Orhan Kemal; roman, öykü, şiir, tiyatro, anı gibi pek çok türde kaleme aldığı eserleriyle Türk edebiyatının önde gelen yazarları arasında yer almaktadır. Eserlerinde genel olarak alt sınıfın yaşamını ve sorunlarını gerçekçi bir üslupla aktaran yazar, ele aldığı insanların dil özelliklerini ve gündelik konuşmalarını başarıyla işlemesiyle ve zengin söz varlığıyla ön plana çıkmaktadır. Bu zengin söz varlığının içinde ikilemeler de önemli yer tutmaktadır. İkilemeler, Türkçenin ilk dönemlerinden beri kullanılagelen ve Türkçe söz varlığının önemli ögelerinden biri olan dil birlikleridir. Çeşitli şekillerde oluşabilen ikilemeler, yazılı edebiyatta anlamı pekiştirmek, anlatım gücünü artırmak ve anlatımı çeşitlendirmek gibi işlevlerle karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada öncelikle ikilemenin tanımı, işlevleri, özellikleri ve adlandırılmasına ilişkin araştırmacıların görüşlerinden hareketle kuramsal bir çerçeve sunulmuş; ikileme konusunda yapılan belli başlı çalışmalardan bahsedilmiştir. Ardından Orhan Kemal’in öykü türündeki 10 eseri incelenmiş, bu eserlerde yer alan ikilemeler değerlendirilmiştir. Tespit edilen 555 ikileme önce kullanım sıklıklarıyla birlikte alfabetik olarak sıralanmış, daha sonra anlam, yapı, köken ve görev ölçütlerine göre sınıflandırılmıştır. Görev bakımından yapılan sınıflandırmada örnek cümlelere de yer verilmiştir. İkilemelerin, dilin yaratıcılığını ve zenginliğini ortaya koyan bir anlatım aracı olarak Orhan Kemal’in öykülerinde yer aldığı anlaşılmış; yazarın standart sözlüklerde bulunmayan, konuşma diline özgü ikilemeleri eserlerine katarak Türkçenin söz varlığını zenginleştirdiği, anlatım imkânlarını genişlettiği sonucuna ulaşılmıştır.
Orhan Kemal is one of the leading writers in Turkish literature, having authored works in many genres, including novels, short stories, poetry, plays, and memoirs. In his works, the author generally conveys the life and problems of the lower class in a realistic style, standing out with his successful use of the linguistic characteristics and everyday speech of the people he portrays and his rich vocabulary. Phrases play an important role in this rich vocabulary. Phrases are linguistic units that have been used since the early days of Turkish and are one of the important elements of the Turkish vocabulary. Phrases, which can take various forms, appear in written literature with functions such as reinforcing meaning, enhancing expressive power, and diversifying expression. This study first presents a theoretical framework based on researchers' views on the definition, functions, characteristics, and naming of phrases; it then discusses the main studies conducted on phrases. Subsequently, 10 works by Orhan Kemal in the short story genre were examined, and the dichotomies found in these works were evaluated. The 555 dichotomies identified were first listed alphabetically according to their frequency of use, then classified according to meaning, structure, origin, and function. The classification based on function also included example sentences. It was understood that idioms, as a means of expression that reveals the creativity and richness of language, are present in Orhan Kemal's short stories; it was concluded that the author enriched the vocabulary of Turkish and expanded the possibilities of expression by incorporating idioms into his works that are not found in standard dictionaries and are specific to spoken language.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.