Abstract

İnsanın zaman zaman çeşitli uzuvları ya da vücudunun çeşitli bölümleri istemsiz olarak hareket edebilmektedir. Tükçede insan vücudundaki bu tür hareketler “seğirme” olarak adlandırılmaktadır. Bu durum Arapçada “ihtilaç” kelimesi ile karşılanmaktadır. Bu tür durumların insanın hayatında nelere işaret edebileceğini anlatan kitaplar ise seğirnâme/ihtilâcnâme olarak isimlendirilmektedir. Osmanlı döneminde bu tür kitapların örneklerine sıkça rastlanmaktadır. Günümüzde mevcut olan çok sayıda el yazması, bir tür fal kitabı olarak da kabul edilebilecek bu eserlerin yüzyıllardır talep gördüğünü göstermektedir. Bu ilgi günümüzde de devam etmiş ve edebiyat araştırmacıları tarafından konu hakkında çok sayıda farklı türde çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmada da öncelikle konu ile ilgili bir bibliyografya oluşturulmaya çalışılmıştır. Ardından literatürdeki çalışmalarda tespit edilemeyen yeni bir seğirnâme/ihtilâcnâme nüshası tanıtılıp incelenmiştir. İlgili nüsha Konya Koyunoğlu Şehir Müzesi ve Kütüphanesi 12141-1 numarada “İhtilac name” adıyla kayıtlı bulunmaktadır. Mensur bir eser olan bu ihtilâcnâme, kısa bir girişin ardından her bir seğirmeye genellikle bir anlam verilecek biçimde kaleme alınmıştır. Çok az sayıda da olsa bir seğirme için birden fazla yorum yapıldığı görülmektedir. Nüshanın müellifinin eserini özellikle Cafer-i Sadık hazretlerine dayandırdığı görülmektedir. Eserde seğiren kısımlar hakkında pozitif, negatif, nötr ya da hem pozitif hem de negatif yorumlar bulunmaktadır. Söz konusu yorumlar tespit ve tasnif edildikten sonra ilgili metin transkripsiyonlu olarak ortaya konulmuştur.

Abstract

From time to time, various limbs or parts of the human body may move involuntarily. In Turkish, such movements in the human body are called "seġirme". This phenomenon is translated to Arabic as "iḥtilâc". Books explaining what such situations might signify for a person's life are called seġirnāme/iḥtilācnāme. Examples of such works dating back to the Ottoman period are frequently encountered. The numerous manuscripts available today demonstrate that these works, which can also be considered a kind of fortune-telling book, have been in demand for centuries. This interest has continued to this day, and literature researchers have conducted numerous studies on the subject in various genres. This study primarily attempts to create a bibliography on the subject. Subsequently, a new copy of the seġirnāme/ihtilācnāme, not previously identified in literature, is introduced and examined. The copy in question is registered at Konya Koyunoglu City Museum and Library, number 12141-1, under the name "İhtilac name." This prose work, twitching book, was written in a way that, after a brief introduction, generally assigned a meaning to each twitch. Although very few, multiple interpretations are observed for a single twitch. The author of the manuscript appears to have based his work specifically on the authority of Ja'far al-Sadiq. The work contains positive, negative, neutral, or both positive and negative comments about the twitching parts. After the relevant interpretations were identified and classified, the text was transcribed.

Structured Abstract:

Humankind has always been concerned about its future. Humankind has tried to predict the future using many different methods, such as fortune-telling, dreaming, or rituals. Humankind has also transferred the knowledge of these methods from generation to generation through oral or written literature. One example of the written literature about predicting the future is iḥtilācnāme or seġirnāme genre. In these works, writers provide information about iḥtilācs, which means a movement of the muscle or skin. The information covers the interpretation of the movement. For example, if one’s right eyebrow twitches, this means they will be happy. The nāme in the name of the genre indicates that it is a book. Therefore, the iḥtilācnāmes are books containing information on the commentaries on the twitching parts of the body.

İḥtilācnāme/segirnāmes are generally in prose forms, however, some of them can be verse-like, like Mevlānā Sevādī (Sümbüllü & Gözitok, 2014) and Nazīrā (Kaplan, 2023). Besides this, some of them have one interpretation to one twitching while others have comparative commentaries like (Ersoylu, 1992; Sertkaya, 2011; Sümbüllü, 2016; Bars, 2023). Additionally, mostly iḥtilācnāme/segirnāmes writers are not certain remain unknown; however, according to studies, Mevlānā Sevādī (Sümbüllü & Gözitok, 2014), Mehmet Ilmī (Tetik, 2019), Abdulganī bin Abdulcelīl Geredevī (Gökdemir, 2020), Avanzāde Mehmet Süleyman (Küçükyıldız Gözelce & Karaca, 2023) and Nazīrā (Kaplan, 2023) are the known writers of iḥtilācnāmes.

One of the aims of this study is to transcribe and examine an unknown author’s prose with a single commentary ihtilācnāme. The text, which is examined here, is registered under the name of “İhtilac name” at number 12141-1 in Konya Koyunoglu City Museum and Library. The number 12141 has two works which are “El İşare fi İlmi-l İbâre (Tabirname)” and the “İhtilac name”. This means that the work is a mecmua. It has a carton cover with a leather spine. The first work of the mecmua is on 1b-228b, and the second one is on pages 229a-233a. The second one, which is analyzed, has nineteen lines per page and does not have a date record. However, both works have similar handwriting. The first one has the 1243/1828 date, therefore, it can be said that the second one was also written at that time.

In addition to examining the text, the study aims to prepare a bibliography of the studies on iḥtilācnāmes. To achieve this, firstly, the notions were searched using online search engines and library catalogues. The bibliographies of all accessed studies were cross-checked. The identified works have been categorized by their type and chronological time of writing. It was observed that the present manuscript has not been studied by others.

 In addition to these, the last aim of the study is to link the manuscript’s commentaries with the classical Turkish literature. Under the one heading, the place of twitches in classical Turkish literature is determined according to verses in this literature. It was observed that classical Turkish poets generally used eye/brow twitching to indicate seeing the beloved one, and this is parallel with the present manuscript.

               In addition to all these, according to the manuscript, there are one hundred and fifty-nine interpretations, but both testicles, left and right eyebrows, and nose are mentioned twice, therefore there are one hundred and fifty-four different parts of the body interpreted. In accordance with the commentaries, it can be said that twitching is mostly interpreted as a positive sign. There are also directly negative, neutral or both positive and negative interpretations. For instance, if a person’s head, eyes, eyebrows or hands twitch, it refers to a positive sign of things, such as happiness, goodness, and pleasantness. If a person’s left ear, left eyelid, right ear, or right elbow twitches, it refers to negative signs, such as feeling sorrow, doing something bad/wrong and feeling ashamed. Twitching of the entire throat or right ear can refer to neutral omens, such as going on a journey, a visiting guest or receiving news. Besides this, if a person’s eyelash of the right eye twitches, his good habits will turn into bad one, and this also indicates that the wealth he desires will increase.

Besides the relationship between classical Turkish literature and twitching and the content of the manuscript, there have been different kind of studies about this genre. According to search results, there is one book, which is Seğirname (Sümbüllü, 2010b) and one master’s thesis called Segürnâme (İnceleme-Metin-Dizin) (Kete, 2008) on this topic. Also, there are four book chapters and five symposium papers. Lastly, there are forty-one articles from 1936 to the present. 

To conclude, with this study, a new iḥtilācnāme copy is transcribed and examined. This copy has eighteen commentaries different from one of the widest ihtilācnāme text (Kayaokay, 2020). In addition, a chronological bibliographic study of this genre provides researchers with an organized overview of the works. This genre is still quite popular, and there are other copies in the manuscript libraries.

Yapılandırılmış Özet:

İnsan oğlu her zaman geleceğiyle ilgilenir. Falcılık, rüyalar veya ritüeller gibi birçok farklı yöntemle geleceği tahmin etmeye çalışır. Ayrıca bu yöntemler hakkındaki bilgileri sözlü veya yazılı edebiyat yoluyla nesilden nesile aktarır. Geleceği tahmin etmeye yönelik yazılı edebiyatın bir örneği de ihtilâcnâme veya seğirnâme türüdür. Bu eserlerde yazarlar, kas veya derinin hareketi anlamına gelen ihtilâclar hakkında bilgi verirler. Bu bilgi, hareketin yorumundan ibarettir. Örneğin, birinin sağ kaşı seğirirse bu onun mutlu olacağı anlamına gelir. Türün adındaki “nâme”, bunun bir kitap olduğunu gösterir. Dolayısıyla, ihtilâcnâmeler, kas veya deri hareketlerine ilişkin yorumlar içeren kitaplardır.

İhtilâcnâme/seğirnâmeler genellikle düzyazı biçimindedir, ancak bazıları Mevlânâ Sevâdî (Sümbüllü & Gözitok, 2014) ve Nazîrâ’da (Kaplan, 2023) olduğu gibi şiir formunda olabilir. Bunun yanı sıra, bazıları yalnızca bir yorum içerirken, diğerlerinde karşılaştırmalı yorumlar mevcuttur (Ersoylu, 1992; Sertkaya, 2011; Sümbüllü, 2016; Bars, 2023). Ayrıca, çoğunlukla ihtilâcnâme/seğirnâme metinlerinin yazarları belli değildir; ancak araştırmalara göre Mevlânâ Sevâdî (Sümbüllü & Gözitok, 2014), Mehmet İlmî (Tetik, 2019), Abdulganî bin Abdülcelîl Geredevî (Gökdemir, 2020), Avanzâde Mehmet Süleyman (Küçükyıldız Gözelce & Karaca, 2023) ve Nazîrâ (Kaplan, 2023) bilinen ihtilâcnâme yazarlardır.

Bu çalışmanın amaçlarından biri de yeni, müellifi bilinmeyen tek şerhe sahip mensur bir ihtilâcnâme nüshasını transkribe ederek incelemektir. Burada incelenen metin, Konya Koyunoğlu Kent Müzesi ve Kütüphanesi'nde 12141-1 numarada “İhtilac name” adıyla kayıtlıdır. 12141 numarada “El İşare fi İlmi-l İbâre (Tabirname)” ve “İhtilac name” olmak üzere iki eser bulunmaktadır. Bu, eserin bir mecmua olduğu anlamına gelir. Deri sırtlı karton bir kapağı vardır. Mecmuanın ilk kısmı 1b-228b sayfaları arasındadır, ikincisi ise 229a-233a sayfaları arasındadır. İncelenen ikinci kısımda, sayfalar on dokuz satırdan oluşmaktadır ve tarih kaydı bulunmamaktadır. Bununla birlikte, her iki eser de benzer el yazısına sahiptir. İlkinde 1243/1828 tarihi bulunmaktadır, bu nedenle ikincisinin de o dönemde yazıldığı söylenebilir.

Metni incelemenin yanı sıra, bu çalışma ihtilâcnâmeler üzerine yapılan çalışmaların bir bibliyografyasını hazırlamayı amaçlamaktadır. Bunu başarmak için öncelikle, kavramlar arama motorlarında ve kütüphane kataloglarında ayrı ayrı aranmıştır. Erişilen tüm çalışmaların bibliyografyaları birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Tespit edilen eserler, türlerine ve kronolojik yazım zamanlarına göre sınıflandırılmıştır. Bununla beraber burada incelenen el yazmasının başkaları tarafından incelenmediği de tespit edilmiştir.

Bunların yanı sıra, çalışmanın son amacı, el yazmasında bulunan seğirme yorumlarını klasik Türk edebiyatıyla ilişkilendirmektir. Bir başlık altında, klasik Türk edebiyatındaki seğirmelerin yeri, bu edebiyattaki beyitlere göre belirlenmiştir. Klasik Türk şairlerinin genellikle göz/kaş seğirmesini sevgiliyi görmeye yormak için kullandıkları görülmüştür ve bunun, çalışmada incelenen eserle paralellik göstediği görülmüştür.

Tüm bunlara ek olarak, el yazmasında yüz elli sekiz seğirme yorumu bulunmaktadır, ancak her iki haya, sol ve sağ kaşlar ve burun iki kez geçtiği için, vücudun yüz elli üç farklı bölümü yorumlanmıştır. Yorumlara göre, seğirmenin çoğunlukla olumlu haber olarak yorumlandığı söylenebilir. Ayrıca doğrudan olumsuz, nötr veya hem olumlu hem de olumsuz yorumlar da vardır. Örneğin, bir kişinin başı, gözleri, kaşları veya elleri seğiriyorsa, bu mutluluk, iyilik veya hoşluk gibi olumlu haberlere işaret etmektedir. Bir kişinin sol göz kapağı veya sağ dirseği seğirirse, bu olumsuz haberlere, örneğin üzülmeye veya utanmaya işaret eder. Dudağın üstünün ya da sağ elin baş parmağının seğirmesi ise yolculuğa çıkmak veya misafir gelmesi gibi nötr haberlere işaret edebilir. Bunun yanı sıra, bir kişinin sağ gözünün kirpiği seğirirse, bu iyi alışkanlığının kötüye dönüşeceğine ve bu da istediği zenginliğin artacağına işaret eder.

Klasik Türk edebiyatı ile seğirme arasındaki ilişki ve el yazmasının içeriğinin yanı sıra, bu tür hakkında farklı türde çalışmalar yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, bu konuda bir kitap (Sümbüllü, 2010b) ve bir yüksek lisans tezi (İnceleme-Metin-Dizin, Kete, 2008) bulunmaktadır. Ayrıca dört kitap bölümü ve beş sempozyum bildirisi vardır. Son olarak, 1936'dan günümüze kadar kırk bir makale mevcuttur.

Sonuç olarak; bu çalışma ile yeni bir ihtilâcnâme nüshası tanıtılmış ve incelenmiştir. Bu nüshada, en kapsamlı ihtilācnāme metinlerinden birinden (Kayaokay, 2020) farklı on sekiz yorum daha bulunmaktadır. Ayrıca, bu türün kronolojik bibliyografik çalışmasıyla, araştırmaların derli toplu bir hali araştırmacıların istifadesine sunulmuştur. Bu tür hala oldukça popülerdir ve el yazması kütüphanelerinde başka nüshaları da bulunmaktadır.

الملخص المنظم

لقد كان الإنسان دائمًا منشغلاً بمستقبله، وسعى إلى التنبؤ بما سيأتي عبر وسائل متعددة مثل الكهانة، الأحلام أو الطقوس. كما نقل الإنسان معرفة هذه الوسائل من جيل إلى جيل عبر الأدب الشفوي أو المكتوب. ومن أمثلة الأدب المكتوب المتعلق بالتنبؤ بالمستقبل الإحتيلجنَامه أو سَغِيرنَامه. ففي هذه الأعمال، يقدّم المؤلفون معلومات عن الإحتيلج، أي حركة العضلة أو الجلد، مع تفسير لهذه الحركة. فعلى سبيل المثال، إذا ارتعشت الحاجب الأيمن لشخص ما، فهذا يعني أنه سيكون سعيدًا. وكلمة نامه في اسم هذا الجنس الأدبي تشير إلى الكتاب، وبالتالي فإن الإحتيلجنَامات هي كتب تحتوي على معلومات حول التعليقات المتعلقة بارتعاش أجزاء الجسد.

تكون الإحتيلجنَامات/سَغِيرنَامات عادةً في صيغة نثرية، غير أن بعضها قد يكون على هيئة شعر، مثل أعمال مولانا سوادي (سُنبُلّو & غوزيتوك، 2014) وناظيرا (كابلان، 2023). إضافة إلى ذلك، فإن بعضها يقدّم تفسيرًا واحدًا لكل ارتعاش، بينما يقدم البعض الآخر تعليقات مقارنة (إرسويلو، 1992؛ سرتكايا، 2011؛ سُنبُلّو، 2016؛ بارس، 2023). وغالبًا ما يبقى مؤلفو الإحتيلجنَامات/سَغِيرنَامات مجهولين، غير أن الدراسات تشير إلى أن مولانا سوادي (سُنبُلّو & غوزيتوك، 2014)، محمد علمي (تيتيك، 2019)، عبد الغني بن عبد الجليل جردوي (غوكدمير، 2020)، أفنزاده محمد سليمان (كوجوكييلديز غوزيلجه & كاراجا، 2023) وناظيرا (كابلان، 2023) هم من المؤلفين المعروفين لهذا الجنس الأدبي.

يهدف هذا البحث إلى نسخ وفحص إحتيلجنَامه نثري مجهول المؤلف ذو تفسير واحد. النص الذي يُفحص هنا مسجّل تحت اسم "إحتيلجنَامه" برقم 12141-1 في متحف ومكتبة مدينة قونية كويونوغلو. يحتوي الرقم 12141 على عملين هما: "الإشارة في علم العبارة (تعبيرنامه)" و"الإحتيلجنَامه". وهذا يعني أن العمل عبارة عن مجموعه. له غلاف كرتوني مع عمود جلدي. العمل الأول في المجموعه يمتد من 1ب-228ب، والثاني من 229أ-233أ. العمل الثاني، الذي يُحلّل هنا، يحتوي على تسعة عشر سطرًا في الصفحة ولا يحمل تاريخًا. غير أن كلا العملين لهما خط مشابه. العمل الأول مؤرخ بسنة 1243/1828، وبالتالي يمكن القول إن الثاني كُتب في نفس الفترة.

إضافة إلى فحص النص، يهدف البحث إلى إعداد ببليوغرافيا للدراسات حول الإحتيلجنَامات. ولتحقيق ذلك، جرى البحث عن المصطلحات باستخدام محركات البحث الإلكترونية وفهارس المكتبات، كما جرى التحقق من ببليوغرافيات جميع الدراسات التي تم الوصول إليها. وقد جرى تصنيف الأعمال المُحددة بحسب نوعها وزمن كتابتها. ولوحظ أن المخطوط الحالي لم يُدرس من قبل.

كما يهدف البحث إلى ربط تعليقات المخطوط بالأدب التركي الكلاسيكي. ففي أحد المحاور، جرى تحديد مكانة الارتعاشات في الأدب التركي الكلاسيكي وفقًا للأبيات الشعرية. ولوحظ أن الشعراء الأتراك الكلاسيكيين استخدموا ارتعاش العين/الحاجب للدلالة على رؤية المحبوب، وهو ما يتوازى مع المخطوط الحالي.

وبالإضافة إلى ذلك، وفقًا للمخطوط، هناك مئة وتسعة وخمسون تفسيرًا، غير أن الخصيتين، والحاجبين الأيسر والأيمن، والأنف ذُكروا مرتين، وبالتالي هناك مئة وأربعة وخمسون جزءًا مختلفًا من الجسد جرى تفسيرها. ووفقًا للتعليقات، يمكن القول إن الارتعاش يُفسَّر غالبًا كعلامة إيجابية. وهناك أيضًا تفسيرات سلبية مباشرة، أو محايدة، أو مزدوجة (إيجابية وسلبية). فعلى سبيل المثال، إذا ارتعش الرأس أو العينان أو الحاجبان أو اليدان، فهذا يشير إلى علامات إيجابية مثل السعادة والخير والسرور. أما إذا ارتعش الأذن اليسرى أو الجفن الأيسر أو الأذن اليمنى أو المرفق الأيمن، فهذا يشير إلى علامات سلبية مثل الحزن أو ارتكاب خطأ أو الشعور بالخجل. ارتعاش الحلق كله أو الأذن اليمنى قد يشير إلى علامات محايدة مثل السفر أو زيارة ضيف أو تلقي خبر. إضافة إلى ذلك، إذا ارتعشت رموش العين اليمنى، فإن عادات الشخص الحسنة ستتحول إلى سيئة، وهذا أيضًا يدل على زيادة في الثروة التي يرغب فيها.

وبجانب العلاقة بين الأدب التركي الكلاسيكي والارتعاشات ومحتوى المخطوط، هناك أنواع مختلفة من الدراسات حول هذا الجنس الأدبي. ووفقًا لنتائج البحث، هناك كتاب واحد هو سَغِيرنَامه (سُنبُلّو، 2010ب) وأطروحة ماجستير بعنوان سَغِيرنَامه (دراسة-نص-فهرس) (كته، 2008) حول هذا الموضوع. كما توجد أربعة فصول كتب وخمسة أوراق مؤتمرات. وأخيرًا، هناك واحد وأربعون مقالة من سنة 1936 حتى اليوم.

الخاتمة

من خلال هذا البحث، جرى نسخ وفحص نسخة جديدة من الإحتيلجنَامه. تحتوي هذه النسخة على ثمانية عشر تفسيرًا مختلفًا عن أحد أوسع نصوص الإحتيلجنَامه (كاياوكاي، 2020). إضافة إلى ذلك، يوفر البحث الببليوغرافي الزمني لهذا الجنس الأدبي للباحثين نظرة منظمة على الأعمال. ولا يزال هذا الجنس الأدبي شائعًا، وهناك نسخ أخرى في مكتبات المخطوطات.

Résumé Structuré:

L’humanité s’est toujours préoccupée de son avenir. Elle a tenté de le prédire par divers moyens tels que la divination, les rêves ou les rituels. Elle a également transmis le savoir relatif à ces méthodes de génération en génération par le biais de la littérature orale ou écrite. Un exemple de littérature écrite concernant la prédiction de l’avenir est le genre iḥtilācnāme ou segīrnāme. Dans ces ouvrages, les auteurs fournissent des informations sur les iḥtilācs, c’est-à-dire des mouvements du muscle ou de la peau, accompagnés de leur interprétation. Par exemple, si la paupière droite d’une personne tressaille, cela signifie qu’elle sera heureuse. Le terme nāme dans le nom du genre indique qu’il s’agit d’un livre. Ainsi, les iḥtilācnāmes sont des ouvrages contenant des commentaires sur les parties du corps qui tressaillent.

Les iḥtilācnāmes/segīrnāmes sont généralement en prose, mais certains peuvent prendre une forme versifiée, comme ceux de Mawlânâ Sevâdî (Sümbüllü & Gözitok, 2014) et Nazîrâ (Kaplan, 2023). De plus, certains proposent une seule interprétation pour un tressaillement, tandis que d’autres offrent des commentaires comparatifs (Ersoylu, 1992 ; Sertkaya, 2011 ; Sümbüllü, 2016 ; Bars, 2023). La plupart du temps, les auteurs des iḥtilācnāmes/segīrnāmes demeurent inconnus ; cependant, selon les études, Mawlânâ Sevâdî (Sümbüllü & Gözitok, 2014), Mehmet Ilmî (Tetik, 2019), Abdulgânî ibn Abdulcelîl Geredevî (Gökdemir, 2020), Avanzâde Mehmet Süleyman (Küçükyıldız Gözelce & Karaca, 2023) et Nazîrâ (Kaplan, 2023) sont des auteurs connus de ce genre.

L’un des objectifs de cette étude est de transcrire et d’examiner un iḥtilācnāme en prose, à auteur inconnu, avec un seul commentaire. Le texte étudié est enregistré sous le nom de « İhtilac name » au numéro 12141-1 au Musée et Bibliothèque municipale de Konya Koyunoğlu. Le numéro 12141 contient deux œuvres : « El İşare fi İlmi-l İbâre (Tabirname) » et « İhtilac name ». Cela signifie que l’ouvrage est un mecmua. Il possède une couverture cartonnée avec une reliure en cuir. La première œuvre du mecmua s’étend de 1b à 228b, et la seconde de 229a à 233a. La seconde, analysée ici, comporte dix-neuf lignes par page et ne porte pas de date. Toutefois, les deux œuvres présentent une écriture similaire. La première est datée de 1243/1828, ce qui permet de supposer que la seconde fut également rédigée à cette époque.

Outre l’examen du texte, l’étude vise à préparer une bibliographie des recherches sur les iḥtilācnāmes. Pour ce faire, les notions ont été recherchées à l’aide de moteurs de recherche en ligne et de catalogues de bibliothèques. Les bibliographies de toutes les études consultées ont été vérifiées. Les travaux identifiés ont été classés par type et par ordre chronologique. Il a été constaté que le manuscrit étudié n’avait pas encore été analysé.

Un autre objectif de l’étude est de relier les commentaires du manuscrit à la littérature turque classique. Dans une section, la place des tressaillements dans cette littérature est déterminée à partir des vers. Il a été observé que les poètes turcs classiques utilisaient généralement le tressaillement des yeux ou des sourcils pour indiquer la rencontre avec l’être aimé, ce qui correspond au manuscrit étudié.

De plus, selon le manuscrit, il existe cent cinquante-neuf interprétations, mais les testicules, les sourcils gauche et droit, ainsi que le nez sont mentionnés deux fois ; il y a donc cent cinquante-quatre parties du corps différentes interprétées. Conformément aux commentaires, il peut être affirmé que le tressaillement est le plus souvent interprété comme un signe positif. Il existe également des interprétations directement négatives, neutres ou à la fois positives et négatives. Par exemple, si la tête, les yeux, les sourcils ou les mains tressaillent, cela renvoie à des signes positifs tels que le bonheur, la bonté et l’agrément. Si l’oreille gauche, la paupière gauche, l’oreille droite ou le coude droit tressaillent, cela renvoie à des signes négatifs tels que la tristesse, la faute ou la honte. Le tressaillement de la gorge entière ou de l’oreille droite peut renvoyer à des présages neutres tels qu’un voyage, la visite d’un invité ou la réception d’une nouvelle. Par ailleurs, si les cils de l’œil droit tressaillent, les bonnes habitudes de la personne se transformeront en mauvaises, ce qui indique également une augmentation de la richesse désirée.

En plus de la relation entre la littérature turque classique et les tressaillements, ainsi que du contenu du manuscrit, il existe différents types d’études sur ce genre. Selon les résultats de recherche, il existe un livre intitulé Seğirname (Sümbüllü, 2010b) et un mémoire de master intitulé Segürnâme (Étude-Texte-Index) (Kete, 2008) sur ce sujet. On compte également quatre chapitres d’ouvrages et cinq communications de colloques. Enfin, quarante et un articles ont été publiés de 1936 à nos jours.

Conclusion

Par cette étude, une nouvelle copie d’iḥtilācnāme est transcrite et examinée. Cette copie comporte dix-huit commentaires différents de l’un des textes les plus complets d’iḥtilācnāme (Kayaokay, 2020). De plus, une étude bibliographique chronologique de ce genre fournit aux chercheurs une vue d’ensemble organisée des travaux. Ce genre reste encore très populaire, et d’autres copies existent dans les bibliothèques de manuscrits.

Resumen Estructurado:

La humanidad siempre se ha preocupado por su futuro. Ha intentado predecirlo mediante diversos métodos, como la adivinación, los sueños o los rituales. Asimismo, ha transmitido el conocimiento de estos métodos de generación en generación a través de la literatura oral o escrita. Un ejemplo de literatura escrita sobre la predicción del futuro es el género iḥtilācnāme o segīrnāme. En estas obras, los autores proporcionan información sobre los iḥtilācs, que significa un movimiento del músculo o de la piel, acompañado de su interpretación. Por ejemplo, si se mueve la ceja derecha de una persona, esto significa que será feliz. El término nāme en el nombre del género indica que se trata de un libro. Por lo tanto, los iḥtilācnāmes son libros que contienen comentarios sobre las partes del cuerpo que se mueven.

Los iḥtilācnāmes/segīrnāmes suelen estar en prosa, aunque algunos pueden adoptar forma versificada, como los de Mawlânâ Sevâdî (Sümbüllü & Gözitok, 2014) y Nazîrâ (Kaplan, 2023). Además, algunos ofrecen una sola interpretación para cada movimiento, mientras que otros presentan comentarios comparativos (Ersoylu, 1992; Sertkaya, 2011; Sümbüllü, 2016; Bars, 2023). En la mayoría de los casos, los autores de los iḥtilācnāmes/segīrnāmes permanecen desconocidos; sin embargo, según los estudios, Mawlânâ Sevâdî (Sümbüllü & Gözitok, 2014), Mehmet Ilmî (Tetik, 2019), Abdulgânî ibn Abdulcelîl Geredevî (Gökdemir, 2020), Avanzâde Mehmet Süleyman (Küçükyıldız Gözelce & Karaca, 2023) y Nazîrâ (Kaplan, 2023) son autores conocidos de este género.

Uno de los objetivos de este estudio es transcribir y examinar un iḥtilācnāme en prosa de autor desconocido con un solo comentario. El texto analizado está registrado bajo el nombre de “İhtilac name” con el número 12141-1 en el Museo y Biblioteca Municipal de Konya Koyunoğlu. El número 12141 contiene dos obras: “El İşare fi İlmi-l İbâre (Tabirname)” y “İhtilac name”. Esto significa que la obra es un mecmua. Tiene una cubierta de cartón con lomo de cuero. La primera obra del mecmua ocupa de 1b a 228b, y la segunda de 229a a 233a. La segunda, que se analiza aquí, tiene diecinueve líneas por página y no presenta registro de fecha. Sin embargo, ambas obras muestran una escritura similar. La primera está fechada en 1243/1828, por lo que se puede afirmar que la segunda también fue escrita en esa época.

Además de examinar el texto, el estudio pretende elaborar una bibliografía de los trabajos sobre los iḥtilācnāmes. Para ello, se buscaron los términos en motores de búsqueda en línea y catálogos de bibliotecas. Se verificaron las bibliografías de todos los estudios consultados. Los trabajos identificados se clasificaron por tipo y cronología. Se observó que el manuscrito presente no había sido estudiado anteriormente.

Otro objetivo del estudio es vincular los comentarios del manuscrito con la literatura turca clásica. En un apartado, se determina el lugar de los movimientos en esta literatura según los versos. Se observó que los poetas turcos clásicos utilizaban generalmente el movimiento de los ojos o las cejas para indicar la visión del amado, lo cual coincide con el manuscrito presente.

Además, según el manuscrito, existen ciento cincuenta y nueve interpretaciones, pero los testículos, las cejas izquierda y derecha, y la nariz se mencionan dos veces; por lo tanto, hay ciento cincuenta y cuatro partes diferentes del cuerpo interpretadas. De acuerdo con los comentarios, puede afirmarse que el movimiento se interpreta mayoritariamente como un signo positivo. También existen interpretaciones directamente negativas, neutras o mixtas (positivas y negativas). Por ejemplo, si se mueven la cabeza, los ojos, las cejas o las manos, esto se refiere a signos positivos como felicidad, bondad y placer. Si se mueve la oreja izquierda, el párpado izquierdo, la oreja derecha o el codo derecho, esto se refiere a signos negativos como tristeza, cometer un error o sentir vergüenza. El movimiento de toda la garganta o de la oreja derecha puede referirse a presagios neutros como emprender un viaje, recibir a un invitado o recibir noticias. Además, si se mueve la pestaña del ojo derecho, las buenas costumbres de la persona se convertirán en malas, lo que también indica que aumentará la riqueza que desea.

Junto con la relación entre la literatura turca clásica y los movimientos, y el contenido del manuscrito, existen diferentes tipos de estudios sobre este género. Según los resultados de la búsqueda, hay un libro titulado Seğirname (Sümbüllü, 2010b) y una tesis de maestría llamada Segürnâme (Estudio-Texto-Índice) (Kete, 2008) sobre este tema. Asimismo, existen cuatro capítulos de libros y cinco ponencias en simposios. Finalmente, se han publicado cuarenta y un artículos desde 1936 hasta la actualidad.

Conclusión

Con este estudio, se transcribe y examina una nueva copia de iḥtilācnāme. Esta copia contiene dieciocho comentarios diferentes respecto a uno de los textos más extensos de iḥtilācnāme (Kayaokay, 2020). Además, un estudio bibliográfico cronológico de este género proporciona a los investigadores una visión organizada de los trabajos. Este género sigue siendo bastante popular, y existen otras copias en las bibliotecas de manuscritos.

结构化摘要:

人类始终关心自身的未来。人类尝试通过多种方式来预测未来，例如占卜、梦境或仪式。人类还通过口头或书面文学将这些方法的知识代代相传。关于预测未来的书面文学的一个例子是 iḥtilācnāme 或 segīrnāme 体裁。在这些作品中，作者提供关于 iḥtilācs 的信息，即肌肉或皮肤的运动，并附有解释。例如，如果一个人的右眉跳动，这意味着他将会快乐。名称中的 nāme 表示“书”，因此 iḥtilācnāmes 是包含身体部位跳动解释的书籍。

iḥtilācnāmes/segīrnāmes 通常为散文形式，但其中一些可以是诗体，如 Mawlânâ Sevâdî（Sümbüllü & Gözitok, 2014）和 Nazîrâ（Kaplan, 2023）。此外，有些文本为每一次跳动提供单一解释，而另一些则提供比较性的注释（Ersoylu, 1992；Sertkaya, 2011；Sümbüllü, 2016；Bars, 2023）。大多数 iḥtilācnāmes/segīrnāmes 的作者不详；然而，根据研究，Mawlânâ Sevâdî（Sümbüllü & Gözitok, 2014）、Mehmet Ilmî（Tetik, 2019）、Abdulgânî ibn Abdulcelîl Geredevî（Gökdemir, 2020）、Avanzâde Mehmet Süleyman（Küçükyıldız Gözelce & Karaca, 2023）以及 Nazîrâ（Kaplan, 2023）是已知的作者。

本研究的目的之一是转录并考察一部作者不详的散文体、单一解释的 iḥtilācnāme。所考察的文本登记在 科尼亚科尤诺格鲁市博物馆与图书馆，编号为 12141-1，题为“İhtilac name”。编号 12141 包含两部作品：“El İşare fi İlmi-l İbâre (Tabirname)” 和 “İhtilac name”。这意味着该作品是一本 mecmua。它有纸板封面和皮革书脊。第一部作品位于 1b-228b，第二部作品位于 229a-233a。第二部作品（即本研究分析的部分）每页十九行，没有日期记录。然而，两部作品的书写风格相似。第一部作品的日期为 1243/1828，因此可以推断第二部作品也写于同一时期。

除了考察文本外，本研究还旨在编制关于 iḥtilācnāmes 的 书目。为此，首先通过在线搜索引擎和图书馆目录进行检索，并交叉核对所有已获取研究的参考文献。所识别的作品按类型和写作时间顺序分类。结果显示，目前的手稿尚未被他人研究。

此外，本研究还旨在将手稿的注释与古典土耳其文学联系起来。在一个部分中，根据古典文学中的诗句确定跳动在文学中的地位。研究发现，古典土耳其诗人通常用眼睛或眉毛的跳动来表示见到心上人，这与本手稿的内容相一致。

根据手稿，共有一百五十九条解释，但睾丸、左右眉毛和鼻子各被提及两次，因此共有一百五十四个不同的身体部位被解释。根据这些注释，可以说跳动大多被解释为积极的征兆。同时也存在直接的消极、中性或兼具积极与消极的解释。例如，如果头部、眼睛、眉毛或手跳动，这意味着幸福、美好和愉快。如果左耳、左眼皮、右耳或右肘跳动，这意味着悲伤、做坏事或感到羞愧。整个喉咙或右耳的跳动可能表示中性的预兆，如旅行、客人来访或收到消息。此外，如果右眼睫毛跳动，人的好习惯会变坏，同时也表示他所渴望的财富将增加。

除了古典土耳其文学与跳动的关系以及手稿的内容外，还有不同类型的研究涉及这一体裁。根据检索结果，有一本书 Seğirname（Sümbüllü, 2010b）和一篇硕士论文 Segürnâme (研究-文本-索引)（Kete, 2008）。此外，还有四个书籍章节和五篇研讨会论文。最后，从 1936 年至今共有四十一篇文章。

结论

通过本研究，一份新的 iḥtilācnāme 副本被转录并考察。该副本包含十八条不同于最广泛的 iḥtilācnāme 文本（Kayaokay, 2020）的注释。此外，对该体裁进行的按时间顺序的书目研究为研究者提供了有组织的概览。该体裁仍然十分流行，并且在手稿图书馆中还有其他副本。

Структурированный реферат:

Человечество всегда заботилось о своём будущем. Оно пыталось предсказать грядущее различными способами — гаданием, сновидениями или обрядами. Знания об этих методах передавались из поколения в поколение посредством устной или письменной литературы. Одним из примеров письменной литературы, связанной с предсказанием будущего, является жанр ихтила̄дж-наме или сегир-наме. В этих произведениях авторы дают сведения об ихтила̄джах — движениях мышц или кожи, сопровождаемых толкованием. Например, если у человека дёргается правая бровь, это означает, что он будет счастлив. Слово наме в названии жанра указывает на книгу. Таким образом, ихтила̄дж-наме — это книги, содержащие комментарии о дёргающихся частях тела.

Ихтила̄дж-наме/сегир-наме обычно написаны в прозе, однако некоторые из них имеют стихотворную форму, как у Мевляны Севади (Sümbüllü & Gözitok, 2014) и Назира (Kaplan, 2023). Кроме того, одни тексты дают одно толкование для одного движения, другие же предлагают сравнительные комментарии (Ersoylu, 1992; Sertkaya, 2011; Sümbüllü, 2016; Bars, 2023). В большинстве случаев авторы ихтила̄дж-наме/сегир-наме остаются неизвестными; однако исследования показывают, что Мевляна Севади (Sümbüllü & Gözitok, 2014), Мехмет Илми (Tetik, 2019), Абдулгани ибн Абдулджелил Гередеви (Gökdemir, 2020), Аванзаде Мехмет Сулейман (Küçükyıldız Gözelce & Karaca, 2023) и Назира (Kaplan, 2023) — известные авторы этого жанра.

Целью данного исследования является транскрипция и изучение прозы неизвестного автора с единичными комментариями ихтила̄дж-наме. Рассматриваемый текст зарегистрирован под названием «İhtilac name» под номером 12141-1 в Городском музее и библиотеке Коюноглу в Конье. Номер 12141 включает два произведения: «El İşare fi İlmi-l İbâre (Tabirname)» и «İhtilac name». Это означает, что работа представляет собой меджму́а. Она имеет картонную обложку с кожаным корешком. Первое произведение меджму́а занимает страницы 1b–228b, второе — 229a–233a. Второе произведение, анализируемое здесь, содержит девятнадцать строк на странице и не имеет даты. Однако оба текста написаны схожим почерком. Первое датировано 1243/1828 годом, следовательно, можно утверждать, что второе также создано в это время.

Кроме анализа текста, исследование направлено на подготовку библиографии работ об ихтила̄дж-наме. Для этого термины были найдены с помощью онлайн-поисковых систем и библиотечных каталогов, а библиографии всех доступных исследований были проверены. Определённые работы классифицированы по типу и хронологии. Было установлено, что данный манускрипт ранее не изучался.

Ещё одной целью исследования является связь комментариев манускрипта с классической турецкой литературой. В одном разделе определяется место дёрганий в классической литературе на основе стихов. Было замечено, что классические турецкие поэты обычно использовали дёргание глаз или бровей как указание на встречу с возлюбленным, что совпадает с данным манускриптом.

Кроме того, согласно манускрипту, существует сто пятьдесят девять толкований, но яички, левая и правая брови, а также нос упоминаются дважды; таким образом, интерпретированы сто пятьдесят четыре разные части тела. В соответствии с комментариями можно сказать, что дёргание чаще всего трактуется как положительный знак. Также встречаются прямо отрицательные, нейтральные или одновременно положительные и отрицательные толкования. Например, если дёргается голова, глаза, брови или руки, это означает счастье, добро и приятность. Если дёргается левое ухо, левое веко, правое ухо или правый локоть, это означает печаль, совершение плохого поступка или чувство стыда. Дёргание всей глотки или правого уха может означать нейтральные приметы, такие как путешествие, приход гостя или получение известий. Кроме того, если дёргается ресница правого глаза, хорошие привычки человека превратятся в плохие, а также это указывает на увеличение желаемого богатства.

Помимо связи классической турецкой литературы с дёрганием и содержания манускрипта, существуют различные исследования этого жанра. Согласно результатам поиска, имеется одна книга — Seğirname (Sümbüllü, 2010b) и одна магистерская диссертация — Segürnâme (Исследование-Текст-Индекс) (Kete, 2008). Также существуют четыре главы книг и пять докладов на симпозиумах. Наконец, опубликовано сорок одна статья с 1936 года до настоящего времени.

Заключение

В данном исследовании транскрибирована и изучена новая копия ихтила̄дж-наме. Эта копия содержит восемнадцать комментариев, отличающихся от одного из самых обширных текстов ихтила̄дж-наме (Kayaokay, 2020). Кроме того, хронологическое библиографическое исследование данного жанра предоставляет исследователям организованный обзор работ. Жанр остаётся весьма популярным, и другие копии хранятся в рукописных библиотеках.

संरचित सारांश:

मानव जाति हमेशा अपने भविष्य को लेकर चिंतित रही है। उसने भविष्यवाणी करने के लिए विभिन्न तरीकों का उपयोग किया है, जैसे कि ज्योतिष, स्वप्न या अनुष्ठान। मानव ने इन विधियों के ज्ञान को मौखिक या लिखित साहित्य के माध्यम से पीढ़ी दर पीढ़ी स्थानांतरित किया है। भविष्यवाणी से संबंधित लिखित साहित्य का एक उदाहरण इह्तिलाज-नामा या सेगीर-नामा शैली है। इन ग्रंथों में लेखक इह्तिलाज (मांसपेशियों या त्वचा की गति) के बारे में जानकारी देते हैं और उसका अर्थ बताते हैं। उदाहरण के लिए, यदि किसी व्यक्ति की दाहिनी भौंह फड़कती है, तो इसका अर्थ है कि वह प्रसन्न होगा। नाम में प्रयुक्त नामा शब्द पुस्तक को इंगित करता है। अतः इह्तिलाज-नामे वे पुस्तकें हैं जिनमें शरीर के फड़कते अंगों पर टिप्पणियाँ दी गई हैं।

इह्तिलाज-नामे/सेगीर-नामे सामान्यतः गद्य रूप में होते हैं, किन्तु कुछ पद्यात्मक भी पाए जाते हैं, जैसे मौलाना सेवादी (Sümbüllü & Gözitok, 2014) और नज़ीरा (Kaplan, 2023)। इसके अतिरिक्त, कुछ ग्रंथों में प्रत्येक फड़कन के लिए एक ही व्याख्या दी जाती है, जबकि अन्य में तुलनात्मक टिप्पणियाँ मिलती हैं (Ersoylu, 1992; Sertkaya, 2011; Sümbüllü, 2016; Bars, 2023)। अधिकांश इह्तिलाज-नामों/सेगीर-नामों के लेखक अज्ञात रहते हैं; तथापि, अध्ययनों के अनुसार मौलाना सेवादी (Sümbüllü & Gözitok, 2014), मेहमत इल्मी (Tetik, 2019), अब्दुलग़नी बिन अब्दुलजलील गेरेदेवी (Gökdemir, 2020), अवंज़ादे मेहमत सुलैमान (Küçükyıldız Gözelce & Karaca, 2023) और नज़ीरा (Kaplan, 2023) इस शैली के ज्ञात लेखक हैं।

इस अध्ययन का एक उद्देश्य एक अज्ञात लेखक के गद्य रूपी, एकल टिप्पणी वाले इह्तिलाज-नामे का लिप्यंतरण और परीक्षण करना है। जिस पाठ का यहाँ परीक्षण किया गया है, वह कोन्या कोयुनोग्लू नगर संग्रहालय और पुस्तकालय में “İhtilac name” नाम से 12141-1 संख्या पर पंजीकृत है। संख्या 12141 में दो ग्रंथ हैं: “El İşare fi İlmi-l İbâre (Tabirname)” और “İhtilac name”। इसका अर्थ है कि यह ग्रंथ एक मजमुआ है। इसका आवरण गत्ते का है और रीढ़ चमड़े की है। मजमुआ का पहला ग्रंथ 1b-228b पृष्ठों पर है, और दूसरा 229a-233a पर। दूसरा ग्रंथ, जिसका यहाँ विश्लेषण किया गया है, प्रत्येक पृष्ठ पर उन्नीस पंक्तियाँ रखता है और इसमें तिथि का उल्लेख नहीं है। तथापि, दोनों ग्रंथों की लिखावट समान है। पहला ग्रंथ 1243/1828 का है, अतः कहा जा सकता है कि दूसरा भी उसी समय लिखा गया था।

पाठ के परीक्षण के अतिरिक्त, अध्ययन का उद्देश्य इह्तिलाज-नामों पर किए गए अध्ययनों की ग्रंथसूची तैयार करना भी है। इसके लिए पहले ऑनलाइन खोज इंजन और पुस्तकालय कैटलॉग का उपयोग किया गया। प्राप्त सभी अध्ययनों की ग्रंथसूचियों का मिलान किया गया। पहचाने गए कार्यों को उनके प्रकार और लेखन काल के अनुसार वर्गीकृत किया गया। यह देखा गया कि वर्तमान पांडुलिपि का अन्य विद्वानों द्वारा अध्ययन नहीं किया गया है।

इसके अतिरिक्त, अध्ययन का एक उद्देश्य पांडुलिपि की टिप्पणियों को शास्त्रीय तुर्की साहित्य से जोड़ना है। एक शीर्षक के अंतर्गत, शास्त्रीय साहित्य में फड़कन का स्थान पद्यों के आधार पर निर्धारित किया गया। यह देखा गया कि शास्त्रीय तुर्की कवि सामान्यतः आँख/भौंह की फड़कन का प्रयोग प्रियतम को देखने के संकेत के रूप में करते थे, और यह वर्तमान पांडुलिपि से मेल खाता है।

पांडुलिपि के अनुसार, कुल 159 व्याख्याएँ हैं, किन्तु दोनों अंडकोष, बाईं और दाईं भौंह तथा नाक का उल्लेख दो बार हुआ है; अतः कुल 154 भिन्न अंगों की व्याख्या की गई है। टिप्पणियों के अनुसार कहा जा सकता है कि फड़कन को प्रायः सकारात्मक संकेत माना गया है। साथ ही सीधे नकारात्मक, तटस्थ या मिश्रित (सकारात्मक और नकारात्मक) व्याख्याएँ भी हैं। उदाहरणार्थ, यदि सिर, आँखें, भौंहें या हाथ फड़कते हैं, तो यह खुशी, अच्छाई और सुखदता का संकेत है। यदि बायाँ कान, बायाँ पलक, दायाँ कान या दायाँ कोहनी फड़कते हैं, तो यह दुख, बुरा कार्य करने या लज्जित होने का संकेत है। पूरी गला या दायाँ कान फड़कना तटस्थ शकुनों का संकेत हो सकता है, जैसे यात्रा पर जाना, अतिथि का आगमन या समाचार प्राप्त करना। इसके अतिरिक्त, यदि दाहिनी आँख की पलक फड़कती है, तो व्यक्ति की अच्छी आदतें बुरी हो जाएँगी, और यह भी इंगित करता है कि उसकी इच्छित संपत्ति बढ़ेगी।

शास्त्रीय तुर्की साहित्य और फड़कन के संबंध तथा पांडुलिपि की सामग्री के अतिरिक्त, इस शैली पर विभिन्न प्रकार के अध्ययन हुए हैं। खोज परिणामों के अनुसार, इस विषय पर एक पुस्तक Seğirname (Sümbüllü, 2010b) और एक स्नातकोत्तर शोध प्रबंध Segürnâme (अध्ययन-पाठ-सूची) (Kete, 2008) है। इसके अलावा चार पुस्तक अध्याय और पाँच संगोष्ठी शोधपत्र हैं। अंततः, 1936 से वर्तमान तक इकतालीस लेख प्रकाशित हुए हैं।

निष्कर्ष

इस अध्ययन के माध्यम से एक नई इह्तिलाज-नामा प्रति का लिप्यंतरण और परीक्षण किया गया। इस प्रति में अठारह टिप्पणियाँ हैं जो सबसे व्यापक इह्तिलाज-नामा पाठ (Kayaokay, 2020) से भिन्न हैं। इसके अतिरिक्त, इस शैली का कालानुक्रमिक ग्रंथसूची अध्ययन शोधकर्ताओं को कार्यों का संगठित अवलोकन प्रदान करता है। यह शैली आज भी काफी लोकप्रिय है और पांडुलिपि पुस्तकालयों में अन्य प्रतियाँ मौजूद हैं।