la comparación «deve gibi» («alto y torpe») hace hincapié en las largas patas y el gran cuerpo de un camello, mientras que en Tomaris häm Kir, la comparación «ärwanaday (bozlağan)» («como un camello (que llora)») tiene en cuenta los gritos dolorosos, gemidos y fuertes de un camello.

En la obra, además del sufijo [+DAY], también se utilizan las posposiciones «kibi» y «sıyaqlı», el participio «uqsas» y los verbos «usa-», «uqsa-», «qusa-» y «körin-» para indicar similitud. On a observé que dans une même phrase peut se trouver plus d'un élément de comparaison (jolbarıs kibi « comme un léopard », qasqırday « comme un loup », etc.).

Il a été identifié que le suffixe {+DAY} forme des noms permanents avec des fonctions d'adjectifs et d'adverbes en formant des expressions fixes avec le pronom interrogatif « qa » et les pronoms démonstratifs, et s'utilise fréquemment avec des participes dans les significations de « -miş gibi », « -ar gibi » et « -yor gibi ».

Les comparaisons, considérées comme une figure rhétorique pour fournir une expression forte et efficace, remplissent une fonction esthétique dans les œuvres littéraires, et leur usage intensif crée un effet artistique. En este sentido, el estudio puede servir de referencia para determinar la contribución de las comparaciones al lenguaje de la obra e identificar los usos que existen en la lengua estándar o que difieren de ella.

Palabras clave: lengua turca, turco karakalpak, Tomaris häm Kir, posposición «teg» (gibi) y sus variaciones, y símiles.

结构化摘要:

喻是一种通过突出某事物与另一事物的相似性来描述该事物的修辞手法。所有语言中都使用明喻来实现有力而有效的表达。完整的明喻包含四个要素:被比较的对象、用于比较的对象、比较的方面以及比较后置词。在土耳其语中,明喻通过后置词“gibi”构成。在当代土耳其语方言中,已观察到古土耳其语的明喻后置词“teg”(即“gibi”)已演变为后缀。在卡拉卡尔帕克语中,后置词“teg”已演变为后缀,转变为“{+DAy}”“{+dAyIn}”。例如:muzday“像冰一样,冰冷的jeldey“风一样ayday“像月亮一jolbarıstay“像老虎一qustay“鸟一样/鸟一样多örttey“像火一,以及uldayın“像儿子一

在卡拉卡尔帕克语中,“kibi”“yañlı”“sıyaqlı”“sekilli”“tärizli”“taqılette”“qurlı”“qurlım”“buqurlım”buğurlım)、“quraqım”“şelli” “türde”“türinde”“pişinde”“sıpatında”“retinde”“qäddinde”“qälpinde”“qarap”词,均为表示比喻的屈折后置词。

题为《Tomaris häm Kir》的作品讲述了托姆里斯·图恩的故事,据传说,她是突厥人最重要的祖先之一阿尔普··通加的孙女。该作品由卡拉卡尔帕克民间文学家、文学家、作家及院士萨里古尔·巴哈迪罗娃教授博士撰写,并由塞胡恩·韦达特·乌伊古尔教授博士译为土耳其语。

研究目的与范围:本研究旨在考察卡拉卡尔帕克语作品《Tomaris häm Kir》中带有后缀[+DAY]的比结构。从作品中提取的例句已根据其语义特征进行分类。文中还探讨了该后缀[+DAY]与代词及分词的搭配使用。

方法:本研究采用定性研究框架。通过文献分析法对题为《Tomaris häm Kir》的整部作品进行了扫描。文中列出了包含所获例句的句子,并附有土耳其标准语译文,括号内标注了页码,以便对两种方言进行比较。上述后缀与代词的重复使用,每种情况仅选取一个例句。

研究结果:题为《Tomaris häm Kir》的作品中,共识别出95个由后{+DAy}构成的明喻。研究发现,该后缀与人称代词搭配使用6次,与分词搭配使用36次。根据语义特征,所识别明喻例句的数量分布如下:与人相关的明喻51个;与民族相关的比12个;与河流和水相关的比7个;与地点和空间相关的比喻5个;与物体和事物相关的比4个;与士兵和军队相关的比喻3个;与天空和天体相关的比3个;与动物相关的比喻3个;与日、月、年相关的比2个;与颜色相关的比喻2个;其他比3个。

结论: 描述人类品质的明喻例子不胜枚举。其他常用的明喻则涉及民族以及河流与水。民族所处的地理环境也会对其语言产生影响。该作品运用了与奥克斯河(阿姆河、杰伊洪河)以及里海(哈萨尔海)和吉尔坎海(斯基夫海)相关的明喻。明喻使得对事物、情感和思想的描述变得有力而生动。作为土耳其语词汇中最丰富多彩的方面之一,明喻在展现土耳其文化如何在语言中得到体现方面也起着重要作用。

土耳其语中的比喻的运用与该作品中的比喻既存在相似之处,也存在差异。例如,土耳其语词典中的"altın gibi”如金,黄色)、“tilki gibi”狡猾(的人))、“yıldırım gibi”极快),《土耳其语词典》中的"gül gibi”极佳、华美)以及《奥图肯土耳其语词典》中的“yay gibi”弯曲的),在《Tomaris häm Kir》中均具有相似的含义。然而,在“deve gibi”(像骆驼一样)这一比喻的用法上则存在差异。在土耳其标准语中,“deve gibi”高大笨拙这一比喻强调了骆驼的长腿和庞大的身躯,而在《托马里斯与基尔》中,“ärwanaday (bozlağan)”像(嚎叫的)骆驼这一比喻则着重描绘了骆驼痛苦、呻吟且响亮的叫声。

该作品中,除了后缀 [+DAY] 之外,后置"kibi""sıyaqlı"、分"uqsas"以及动词"usa-""uqsa-""qusa-""körin-"也被用来表示相似性。观察发现,同一句中可能出现多个比喻元素(例如,jolbarıs jolbarıs kibi“像豹一qasqırday“像狼一等)。

研究表明,后 {+DAY} 过与疑问代词 qa 和指示代词形成固定表达,在形容词和副词的功能上构成永久名词,并经常与分词一起使用,表示“-miş gibi”“-ar gibi”“-yor gibi”的意思。

喻作为一种修辞手法,能提供强有力且有效的表达,在文学作品中具有美学功能,其密集使用可产生艺术效果。就此而言,本研究可作为确定比喻对作品语言的贡献以及识别标准语言中存在或与之不同的用法的重要依据。

关键词: 土耳其语、卡拉卡尔帕克土耳其语、Tomaris häm Kir、后置词“teg”(gibi)及其变体、明喻。

Структурированное резюме:

Сравнение — это способ описания чего-либо путем подчеркивания его сходства с другим объектом. Сравнения используются во всех языках для создания ярких и выразительных образов. Полное сравнение состоит из четырех элементов: сравниваемого объекта, объекта, с которым он сравнивается, аспекта сравнения и сравнительной постпозиции. В турецком языке Турции сравнения образуются с помощью постпозиции «gibi». В современных турецких диалектах было отмечено, что древнетюркская постпозиция сравнения «teg» («gibi») превратилась в суффикс. В каракалпакском турецком языке постпозиция «teg» стала суффиксом, трансформировавшись в «{+DAy}» и «{+dAyIn}». Например: muzday «как лед, ледяной», jeldey «как ветер», ayday «как луна», jolbarıstay «как тигр», qustay «как птица», örttey «как огонь» и uldayın «как сын».

В каракалпакском турецком языке «kibi», «yañlı», «sıyaqlı», «sekilli», «tärizli», «taqılette», «qurlı», «qurlım», «buqurlım» (buğurlım), «quraqım», «şelli», «тюрде», «тюринде», «пишинде», «сипатинде», «ретинде», «каддинде», «кальпинде» и «карап» являются флективными постпозициями, обозначающими сравнение.

Произведение под названием «Томарис хем Кир» рассказывает историю Томрис Хатун, которая, согласно легенде, известна как внучка Алп Эр Тунги, одного из важнейших предков тюрков. Данное произведение было написано каракалпакской фольклористкой, литературной деятельницей, писательницей и академиком проф. д-ром Сарыгуль. Бахадировой и переведено на турецкий язык проф. д-ром Джейхуном Ведатом Уйгуром.

Цель и задачи: Цель данного исследования — изучить структуры сравнения с суффиксом [+DAY] в произведении «Томарис хэм Кир», написанном на каракалпакском турецком языке. Примеры, выделенные из произведения, классифицированы в соответствии с их семантическими особенностями. Обсуждается использование суффикса {+DAy} с местоимениями и причастиями.

Метод: Исследование проводилось в рамках качественного исследования. Весь текст произведения «Томарис хэм Кир» был проанализирован с помощью методов анализа документов. Предложения, содержащие выявленные примеры, приводятся с переводом на турецкий язык Турции, а также с указанием номеров страниц в скобках, что позволяет сравнивать два диалекта. Повторные употребления вышеупомянутого суффикса с местоимениями ограничены одним примером для каждого.

Результаты: В произведении под названием «Tomaris häm Kir» было выявлено 95 сравнений, образованных с помощью суффикса {+DAy}. Было установлено, что суффикс использовался 6 раз с личными местоимениями и 36 раз с причастиями. Численное распределение выявленных примеров сравнений в соответствии с их семантическими особенностями выглядит следующим образом: Сравнения, связанные с человеком — 51; Сравнения, связанные с народом: 12; Сравнения, связанные с рекой и водой: 7; Сравнения, связанные с местом и пространством: 5; Сравнения, связанные с предметом и вещью: 4; Сравнения, связанные с солдатом и армией: 3; Сравнения, связанные с небом и небесными телами: 3; Сравнения, связанные с животными: 3; Сравнения, связанные с днем, месяцем и годом: 2; Сравнения, связанные с цветом: 2; Прочие сравнения: 3.

Заключение: Существует множество примеров сравнений, описывающих человеческие качества. Другие часто используемые сравнения связаны с нацией, а также с реками и водой. География, в которой живет нация, также влияет на ее язык. В работе используются сравнения, связанные с рекой Окс (Амударья, Джейхун) и морями Каспий (Хазар) и Гиркан (Скиф). Сравнения позволяют создавать мощные и эффективные описания существ, эмоций и мыслей. Сравнения, являющиеся одним из самых богатых аспектов турецкого словарного запаса, также важны для демонстрации того, как турецкая культура отражается в языке.

Использование сравнений в турецком языке Турции демонстрирует как сходства, так и различия по сравнению с их использованием в произведении. Например, такие сравнения, как «altın gibi» («похожий на золото, желтый»), «tilki gibi» («хитрый (человек)»), «yıldırım gibi» («с огромной скоростью»), «gül gibi» («превосходный, великолепный») в турецком словаре и «yay gibi» («изогнутый») в турецком словаре «Ötüken» используются с аналогичными значениями в «Tomaris häm Kir». Однако есть различия в использовании сравнения «deve gibi» (как верблюд). В турецком языке Турции сравнение «deve gibi» («высокий и неуклюжий») подчеркивает длинные ноги и крупное тело верблюда, тогда как в «Томарис хэм Кир» сравнение «ärwanaday (bozlağan)» («как верблюд (плачущий)») учитывает болезненные, стонущие и громкие крики верблюда.

В работе, помимо суффикса [+DAY], для обозначения сходства также используются постпозиции «kibi» и «sıyaqlı», причастие «uqsas» и глаголы «usa-», «uqsa-», «qusa-» и «körin-». Было отмечено, что в одном предложении может встречаться более одного элемента сравнения (jolbarıs kibi «как леопард», qasqırday «как волк» и т. д.).

Установлено, что суффикс {+DAY} образует постоянные существительные, выполняющие функции прилагательных и наречий, путем образования фиксированных выражений с вопросительным местоимением qa и указательными местоимениями, и часто используется с причастиями в значениях «-miş gibi», «-ar gibi» и «-yor gibi».

Сравнения, рассматриваемые как фигура речи с точки зрения обеспечения сильного и эффективного выражения, выполняют эстетическую функцию в литературных произведениях, а их интенсивное использование создает художественный эффект. В этом отношении данное исследование может служить источником для определения вклада сравнений в язык произведения и выявления употреблений, которые существуют в стандартном языке или отличаются от него.

 

Ключевые слова: турецкий язык, каракалпакский турецкий, «Томарис хэм Кир», постпозиция «teg» (gibi) и ее варианты, сравнения.

संरचित सारांश:

उपमा किसी चीज़ का वर्णन करने का एक तरीका है, जिसमें उसकी किसी अन्य इकाई से समानता पर प्रकाश डाला जाता है। उपमाओं का उपयोग सभी भाषाओं में शक्तिशाली और प्रभावी अभिव्यक्ति प्रदान करने के लिए किया जाता है। पूर्ण उपमाओं में चार तत्व होते हैं: जिसकी तुलना की जा रही वस्तु, जिससे तुलना की जा रही वस्तु, तुलना का पहलू, और तुलनात्मक उपसर्ग।

तुर्की में, उपसर्ग "gibi" का उपयोग करके उपमाएँ बनाई जाती हैं। समकालीन तुर्की बोलियों में, प्राचीन तुर्की उपमा उपसर्ग "teg" ("gibi") का प्रत्यय बन जाना देखा गया है। कराकलपाक तुर्की में, उपसर्ग 'teg' प्रत्यय बन गया है, जो '{+DAy}' और '{+dAyIn}' में परिवर्तित हो गया है। उदाहरण के लिए: muzday ("बर्फ की तरह, बर्फीला"), jeldey ("हवा की तरह"), ayday ("चाँद की तरह"), jolbarıstay ("एक बाघ की तरह"), qustay ("एक पक्षी की तरह/जितना"), örttey ("आग की तरह"), और uldayın ("एक बेटे की तरह")

कराकाल्पक तुर्की में, 'kibi', 'yañlı', 'sıyaqlı', 'sekilli', 'tärizli', 'taqılette', 'qurlı', 'qurlım', 'buqurlım' (buğurlım), 'quraqım', 'şelli', 'türde', 'türinde', 'pişinde', 'sıpatında', 'retinde', 'qäddinde', 'qälpinde', और 'qarap' रूप-परिवर्तन संबंधी उपसर्ग हैं जो उपमा को इंगित करते हैं।

"टोमरिस् हैम् किर" नामक कृति टोमरिस हतुन की कहानी बताती है, जिन्हें किंवदंती के अनुसार, तुर्कों के सबसे महत्वपूर्ण पूर्वजों में से एक, अल्प एर तुंगा की पोती के रूप में जाना जाता है। यह कृति काराकलपक लोक-कथाकार, साहित्यिक हस्ती, लेखक और शिक्षाविद् प्रो. डॉ सरीगुल बहादिरोवा द्वारा लिखी गई थी और प्रो. डॉ चेहुन वेदत उइगुर द्वारा तुर्की में अनुवादित की गई थी।

उद्देश्य और दायरा: इस अध्ययन का उद्देश्य काराकलपेक तुर्की में लिखी गई 'टोमारिस हैम किर' में प्रत्यय [+DAY] वाले उपमा संरचनाओं की जांच करना है। कृति से पहचानी गई उदाहरणों को उनके अर्थगत विशेषताओं के अनुसार वर्गीकृत किया गया है। सर्वनामों और कृदंतों के साथ प्रत्यय {+DAy} के उपयोग पर चर्चा की गई है।

विधि: यह अध्ययन गुणात्मक अनुसंधान के ढांचे के भीतर किया गया था। टोमारिस हेम किर नामक संपूर्ण कृति का दस्तावेज़ विश्लेषण विधियों का उपयोग करके स्कैन किया गया। प्राप्त उदाहरणों वाले वाक्यों को तुर्की तुर्की में उनके अनुवाद के साथ, कोष्ठकों में दिए गए पृष्ठ संख्याओं के साथ दिया गया है, जिससे दोनों बोलियों के बीच तुलना करना संभव हो जाता है। सर्वनामों के साथ उपरोक्त प्रत्यय के दोहराए गए उपयोग प्रत्येक एक उदाहरण तक सीमित हैं।

निष्कर्ष: "Tomaris häm Kir" शीर्षक वाले कार्य में, प्रत्यय {+DAy} से बने 95 उपमाएँ पहचानी गई हैं। यह निर्धारित किया गया कि प्रत्यय का उपयोग व्यक्तिगत सर्वनामों के साथ 6 बार और क्रिया-विशेषणों के साथ 36 बार किया गया था। पहचानी गई उपमा उदाहरणों का उनके अर्थगत विशेषताओं के अनुसार संख्यात्मक वितरण इस प्रकार है: मानव से संबंधित उपमाएँ 51; राष्ट्र से संबंधित उपमाएँ 12: नदी और पानी से संबंधित उपमाएँ 7: स्थान और अंतरिक्ष से संबंधित उपमाएँ 5: वस्तु और चीज़ से संबंधित उपमाएँ 4: सैनिक और सेना से संबंधित उपमाएँ 3: आकाश और खगोलीय पिंड से संबंधित उपमाएँ 3: जानवरों से संबंधित उपमाएँ 3: दिन, महीने और वर्ष से संबंधित उपमाएँ 2: रंग से संबंधित उपमाएँ 2: अन्य उपमाएँ 3.

निष्कर्ष: मानव गुणों का वर्णन करने वाले उपमाओं के कई उदाहरण हैं। अन्य अक्सर उपयोग की जाने वाली उपमाएँ राष्ट्र और नदियों तथा जल से संबंधित हैं। जिस भूगोल में कोई राष्ट्र रहता है, वह उसकी भाषा को भी प्रभावित करता है। यह कृति ओक्स (अमूदरीया, जैहुन) नदी और कास्पिय (हज़ार) तथा गीरकान (स्किफ) सागरों से संबंधित उपमाओं का उपयोग करती है। उपमाओं ने प्राणियों, भावनाओं और विचारों का शक्तिशाली और प्रभावी वर्णन संभव बनाया है। उपमाएँ, तुर्की शब्दावली के सबसे समृद्ध पहलुओं में से एक, यह दिखाने में भी महत्वपूर्ण हैं कि तुर्की संस्कृति भाषा में कैसे प्रतिबिंबित होती है।

तुर्की तुर्की में उपमाओं के उपयोग में इस कृति में उनके उपयोग की तुलना में समानताएँ और अंतर दोनों दिखाई देते हैं। उदाहरण के लिए, 'altın gibi' ('सोने जैसा, पीला'), 'tilki gibi' ('चतुर (व्यक्ति)'), और 'yıldırım gibi' ('अत्यधिक गति से') जैसी उपमाएँ, तुर्की शब्दकोश में 'gül gibi' ('उत्कृष्ट, शानदार') और ओतुकेन तुर्की शब्दकोश में 'yay gibi' ('वक्राकार') के टोमारिस हैम किर में समान अर्थों के साथ उपयोग की जाती हैं। हालाँकि, 'deve gibi' (ऊँट की तरह) उपमा के उपयोग में अंतर हैं। तुर्की तुर्की में, उपमा 'deve gibi' ('लंबा और अनाड़ी') ऊँट की लंबी टाँगों और बड़े शरीर पर जोर देती है, जबकि तोमरिस हैम किर में, उपमा 'ärwanaday (bozlağan)' ('एक ऊँट (रोते हुए) की तरह') ऊँट की दर्दनाक, कराहने वाली और तेज आवाज़ों को ध्यान में रखती है।

रचना में, उपसर्ग [+DAY] के अलावा, उपसर्ग 'kibi' और 'sıyaqlı', क्रिया-विशेषण 'uqsas', और क्रियाएँ 'usa-', 'uqsa-', 'qusa-', और 'körin-' का भी समानता को इंगित करने के लिए उपयोग किया जाता है। यह देखा गया है कि एक ही वाक्य में एक से अधिक उपमा तत्व मिल सकते हैं (जैसे जोलबरीस किबि "चीते की तरह", कास्किरदाय "भेड़िये की तरह", आदि)

यह पहचाना गया है कि प्रत्यय {+DAY} का प्रश्नवाचक सर्वनाम qa और संकेतवाचक सर्वनामों के साथ स्थिर अभिव्यक्तियाँ बनाकर विशेषण और क्रिया-विशेषण के रूप में स्थायी संज्ञाएँ बनाता है और अक्सर क्रिया-विशेषणों के साथ "-miş gibi", "-ar gibi", और "-yor gibi" के अर्थों में प्रयुक्त होता है।

उपमाएँ, जो एक सशक्त और प्रभावी अभिव्यक्ति प्रदान करने के संदर्भ में एक अलंकार माना जाता है, साहित्यिक कृतियों में एक सौंदर्यपूर्ण कार्य करती हैं, और उनका गहन उपयोग एक कलात्मक प्रभाव पैदा करता है। इस संबंध में, यह अध्ययन कृति की भाषा में उपमाओं के योगदान को निर्धारित करने और मानक भाषा में मौजूद या उससे भिन्न उपयोगों की पहचान करने में एक स्रोत हो सकता है।

कीवर्ड: तुर्की भाषा, कराकलपेक तुर्की, टोमारिस हैम किर, उपसर्ग "teg" (gibi) और इसके रूपांतर, और उपमाएँ।

Article Statistics

Number of reads 157
Number of downloads 27

Share

Turkish Studies - Language and Literature
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.