Öz: Roman topluma tutulan bir ayna olarak kabul edilir. Bilhassa toplumsal duyarlılığı sanatsal duyarlılığının önüne geçmiş çoğu romancı için roman yazmak, şu ya da bu şekilde aslında, çoğu kez kendisinin de içinde yaşadığı toplumun/sosyal hayatın bir kesitini çıkarma denemesidir. Bu girişim ister bir eleştiri ister bir kayıt/tarih düşürme isterse de bazen bir çözüm sunmak gayeleriyle olsun en nihayetinde bir ayna tutma eylemidir. Türk roman tarihi içinde bu ayna tutma gayesini, sanatının temel taşı olarak gören ve yazdıklarıyla “Türk toplumunun topografyasını çıkarma”yı hedefleyen Aziz Nesin’in de çok haklı ve sağlam bir yeri bulunmaktadır. Yazar, kendine mahsus gülmece (halk gülmecesi) üslûbuyla ve yapıcı bir sosyal hiciv kaygısıyla kaleme aldığı bilumum eserlerinde kendi toplumunun insanlık hallerini gözler önüne sermek ister. Demirtaş Ceyhun tarafından “çağımızın Nasreddin Hocası” olarak nitelenen yazar, bugün birçok eseriyle birçok dünya dilinde yaşamaya devam etmektedir. Yazarın bu minval üzere kaleme aldığı romanların belki en başında yer alan Zübük adlı eser, sinemaya da uyarlanmış versiyonu sayesinde Türk kamuoyu tarafından yakından bilinen bir eserdir. Bu çalışmada söz konusu eser, yapı tema ve anlatım planında tahlil edilmiş ve eserin Türk edebiyatı yeri ve önemi hakkında tespitlerde bulunulmuştur. Sonuç olarak eserin, çağdaş sosyal ve siyasal hiciv edebiyatımızın en başarılı örneklerinden biri olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Abstract: The novel is regarded as a mirror held up to society. Especially for many novelists whose social sensitivity outweighs their artistic sensitivity, writing a novel is, in one way or another, often an attempt to present a cross-section of the society/social life in which they themselves live. Whether this endeavor aims at criticism, recording/documenting history, or sometimes offering a solution, it is ultimately an act of holding up a mirror. Within the history of the Turkish novel, Aziz Nesin occupies a rightful and prominent place as a writer who regarded this purpose of reflecting society as the cornerstone of his art and who aimed, through his works, to “map the topography of Turkish society.” Through his distinctive humorous style (folk humor) and his concern for constructive social satire, the author sought to reveal the human condition within his own society in all of his works. Described by Demirtaş Ceyhun as “the Nasreddin Hodja of our age,” the author continues to live on today through many of his works in numerous world languages. Among the novels he wrote in this vein, Zübük is perhaps foremost; thanks to its film adaptation, it is a work well known to the Turkish public. In this study, the work in question has been analyzed in terms of structure, theme, and narrative, and observations have been made regarding its place and significance in Turkish literature. As a result, it has been concluded that the novel is one of the most successful examples of contemporary social and political satire in Turkish literature.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
