Abstract

Okuma alışkanlığı, bireyin bilişsel, kültürel ve estetik gelişimini doğrudan etkileyen temel bir davranış biçimidir. Sanat yayınlarına yönelik okuma pratiği ise bireyin estetik duyarlılığının gelişmesine ve kültürel farkındalığının artmasına katkı sağlamaktadır. Bu araştırmanın amacı, sanat alanı dışında eğitim gören öğretmen adaylarının sanat yayınlarına yönelik okuma alışkanlıklarını, bu yayınlara erişim biçimlerini ve sanata ilişkin farkındalık düzeylerini incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımlarından betimsel tarama modeliyle yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, İzmir Demokrasi Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde öğrenim gören ve gönüllülük esasına göre araştırmaya katılan 305 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler; öğrencilerin demografik özellikleri, genel okuma alışkanlıkları, sanat yayınlarına yönelik okuma sıklıkları, kütüphane kullanım durumları ve kayıt gerektirmeyen açık kitaplık uygulamasına yönelik tutumlarını belirlemeye yönelik 34 soruluk bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler yüzde ve frekans değerleri üzerinden analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin okuma tercihlerinde basılı kitabı daha fazla tercih ettiklerini; ancak dijital medya kullanımının sanat yayınlarına ayrılan zamanı sınırlandırdığını göstermektedir. Sanat yayınlarına yönelik okuma sıklığının genel okuma alışkanlıklarına kıyasla daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca kayıt gerektirmeyen açık kitaplık uygulamasının, öğrencilerin sanat yayınlarına erişimini kolaylaştıracağı ve okuma motivasyonunu artırma potansiyeline sahip olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, öğretmen adaylarının sanat yayınlarına yönelik okuma alışkanlıklarının sınırlı düzeyde olduğunu ortaya koymaktadır. Üniversitelerde erişilebilir ve kullanıcı dostu okuma ortamlarının geliştirilmesinin, sanat yayınlarına yönelik farkındalığı ve okuma motivasyonunu artırabileceği değerlendirilmektedir. Bu çalışma, sanat alanı dışında eğitim gören öğretmen adaylarının sanat yayınlarına yönelik okuma alışkanlıklarını nicel verilerle incelemesi ve açık kitaplık uygulamasını bu bağlamda ele alması bakımından alandaki nadir çalışmalardan biridir.   

Abstract

Reading habits are a fundamental behavior that directly influence individuals’ cognitive, cultural, and aesthetic development. Reading practices related to art publications contribute to the development of aesthetic sensitivity and cultural awareness. The purpose of this study is to examine the reading habits of pre-service teachers who are not educated in the field of arts with regard to art publications, their access to these publications, and their level of awareness related to art. This study was conducted using a quantitative research approach based on the descriptive survey model. The sample consisted of 305 undergraduate students enrolled in the Faculty of Education at İzmir Democracy University who voluntarily participated in the study. Data were collected through a 34-item questionnaire designed to measure students’ demographic characteristics, general reading habits, frequency of reading art publications, library use, and attitudes toward non-registered open bookshelf applications. The collected data were analyzed using frequency and percentage distributions. The findings indicate that the majority of students prefer printed books; however, the widespread use of digital media limits the time allocated to reading art-related publications. The frequency of reading art publications was found to be lower compared to general reading habits. In addition, non-registered open bookshelf applications were identified as practices that facilitate access to art publications and have the potential to increase students’ reading motivation. The results reveal that pre-service teachers’ reading habits related to art publications are limited. Developing accessible and user-friendly reading environments within universities may enhance students’ awareness of art publications and increase their motivation to read such materials. This study is one of the limited empirical studies that quantitatively examine the reading habits of pre-service teachers outside the field of arts with respect to art publications and evaluate open bookshelf applications within this context.

Structured Abstract:

Reading habits constitute a sustained behavioural pattern that shapes individuals’ academic development, cultural participation, and aesthetic awareness. University years represent a critical period during which professional identity is formed and cultural practices may become long-lasting. Within this framework, the present study focuses on pre-service teachers enrolled in a faculty of education but studying outside the field of art. The study has two main objectives: first, to examine the level and characteristics of students’ reading habits related to art publications (such as art books, magazines, and exhibition catalogues); and second, to evaluate their attitudes toward an “open bookshelf” model as an access-orientated practice that may enhance these reading habits. Art publications differ from other reading materials in that they combine textual and visual elements, contributing to visual literacy, aesthetic perception, and cultural awareness. Regular engagement with such materials can support individuals’ ability to interpret artistic content, understand cultural heritage, and develop interdisciplinary thinking. For pre-service teachers, these competencies are particularly significant, as they may influence future classroom practices and the integration of cultural and artistic content into education. In this regard, reading is not treated merely as an individual habit but as a practice shaped by institutional conditions, accessibility, and learning environments.

The study employed a quantitative approach based on a descriptive survey design. The sample consisted of 305 volunteer undergraduate students enrolled in the Faculty of Education at İzmir Democracy University. Due to minor missing data, some distributions were calculated over n = 304. The majority of participants were aged between 21 and 22 (46.1%), followed by those aged 20 and below (36.2%). Female students constituted 64.8% of the sample. Participants were distributed across five programmes: Special Education Teaching (23.7%), Preschool Teaching (20.7%), English Language Teaching (20.7%), Guidance and Psychological Counselling (18.4%), and Elementary Mathematics Teaching (17.1%). Data were collected using a researcher-developed questionnaire consisting of 34 items. The instrument included sections on demographic characteristics, general reading habits, interest in art-related domains, frequency of reading art publications, access modes, and attitudes toward the open bookshelf model. Participation was voluntary, and responses were collected anonymously. The data were analysed using descriptive statistics, specifically frequency and percentage distributions, in line with the study’s aim of presenting the current situation without inferential testing. The results indicate that printed materials are still an important part of how students read. A very high proportion of participants (94.1%) reported preferring printed books over digital formats. Despite this preference, digital media use appears to limit the time allocated to reading activities. While more than half of the participants (58.4%) reported reading a book within the past week—indicating a certain level of reading continuity—reading habits specifically related to art publications were found to be comparatively limited and irregular. The number of books read each year shows that students read different amounts, with some reading a lot more than others. However, this general reading tendency does not necessarily extend to art-related materials. Art publications occupy a secondary position within students’ reading preferences, even among those who read frequently. Students primarily access these materials through personal purchases and online sources, which suggests potential limitations in institutional access or visibility. One of the most notable findings concerns students’ attitudes toward the open bookshelf model. A substantial majority of participants (78.6%) expressed that a freely accessible, registration-free bookshelf located within frequently used campus areas would positively influence their reading habits. Furthermore, 74.4% indicated that they would prefer reading books or magazines over engaging with digital content if such a resource were available. These findings suggest that reducing access barriers and increasing the visibility of reading materials—particularly art publications—may directly impact reading behaviour. The results also highlight the role of spatial and institutional factors in shaping reading habits. A considerable proportion of students reported limited awareness of art-related resources available in the university library and indicated that physical accessibility and location affect their usage frequency. This indicates that environmental and structural conditions, in addition to individual motivation, influence reading practices. Overall, the findings support the hypothesis that facilitating access to art publications through low-threshold, user-friendly arrangements—such as an open bookshelf—may enhance both reading frequency and engagement with cultural materials. The study emphasises that reading habits should be understood as a multidimensional phenomenon shaped by accessibility, visibility, and institutional design, rather than solely by individual preference. From an educational perspective, strengthening pre-service teachers’ engagement with art publications may contribute to the development of visual literacy, cultural awareness, and interdisciplinary teaching skills. Universities may consider implementing strategies such as open-access reading spaces, thematic displays of art publications, and course-integrated reading activities to support these outcomes. However, the study has certain limitations. It is limited to a single institution and relies solely on self-reported data and descriptive analysis. Future research should include larger and more diverse samples, as well as mixed-method approaches incorporating qualitative data and experimental designs to evaluate the effectiveness of access-based interventions. In conclusion, this study shows that both individual and structural factors shape reading habits related to art publications. Improving accessibility through innovative and sustainable practices, such as open bookshelves, may play a significant role in fostering cultural engagement and strengthening reading behaviours among pre-service teachers.

Yapılandırılmış Özet:

Okuma alışkanlıkları, bireylerin akademik gelişimini, kültürel katılımını ve estetik farkındalığını şekillendiren sürdürülebilir davranış örüntüleridir. Üniversite yılları, mesleki kimliğin oluştuğu ve kültürel uygulamaların kalıcı hale gelebildiği kritik bir dönemi temsil etmektedir. Bu çerçevede, mevcut çalışma eğitim fakültesinde öğrenim gören ancak sanat alanı dışında eğitim alan öğretmen adaylarına odaklanmaktadır. Araştırmanın iki temel amacı bulunmaktadır. Birincisi, öğrencilerin sanat yayınlarına (sanat kitapları, dergiler ve sergi katalogları gibi) yönelik okuma alışkanlıklarının düzeyini ve özelliklerini incelemek; ikincisi ise bu alışkanlıkları geliştirebilecek erişim odaklı bir uygulama olarak “açık kitaplık” modeline ilişkin tutumlarını değerlendirmektir. Sanat yayınları, metinsel ve görsel unsurları bir arada sunmaları bakımından diğer okuma materyallerinden ayrılmakta; görsel okuryazarlığın, estetik algının ve kültürel farkındalığın gelişimine katkı sağlamaktadır. Bu tür yayınlarla düzenli etkileşim, bireylerin sanatsal içerikleri yorumlama, kültürel mirası anlama ve disiplinlerarası düşünme becerilerini destekleyebilmektedir. Öğretmen adayları açısından bu yeterlilikler özellikle önemlidir; çünkü gelecekteki sınıf uygulamalarını ve eğitim süreçlerinde kültürel ve sanatsal içeriklerin kullanımını etkileyebilmektedir. Bu bağlamda okuma, yalnızca bireysel bir alışkanlık olarak değil, aynı zamanda kurumsal koşullar, erişilebilirlik ve öğrenme ortamları tarafından şekillenen bir uygulama olarak ele alınmaktadır.

Bu araştırmada betimsel tarama modeline dayalı nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu İzmir Demokrasi Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim gören 305 gönüllü lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Verilerdeki sınırlı düzeydeki eksiklikler nedeniyle bazı dağılımlar n = 304 üzerinden hesaplanmıştır. Katılımcıların büyük çoğunluğu %46,1 ile 21–22 yaş aralığında yer almakta, bunu %36,2 ile 20 yaş ve altındaki öğrenciler izlemektedir. Örneklemin %64,8’ini kadın öğrenciler oluşturmaktadır. Katılımcılar Özel Eğitim Öğretmenliği (%23,7), Okul Öncesi Öğretmenliği (%20,7), İngilizce Öğretmenliği (%20,7), Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (%18,4) ve İlköğretim Matematik Öğretmenliği (%17,1) programlarına dağılmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen ve 34 maddeden oluşan bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Ölçme aracı; demografik özellikler, genel okuma alışkanlıkları, sanatla ilişkili alanlara duyulan ilgi, sanat yayınlarını okuma sıklığı, bu yayınlara erişim biçimleri ve açık kitaplık modeline yönelik tutumları içeren bölümlerden oluşmaktadır. Araştırmaya katılım gönüllülük esasına dayalı olarak gerçekleştirilmiş ve yanıtlar anonim biçimde toplanmıştır. Veriler, araştırmanın mevcut durumu ortaya koyma amacına uygun olarak yalnızca frekans ve yüzde dağılımları gibi betimsel istatistikler kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, basılı materyallerin öğrencilerin okuma pratiklerinde merkezi bir konumda olduğunu göstermektedir. Katılımcıların çok büyük bir bölümü (%94,1) dijital formatlar yerine basılı kitapları tercih ettiğini belirtmiştir. Bununla birlikte, dijital medya kullanımının okuma faaliyetlerine ayrılan zamanı sınırlandırdığı görülmektedir. Katılımcıların yarısından fazlası (%58,4) son bir hafta içerisinde kitap okuduğunu ifade etmiş olup, bu durum belirli bir okuma sürekliliğine işaret etmektedir. Ancak sanat yayınlarına yönelik okuma alışkanlıklarının daha sınırlı ve düzensiz olduğu belirlenmiştir. Yıllık okunan kitap sayısına ilişkin dağılımlar, bazı öğrencilerin yüksek düzeyde okuma gerçekleştirdiğini ortaya koysa da, bu genel okuma eğiliminin sanat yayınlarına aynı ölçüde yansımadığı görülmektedir. Sanat yayınları, sık kitap okuyan öğrenciler arasında dahi okuma tercihleri içerisinde ikincil bir konumda yer almaktadır. Bu yayınlara erişim çoğunlukla bireysel satın alma ve çevrim içi kaynaklar aracılığıyla sağlanmakta olup, bu durum kurumsal erişim olanaklarının veya görünürlüğünün sınırlı olabileceğini düşündürmektedir. Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri öğrencilerin açık kitaplık modeline yönelik tutumlarıdır. Katılımcıların büyük çoğunluğu (%78,6), kampüs içerisinde sık kullanılan alanlarda konumlandırılmış, serbest erişime açık ve kayıt gerektirmeyen bir kitaplığın okuma alışkanlıklarını olumlu yönde etkileyeceğini belirtmiştir. Ayrıca öğrencilerin %74,4’ü, böyle bir uygulamanın bulunması durumunda dijital içeriklerle vakit geçirmek yerine kitap veya dergi okumayı tercih edeceklerini ifade etmiştir. Bu bulgular, erişim engellerinin azaltılmasının ve okuma materyallerinin görünürlüğünün artırılmasının, özellikle sanat yayınlarına yönelik okuma davranışları üzerinde doğrudan etkili olabileceğini göstermektedir. Sonuçlar, okuma alışkanlıklarının şekillenmesinde mekânsal ve kurumsal faktörlerin önemli rol oynadığını da ortaya koymaktadır. Öğrencilerin önemli bir kısmı üniversite kütüphanesinde bulunan sanatla ilgili kaynaklar konusunda yeterli bilgiye sahip olmadıklarını belirtmiş ve fiziksel erişilebilirlik ile kaynakların bulunduğu konumun kullanım sıklığını etkilediğini ifade etmiştir. Bu durum, okuma pratiklerinin yalnızca bireysel motivasyonlarla değil, aynı zamanda çevresel ve yapısal koşullarla da ilişkili olduğunu göstermektedir. Genel olarak bulgular, sanat yayınlarına erişimin açık kitaplık gibi düşük eşikli ve kullanıcı dostu uygulamalarla kolaylaştırılmasının hem okuma sıklığını hem de kültürel içeriklerle etkileşimi artırabileceği yönündeki varsayımı desteklemektedir. Araştırma, okuma alışkanlıklarının yalnızca bireysel tercihlerle açıklanamayacağını; erişilebilirlik, görünürlük ve kurumsal tasarım gibi unsurlar tarafından şekillenen çok boyutlu bir olgu olduğunu vurgulamaktadır. Eğitimsel açıdan değerlendirildiğinde, öğretmen adaylarının sanat yayınlarıyla etkileşimlerinin artırılması görsel okuryazarlık, kültürel farkındalık ve disiplinlerarası öğretim becerilerinin gelişimine katkı sağlayabilir. Bu doğrultuda üniversiteler; açık erişimli okuma alanları oluşturma, sanat yayınlarına yönelik tematik sergilemeler gerçekleştirme ve derslerle bütünleştirilmiş okuma etkinlikleri düzenleme gibi stratejileri değerlendirebilir. Bununla birlikte araştırmanın bazı sınırlılıkları bulunmaktadır. Çalışma tek bir yükseköğretim kurumu ile sınırlı olup yalnızca öz bildirimlere dayalı veriler ve betimsel analizlerden yararlanılmıştır. Gelecekte gerçekleştirilecek araştırmalarda daha geniş ve çeşitli örneklemlerin kullanılması, ayrıca nitel verileri ve deneysel tasarımları içeren karma yöntem yaklaşımlarının benimsenmesi önerilmektedir. Böylece erişim temelli müdahalelerin etkililiği daha kapsamlı biçimde değerlendirilebilecektir. Sonuç olarak bu araştırma, sanat yayınlarına yönelik okuma alışkanlıklarının hem bireysel hem de yapısal faktörlerden etkilendiğini ortaya koymaktadır. Açık kitaplık gibi yenilikçi ve sürdürülebilir uygulamalar aracılığıyla erişilebilirliğin artırılması, öğretmen adaylarının kültürel katılımlarını güçlendirmede ve okuma davranışlarını geliştirmede önemli bir rol oynayabilir.

ملخص منظم

تشكل عادات القراءة نمطًا سلوكيًّا مستمرًّا يؤثر على التطور الأكاديمي للأفراد ومشاركتهم الثقافية ووعيهم الجمالي. وتمثل السنوات الجامعية فترة حاسمة تتشكل خلالها الهوية المهنية وقد تصبح الممارسات الثقافية راسخة على المدى الطويل. وفي هذا الإطار، تركز الدراسة الحالية على المعلمين قبل الخدمة المسجلين في كلية التربية ولكنهم يدرسون خارج مجال الفنون. وللدراسة هدفان رئيسيان: أولاً، دراسة مستوى وخصائص عادات القراءة لدى الطلاب فيما يتعلق بالمنشورات الفنية (مثل كتب الفن والمجلات وكتالوجات المعارض)؛ وثانياً، تقييم مواقفهم تجاه نموذج «الرف المفتوح» باعتباره ممارسة موجهة نحو الوصول إلى الموارد قد تعزز عادات القراءة هذه . تختلف المنشورات الفنية عن المواد القرائية الأخرى في أنها تجمع بين العناصر النصية والبصرية، مما يسهم في تنمية الثقافة البصرية والإدراك الجمالي والوعي الثقافي. يمكن أن يدعم التفاعل المنتظم مع هذه المواد قدرة الأفراد على تفسير المحتوى الفني، وفهم التراث الثقافي، وتطوير التفكير متعدد التخصصات. وبالنسبة لمعلمي مرحلة ما قبل الخدمة، تكتسب هذه الكفاءات أهمية خاصة، حيث إنها قد تؤثر على الممارسات المستقبلية في الفصول الدراسية وعلى دمج المحتوى الثقافي والفني في التعليم. وفي هذا الصدد، لا تُعامل القراءة كمجرد عادة فردية، بل كممارسة تشكلها الظروف المؤسسية، وإمكانية الوصول، وبيئات التعلم.

استخدمت الدراسة نهجًا كميًّا قائمًا على تصميم استبيان وصفي. تألفت العينة من 305 طلاب جامعيين متطوعين مسجلين في كلية التربية بجامعة إزمير للديمقراطية. ونظرًا لوجود بيانات مفقودة طفيفة، تم حساب بعض التوزيعات على أساس n = 304. كانت غالبية المشاركين تتراوح أعمارهم بين 21 و22 عامًا (46.1٪)، يليهم من تبلغ أعمارهم 20 عامًا أو أقل (36.2٪). وشكلت الطالبات 64.8% من العينة. وتوزع المشاركون على خمسة برامج: تدريس التربية الخاصة (23.7%)، وتدريس مرحلة ما قبل المدرسة (20.7%)، وتدريس اللغة الإنجليزية (20.7%)، والتوجيه والإرشاد النفسي (18.4%)، وتدريس الرياضيات الابتدائية (17.1%). تم جمع البيانات باستخدام استبيان طوره الباحث ويتألف من 34 بندًا. تضمن الاستبيان أقسامًا عن الخصائص الديموغرافية، وعادات القراءة العامة، والاهتمام بالمجالات المتعلقة بالفنون، وتكرار قراءة المنشورات الفنية، وطرق الوصول إليها، والمواقف تجاه نموذج الرف المفتوح. كانت المشاركة طوعية، وتم جمع الردود بشكل مجهول. تم تحليل البيانات باستخدام الإحصاء الوصفي، وتحديدًا توزيعات التكرار والنسب المئوية، تماشيًا مع هدف الدراسة المتمثل في عرض الوضع الحالي دون إجراء اختبارات استدلالية. تشير النتائج إلى أن المواد المطبوعة لا تزال تشكل جزءًا مهمًا من طريقة قراءة الطلاب. فقد أفادت نسبة عالية جدًّا من المشاركين (94.1٪) بتفضيلهم الكتب المطبوعة على التنسيقات الرقمية. وعلى الرغم من هذا التفضيل، يبدو أن استخدام الوسائط الرقمية يحد من الوقت المخصص لأنشطة القراءة. في حين أفاد أكثر من نصف المشاركين (58.4٪) بقراءة كتاب خلال الأسبوع الماضي — مما يشير إلى مستوى معين من استمرارية القراءة — تبين أن عادات القراءة المرتبطة تحديدًا بالمنشورات الفنية كانت محدودة وغير منتظمة نسبيًا. ويُظهر عدد الكتب التي تُقرأ سنويًّا أن الطلاب يقرؤون بكميات متفاوتة، حيث يقرأ البعض أكثر بكثير من الآخرين. ومع ذلك، فإن هذا الاتجاه العام للقراءة لا يمتد بالضرورة إلى المواد المتعلقة بالفن. تحتل المنشورات الفنية مكانة ثانوية ضمن تفضيلات القراءة لدى الطلاب، حتى بين أولئك الذين يقرؤون بشكل متكرر. ويحصل الطلاب على هذه المواد بشكل أساسي من خلال الشراء الشخصي والمصادر عبر الإنترنت، مما يشير إلى وجود قيود محتملة في إمكانية الوصول المؤسسي أو ظهور هذه المواد. ومن أبرز النتائج ما يتعلق بمواقف الطلاب تجاه نموذج «الرف المفتوح». فقد أعربت أغلبية كبيرة من المشاركين (78.6٪) عن أن وجود رف يمكن الوصول إليه بحرية ودون تسجيل، ويقع في مناطق الحرم الجامعي التي يكثر استخدامها، سيؤثر بشكل إيجابي على عاداتهم في القراءة. علاوة على ذلك، أشار 74.4% إلى أنهم يفضلون قراءة الكتب أو المجلات على التفاعل مع المحتوى الرقمي إذا توفرت مثل هذه الموارد. تشير هذه النتائج إلى أن تقليل حواجز الوصول وزيادة ظهور مواد القراءة — لا سيما المنشورات الفنية — قد يؤثر بشكل مباشر على سلوك القراءة. كما تسلط النتائج الضوء على دور العوامل المكانية والمؤسسية في تشكيل عادات القراءة. أفادت نسبة كبيرة من الطلاب بأن وعيهم بالموارد المتعلقة بالفنون المتوفرة في مكتبة الجامعة محدود، وأشاروا إلى أن سهولة الوصول المادي والموقع يؤثران على تواتر استخدامهم لها. وهذا يشير إلى أن الظروف البيئية والهيكلية، بالإضافة إلى الدافع الفردي، تؤثر على ممارسات القراءة. وبشكل عام، تدعم النتائج الفرضية القائلة بأن تسهيل الوصول إلى المنشورات الفنية من خلال ترتيبات سهلة الاستخدام ومتاحة للجميع — مثل رف الكتب المفتوح — قد يعزز كلاً من تواتر القراءة والتفاعل مع المواد الثقافية. تؤكد الدراسة على ضرورة فهم عادات القراءة باعتبارها ظاهرة متعددة الأبعاد تتشكل بفعل سهولة الوصول والظهور والتصميم المؤسسي، وليس فقط بناءً على التفضيل الفردي. ومن منظور تعليمي، فإن تعزيز تفاعل المعلمين قبل الخدمة مع المنشورات الفنية قد يسهم في تنمية الثقافة البصرية والوعي الثقافي ومهارات التدريس متعددة التخصصات. قد تنظر الجامعات في تنفيذ استراتيجيات مثل توفير مساحات قراءة مفتوحة للجميع، وعروض مواضيعية للمنشورات الفنية، وأنشطة قراءة مدمجة في المقررات الدراسية لدعم هذه النتائج. ومع ذلك، فإن الدراسة تنطوي على بعض القيود؛ فهي تقتصر على مؤسسة واحدة وتعتمد حصريًّا على البيانات المبلغ عنها ذاتيًّا والتحليل الوصفي. وينبغي أن تشمل الأبحاث المستقبلية عينات أكبر وأكثر تنوعًا، فضلاً عن مناهج ذات أساليب مختلطة تدمج البيانات النوعية والتصاميم التجريبية لتقييم فعالية التدخلات القائمة على سهولة الوصول. في الختام، تُظهر هذه الدراسة أن العوامل الفردية والهيكلية على حد سواء تشكل عادات القراءة المتعلقة بالمنشورات الفنية. وقد يلعب تحسين إمكانية الوصول من خلال ممارسات مبتكرة ومستدامة، مثل أرفف الكتب المفتوحة، دورًا مهمًا في تعزيز المشاركة الثقافية وتقوية سلوكيات القراءة بين المعلمين قبل الخدمة.

Résumé Structuré:

Les habitudes de lecture constituent un schéma comportemental durable qui façonne le développement académique, la participation culturelle et la sensibilité esthétique des individus. Les années universitaires représentent une période cruciale lors de laquelle l’identité professionnelle se forge et où les pratiques culturelles peuvent s’ancrer durablement. Dans ce cadre, la présente étude s’intéresse aux futurs enseignants inscrits dans une faculté de sciences de l’éducation mais qui ne suivent pas de formation dans le domaine des arts. L’étude a deux objectifs principaux : d’une part, étudier le niveau et les caractéristiques des habitudes de lecture des étudiants en matière de publications artistiques (comme les livres d’art, les revues et les catalogues d’exposition) ; d’autre part, mesurer leurs attitudes vis-à-vis d’un modèle de « bibliothèque ouverte » comme pratique centrée sur l’accès et susceptible de renforcer ces habitudes de lecture. Les publications artistiques se distinguent des autres supports de lecture en ce qu’elles combinent des éléments textuels et visuels, contribuant ainsi à la culture visuelle, à la perception esthétique et à la sensibilisation culturelle. Une confrontation régulière avec ces supports peut renforcer la capacité des individus à interpréter des contenus artistiques, à comprendre le patrimoine culturel et à développer une réflexion interdisciplinaire. Pour les futurs enseignants, ces compétences revêtent une importance particulière, car elles sont susceptibles d’influencer leurs futures pratiques pédagogiques et l’intégration de contenus culturels et artistiques dans l’enseignement. À cet égard, la lecture n’est pas considérée simplement comme une habitude individuelle. Cependant, la lecture est considérée comme une pratique façonnée par les conditions institutionnelles, l’accessibilité et les environnements d’apprentissage.

L’étude s’est appuyée sur une méthodologie quantitative à partir d’un plan d'enquête descriptif. L’échantillon était composé de 305 étudiants de premier cycle volontaires inscrits à la faculté d’éducation de l’université de la Démocratie d’Izmir. En raison de quelques données manquantes, certaines distributions ont été calculées sur un échantillon de n = 304. La majorité des participants avaient de 21 à 22 ans (46,1 %), suivis par ceux âgés de 20 ans et moins (36,2 %). Les étudiantes représentaient 64,8 % de l’échantillon. Les participants étaient répartis entre cinq filières : enseignement spécialisé (23,7 %), enseignement préscolaire (20,7 %), enseignement de l’anglais (20,7 %), orientation et conseil psychologique (18,4 %) et enseignement des mathématiques au primaire (17,1 %). Les données ont été recueillies à l’aide d’un questionnaire élaboré par les chercheurs et composé de 34 items. Cet instrument comprenait des sections sur les caractéristiques démographiques, les habitudes générales de lecture et l’intérêt pour les domaines liés à l’art. Il portait aussi sur la fréquence de lecture de publications artistiques, les modes d’accès et les attitudes à l’égard du modèle de bibliothèque en libre accès. La participation était volontaire et les réponses ont été recueillies de manière anonyme. Les données ont été analysées à l’aide de statistiques descriptives (distributions de fréquences et de pourcentages), conformément à l’objectif de l’étude qui était de décrire la situation actuelle sans recourir à des tests inférentiels. Les résultats indiquent que les supports imprimés occupent toujours une place prépondérante dans les habitudes de lecture des étudiants. Une très forte proportion de participants (94,1 %) a déclaré préférer les livres imprimés aux formats numériques. Malgré cette préférence, l’utilisation des médias numériques semble limiter le temps consacré aux activités de lecture. Plus de la moitié des participants (58,4 %) ont déclaré avoir lu un livre lors de la semaine écoulée. Autrement dit, cela indique un certain niveau de continuité dans la lecture. En revanche, les habitudes de lecture spécifiquement liées aux publications d’art se sont révélées relativement limitées et irrégulières. Le nombre de livres lus chaque année montre que les étudiants lisent à des rythmes différents, certains lisant beaucoup plus que d’autres. Cependant, cette tendance générale en matière de lecture ne s’étend pas nécessairement aux supports liés à l’art. Les publications artistiques occupent une place secondaire dans les préférences de lecture des étudiants, même parmi ceux qui lisent fréquemment. Les étudiants accèdent principalement à ces supports par le biais d’achats personnels et de sources en ligne, ce qui suggère des limites potentielles en matière d’accès ou de visibilité au sein des établissements. L’un des résultats les plus notables concerne l’attitude des étudiants vis-à-vis du modèle de bibliothèque en libre accès. Une large majorité des participants (78,6 %) a indiqué qu’une bibliothèque en libre accès, sans inscription, située dans des zones fréquemment fréquentées du campus, aurait une influence positive sur leurs habitudes de lecture. De plus, 74,4 % ont indiqué qu’ils préféreraient lire des livres ou des magazines plutôt que de consulter des contenus numériques si une telle ressource était disponible. Ces résultats suggèrent que la réduction des obstacles à l’accès et l’amélioration de la visibilité des supports de lecture — en particulier des publications artistiques — pourraient avoir un impact direct sur les comportements de lecture. Les résultats soulignent également le rôle des facteurs spatiaux et institutionnels dans le façonnement des habitudes de lecture. Une proportion considérable d’étudiants a déclaré avoir une connaissance limitée des ressources liées à l’art disponibles à la bibliothèque universitaire et a indiqué que l’accessibilité physique et l’emplacement de ces ressources influençaient leur fréquence d’utilisation. Cela montre que les conditions environnementales et structurelles, en plus de la motivation individuelle, influencent les pratiques de lecture. Dans l’ensemble, ces résultats corroborent l’hypothèse selon laquelle faciliter l’accès aux publications artistiques grâce à des dispositifs conviviaux et sans barrières — tels qu’une étagère ouverte — pourrait accroître la fréquence de lecture. Ils pourraient également accroître l’intérêt pour les supports culturels. L’étude souligne que les habitudes de lecture doivent être comprises comme un phénomène multidimensionnel façonné par l’accessibilité, la visibilité et la conception institutionnelle, plutôt que par les seules préférences individuelles. D’un point de vue pédagogique, renforcer l’engagement des futurs enseignants vis-à-vis des publications artistiques peut contribuer au développement de la culture visuelle, de la sensibilité culturelle et des compétences pédagogiques interdisciplinaires. Les universités pourraient envisager de mettre en œuvre des stratégies telles que des espaces de lecture en libre accès, des présentations thématiques de publications artistiques et des activités de lecture intégrées aux cours afin de favoriser ces résultats. Cependant, cette étude présente certaines limites. Elle se limite à un seul établissement et s’appuie uniquement sur des données autodéclarées et une analyse descriptive. Les recherches futures devraient inclure des échantillons plus vastes et plus diversifiés, ainsi que des approches mixtes intégrant des données qualitatives et des protocoles expérimentaux afin d’évaluer l’efficacité des interventions axées sur l’accès. En conclusion, cette étude montre que des facteurs à la fois individuels et structurels façonnent les habitudes de lecture liées aux publications d’art. L’amélioration de l’accessibilité grâce à des pratiques innovantes et durables, telles que les rayonnages ouverts, pourrait jouer un rôle significatif dans la promotion de l’engagement culturel et le renforcement des comportements de lecture chez les futurs enseignants.

Resumen Estructurado:

Los hábitos de lectura constituyen un patrón de comportamiento sostenido que determina el desarrollo académico, la participación cultural y la sensibilidad estética de las personas. Los años universitarios representan un periodo crítico durante el cual se forma la identidad profesional y las prácticas culturales pueden consolidarse de forma duradera. En este contexto, el presente estudio se centra en los futuros docentes matriculados en una facultad de educación, pero que cursan estudios ajenos al ámbito del arte. El estudio tiene dos objetivos principales. En primer lugar, examinar el nivel y las características de los hábitos de lectura de los estudiantes en relación con las publicaciones de arte (como libros de arte, revistas y catálogos de exposiciones). En segundo lugar, evaluar sus actitudes hacia un modelo de «estantería abierta» como práctica orientada al acceso que pueda potenciar estos hábitos de lectura. Las publicaciones de arte se diferencian de otros materiales de lectura en que combinan elementos textuales y visuales, lo que contribuye a la alfabetización visual, la percepción estética y la conciencia cultural. El contacto habitual con este tipo de materiales puede potenciar la capacidad de las personas para interpretar contenidos artísticos, comprender el patrimonio cultural y desarrollar un pensamiento interdisciplinar. Para los futuros docentes, estas competencias revisten especial importancia, ya que pueden influir en sus futuras prácticas en el aula y en la integración de contenidos culturales y artísticos en la educación. En este sentido, la lectura no se considera meramente un hábito individual, sino una práctica determinada por las condiciones institucionales, la accesibilidad y los entornos de aprendizaje.

El estudio empleó un enfoque cuantitativo basado en un diseño de encuesta descriptiva. La muestra estuvo compuesta por 305 estudiantes universitarios voluntarios matriculados en la Facultad de Educación de la Universidad de la Democracia de Esmirna. Debido a la ausencia de algunos datos, algunas distribuciones se calcularon sobre n = 304. La mayoría de los participantes tenían entre 21 y 22 años (46,1 %), seguidos de los de 20 años o menos (36,2 %). Las estudiantes mujeres constituían el 64,8 % de la muestra. Los participantes se distribuían en cinco programas: Enseñanza de Educación Especial (23,7 %), de Educación Infantil (20,7 %), de la lengua inglesa (20,7 %), Orientación y Asesoramiento Psicológico (18,4 %) y Enseñanza de Matemáticas de Primaria (17,1 %). Los datos se recopilaron mediante un cuestionario elaborado por los investigadores y compuesto por 34 ítems. El instrumento incluía secciones sobre características demográficas, hábitos generales de lectura, interés por ámbitos relacionados con el arte, frecuencia de consulta de publicaciones sobre este, modos de acceso y actitudes hacia el modelo de estantería abierta. Fue una participación voluntaria y las respuestas se recopilaron de manera anónima. Se usaron estadísticas descriptivas, como distribuciones de frecuencias y porcentajes, para analizar los datos y mostrar la situación actual sin hacer pruebas inferenciales. Los resultados indican que los materiales impresos siguen siendo una parte crucial de los hábitos de lectura de los estudiantes. Una proporción elevada de participantes (94,1 %) declaró preferir los libros impresos a los formatos digitales. A pesar de esta preferencia, el uso de los medios digitales parece limitar el tiempo dedicado a las actividades de lectura. Si bien más de la mitad de los participantes (58,4 %) indicaron haber leído un libro en la última semana, lo que señala un cierto nivel de continuidad en la lectura. Se observó que los hábitos de lectura relacionados específicamente con las publicaciones de arte eran comparativamente limitados e irregulares. El número de libros leídos cada año muestra que los estudiantes leen en cantidades variables, y que algunos leen mucho más que otros. Sin embargo, esta tendencia general de lectura no se extiende necesariamente a los materiales relacionados con el arte. Las publicaciones de arte ocupan un lugar secundario entre las preferencias de lectura de los estudiantes, incluso entre aquellos que leen con frecuencia. Los estudiantes acceden a estos materiales principalmente a través de compras personales y fuentes en línea, lo que sugiere posibles limitaciones en el acceso o la visibilidad a nivel institucional. Uno de los hallazgos más destacados se refiere a la actitud de los estudiantes hacia el modelo de estantería abierta. Una mayoría sustancial de los participantes (78,6 %) expresó que una estantería de libre acceso y sin necesidad de registrarse, situada en zonas del campus de uso frecuente, influiría positivamente en sus hábitos de lectura. Además, el 74,4 % indicó que preferiría leer libros o revistas antes que consultar contenidos digitales si se dispusiera de dicho recurso. Estos hallazgos sugieren que reducir las barreras de acceso y aumentar la visibilidad de los materiales de lectura —en particular, las publicaciones de arte— puede influir directamente en el comportamiento lector. Los resultados también ponen de relieve el papel de los factores espaciales e institucionales a la hora de configurar los hábitos de lectura. Una proporción considerable de estudiantes declaró tener un conocimiento limitado de los recursos relacionados con el arte disponibles en la biblioteca de la universidad e indicó que la accesibilidad física y la ubicación afectan a su frecuencia de uso. Esto indica que las condiciones ambientales y estructurales, además de la motivación individual, influyen en las prácticas de lectura. En general, los resultados respaldan la hipótesis de que facilitar el acceso a las publicaciones de arte mediante medidas de acceso y uso accesibles —como una estantería abierta— puede mejorar tanto la frecuencia de lectura como la interacción con los materiales culturales. El estudio hace hincapié en que los hábitos de lectura deben entenderse como un fenómeno multidimensional determinado por la accesibilidad, la visibilidad y el diseño institucional, y no únicamente por las preferencias individuales. Desde una perspectiva educativa, reforzar el compromiso de los futuros docentes con las publicaciones de arte puede contribuir al desarrollo de la alfabetización visual, la conciencia cultural y las competencias docentes interdisciplinarias. Las universidades podrían plantearse la implementación de estrategias como espacios de lectura de libre acceso, exposiciones temáticas de publicaciones de arte y actividades de lectura integradas en los cursos para respaldar estos resultados. Sin embargo, el estudio presenta ciertas limitaciones. Se limita a una única institución y se basa exclusivamente en datos autoinformados y en un análisis descriptivo. Las siguientes investigaciones deben usar muestras más amplias y variadas, así como métodos combinados que mezclen datos cualitativos y experimentales para evaluar la efectividad de las intervenciones sobre el acceso. En conclusión, este estudio muestra que tanto los factores individuales como los estructurales determinan los hábitos de lectura relacionados con las publicaciones de arte. Mejorar la accesibilidad mediante prácticas innovadoras y sostenibles, como las estanterías abiertas, puede desempeñar un papel significativo a la hora de fomentar el compromiso cultural y reforzar los hábitos de lectura entre los futuros docentes.

结构化摘要：

阅读习惯是一种持续的行为模式，它塑造着个体的学术发展、文化参与和审美意识。大学时期是一个关键阶段，在此期间，专业身份得以形成，文化实践也可能成为长久习惯。在此框架下，本研究聚焦于就读于教育学院但非艺术专业方向的师范生。本研究有两个主要目标：首先，考察学生与艺术出版物（如艺术书籍、杂志和展览图录）相关的阅读习惯水平及特征；其次，评估他们对“开放书架”模式的态度——该模式作为一种以获取资源为导向的实践，可能有助于增强这些阅读习惯。艺术出版物与其他阅读材料的区别在于，它们融合了文本与视觉元素，有助于培养视觉素养、审美感知和文化意识。定期接触此类材料有助于提升个人解读艺术内容、理解文化遗产以及发展跨学科思维的能力。对于准教师而言，这些能力尤为重要，因为它们可能影响未来的课堂实践以及文化与艺术内容在教育中的融合。就此而言，阅读不仅被视为一种个人习惯，更是一种受制度条件、可及性及学习环境共同塑造的实践。

本研究采用基于描述性调查设计的定量研究方法。样本包括伊兹密尔民主大学教育学院305名自愿参与的本科生。由于存在少量缺失数据，部分分布统计以n = 304为基数进行计算。大多数参与者年龄在21至22岁之间（46.1%），其次是20岁及以下者（36.2%）。女学生占样本的64.8%。参与者分布于五个专业：特殊教育教学（23.7%）、学前教育（20.7%）、英语教学（20.7%）、指导与心理咨询（18.4%）以及小学数学教学（17.1%）。数据收集采用研究者自制的包含34个项目的问卷。该问卷涵盖了人口统计特征、一般阅读习惯、对艺术相关领域的兴趣、阅读艺术出版物的频率、获取方式以及对“开放书架模式”的态度等部分。参与完全基于自愿，且回答以匿名方式收集。数据分析采用描述性统计方法，具体包括频数和百分比分布，这符合本研究旨在呈现现状而不进行推断性检验的研究目标。结果表明，纸质读物仍是学生阅读方式的重要组成部分。绝大多数受访者（94.1%）表示更喜欢纸质书籍而非数字格式。尽管存在这种偏好，但数字媒体的使用似乎限制了用于阅读活动的时间。虽然超过半数的参与者（58.4%）表示在过去一周内读过一本书——这表明阅读具有一定程度的连续性——但与艺术出版物直接相关的阅读习惯却相对有限且不规律。每年阅读的书籍数量显示，学生们的阅读量各不相同，部分学生的阅读量远高于其他人。然而，这种总体阅读倾向并不一定延伸至艺术相关读物。在学生的阅读偏好中，艺术出版物仅居次要地位，即便是那些阅读频率较高的学生也是如此。学生主要通过个人购买和网络资源获取此类材料，这表明机构层面的获取渠道或资源可见度可能存在局限。最引人注目的发现之一是学生对“开放式书架”模式的态度。绝大多数受访者（78.6%）表示，若在校园高人流量区域设置一个可自由取阅、无需登记的书架，将对他们的阅读习惯产生积极影响。此外，74.4%的受访者表示，如果条件允许，他们更倾向于阅读纸质书籍或杂志，而非接触数字内容。这些发现表明，降低获取门槛并提高阅读材料（尤其是艺术类出版物）的可见度，可能会直接影响阅读行为。研究结果还突显了空间和制度因素在塑造阅读习惯中的作用。相当一部分学生表示对大学图书馆内可用的艺术相关资源了解有限，并指出实体资源的可及性和位置会影响其使用频率。这表明，除了个人动机外，环境和结构条件也会影响阅读实践。总体而言，研究结果支持了以下假设：通过低门槛、用户友好的安排（如开放式书架）来便利艺术出版物的获取，可能既能提高阅读频率，又能增强对文化材料的参与度。本研究强调，阅读习惯应被视为一种由可及性、可见性及机构设计共同塑造的多维现象，而非仅由个人偏好决定。从教育角度来看，加强准教师对艺术出版物的接触，有助于培养其视觉素养、文化意识及跨学科教学能力。高校可考虑实施相关策略，例如开放式阅读空间、艺术出版物的主题陈列以及课程整合型阅读活动，以支持上述目标的实现。然而，本研究存在一定局限性：研究范围仅限于单一机构，且完全依赖于自我报告数据和描述性分析。未来研究应纳入更大规模、更多样化的样本，并采用融合定性数据与实验设计的混合研究方法，以评估基于可及性的干预措施的有效性。综上所述，本研究表明，个体因素和结构因素共同塑造了与艺术出版物相关的阅读习惯。通过开放式书架等创新且可持续的实践来提高可及性，可能在促进文化参与和强化师范生阅读行为方面发挥重要作用。

Структурированное резюме:

Читательские привычки представляют собой устойчивую модель поведения, которая определяет академическое развитие личности, её участие в культурной жизни и эстетическое восприятие. Годы обучения в университете являются важным периодом, в течение которого формируется профессиональная идентичность и культурные практики могут приобретать долгосрочный характер. В этом контексте настоящее исследование посвящено будущим учителям, обучающимся на педагогическом факультете, но не по специальности, связанной с искусством. Исследование преследует две основные цели: во-первых, изучить уровень и особенности читательских привычек студентов, связанных с публикациями по искусству (такими как книги по искусству, журналы и каталоги выставок); во-вторых, оценить их отношение к модели «открытой книжной полки» как к практике, ориентированной на доступ к материалам, которая может способствовать развитию этих читательских привычек. Искусствоведческие публикации отличаются от других материалов для чтения тем, что сочетают в себе текстовые и визуальные элементы, способствуя развитию визуальной грамотности, эстетического восприятия и культурного сознания. Регулярное взаимодействие с такими материалами может способствовать развитию способности человека интерпретировать художественный контент, понимать культурное наследие и формировать междисциплинарное мышление. Для будущих учителей эти компетенции имеют особое значение, поскольку они могут повлиять на будущую практику преподавания и интеграцию культурного и художественного контента в образовательный процесс. В этом отношении чтение рассматривается не просто как индивидуальная привычка, а как практика, формируемая институциональными условиями, доступностью и средой обучения.

В исследовании использовался количественный подход, основанный на описательном дизайне опроса. Выборка состояла из 305 студентов-добровольцев бакалавриата, обучающихся на педагогическом факультете Университета демократии в Измире. В связи с незначительными пробелами в данных некоторые распределения рассчитывались по выборке n = 304. Большинство участников были в возрасте от 21 до 22 лет (46.1%); за ними следовали участники в возрасте 20 лет и младше (36.2%). Девушки составляли 64,8% выборки. Участники были распределены по пяти программам: «Преподавание в системе специального образования» (23,7%), «Дошкольное образование» (20,7%), «Преподавание английского языка» (20,7%), «Психолого-педагогическое консультирование» (18,4%) и «Преподавание математики в начальной школе» (17,1%). Данные собирались с помощью разработанной исследователем анкеты, состоящей из 34 пунктов. Анкета включала разделы, посвящённые демографическим характеристикам, общим привычкам чтения, интересу к сферам, связанным с искусством, частоте чтения изданий по искусству, способам доступа к ним, а также отношению к модели «открытой книжной полки». Участие было добровольным, а ответы собирались анонимно. Данные анализировались с помощью описательной статистики, в частности частотных и процентных распределений, в соответствии с целью исследования — представить текущую ситуацию без проведения инференционных тестов. Результаты показывают, что печатные материалы по-прежнему занимают важное место в читательской практике студентов. Очень высокая доля участников (94.1%) указала, что предпочитает печатные книги цифровым форматам. Несмотря на это предпочтение, использование цифровых медиа, по-видимому, ограничивает время, выделяемое на чтение. Хотя более половины участников (58.4 %) сообщили, что читали книгу в течение последней недели — что свидетельствует об определенной регулярности чтения — привычки чтения, непосредственно связанные с изданиями по искусству, оказались сравнительно ограниченными и нерегулярными. Количество прочитанных за год книг показывает, что студенты читают по-разному: одни читают гораздо больше, чем другие. Однако эта общая тенденция к чтению не обязательно распространяется на материалы, связанные с искусством. Издания по искусству занимают второстепенное место в читательских предпочтениях студентов, даже среди тех, кто читает часто. Студенты получают доступ к этим материалам в основном за счет личных покупок и онлайн-источников, что указывает на потенциальные ограничения в доступе или видимости со стороны учебных заведений. Один из наиболее примечательных выводов касается отношения студентов к модели «открытой книжной полки». Значительное большинство участников (78,6%) выразили мнение, что свободно доступная книжная полка, не требующая регистрации и расположенная в часто посещаемых зонах кампуса, положительно повлияла бы на их читательские привычки. Кроме того, 74,4 % указали, что при наличии такого ресурса они предпочли бы читать книги или журналы, а не взаимодействовать с цифровым контентом. Эти результаты свидетельствуют о том, что снижение барьеров доступа и повышение видимости материалов для чтения — особенно изданий по искусству — могут напрямую влиять на поведение читателей. Результаты также подчеркивают роль пространственных и институциональных факторов в формировании читательских привычек. Значительная часть студентов сообщила об ограниченной осведомленности о ресурсах, связанных с искусством, доступных в университетской библиотеке, и указала, что физическая доступность и расположение влияют на частоту их использования. Это свидетельствует о том, что на практику чтения, помимо индивидуальной мотивации, влияют условия окружающей среды и структурные факторы. В целом полученные данные подтверждают гипотезу о том, что облегчение доступа к изданиям по искусству посредством низкопороговых и удобных для пользователей решений — таких как открытая книжная полка — может повысить как частоту чтения, так и вовлеченность в изучение культурных материалов. Исследование подчеркивает, что привычки чтения следует рассматривать как многомерное явление, определяемое доступностью, видимостью и институциональной организацией, а не исключительно индивидуальными предпочтениями. С образовательной точки зрения укрепление взаимодействия будущих учителей с изданиями по искусству может способствовать развитию визуальной грамотности, культурной осведомленности и междисциплинарных педагогических навыков. Университеты могут рассмотреть возможность внедрения таких стратегий, как читальные залы с открытым доступом, тематические экспозиции художественных изданий и интегрированные в учебные курсы мероприятия по чтению, чтобы поддержать достижение этих результатов. Однако данное исследование имеет определенные ограничения. Оно ограничено одним учебным заведением и опирается исключительно на данные, предоставленные самими участниками, а также на описательный анализ. Будущие исследования должны включать более крупные и разнообразные выборки, а также использовать смешанные методологические подходы, сочетающие качественные данные и экспериментальные дизайны, для оценки эффективности мер, направленных на улучшение доступа. В заключение следует отметить, что данное исследование показывает: как индивидуальные, так и структурные факторы формируют привычки чтения, связанные с изданиями по искусству. Повышение доступности посредством инновационных и устойчивых практик, таких как открытые книжные полки, может сыграть значительную роль в содействии культурной активности и укреплении читательских привычек среди будущих учителей.

संरचित सारांश:

पठन की आदतें एक स्थायी व्यवहारिक पैटर्न बनाती हैं जो व्यक्तियों के शैक्षणिक विकास, सांस्कृतिक भागीदारी और सौंदर्य बोध को आकार देती हैं। विश्वविद्यालय के वर्ष एक महत्वपूर्ण अवधि को दर्शाते हैं जिसके दौरान पेशेवर पहचान बनती है और सांस्कृतिक प्रथाएं दीर्घकालिक हो सकती हैं। इस ढांचे के भीतर, वर्तमान अध्ययन शिक्षा संकाय में नामांकित लेकिन कला के क्षेत्र के बाहर अध्ययन करने वाले पूर्व-सेवा शिक्षकों पर केंद्रित है।

इस अध्ययन के दो मुख्य उद्देश्य हैं: पहला, कला प्रकाशनों (जैसे कला पुस्तकें, पत्रिकाएँ, और प्रदर्शनी कैटलॉग) से संबंधित छात्रों की पढ़ने की आदतों के स्तर और विशेषताओं की जाँच करना; और दूसरा, एक "ओपन बुकशेल्फ" मॉडल के प्रति उनके रवैये का मूल्यांकन करना, जो एक पहुँच-उन्मुख अभ्यास है जो इन पढ़ने की आदतों को बढ़ा सकता है। कला प्रकाशन अन्य पठन सामग्री से इस मायने में भिन्न हैं कि वे पाठ्य और दृश्य तत्वों को मिलाते हैं, जो दृश्य साक्षरता, सौंदर्य बोध और सांस्कृतिक जागरूकता में योगदान करते हैं। इस प्रकार की सामग्री के साथ नियमित जुड़ाव व्यक्तियों की कलात्मक सामग्री की व्याख्या करने, सांस्कृतिक विरासत को समझने और अंतःविषय सोच विकसित करने की क्षमता का समर्थन कर सकता है। पूर्व-सेवा शिक्षकों के लिए, ये क्षमताएँ विशेष रूप से महत्वपूर्ण हैं, क्योंकि वे भविष्य की कक्षा की प्रथाओं और शिक्षा में सांस्कृतिक और कलात्मक सामग्री के एकीकरण को प्रभावित कर सकती हैं। इस संबंध में, पढ़ने को केवल एक व्यक्तिगत आदत के रूप में नहीं बल्कि एक ऐसी प्रथा के रूप में देखा जाता है जो संस्थागत परिस्थितियों, सुलभता और सीखने के वातावरण से आकार लेती है।

अध्ययन में एक वर्णनात्मक सर्वेक्षण डिजाइन पर आधारित मात्रात्मक दृष्टिकोण अपनाया गया। नमूने में इज़मीर डेमोक्रेसी विश्वविद्यालय के शिक्षा संकाय में नामांकित 305 स्वयंसेवी स्नातक छात्र शामिल थे। मामूली डेटा अनुपस्थित होने के कारण, कुछ वितरण n = 304 पर गणना किए गए थे। अधिकांश प्रतिभागी 21 से 22 वर्ष (46.1%) के बीच के थे, इसके बाद 20 और उससे कम आयु के (36.2%) प्रतिभागी थे। नमूने में 64.8% छात्राएँ थीं। प्रतिभागी पाँच कार्यक्रमों में वितरित थे: विशेष शिक्षा शिक्षण (23.7%), प्रीस्कूल शिक्षण (20.7%), अंग्रेजी भाषा शिक्षण (20.7%), मार्गदर्शन और मनोवैज्ञानिक परामर्श (18.4%), और प्राथमिक गणित शिक्षण (17.1%)। 34 मदों वाले शोधकर्ता-निर्मित प्रश्नावली का उपयोग करके डेटा एकत्र किया गया था। इस उपकरण में जनसांख्यिकीय विशेषताओं, सामान्य पठन की आदतों, कला-संबंधी क्षेत्रों में रुचि, कला प्रकाशनों को पढ़ने की आवृत्ति, पहुँच के तरीकों, और ओपन बुकशेल्फ मॉडल के प्रति दृष्टिकोण पर अनुभाग शामिल थे। भागीदारी स्वैच्छिक थी, और प्रतिक्रियाएं गुमनाम रूप से एकत्र की गई थीं। डेटा का विश्लेषण वर्णनात्मक सांख्यिकी, विशेष रूप से आवृत्ति और प्रतिशत वितरण का उपयोग करके किया गया था, जो अनुमान आधारित परीक्षण के बिना वर्तमान स्थिति प्रस्तुत करने के अध्ययन के उद्देश्य के अनुरूप था। परिणाम बताते हैं कि छात्र किस तरह से पढ़ते हैं, उसमें मुद्रित सामग्री अभी भी एक महत्वपूर्ण हिस्सा है। प्रतिभागियों के एक बहुत बड़े अनुपात (94.1%) ने डिजिटल प्रारूपों की तुलना में मुद्रित पुस्तकों को प्राथमिकता देना बताया। इस प्राथमिकता के बावजूद, डिजिटल मीडिया का उपयोग पढ़ने की गतिविधियों के लिए आवंटित समय को सीमित करता प्रतीत होता है। हालांकि आधे से अधिक प्रतिभागियों (58.4%) ने पिछले सप्ताह के भीतर एक किताब पढ़ने की सूचना दी—जो पढ़ने की निरंतरता के एक निश्चित स्तर को इंगित करता है—कला प्रकाशनों से संबंधित विशेष रूप से पढ़ने की आदतें तुलनात्मक रूप से सीमित और अनियमित पाई गईं। प्रत्येक वर्ष पढ़ी जाने वाली किताबों की संख्या से पता चलता है कि छात्र अलग-अलग मात्रा में पढ़ते हैं, कुछ दूसरे छात्रों की तुलना में बहुत अधिक पढ़ते हैं। हालांकि, यह सामान्य पढ़ने की प्रवृत्ति कला-संबंधी सामग्रियों तक जरूरी नहीं कि फैली हो। कला प्रकाशन छात्रों की पढ़ने की प्राथमिकताओं में, उन छात्रों के बीच भी जो अक्सर पढ़ते हैं, एक गौण स्थान पर हैं। छात्र मुख्य रूप से इन सामग्रियों को व्यक्तिगत खरीदारी और ऑनलाइन स्रोतों के माध्यम से प्राप्त करते हैं, जो संस्थागत पहुंच या दृश्यता में संभावित सीमाओं का सुझाव देता है। सबसे उल्लेखनीय निष्कर्षों में से एक खुले बुकशेल्फ मॉडल के प्रति छात्रों के रवैये से संबंधित है। प्रतिभागियों के एक बड़े बहुमत (78.6%) ने व्यक्त किया कि अक्सर उपयोग किए जाने वाले परिसर क्षेत्रों के भीतर स्थित एक स्वतंत्र रूप से सुलभ, पंजीकरण-मुक्त बुकशेल्फ उनकी पढ़ने की आदतों पर सकारात्मक प्रभाव डालेगा। इसके अलावा, 74.4% ने संकेत दिया कि यदि ऐसा संसाधन उपलब्ध होता तो वे डिजिटल सामग्री के साथ जुड़ने के बजाय किताबें या पत्रिकाएँ पढ़ना पसंद करेंगे। ये निष्कर्ष बताते हैं कि पहुँच की बाधाओं को कम करने और पठन सामग्री—विशेषकर कला प्रकाशनों—की दृश्यता बढ़ाने से सीधे तौर पर पठन व्यवहार पर प्रभाव पड़ सकता है। परिणाम स्थानिक और संस्थागत कारकों की भूमिका को भी उजागर करते हैं जो पठन की आदतों को आकार देते हैं।

विद्यार्थियों के एक बड़े हिस्से ने विश्वविद्यालय पुस्तकालय में उपलब्ध कला-संबंधी संसाधनों के बारे में सीमित जागरूकता की सूचना दी और यह इंगित किया कि भौतिक सुलभता और स्थान उनकी उपयोग की आवृत्ति को प्रभावित करते हैं। यह दर्शाता है कि व्यक्तिगत प्रेरणा के अलावा, पर्यावरणीय और संरचनात्मक स्थितियाँ भी पठन की प्रथाओं को प्रभावित करती हैं। कुल मिलाकर, निष्कर्ष इस परिकल्पना का समर्थन करते हैं कि कम-बाधा वाले, उपयोगकर्ता-अनुकूल व्यवस्थाओं—जैसे कि एक खुली किताबों की अलमारी—के माध्यम से कला प्रकाशनों तक पहुंच को सुविधाजनक बनाना, पठन की आवृत्ति और सांस्कृतिक सामग्रियों के साथ जुड़ाव, दोनों को बढ़ा सकता है। यह अध्ययन इस बात पर जोर देता है कि पढ़ने की आदतों को केवल व्यक्तिगत पसंद के बजाय, सुलभता, दृश्यता और संस्थागत डिजाइन से आकार मिलने वाली एक बहुआयामी घटना के रूप में समझा जाना चाहिए। शैक्षिक दृष्टिकोण से, पूर्व-सेवा शिक्षकों की कला प्रकाशनों के साथ सहभागिता को मजबूत करना दृश्य साक्षरता, सांस्कृतिक जागरूकता और अंतःविषय शिक्षण कौशल के विकास में योगदान कर सकता है। विश्वविद्यालय इन परिणामों का समर्थन करने के लिए खुले-पहुँच वाले पठन स्थल, कला प्रकाशनों की विषयगत प्रदर्शनियाँ, और पाठ्यक्रम-एकीकृत पठन गतिविधियों जैसी रणनीतियों को लागू करने पर विचार कर सकते हैं। हालाँकि, इस अध्ययन की कुछ सीमाएँ हैं। यह एक ही संस्थान तक सीमित है और पूरी तरह से स्व-रिपोर्टेड डेटा और वर्णनात्मक विश्लेषण पर निर्भर करता है। भविष्य के शोध में बड़े और अधिक विविध नमूने, साथ ही गुणात्मक डेटा और प्रयोगात्मक डिजाइनों को शामिल करने वाले मिश्रित-विधि दृष्टिकोण शामिल होने चाहिए ताकि पहुँच-आधारित हस्तक्षेपों की प्रभावशीलता का मूल्यांकन किया जा सके।

निष्कर्षतः, यह अध्ययन दर्शाता है कि कला प्रकाशनों से संबंधित पठन की आदतों को व्यक्तिगत और संरचनात्मक दोनों कारक आकार देते हैं। खुली किताबों की अलमारियों जैसी नवीन और टिकाऊ प्रथाओं के माध्यम से सुलभता में सुधार, पूर्व-सेवा शिक्षकों के बीच सांस्कृतिक जुड़ाव को बढ़ावा देने और पठन व्यवहार को मजबूत करने में एक महत्वपूर्ण भूमिका निभा सकता है।