Algoritmik karar alma sistemlerinin kamu yönetimine entegrasyonu, kamu otoritesinin meşruiyet temellerini yeniden tartışmaya açmaktadır. Bu çalışmanın amacı, sıklıkla teknokrasi, algoritmik yönetişim ve algokrasi gibi kavramlarla karıştırılan algoritmokrasiyi kavramsal olarak ayrıştırmak ve bir kamu yönetimi rejimi olarak yeniden tanımlamaktır. Çalışma, teknokrasinin otoriteyi insan uzmana verdiğini, algoritmik yönetişimin algoritmayı bir araç olarak kullandığını, algokrasinin algoritmik düzeni bir toplumsal sıralama biçimi olarak betimlediğini, algoritmokrasinin ise bu düzenin bir kamu yönetimi rejimine dönüştüğü uç noktayı adlandırdığını ileri sürmektedir. Yöntem olarak kavramsal analiz ve kuramsal çerçeve geliştirme benimsenmiştir. Bovens ve Zouridis'in bürokrasi dönüşümü kuramı, Danaher'ın algokrasi tehdidi ve Yeung'un algoritmik düzenleme taksonomisi sentezlenerek özgün bir analitik araç olan “Takdir Yetkisinin Göçü ve Meşruiyet Açığı” matrisi geliştirilmiştir. Matris, bürokrasinin sokak, ekran ve sistem düzeyi aşamaları ile algoritmik sistemin tepkisel/önleyici ve öneri/otomatik işleyiş kiplerini kesiştirerek meşruiyet açığının nerede yoğunlaştığını göstermektedir. Çalışma, algoritmik karar almanın takdir yetkisini sokak düzeyi bürokratlardan sistem tasarımcılarına ve algoritmalara taşıyarak klasik hesap verebilirlik zincirini kırdığını ve meşruiyet açığını kurumsallaştırdığını ortaya koymaktadır. Türk kamu yönetimi bağlamında e-Devlet altyapısı, Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi ve mevcut hukuki çerçeve bu matris üzerinden değerlendirilmiş; altyapı ve stratejinin hızla sistem düzeyine yöneldiği, buna karşılık hesap verebilirlik ve açıklanabilirlik güvencelerinin geride kaldığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede algoritmik etki değerlendirmesi, açıklanabilirlik yükümlülüğü, sistem düzeyinde hesap verebilirlik ve idari yargı denetiminin uyarlanmasını içeren kurumsal bir öneri seti sunulmuştur.
The integration of algorithmic decision-making systems into public administration reopens the debate on the legitimacy foundations of public authority. This study aims to conceptually disentangle algorithmocracy—frequently conflated with technocracy, algorithmic governance and algocracy—and to redefine it as a regime of public administration. Conceptual analysis and theory-building are adopted as the method. By synthesising Bovens and Zouridis's theory of bureaucratic transformation, Danaher's threat of algocracy and Yeung's taxonomy of algorithmic regulation, an original analytical tool, the “Migration of Discretion and the Legitimacy Gap” matrix, is developed. The matrix intersects the street-level, screen-level and system-level stages of bureaucracy with the reactive/pre-emptive and recommender/automated operating modes of algorithmic systems, thereby locating where the legitimacy gap concentrates. The study argues that algorithmic decision-making, by transferring discretion from street-level bureaucrats to system designers and algorithms, breaks the classical chain of accountability and institutionalises a legitimacy gap. In the Turkish context, the e-Government infrastructure, the National Artificial Intelligence Strategy and the existing legal framework are assessed through this matrix; it is found that infrastructure and strategy are rapidly moving towards the system level while accountability and explainability safeguards lag behind. Accordingly, an institutional proposal set comprising algorithmic impact assessment, an explainability obligation, system-level accountability and the adaptation of administrative judicial review is offered.
Public administration, algorithmocracy, algorithmic governance, administrative discretion, accountability.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
