Öğretmen Adaylarının Üniversite Ortamında Düzenlenen Program Dışı Etkinliklere Yönelik Görüşleri

Author:

Number of pages:
135-185
Language:
Türkçe
Year-Number:
2026-Volume 20 Issue 1

Abstract

Program dışı etkinlikler, öğretimin her kademesinde olduğu gibi yükseköğretim kademesinde de büyük önem taşımaktadır. Bu araştırma, öğretmen adaylarının üniversite ortamında düzenlenen program dışı etkinliklere yönelik görüşlerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiş ve nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseninin "bütüncül tek durum" deseni kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 Akademik Yılında bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde öğrenim gören ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 60 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Çalışma grubunun belirlenmesinde oransız tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, “görüş formu” aracılığıyla yazılı bir şekilde toplanmıştır. Araştırmada toplanan veriler, içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Bu araştırmada öğretmen adaylarının büyük çoğunluğunun program dışı etkinlikleri sayıca ve içerik bakımından yetersiz bulduğu; zaman bulamama, yoğunluk, ulaşım ve kontenjan sorunu gibi nedenlerle bu etkinliklere katılamadıkları belirlenmiştir. Program dışı etkinliklerin etkililiği için kontenjanlarının yüksek olması, derslerle çakışmayacak biçimde uygun saatlerde düzenlenmesi, ücretsiz ya da düşük ücretli olması, bu etkinliklerin sosyal medya gibi platformlar aracılığıyla üniversite öğrencilerine duyurulması gerektiği tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının, bazı zorluklarla karşılaşmalarına rağmen program dışı etkinlikleri önemsedikleri, etkinlikleri planlanan şekilde sürdürmeye çaba gösterdikleri, bu etkinliklere katılan öğretmen adaylarının kişisel gelişimlerini ve sosyal becerilerini destekleyen çok boyutlu bir araç olduğunu ortaya koymaktadır. Üniversite yerleşkelerinde program dışı etkinliklerin sayı ve tür olarak artırılması, etkinliklerin öğrencilere daha erişilebilir hale getirilmesi sağlanabilir.

Keywords

Abstract

Extracurricular activities hold significant importance at the higher education level, just as they do at all other levels of education. This study was conducted to examine pre-service teachers’ views on extracurricular activities organized within the university environment, employing the "holistic single-case" design, a type of case study from qualitative research methods. The study group consists of 60 pre-service teachers who were studying at the faculty of education of a public university during the 2024–2025 academic year and voluntarily participated in the study. The study group was determined using the non-proportional stratified sampling method. The data were collected in written form through an "opinion form." The data gathered in the study were analyzed using the content analysis method. The findings revealed that the majority of pre-service teachers considered extracurricular activities insufficient in both number and content. They reported being unable to participate in these activities due to reasons such as lack of time, workload, transportation issues, and limited quotas. To enhance the effectiveness of extracurricular activities, it was determined that they should have higher participant quotas, be scheduled at convenient times that do not conflict with classes, be free or low-cost, and be announced to university students through platforms like social media. Despite encountering various challenges, pre-service teachers valued extracurricular activities, made efforts to engage in them as planned, and viewed them as multifaceted tools that support their personal development and social skills. It is suggested that the number and variety of extracurricular activities on university campuses be increased and that these activities be made more accessible to students.

Keywords

Structured Abstract: Extracurricular activities are of great importance in higher education, as they are at every level of education. These activities organized at universities enable students to develop various skills, expand their social circles, gain self-confidence, and improve themselves professionally. Extracurricular activities help students bridge the gap between theoretical knowledge and practice, allowing them to apply what they have learned (Uzun & Bolat, 2023). The impact of extracurricular activities on pre-service teachers goes beyond academic achievements; it plays a significant role in enhancing their social skills, leadership qualities, and pre-professional experiences. For pre-service teachers, participating in these activities during their university years is particularly important in preparing for their future careers. Due to their importance, extracurricular activities have become a vital component of the Ministry of National Education's "Century of Türkiye Education Model." In this model, extracurricular activities aim to support mental, social-emotional, physical, and moral development; facilitate the application of acquired skills in real life; enrich academic work conducted in schools; promote effective time management; and increase aesthetic awareness. The purpose of this research is to determine the opinions of pre-service teachers on extracurricular activities organized in university settings. In the literature, studies have predominantly focused on the impact of extracurricular activities on academic achievement. However, pre-service teachers’ views on these activities, their level of participation, and the contributions of such activities to their personal and professional development have not been sufficiently examined. In particular, there has been little emphasis on pre-service teachers' motivations for participating in extracurricular activities, the gains they obtain from these activities, and their suggestions regarding extracurricular programs.

The research was conducted using a qualitative case study design to examine the opinions of pre-service teachers regarding extracurricular activities organized in university settings. The study group consisted of 60 pre-service teachers who were studying at the faculty of education of a public university during the 2024–2025 academic year and who voluntarily participated in the study. Each department within the faculty of education was considered a separate stratum, and a disproportionate stratified sampling method was used; a specific number of students from each department were included in the study group. The data were collected through a written “opinion form” prepared by the researchers. During the development process of the opinion form, the relevant literature was reviewed to prepare a draft, which was then revised based on expert feedback to ensure content validity. The adequacy of the form for collecting research data was tested on five pre-service teachers. As a result of this process, the final version of the form consisted of four questions. The form included an explanatory section outlining the aim of the study, emphasizing the voluntary nature of participation and stating that the data would be used solely for scientific purposes. The qualitative data obtained through the opinion form in this study were analyzed using the content analysis technique. To determine the consistency of the coders’ interpretations, the interview data were independently coded by two experts, and the intercoder agreement was calculated. As a result of this calculation, the intercoder reliability was found to be 92%.

 Pre-service teachers stated that extracurricular activities are organized at universities; however, the number and variety of these activities are insufficient. The participants indicated that they had participated in or were interested in participating in extracurricular activities such as artistic events, community groups, courses, trips, sports activities, conferences, and exhibitions. The main reasons for not participating in extracurricular activities were time constraints, heavy academic workloads, and conflicts between the timing of activities and class schedules. Other reasons included limited course quotas, insufficient activities, and not staying on campus. Participants noted that extracurricular activities contribute significantly to their social skills, communication, collaboration, building friendships, acquiring new knowledge and skills, gaining different perspectives, breaking prejudices, and cultural development. They also reported that these activities positively affected their personal development by improving their self-expression, self-confidence, and motivation. Some participants mentioned gaining new hobbies through these activities. Pre-service teachers expressed the need to increase the number of extracurricular activities and diversify them to address a wider range of interests. They also suggested that these activities should have higher participant quotas, be scheduled at times that do not conflict with classes, be free or low-cost, and be effectively promoted through platforms such as social media.

 The findings indicate that pre-service teachers acknowledge the organization of extracurricular activities at universities but find them insufficient in number and variety. They believe that increasing and diversifying these activities would significantly enhance participation. The results also show that pre-service teachers view extracurricular activities as essential for improving their social skills, communication, and cultural development. Despite facing challenges such as time constraints, lack of interest, and financial difficulties, pre-service teachers value these activities and strive to participate in them. The study suggests that, although participation in extracurricular activities is high, the limited number and variety of activities fail to meet the diverse interests and needs of students. By increasing the types and availability of extracurricular activities, universities can better support the individual and professional development of their students. This, in turn, will contribute to the training of well-equipped, motivated, and socially aware teachers who are ready to make a positive impact in their communities. Based on the results obtained from this study, the following recommendations are made. Extracurricular activities in schools can be increased in number and variety and organized in a way that addresses a broader range of interests and needs. At universities, extracurricular activities can be scheduled outside of class hours on weekdays and weekends, allowing more flexibility for student participation.

Keywords: Curriculum and instruction, pre-service teacher, university, extracurricular activities, opinion.

Yapılandırılmış Özet:

Okul dışı etkinlikler, her eğitim kademesinde olduğu gibi yükseköğretimde de büyük önem taşımaktadır. Üniversitelerde düzenlenen bu etkinlikler, öğrencilerin çeşitli beceriler geliştirmelerine, sosyal çevrelerini genişletmelerine, özgüven kazanmalarına ve mesleki açıdan kendilerini geliştirmelerine olanak tanır. Okul dışı etkinlikler, öğrencilerin teorik bilgi ile uygulama arasındaki boşluğu doldurmalarına yardımcı olarak, öğrendiklerini hayata geçirmelerini sağlar (Uzun & Bolat, 2023). Ders dışı etkinliklerin öğretmen adayları üzerindeki etkisi, akademik başarıların ötesine geçer; sosyal becerilerini, liderlik niteliklerini ve mesleğe hazırlık deneyimlerini geliştirme konusunda önemli bir rol oynar. Öğretmen adayları için, üniversite yıllarında bu etkinliklere katılmak, gelecekteki kariyerlerine hazırlanmak açısından özellikle önemlidir. Önemleri nedeniyle, ders dışı etkinlikler Millî Eğitim Bakanlığı'nın “Türkiye Eğitim Modeli”nin hayati bir bileşeni haline gelmiştir. Bu modelde, ders dışı etkinlikler zihinsel, sosyal-duygusal, fiziksel ve ahlaki gelişimi desteklemeyi; edinilen becerilerin gerçek hayatta uygulanmasını kolaylaştırmayı; okullarda yürütülen akademik çalışmaları zenginleştirmeyi; etkili zaman yönetimini teşvik etmeyi ve estetik bilinci artırmayı amaçlamaktadır. Bu araştırmanın amacı, üniversite ortamında düzenlenen ders dışı etkinlikler hakkında öğretmen adaylarının görüşlerini belirlemektir. Literatürde, çalışmalar ağırlıklı olarak ders dışı etkinliklerin akademik başarı üzerindeki etkisine odaklanmıştır. Ancak, öğretmen adaylarının bu etkinliklere ilişkin görüşleri, katılım düzeyleri ve bu tür etkinliklerin kişisel ve mesleki gelişimlerine katkıları yeterince incelenmemiştir. Özellikle, öğretmen adaylarının ders dışı etkinliklere katılma motivasyonları, bu etkinliklerden elde ettikleri kazanımlar ve ders dışı programlarla ilgili önerileri üzerinde çok az durulmuştur.

Araştırma, üniversite ortamında düzenlenen ders dışı etkinliklere ilişkin öğretmen adaylarının görüşlerini incelemek amacıyla nitel bir vaka çalışması tasarımı kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubu, 2024–2025 akademik yılında bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde öğrenim gören ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 60 öğretmen adayından oluşmuştur. Eğitim fakültesi içindeki her bölüm ayrı bir tabaka olarak kabul edildi ve orantısız tabakalı örnekleme yöntemi kullanıldı; her bölümden belirli sayıda öğrenci çalışma grubuna dahil edildi. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan yazılı bir “görüş formu” aracılığıyla toplandı. Görüş formunun geliştirme sürecinde, taslak hazırlamak üzere ilgili literatür gözden geçirildi ve ardından içerik geçerliliğini sağlamak için uzmanların geri bildirimlerine göre revize edildi. Araştırma verilerini toplamak için formun uygunluğu, beş öğretmen adayı üzerinde test edilmiştir. Bu sürecin sonucunda, formun son hali dört sorudan oluşmuştur. Form, çalışmanın amacını özetleyen, katılımın gönüllü olduğunu vurgulayan ve verilerin yalnızca bilimsel amaçlarla kullanılacağını belirten açıklayıcı bir bölüm içermektedir. Bu çalışmada görüş formu aracılığıyla elde edilen nitel veriler, içerik analizi tekniği kullanılarak analiz edildi. Kodlayıcıların yorumlarının tutarlılığını belirlemek için, görüşme verileri iki uzman tarafından bağımsız olarak kodlandı ve kodlayıcılar arası uyum hesaplandı. Bu hesaplamanın sonucunda, kodlayıcılar arası güvenilirliğin %92 olduğu tespit edildi.

Öğretmen adayları, üniversitelerde ders dışı etkinliklerin düzenlendiğini belirtmiş; ancak bu etkinliklerin sayısı ve çeşitliliğinin yetersiz olduğunu ifade etmişlerdir. Katılımcılar, sanatsal etkinlikler, topluluk grupları, kurslar, geziler, spor etkinlikleri, konferanslar ve sergiler gibi ders dışı etkinliklere katıldıklarını veya katılmaya ilgi duyduklarını belirtmişlerdir. Ders dışı etkinliklere katılmamanın başlıca nedenleri arasında zaman kısıtlamaları, yoğun akademik iş yükü ve etkinliklerin zamanlamasıyla ders programları arasındaki çakışmalar yer almıştır. Diğer nedenler arasında sınırlı ders kontenjanları, yetersiz etkinlikler ve kampüste kalmamak sayıldı. Katılımcılar, ders dışı etkinliklerin sosyal becerileri, iletişim, işbirliği, arkadaşlık kurma, yeni bilgi ve beceriler edinme, farklı bakış açıları kazanma, önyargıları yıkma ve kültürel gelişimlerine önemli ölçüde katkıda bulunduğunu belirtti. Ayrıca, bu etkinliklerin kendini ifade etme, özgüven ve motivasyonlarını geliştirerek kişisel gelişimlerini olumlu yönde etkilediğini bildirdiler. Bazı katılımcılar, bu etkinlikler sayesinde yeni hobiler edindiklerini belirtti. Öğretmen adayları, daha geniş bir ilgi yelpazesini kapsayacak şekilde ders dışı etkinliklerin sayısının artırılması ve çeşitlendirilmesi gerektiğini ifade ettiler. Ayrıca, bu etkinliklerin katılımcı kontenjanlarının artırılması, derslerle çakışmayacak saatlerde planlanması, ücretsiz veya düşük maliyetli olması ve sosyal medya gibi platformlar aracılığıyla etkili bir şekilde tanıtılması gerektiğini önerdiler.

Bulgular, öğretmen adaylarının üniversitelerde düzenlenen ders dışı etkinliklerin farkında olduklarını, ancak bunların sayı ve çeşitlilik açısından yetersiz bulduklarını göstermektedir. Öğrenci öğretmen adayları, bu etkinliklerin sayısının artırılması ve çeşitlendirilmesinin katılımı önemli ölçüde artıracağına inanmaktadır. Sonuçlar ayrıca, öğrenci öğretmen adaylarının ders dışı etkinlikleri sosyal becerilerini, iletişimlerini ve kültürel gelişimlerini iyileştirmek için gerekli gördüklerini göstermektedir. Zaman kısıtlamaları, ilgi eksikliği ve maddi zorluklar gibi zorluklarla karşı karşıya olmalarına rağmen, öğrenci öğretmen adayları bu etkinliklere değer vermektedir ve bunlara katılmak için çaba göstermektedir. Çalışma, ders dışı etkinliklere katılımın yüksek olmasına rağmen, etkinliklerin sınırlı sayısı ve çeşitliliğinin öğrencilerin farklı ilgi ve ihtiyaçlarını karşılayamadığını ortaya koymaktadır. Üniversiteler, ders dışı etkinliklerin türlerini ve erişilebilirliğini artırarak, öğrencilerinin bireysel ve mesleki gelişimini daha iyi destekleyebilir. Bu da, topluluklarında olumlu bir etki yaratmaya hazır, donanımlı, motive ve sosyal farkındalığı yüksek öğretmenlerin yetiştirilmesine katkıda bulunacaktır. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlara dayanarak aşağıdaki önerilerde bulunulmaktadır. Okullardaki ders dışı etkinliklerin sayısı ve çeşitliliği artırılabilir ve daha geniş bir ilgi ve ihtiyaç yelpazesini karşılayacak şekilde düzenlenebilir. Üniversitelerde ders dışı etkinlikler, hafta içi ve hafta sonu ders saatleri dışında planlanabilir, böylece öğrencilerin katılımı için daha fazla esneklik sağlanabilir.

Anahtar Kelimeler: Müfredat ve öğretim, öğretmen adayı, üniversite, ders dışı etkinlikler, görüş.

ملخص منظم:

 للأنشطة اللامنهجية أهمية كبيرة في التعليم العالي، كما هو الحال في كل مستوى من مستويات التعليم.تتيح هذه الأنشطة المنظمة في الجامعات للطلاب تطوير مهارات متنوعة، وتوسيع دوائرهم الاجتماعية، واكتساب الثقة بالنفس، وتحسين أنفسهم مهنياً.تساعد الأنشطة اللامنهجية الطلاب على سد الفجوة بين المعرفة النظرية والتطبيق، مما يسمح لهم بتطبيق ما تعلموه (أوزون وبولات، 2023).يتجاوز تأثير الأنشطة اللامنهجية على معلمي المستقبل الإنجازات الأكاديمية؛ فهي تلعب دورًا هامًا في تعزيز مهاراتهم الاجتماعية، وصفاتهم القيادية، وخبراتهم المهنية الأولية.بالنسبة للمعلمين المتدربين، تعد المشاركة في هذه الأنشطة خلال سنوات دراستهم الجامعية مهمة بشكل خاص في إعدادهم لمهنهم المستقبلية.نظرًا لأهميتها، أصبحت الأنشطة اللاصفية مكونًا حيويًا في "نموذج تعليم القرن لتركيا" لوزارة التربية الوطنية.في هذا النموذج، تهدف الأنشطة اللامنهجية إلى دعم التطور العقلي والاجتماعي العاطفي والبدني والأخلاقي؛ وتسهيل تطبيق المهارات المكتسبة في الحياة الواقعية؛ وإثراء العمل الأكاديمي الذي يتم إجراؤه في المدارس؛ وتعزيز الإدارة الفعالة للوقت؛ وزيادة الوعي الجمالي.الهدف من هذا البحث هو تحديد آراء معلمي المستقبل حول الأنشطة اللامنهجية المنظمة في البيئات الجامعية.في الأدبيات، ركزت الدراسات بشكل أساسي على تأثير الأنشطة اللامنهجية على التحصيل الأكاديمي.ومع ذلك، لم يتم فحص آراء المعلمين قبل الخدمة حول هذه الأنشطة، ومستوى مشاركتهم، ومساهمة هذه الأنشطة في تنميتهم الشخصية والمهنية بشكل كافٍ.على وجه الخصوص، كان هناك تركيز قليل على دوافع معلمي ما قبل الخدمة للمشاركة في الأنشطة اللاصفية، والمكاسب التي يحصلون عليها من هذه الأنشطة، واقتراحاتهم المتعلقة بالبرامج اللاصفية.

 تم إجراء البحث باستخدام تصميم دراسة حالة نوعية لفحص آراء المعلمين المتدربين فيما يتعلق بالأنشطة اللامنهجية المنظمة في البيئات الجامعية.تألفت مجموعة الدراسة من 60 معلماً متدرباً كانوا يدرسون في كلية التربية بإحدى الجامعات الحكومية خلال العام الدراسي 2024-2025 وشاركوا طواعية في الدراسة.تم اعتبار كل قسم داخل كلية التربية طبقة منفصلة، وتم استخدام طريقة أخذ عينات طبقية غير متناسبة؛ تم إدراج عدد محدد من الطلاب من كل قسم في مجموعة الدراسة.تم جمع البيانات من خلال "استبيان" مكتوب أعده الباحثون.خلال عملية تطوير استمارة الرأي، تمت مراجعة الأدبيات ذات الصلة لإعداد مسودة، والتي تم تنقيحها بعد ذلك بناءً على ملاحظات الخبراء لضمان صلاحية المحتوى.تم اختبار مدى ملاءمة النموذج لجمع بيانات البحث على خمسة معلمين متدربين.نتيجة لهذه العملية، تكونت النسخة النهائية من النموذج من أربعة أسئلة.تضمن النموذج قسماً توضيحياً يحدد هدف الدراسة، ويؤكد على الطبيعة الطوعية للمشاركة وينص على أن البيانات ستستخدم لأغراض علمية فقط.تم تحليل البيانات النوعية التي تم الحصول عليها من خلال استبيان الرأي في هذه الدراسة باستخدام تقنية تحليل المحتوى.لتحديد مدى اتساق تفسيرات المرمزين، تم ترميز بيانات المقابلة بشكل مستقل من قبل خبيرين، وتم حساب الاتفاق بين المرمزين.نتيجة لهذا الحساب، وُجد أن الموثوقية بين المرمزين هي 92 %

 ذكر معلمو ما قبل الخدمة أنه يتم تنظيم أنشطة لا منهجية في الجامعات؛ ومع ذلك، فإن عدد هذه الأنشطة وتنوعها غير كافيين.أشار المشاركون إلى أنهم شاركوا أو كانوا مهتمين بالمشاركة في أنشطة لا منهجية مثل الفعاليات الفنية، والمجموعات المجتمعية، والدورات التدريبية، والرحلات، والأنشطة الرياضية، والمؤتمرات، والمعارض.كانت الأسباب الرئيسية لعدم المشاركة في الأنشطة اللامنهجية هي ضيق الوقت، والأعباء الأكاديمية الثقيلة، والتضارب بين توقيت الأنشطة وجداول الفصول الدراسية.تشمل الأسباب الأخرى الحصص المحدودة للدورات، والأنشطة غير الكافية، وعدم البقاء في الحرم الجامعي.أشار المشاركون إلى أن الأنشطة اللامنهجية تساهم بشكل كبير في مهاراتهم الاجتماعية، والتواصل، والتعاون، وبناء الصداقات، واكتساب معارف ومهارات جديدة، واكتساب وجهات نظر مختلفة، وكسر التحيزات، والتنمية الثقافية.وأفادوا أيضًا أن هذه الأنشطة أثرت إيجابًا على تنميتهم الشخصية من خلال تحسين قدرتهم على التعبير عن الذات، وثقتهم بأنفسهم، وتحفيزهم.ذكر بعض المشاركين أنهم اكتسبوا هوايات جديدة من خلال هذه الأنشطة.أعرب المعلمون قبل الخدمة عن حاجتهم لزيادة عدد الأنشطة اللامنهجية وتنويعها لتلبية مجموعة أوسع من الاهتمامات.واقترحوا أيضًا أن يكون لهذه الأنشطة حصص أعلى للمشاركين، وأن يتم جدولتها في أوقات لا تتعارض مع الفصول الدراسية، وأن تكون مجانية أو منخفضة التكلفة، وأن يتم الترويج لها بفعالية من خلال منصات مثل وسائل التواصل الاجتماعي.

 تشير النتائج إلى أن المعلمين قبل الخدمة يقرون بتنظيم الأنشطة اللامنهجية في الجامعات لكنهم يجدونها غير كافية من حيث العدد والتنوع.يعتقدون أن زيادة هذه الأنشطة وتنويعها سيعزز المشاركة بشكل كبير.تُظهر النتائج أيضًا أن المعلمين قبل الخدمة يعتبرون الأنشطة اللامنهجية ضرورية لتحسين مهاراتهم الاجتماعية والتواصلية والتنمية الثقافية.على الرغم من مواجهة تحديات مثل ضيق الوقت، ونقص الاهتمام، والصعوبات المالية، فإن المعلمين قبل الخدمة يقدرون هذه الأنشطة ويسعون للمشاركة فيها.تشير الدراسة إلى أنه على الرغم من ارتفاع معدلات المشاركة في الأنشطة اللامنهجية، فإن قلة عدد الأنشطة وتنوعها لا تلبي الاهتمامات والاحتياجات المتنوعة للطلاب.من خلال زيادة أنواع وأنشطة الأنشطة اللامنهجية المتاحة، يمكن للجامعات دعم التطور الفردي والمهني لطلابها بشكل أفضل.سيساهم هذا بدوره في تخريج معلمين مؤهلين ومتحمسين وواعين اجتماعياً ومستعدين لإحداث تأثير إيجابي في مجتمعاتهم.بناءً على النتائج التي تم الحصول عليها من هذه الدراسة، يتم تقديم التوصيات التالية.يمكن زيادة الأنشطة اللامنهجية في المدارس في العدد والتنوع وتنظيمها بطريقة تلبي مجموعة أوسع من الاهتمامات والاحتياجات.في الجامعات، يمكن جدولة الأنشطة اللامنهجية خارج ساعات الدراسة في أيام الأسبوع وعطلات نهاية الأسبوع، مما يتيح مرونة أكبر لمشاركة الطلاب.

الكلمات المفتاحية: المناهج والتدريس، المعلم قبل الخدمة، الجامعة، الأنشطة اللاصفية، رأي.

Résumé Structuré:

Les activités parascolaires revêtent une grande importance dans l'enseignement supérieur, car elles sont présentes à tous les niveaux d'enseignement.Ces activités organisées dans les universités permettent aux étudiants de développer diverses compétences, d'élargir leur cercle social, d'acquérir de la confiance en soi et de s'améliorer professionnellement.Les activités parascolaires aident les étudiants à combler le fossé entre les connaissances théoriques et la pratique, leur permettant d'appliquer ce qu'ils ont appris (Uzun & Bolat, 2023).L'impact des activités parascolaires sur les futurs enseignants va au-delà des résultats scolaires ; il joue un rôle important dans l'amélioration de leurs compétences sociales, de leurs qualités de leadership et de leurs expériences pré-professionnelles.Pour les futurs enseignants, participer à ces activités pendant leurs années universitaires est particulièrement important pour se préparer à leur future carrière.En raison de leur importance, les activités parascolaires sont devenues une composante essentielle du « Modèle éducatif du siècle de la Turquie » du ministère de l'Éducation nationale.Dans ce modèle, les activités parascolaires visent à soutenir le développement mental, socio-émotionnel, physique et moral ; faciliter l'application des compétences acquises dans la vie réelle ; enrichir le travail scolaire effectué dans les écoles ; promouvoir une gestion efficace du temps ; et accroître la conscience esthétique.L'objectif de cette recherche est de déterminer les opinions des futurs enseignants sur les activités parascolaires organisées dans les universités.Dans la littérature, les études se sont principalement concentrées sur l'impact des activités parascolaires sur la réussite scolaire.Cependant, les points de vue des futurs enseignants sur ces activités, leur niveau de participation et la contribution de ces activités à leur développement personnel et professionnel n'ont pas été suffisamment examinés.En particulier, l'accent a été peu mis sur les motivations des futurs enseignants à participer à des activités parascolaires, les avantages qu'ils en retirent et leurs suggestions concernant les programmes parascolaires.

La recherche a été menée selon une étude de cas qualitative afin d'examiner les opinions des futurs enseignants concernant les activités parascolaires organisées dans les établissements universitaires.Le groupe d'étude était composé de 60 futurs enseignants inscrits à la faculté d'éducation d'une université publique durant l'année universitaire 2024-2025 et qui ont participé volontairement à l'étude.Chaque département de la faculté d'éducation a été considéré comme une strate distincte, et une méthode d'échantillonnage stratifié disproportionné a été utilisée ; un nombre spécifique d'étudiants de chaque département a été inclus dans le groupe d'étude.Les données ont été recueillies au moyen d'un « formulaire d'opinion » écrit préparé par les chercheurs.Au cours du processus de développement du formulaire d'avis, la littérature pertinente a été examinée pour préparer une ébauche, qui a ensuite été révisée sur la base des commentaires d'experts afin de garantir la validité du contenu.L'adéquation du formulaire de collecte de données de recherche a été testée sur cinq futurs enseignants.À la suite de ce processus, la version finale du formulaire comprenait quatre questions.Le formulaire comprenait une section explicative décrivant l'objectif de l'étude, soulignant le caractère volontaire de la participation et indiquant que les données seraient utilisées uniquement à des fins scientifiques.Les données qualitatives obtenues grâce au formulaire d'avis dans cette étude ont été analysées à l'aide de la technique d'analyse de contenu.Pour déterminer la cohérence des interprétations des codeurs, les données d'entretien ont été codées indépendamment par deux experts et l'accord intercodeurs a été calculé.À la suite de ce calcul, la fiabilité inter-juges s'est révélée être de 92 %.

Les futurs enseignants ont déclaré que des activités parascolaires sont organisées dans les universités ; cependant, le nombre et la variété de ces activités sont insuffisants.Les participants ont indiqué avoir participé ou être intéressés à participer à des activités parascolaires telles que des événements artistiques, des groupes communautaires, des cours, des voyages, des activités sportives, des conférences et des expositions.Les principales raisons de ne pas participer aux activités parascolaires étaient les contraintes de temps, les lourdes charges de travail académiques et les conflits entre l'horaire des activités et celui des cours.D'autres raisons incluaient des quotas de cours limités, des activités insuffisantes et le fait de ne pas rester sur le campus.Les participants ont noté que les activités parascolaires contribuent de manière significative à leurs compétences sociales, à la communication, à la collaboration, à l'établissement de relations amicales, à l'acquisition de nouvelles connaissances et compétences, à l'obtention de perspectives différentes, à la suppression des préjugés et au développement culturel.Ils ont également signalé que ces activités avaient eu un effet positif sur leur développement personnel en améliorant leur expression personnelle, leur confiance en soi et leur motivation.Certains participants ont mentionné avoir acquis de nouveaux passe-temps grâce à ces activités.Les futurs enseignants ont exprimé le besoin d'augmenter le nombre d'activités parascolaires et de les diversifier pour répondre à un éventail d'intérêts plus large.Ils ont également suggéré que ces activités aient des quotas de participants plus élevés, soient programmées à des heures qui n'entrent pas en conflit avec les cours, soient gratuites ou peu coûteuses, et soient efficacement promues par le biais de plateformes telles que les médias sociaux.

Les résultats indiquent que les futurs enseignants reconnaissent l'organisation des activités parascolaires dans les universités mais les trouvent insuffisantes en nombre et en variété.Ils estiment qu'accroître et diversifier ces activités améliorerait considérablement la participation.Les résultats montrent également que les futurs enseignants considèrent les activités parascolaires comme essentielles pour améliorer leurs compétences sociales, leur communication et leur développement culturel.Malgré des défis tels que les contraintes de temps, le manque d'intérêt et les difficultés financières, les futurs enseignants apprécient ces activités et s'efforcent d'y participer.L'étude suggère que, bien que la participation aux activités parascolaires soit élevée, le nombre et la variété limités des activités ne répondent pas aux divers intérêts et besoins des élèves.En augmentant les types et la disponibilité des activités parascolaires, les universités peuvent mieux soutenir le développement individuel et professionnel de leurs étudiants.Ceci, à son tour, contribuera à la formation d'enseignants bien équipés, motivés et socialement conscients, prêts à avoir un impact positif dans leurs communautés.Sur la base des résultats obtenus de cette étude, les recommandations suivantes sont formulées.Les activités parascolaires dans les écoles peuvent être augmentées en nombre et en variété et organisées de manière à répondre à un éventail plus large d'intérêts et de besoins.Dans les universités, les activités parascolaires peuvent être programmées en dehors des heures de cours en semaine et le week-end, offrant ainsi plus de flexibilité pour la participation des étudiants.

Mots-clés : Programme et pédagogie, enseignant stagiaire, université, activités parascolaires, opinion.

Resumen Estructurado:

Las actividades extracurriculares son de gran importancia en la educación superior, al igual que lo son en todos los niveles educativos.Estas actividades organizadas en las universidades permiten a los estudiantes desarrollar diversas habilidades, ampliar sus círculos sociales, ganar confianza en sí mismos y mejorar profesionalmente.Las actividades extracurriculares ayudan a los estudiantes a tender un puente entre el conocimiento teórico y la práctica, permitiéndoles aplicar lo que han aprendido (Uzun & Bolat, 2023).El impacto de las actividades extracurriculares en los futuros maestros va más allá de los logros académicos; desempeña un papel importante en la mejora de sus habilidades sociales, cualidades de liderazgo y experiencias preprofesionales.Para los futuros profesores, participar en estas actividades durante sus años universitarios es particularmente importante para prepararse para sus futuras carreras.Debido a su importancia, las actividades extracurriculares se han convertido en un componente vital del "Modelo Educativo del Siglo de Türkiye" del Ministerio de Educación Nacional.En este modelo, las actividades extracurriculares tienen como objetivo apoyar el desarrollo mental, socioemocional, físico y moral; facilitar la aplicación de las habilidades adquiridas en la vida real; enriquecer el trabajo académico realizado en las escuelas; promover una gestión eficaz del tiempo; y aumentar la conciencia estética.El propósito de esta investigación es determinar las opiniones de los futuros profesores sobre las actividades extracurriculares organizadas en entornos universitarios.En la literatura, los estudios se han centrado predominantemente en el impacto de las actividades extracurriculares en el rendimiento académico.Sin embargo, las opiniones de los futuros profesores sobre estas actividades, su nivel de participación y las contribuciones de dichas actividades a su desarrollo personal y profesional no han sido examinadas suficientemente.En particular, se ha puesto poco énfasis en las motivaciones de los futuros profesores para participar en actividades extracurriculares, las ventajas que obtienen de estas actividades y sus sugerencias sobre los programas extracurriculares.

La investigación se llevó a cabo utilizando un diseño de estudio de caso cualitativo para examinar las opiniones de los futuros profesores sobre las actividades extracurriculares organizadas en entornos universitarios.El grupo de estudio estuvo compuesto por 60 futuros profesores que estudiaban en la facultad de educación de una universidad pública durante el año académico 2024-2025 y que participaron voluntariamente en el estudio.Cada departamento dentro de la facultad de educación fue considerado un estrato separado, y se utilizó un método de muestreo estratificado desproporcionado; se incluyó un número específico de estudiantes de cada departamento en el grupo de estudio.Los datos se recopilaron a través de un "formulario de opinión" escrito preparado por los investigadores.Durante el proceso de desarrollo del formulario de opinión, se revisó la literatura pertinente para preparar un borrador, el cual fue luego revisado con base en la retroalimentación de expertos para asegurar la validez del contenido.La adecuación del formulario para la recopilación de datos de investigación se probó en cinco futuros profesores.Como resultado de este proceso, la versión final del formulario constaba de cuatro preguntas.El formulario incluía una sección explicativa que describía el objetivo del estudio, enfatizando la naturaleza voluntaria de la participación y declarando que los datos se utilizarían únicamente con fines científicos.Los datos cualitativos obtenidos a través del formulario de opinión en este estudio se analizaron utilizando la técnica de análisis de contenido.Para determinar la consistencia de las interpretaciones de los codificadores, los datos de la entrevista fueron codificados independientemente por dos expertos y se calculó el acuerdo entre codificadores.Como resultado de este cálculo, la fiabilidad entre codificadores fue del 92%.

Los futuros profesores declararon que las actividades extracurriculares se organizan en las universidades; sin embargo, el número y la variedad de estas actividades son insuficientes.Los participantes indicaron que habían participado o estaban interesados en participar en actividades extracurriculares como eventos artísticos, grupos comunitarios, cursos, viajes, actividades deportivas, conferencias y exposiciones.Las principales razones para no participar en actividades extracurriculares fueron las limitaciones de tiempo, la gran carga académica y los conflictos entre el horario de las actividades y el horario de las clases.Otras razones incluyeron cupos limitados en los cursos, actividades insuficientes y no permanecer en el campus.Los participantes señalaron que las actividades extracurriculares contribuyen significativamente a sus habilidades sociales, comunicación, colaboración, formación de amistades, adquisición de nuevos conocimientos y habilidades, obtención de diferentes perspectivas, ruptura de prejuicios y desarrollo cultural.También informaron que estas actividades afectaron positivamente su desarrollo personal al mejorar su autoexpresión, autoconfianza y motivación.Algunos participantes mencionaron adquirir nuevas aficiones a través de estas actividades.Los futuros profesores expresaron la necesidad de aumentar el número de actividades extracurriculares y diversificarlas para abordar una gama más amplia de intereses.También sugirieron que estas actividades deberían tener cuotas de participantes más altas, programarse en horarios que no interfieran con las clases, ser gratuitas o de bajo costo, y promocionarse eficazmente a través de plataformas como las redes sociales.

Los hallazgos indican que los futuros profesores reconocen la organización de actividades extracurriculares en las universidades, pero las encuentran insuficientes en número y variedad.Creen que aumentar y diversificar estas actividades mejoraría significativamente la participación.Los resultados también muestran que los futuros profesores consideran las actividades extracurriculares como esenciales para mejorar sus habilidades sociales, de comunicación y su desarrollo cultural.A pesar de enfrentar desafíos como limitaciones de tiempo, falta de interés y dificultades financieras, los futuros docentes valoran estas actividades y se esfuerzan por participar en ellas.El estudio sugiere que, aunque la participación en actividades extracurriculares es alta, el número limitado y la variedad de actividades no satisfacen los diversos intereses y necesidades de los estudiantes.Al aumentar los tipos y la disponibilidad de actividades extracurriculares, las universidades pueden apoyar mejor el desarrollo individual y profesional de sus estudiantes.Esto, a su vez, contribuirá a la formación de profesores bien equipados, motivados y socialmente conscientes que estén listos para generar un impacto positivo en sus comunidades.Basándose en los resultados obtenidos de este estudio, se hacen las siguientes recomendaciones.Las actividades extracurriculares en las escuelas pueden aumentar en número y variedad y organizarse de manera que aborden una gama más amplia de intereses y necesidades.En las universidades, las actividades extracurriculares se pueden programar fuera del horario de clases los días de semana y los fines de semana, lo que permite una mayor flexibilidad para la participación de los estudiantes.

Palabras clave: Currículo e instrucción, profesor en formación, universidad, actividades extracurriculares, opinión.

结构化摘要:

课外活动在高等教育中至关重要,因为它们存在于教育的各个层面。在大学举办的这些活动能让学生培养各种技能、扩大社交圈、增强自信心并提升职业素养。课外活动帮助学生弥合理论知识与实践之间的差距,使他们能够应用所学知识 (Uzun & Bolat, 2023)课外活动对职前教师的影响超出了学业成就;它在提高他们的社交技能、领导素质和职前专业经验方面发挥着重要作用。对于职前教师来说,在大学期间参与这些活动对于为他们未来的职业生涯做准备尤为重要。鉴于其重要性,课外活动已成为国家教育部土耳其世纪教育模式的重要组成部分。在此模型中,课外活动旨在支持心智、社交情感、身体和道德发展;促进所学技能在现实生活中的应用;丰富学校进行的学术工作;促进有效的时间管理;并提高审美意识。本研究的目的是确定职前教师对大学举办的课外活动的看法。在文献中,研究主要集中在课外活动对学业成绩的影响。然而,职前教师对这些活动的看法、他们的参与程度以及此类活动对其个人和专业发展的贡献尚未得到充分研究。特别是,对职前教师参与课外活动的动机、他们从这些活动中获得的收益以及他们对课外活动的建议,关注得很少。

本研究采用定性案例研究设计,旨在考察职前教师对大学环境中组织的课外活动的看法。研究小组由在 2024-2025 学年就读于公立大学教育学院的 60 职前教师组成,他们自愿参加了本研究。教育学院内的每个部门都被视为一个单独的层,并采用了不成比例的分层抽样方法;研究组中包含了来自每个部门的特定数量的学生。数据是通过研究人员准备的书面见表收集的。在意见表开发过程中,查阅了相关文献以准备草案,然后根据专家反馈进行了修改,以确保内容有效性。该表格收集研究数据的充分性已在五名职前教师身上进行了测试。作为此过程的结果,表单的最终版本包含四个问题。该表格包含一个解释性部分,概述了研究的目的,强调了参与的自愿性,并说明数据将仅用于科学目的。本研究通过意见表获得的定性数据采用内容分析技术进行分析。为确定编码员解释的一致性,两位专家独立对访谈数据进行编码,并计算了编码间一致性。因此,计算结果显示,编码员间信度为 92%

职前教师表示,大学会组织课外活动;然而,这些活动的数量和种类不足。参与者表示他们曾参加或有兴趣参加课外活动,例如艺术活动、社区团体、课程、旅行、体育活动、会议和展览。不参加课外活动的主要原因包括时间限制、繁重的学业负担以及活动时间与课程安排的冲突。其他原因包括课程名额有限、活动不足以及未留在校园内。参与者指出,课外活动对他们的社交技能、沟通、协作、建立友谊、获取新知识和技能、获得不同视角、打破偏见和文化发展有显著贡献。他们还报告说,这些活动通过提高他们的自我表达、自信心和动力,对他们的个人发展产生了积极影响。一些参与者提到通过这些活动获得了新的爱好。职前教师表示需要增加课外活动数量并使其多样化,以满足更广泛的兴趣。他们还建议这些活动的参与者名额应更高,安排在不与课程冲突的时间,免费或低成本,并通过社交媒体等平台进行有效推广。

研究结果表明,职前教师认可大学课外活动的组织情况,但认为其数量和种类不足。他们相信增加和多样化这些活动将显著提高参与度。结果还显示,职前教师认为课外活动对于提高他们的社交技能、沟通能力和文化发展至关重要。尽管面临时间限制、缺乏兴趣和经济困难等挑战,职前教师仍然重视这些活动并努力参与其中。该研究表明,尽管课外活动参与率很高,但活动数量和种类有限,未能满足学生的多元化兴趣和需求。通过增加课外活动的种类和可及性,大学可以更好地支持学生的个人和职业发展。这反过来将有助于培养出装备精良、积极主动且具有社会意识的教师,他们已准备好为社区带来积极影响。根据本研究获得的结果,提出以下建议。学校可以增加课外活动的数量和种类,并以一种能满足更广泛的兴趣和需求的方式来组织它们。在大学里,课外活动可以在工作日的课外时间和周末安排,从而为学生的参与提供更大的灵活性

关键词:课程与教学,职前教师,大学,课外活动,观点

Структурированное резюме:

Внеучебная деятельность имеет большое значение в высшем образовании, так как она присутствует на всех уровнях образования.Эти мероприятия, организуемые в университетах, позволяют студентам развивать различные навыки, расширять круг общения, обретать уверенность в себе и профессионально совершенствоваться.Внеклассные занятия помогают учащимся преодолеть разрыв между теоретическими знаниями и практикой, позволяя им применять полученные знания (Uzun & Bolat, 2023).Влияние внеклассных мероприятий на будущих учителей выходит за рамки академических достижений; оно играет значительную роль в улучшении их социальных навыков, лидерских качеств и предпрофессионального опыта.Для будущих учителей участие в этих мероприятиях во время учебы в университете особенно важно для подготовки к их будущей карьере.Ввиду их важности внеклассные мероприятия стали жизненно важным компонентом «Модели образования века Турции» Министерства национального образования.В данной модели внеклассные мероприятия направлены на поддержку умственного, социально-эмоционального, физического и нравственного развития; содействие применению полученных навыков в реальной жизни; обогащение академической работы, проводимой в школах; содействие эффективному управлению временем; и повышение эстетического восприятия.Целью данного исследования является определение мнения будущих учителей о внеклассных мероприятиях, организуемых в университетской среде.В литературе исследования преимущественно сосредоточены на влиянии внеклассных занятий на успеваемость.Однако взгляды будущих учителей на эти виды деятельности, уровень их участия и вклад такой деятельности в их личное и профессиональное развитие недостаточно изучены.В частности, мало внимания уделялось мотивам будущих учителей для участия во внеклассных мероприятиях, выгодам, которые они получают от этих мероприятий, и их предложениям относительно внеклассных программ.

Исследование проводилось с использованием качественного кейс-стади для изучения мнения будущих учителей об организации внеклассных мероприятий в университетской среде.Исследовательская группа состояла из 60 будущих учителей, обучавшихся на факультете образования государственного университета в 2024-2025 учебном году и добровольно принявших участие в исследовании.Каждый факультет педагогического образования рассматривался как отдельный слой, и использовался метод стратифицированной выборки с неполным охватом; в исследовательскую группу было включено определенное количество студентов из каждого факультета.Данные были собраны с помощью письменной «анкеты», подготовленной исследователями.В процессе разработки анкеты были проанализированы соответствующие литературные источники для подготовки проекта, который затем был пересмотрен на основе отзывов экспертов для обеспечения содержательной валидности.Адекватность формы для сбора исследовательских данных была проверена на пяти студентах педагогического вуза.В результате этого процесса окончательная версия формы состояла из четырех вопросов.Форма включала пояснительный раздел, в котором излагалась цель исследования, подчеркивался добровольный характер участия и указывалось, что данные будут использоваться исключительно в научных целях.Качественные данные, полученные с помощью анкеты в данном исследовании, анализировались с использованием метода контент-анализа.Для определения согласованности интерпретаций кодировщиков данные интервью были независимо закодированы двумя экспертами, и был рассчитан коэффициент межэкспертного согласия.В результате этого расчета согласованность между кодировщиками составила 92%.

Будущие учителя заявили, что внеклассные мероприятия организуются в университетах; однако их количество и разнообразие недостаточны.Участники указали, что они участвовали или заинтересованы в участии во внеклассных мероприятиях, таких как художественные события, общественные группы, курсы, поездки, спортивные мероприятия, конференции и выставки.Основными причинами неучастия во внеклассных мероприятиях были нехватка времени, большая учебная нагрузка и совпадение времени проведения мероприятий с расписанием занятий.Другие причины включали ограниченное количество мест на курсах, недостаточное количество мероприятий и проживание вне кампуса.Участники отметили, что внеклассные мероприятия вносят значительный вклад в развитие их социальных навыков, коммуникации, сотрудничества, установление дружеских отношений, приобретение новых знаний и навыков, получение различных точек зрения, разрушение предрассудков и культурное развитие.Они также сообщили, что эти занятия положительно повлияли на их личное развитие, улучшив самовыражение, уверенность в себе и мотивацию.Некоторые участники упомянули о приобретении новых хобби благодаря этим занятиям.Будущие учителя выразили потребность в увеличении количества внеклассных мероприятий и их диверсификации для удовлетворения более широкого круга интересов.Они также предложили, чтобы эти мероприятия имели более высокие квоты для участников, проводились в часы, не совпадающие с занятиями, были бесплатными или недорогими, и эффективно рекламировались через такие платформы, как социальные сети.

Результаты показывают, что будущие учителя признают организацию внеклассных мероприятий в университетах, но считают их недостаточными по количеству и разнообразию.Они считают, что увеличение и диверсификация этой деятельности значительно повысит участие.Результаты также показывают, что будущие учителя считают внеклассные мероприятия важными для улучшения их социальных навыков, коммуникации и культурного развития.Несмотря на такие трудности, как нехватка времени, отсутствие интереса и финансовые затруднения, будущие учителя ценят эти мероприятия и стремятся в них участвовать.Исследование предполагает, что, несмотря на высокую посещаемость внеклассных мероприятий, ограниченное количество и разнообразие мероприятий не удовлетворяют разнообразные интересы и потребности учащихся.Расширяя виды и доступность внеклассных мероприятий, университеты могут лучше поддерживать индивидуальное и профессиональное развитие своих студентов.Это, в свою очередь, будет способствовать подготовке хорошо подготовленных, мотивированных и социально осведомленных учителей, готовых оказать положительное влияние на свои сообщества.На основании результатов, полученных в ходе данного исследования, даются следующие рекомендации.Внеклассные мероприятия в школах могут быть увеличены по количеству и разнообразию и организованы таким образом, чтобы удовлетворять более широкий спектр интересов и потребностей.В университетах внеклассные мероприятия могут быть запланированы вне учебного времени в будние дни и по выходным, что обеспечивает большую гибкость для участия студентов.

Ключевые слова: Учебный план и преподавание, будущий учитель, университет, внеклассные мероприятия, мнение.

संरचित सार:

पाठ्येतर गतिविधियाँ उच्च शिक्षा में बहुत महत्व रखती हैं, क्योंकि वे शिक्षा के हर स्तर पर होती हैं।विश्वविद्यालयों में आयोजित ये गतिविधियाँ छात्रों को विभिन्न कौशल विकसित करने, अपने सामाजिक दायरे का विस्तार करने, आत्मविश्वास हासिल करने और पेशेवर रूप से खुद को बेहतर बनाने में सक्षम बनाती हैं।पाठ्येतर गतिविधियाँ छात्रों को सैद्धांतिक ज्ञान और व्यवहार के बीच के अंतर को पाटने में मदद करती हैं, जिससे उन्हें जो कुछ उन्होंने सीखा है उसे लागू करने की अनुमति मिलती है (उज़ुन और बोलात, 2023)।पाठ्येतर गतिविधियों का प्रभाव प्री-सर्विस शिक्षकों पर अकादमिक उपलब्धियों से परे है; यह उनके सामाजिक कौशल, नेतृत्व गुणों और पूर्व-व्यावसायिक अनुभवों को बढ़ाने में महत्वपूर्ण भूमिका निभाता है।प्री-सर्विस शिक्षकों के लिए, अपने भविष्य के करियर की तैयारी के लिए विश्वविद्यालय के वर्षों के दौरान इन गतिविधियों में भाग लेना विशेष रूप से महत्वपूर्ण है।उनके महत्व के कारण, पाठ्येतर गतिविधियाँ राष्ट्रीय शिक्षा मंत्रालय के "तुर्किये शिक्षा मॉडल की सदी" का एक महत्वपूर्ण घटक बन गई हैं।इस मॉडल में, पाठ्येतर गतिविधियों का उद्देश्य मानसिक, सामाजिक-भावनात्मक, शारीरिक और नैतिक विकास का समर्थन करना है; अर्जित कौशल को वास्तविक जीवन में लागू करने की सुविधा प्रदान करना है; स्कूलों में किए गए अकादमिक कार्यों को समृद्ध करना है; प्रभावी समय प्रबंधन को बढ़ावा देना है; और सौंदर्य बोध को बढ़ाना है।इस शोध का उद्देश्य विश्वविद्यालय परिसरों में आयोजित पाठ्येतर गतिविधियों पर भावी शिक्षकों की राय जानना है।साहित्य में, अध्ययनों ने मुख्य रूप से पाठ्येतर गतिविधियों के अकादमिक उपलब्धि पर पड़ने वाले प्रभाव पर ध्यान केंद्रित किया है।हालांकि, इन गतिविधियों पर प्री-सर्विस शिक्षकों के विचार, उनकी भागीदारी का स्तर और ऐसी गतिविधियों का उनके व्यक्तिगत और व्यावसायिक विकास में योगदान पर्याप्त रूप से जांच नहीं की गई है।विशेष रूप से, सेवा-पूर्व शिक्षकों की पाठ्येतर गतिविधियों में भाग लेने की प्रेरणाओं, इन गतिविधियों से उन्हें होने वाले लाभों और पाठ्येतर कार्यक्रमों के संबंध में उनके सुझावों पर बहुत कम जोर दिया गया है।

यह शोध विश्वविद्यालय सेटिंग्स में आयोजित पाठ्येतर गतिविधियों के संबंध में भावी शिक्षकों की राय की जांच के लिए एक गुणात्मक केस स्टडी डिज़ाइन का उपयोग करके किया गया था।अध्ययन समूह में शिक्षा संकाय के 60 भावी शिक्षक शामिल थे जो 2024-2025 शैक्षणिक वर्ष के दौरान एक सार्वजनिक विश्वविद्यालय में पढ़ रहे थे और जिन्होंने अध्ययन में स्वेच्छा से भाग लिया था।शिक्षा संकाय के भीतर प्रत्येक विभाग को एक अलग स्तर (stratum) माना गया, और एक असमान स्तरीकृत नमूनाकरण विधि का उपयोग किया गया; अध्ययन समूह में प्रत्येक विभाग से छात्रों की एक विशिष्ट संख्या शामिल की गई थी।डेटा शोधकर्ताओं द्वारा तैयार किए गए एक लिखित "राय प्रपत्र" के माध्यम से एकत्र किए गए थे।राय फॉर्म के विकास प्रक्रिया के दौरान, एक मसौदा तैयार करने के लिए प्रासंगिक साहित्य की समीक्षा की गई, जिसे तब सामग्री की वैधता सुनिश्चित करने के लिए विशेषज्ञ प्रतिक्रिया के आधार पर संशोधित किया गया।शोध डेटा एकत्र करने के लिए फॉर्म की पर्याप्तता का परीक्षण पाँच भावी शिक्षकों पर किया गया।इस प्रक्रिया के परिणामस्वरूप, फॉर्म का अंतिम संस्करण चार प्रश्नों का था।प्रपत्र में अध्ययन के उद्देश्य की रूपरेखा बताने वाला एक व्याख्यात्मक अनुभाग शामिल था, जिसमें भागीदारी की स्वैच्छिक प्रकृति पर जोर दिया गया था और कहा गया था कि डेटा का उपयोग केवल वैज्ञानिक उद्देश्यों के लिए किया जाएगा।इस अध्ययन में राय प्रपत्र के माध्यम से प्राप्त गुणात्मक डेटा का विश्लेषण विषय वस्तु विश्लेषण तकनीक का उपयोग करके किया गया।कोडर्स की व्याख्याओं की संगति निर्धारित करने के लिए, साक्षात्कार डेटा को दो विशेषज्ञों द्वारा स्वतंत्र रूप से कोडित किया गया था, और इंटरकोडर समझौते की गणना की गई थी।इस गणना के परिणामस्वरूप, इंटरकोडर विश्वसनीयता 92% पाई गई।

सेवा-पूर्व शिक्षकों ने कहा कि विश्वविद्यालयों में पाठ्येतर गतिविधियाँ आयोजित की जाती हैं; हालाँकि, इन गतिविधियों की संख्या और विविधता अपर्याप्त है।प्रतिभागियों ने संकेत दिया कि उन्होंने कलात्मक कार्यक्रमों, सामुदायिक समूहों, पाठ्यक्रमों, यात्राओं, खेल गतिविधियों, सम्मेलनों और प्रदर्शनियों जैसी पाठ्येतर गतिविधियों में भाग लिया है या भाग लेने में रुचि रखते हैं।पाठ्येतर गतिविधियों में भाग लेने के मुख्य कारण समय की कमी, भारी शैक्षणिक कार्यभार और गतिविधियों के समय और कक्षा के कार्यक्रम के बीच टकराव थे।अन्य कारणों में सीमित पाठ्यक्रम कोटा, अपर्याप्त गतिविधियाँ और परिसर में रहना शामिल था।प्रतिभागियों ने उल्लेख किया कि पाठ्येतर गतिविधियाँ उनके सामाजिक कौशल, संचार, सहयोग, दोस्ती बनाने, नया ज्ञान और कौशल हासिल करने, विभिन्न दृष्टिकोण प्राप्त करने, पूर्वाग्रहों को तोड़ने और सांस्कृतिक विकास में महत्वपूर्ण योगदान देती हैं।उन्होंने यह भी बताया कि इन गतिविधियों ने उनके आत्म-अभिव्यक्ति, आत्मविश्वास और प्रेरणा में सुधार करके उनके व्यक्तिगत विकास पर सकारात्मक प्रभाव डाला।कुछ प्रतिभागियों ने इन गतिविधियों के माध्यम से नए शौक अपनाने का उल्लेख किया।प्री-सर्विस शिक्षकों ने व्यापक हितों को संबोधित करने के लिए पाठ्येतर गतिविधियों की संख्या बढ़ाने और उनमें विविधता लाने की आवश्यकता व्यक्त की।उन्होंने यह भी सुझाव दिया कि इन गतिविधियों में अधिक प्रतिभागी कोटा होना चाहिए, कक्षाओं के साथ टकराव होने वाले समय पर निर्धारित किया जाना चाहिए, मुफ्त या कम लागत वाला होना चाहिए, और सोशल मीडिया जैसे प्लेटफार्मों के माध्यम से प्रभावी ढंग से प्रचारित किया जाना चाहिए।

निष्कर्ष बताते हैं कि सेवा-पूर्व शिक्षक विश्वविद्यालयों में पाठ्येतर गतिविधियों के संगठन को स्वीकार करते हैं लेकिन उन्हें संख्या और विविधता में अपर्याप्त पाते हैं।उनका मानना है कि इन गतिविधियों को बढ़ाने और विविधता लाने से भागीदारी में काफी वृद्धि होगी।परिणाम यह भी दर्शाते हैं कि सेवा-पूर्व शिक्षक अपने सामाजिक कौशल, संचार और सांस्कृतिक विकास में सुधार के लिए पाठ्येतर गतिविधियों को आवश्यक मानते हैं।समय की कमी, रुचि की कमी और वित्तीय कठिनाइयों जैसी चुनौतियों का सामना करने के बावजूद, भावी शिक्षक इन गतिविधियों को महत्व देते हैं और उनमें भाग लेने का प्रयास करते हैं।अध्ययन से पता चलता है कि, हालांकि पाठ्येतर गतिविधियों में भागीदारी अधिक है, गतिविधियों की सीमित संख्या और विविधता छात्रों की विविध रुचियों और आवश्यकताओं को पूरा करने में विफल रहती है।अतिरिक्त पाठयक्रम गतिविधियों के प्रकार और उपलब्धता को बढ़ाकर, विश्वविद्यालय अपने छात्रों के व्यक्तिगत और व्यावसायिक विकास का बेहतर समर्थन कर सकते हैं।यह, बदले में, सुसज्जित, प्रेरित और सामाजिक रूप से जागरूक शिक्षकों के प्रशिक्षण में योगदान देगा जो अपने समुदायों में सकारात्मक प्रभाव डालने के लिए तैयार हैं।इस अध्ययन से प्राप्त परिणामों के आधार पर, निम्नलिखित सिफारिशें की जाती हैं।स्कूलों में पाठ्येतर गतिविधियों की संख्या और विविधता बढ़ाई जा सकती है और उन्हें इस तरह से व्यवस्थित किया जा सकता है जो रुचियों और आवश्यकताओं की एक विस्तृत श्रृंखला को संबोधित करे।विश्वविद्यालयों में, पाठ्येतर गतिविधियों को सप्ताह के दिनों और सप्ताहांतों में कक्षा के घंटों के बाहर निर्धारित किया जा सकता है, जिससे छात्रों की भागीदारी के लिए अधिक लचीलापन मिलता है।

पाठ्यक्रम और निर्देश, भावी शिक्षक, विश्वविद्यालय, पाठ्येतर गतिविधियाँ, राय।

Article Statistics

Number of reads 130
Number of downloads 53

Share

Turkish Studies-Educational Sciences
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.