Abstract

Bu çalışma göçmenler açısından vatandaşlığa erişimin ulus-devlet mantığı ile AB üyeliğinin oluşturduğu yapısal kısıtların gölgesinde kaldığı bir zeminde, bazı AB üyesi ülkelerin puanlarını hangi politikalar ile arttırdığını incelemeyi amaçlamıştır. Araştırma kapsamında 2015 ve 2020 yıllarındaki Göçmen Entegrasyon Politikası Endeksi (MIPEX) verileri dikkate alınarak vatandaşlığa erişim puanını en az 10 puan artıran ülkeler (İsveç, İrlanda, Kıbrıs, Malta, Lüksemburg, Finlandiya) analiz edilmiştir. Bu ülkelerin vatandaşlık politikaları, nitel karşılaştırmalı yöntemle analiz edilmiş; vatandaşlık mevzuatı, ikamet şartı, dil yeterliliği, çifte vatandaşlık hakkı gibi kriterler üzerinden incelenmiştir. Bu kapsamda çalışmada ülkelerin vatandaşlık politikalarının temel belirleyici faktör olduğu kabul edilmekle birlikte dışsal faktörler olarak AB üyeliği ve ülkelerin aldığı göç miktarının da vatandaşlığa erişime etki edebileceği varsayımı göz önünde bulundurulmuştur. EUROSTAT verileri ile her ülkenin verdiği vatandaşlık sayısı ve göç miktarı arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Çalışmada ülkeler sınıflandırılırken önceden belirlenmiş teorik kategoriler yerine, tümevarımcı bir yaklaşım benimsenmiştir. İnceleme sürecinde elde edilen politika bulguları doğrultusunda ülkeler; Kapsayıcı (İrlanda, İsveç), Yatırım Temelli (Kıbrıs, Malta) ve Entegrasyon Temelli (Lüksemburg, Finlandiya) olmak üzere üç model altında gruplandırılmıştır. Sonuç olarak bu ülkeler açısından vatandaşlığa erişimde AB’nin genel bir çerçeve çizdiği, ülkelerin politika belirlemede özerk olduğu ve göçün niceliğinin değil uygulanan politikaların belirleyici olduğu anlaşılmıştır. 

Abstract

The study aimed to examine how some EU member states increased their citizenship access scores, given that access to citizenship for migrants is frequently overshadowed by the logic of the nation-state and the structural constraints of EU membership. The study analyzed countries that increased their citizenship access scores by at least 10 points (Sweden, Ireland, Cyprus, Malta, Luxembourg, Finland) using the Migrant Integration Policy Index (MIPEX) data from 2015 and 2020. The citizenship policies of these countries were analyzed with the qualitative comparative method, examining criteria such as citizenship legislation, residency requirements, language proficiency, and dual citizenship rights. In this context, although citizenship policies were considered the primary determining factor, the study also assumed that external factors such as EU membership and the amount of migration received by each country might also influence access to citizenship. The relationship between the number of citizenships granted by each country and the amount of migration was evaluated with EUROSTAT data. An inductive approach was adopted in the study instead of predetermined theoretical categories when classifying countries. Based on the policy results obtained during the review process, countries were grouped under three models: Inclusive (Ireland, Sweden), Investment-Based (Cyprus, Malta), and Integration-Based (Luxembourg, Finland). It was concluded that the EU provided a general framework for access to citizenship for these countries, which are autonomous in policy-making, and the policies implemented, rather than the quantity of migration, were the determining factors.

Structured Abstract:

International migration is a structural phenomenon and has been increasing in recent years. Based on the data released in 2024, the fact that 3.7% of the world’s population consists of international migrants supports this phenomenon. One of the significant problems faced by migrants and destination countries in this process is undoubtedly the issue of citizenship, which makes the issue of citizenship quite important in the nation-state paradigm, as this understanding builds citizenship on national identity. For this reason, access to citizenship might be quite limited in many countries. However, citizenship is always a significant agenda item in the European Union (EU), which constitutes one of the best examples of supranational structures. If a migrant obtains citizenship in an EU member state, it is possible for them to have certain rights and privileges in other EU member states as well. For this reason, the acquisition of citizenship by migrants in destination countries is one of the issues of importance in political, social, and cultural terms.

In the EU, the lack of a generally accepted policy regarding the acquisition of citizenship by migrants is among the problems of the present paper. In this study, considering the Migrant Integration Policy Index (MIPEX) data of EU member states, Sweden, Ireland, Cyprus, Malta, Luxembourg, and Finland, which increased their citizenship access score by at least 10 points between 2015 and 2020, were included in the scope of the study. Firstly, based on the assumption that the determining factor in countries’ citizenship policies is the relationship between the number of immigrants they receive and the number of citizenships granted, EUROSTAT data were used to determine the number of citizenships granted and the amount of immigration received by each country. Also, the citizenship policies of these countries were analysed with the qualitative comparative method. Criteria such as citizenship legislation, residency requirements, language proficiency, and dual citizenship rights were examined in this context.

The study did not resort to any predetermined theoretical classification; instead, an inductive approach was adopted. The citizenship policies of the countries were determined during the study process and modelled in 3 different ways (investment-based citizenship, integration-based citizenship, and inclusive citizenship). The study consisted of 3 sections. The first section attempted to provide information on the definition of migration and migration events around the world; the second section addressed the relationship between migration and citizenship; and the final section examined the citizenship policies of 6 selected countries.

Ireland and Sweden have adopted an inclusive citizenship model. According to 2020 MIPEX data, Ireland’s citizenship score increased from 59 points in 2015 to 79 points. This score was maintained in the MIPEX data released in 2025. It was observed that immigrants in Ireland obtained citizenship more quickly and flexibly compared to other countries. Particularly after 2020, with certain regulations, more than 30,000 people were granted citizenship in 2024. Sweden also increased its citizenship score from 73 to 83 points and maintained this score according to the data released in 2025. Sweden had more lenient provisions, especially for parents and children. Both Ireland and Sweden allowed dual citizenship but did not conduct language or citizenship tests.

Cyprus and Malta, on the other hand, adopted an investment-based citizenship model. Cyprus’s citizenship-related score increased from 37 in 2014 to 53 in 2019, a 16-point increase. However, it dropped to 50 in 2025, and the Cyprus citizenship-by-investment programme was terminated in 2021 because of irregularities in the legislation. As another country offering citizenship by investment, Malta saw its score rise from 34 in 2014 to 63 in 2019, a 29-point increase, and maintained this score in 2024. Although Malta claimed to have made a significant contribution to its economy through the Individual Investor Program (IIP), this was considered highly problematic by the EU. The EU disapproved of the country’s citizenship-by-investment programme, and on September 29, 2022, the EU Commission took legal action against it. In 2025, this case, which concluded that the citizenship-by-investment programme, also implemented in Malta, was illegal. Indeed, this decision completely ended the practice of obtaining citizenship through investment in EU countries.

As the third model, integration-based citizenship policies are implemented by Luxembourg and Finland. Luxembourg’s citizenship access score increased by 11 points from 68 in 2014 to 79 in 2019. Maintaining this score in 2024, language proficiency is a crucial factor for obtaining citizenship in Luxembourg. Passing a language test is required to acquire citizenship. The high language level required in the country caused some controversy. Finland, which protects citizenship rights at the constitutional level, saw its citizenship access score rise from 63 in 2014 to 74 in 2019 and maintained this score in the MIPEX data released in 2025. In Finland, significant developments occurred, including the establishment of the Immigrant Integration Center in 2014 and the adoption of the Anti-Racism Action Program in 2020, as well as the Foreigners Act, which involved fundamental issues such as residency duration, family reunification, asylum status, and refugee applications. However, the restrictions on citizenship policies for immigrants implemented by the coalition government after the 2023 elections were considered another point that deserved criticism.

In conclusion, although the EU does not have a universally accepted programme regarding citizenship policies for immigrants, certain principles it adopted influenced the immigration policies of countries. However, when considering whether the number of immigrants and the number of citizenships granted have an impact on the policy-making process, it can be argued that this has little effect in the countries examined. Also, the ideological perspectives of national governments have an influence on the determination of citizenship policies. For this reason, national citizenship policies are not uniform; instead, different models can develop depending on historical, social, and economic contexts.

Yapılandırılmış Özet:

Uluslararası göç, son dönemlerde gittikçe artan yapısal bir olgudur. 2024 yılında açıklanan verilere göre dünya nüfusunun %3.7’sinin uluslararası göçmenlerden oluşması da bu olguyu desteklemektedir. Bu süreçte göçmenlerin ve hedef ülkelerin yaşadığı önemli sorunlardan biri, hiç kuşkusuz vatandaşlık konusudur. Bu durum aynı zamanda ulus devlet paradigmasında vatandaşlık konusunu oldukça önemli bir hale getirmektedir. Çünkü bu anlayış vatandaşlığı ulusal kimlik üzerinde inşa etmektedir. Bundan dolayı birçok ülkede vatandaşlığa erişim hakkı, oldukça sınırlı kalabilmektedir. Bununla birlikte ulusüstü yapıların en iyi örneklerinden birini teşkil eden Avrupa Birliği (AB) içinde vatandaşlık, dikkate değer bir konu olarak her daim önemli bir gündem maddesini oluşturmaktadır. Göçmenlerden birinin AB üyesi bir ülkenin vatandaşlığını elde etmesi durumunda, diğer AB üyesi ülkelerde de birtakım hak ve yetkilere sahip olması mümkündür. Bu nedenle göçmenlerin hedef ülkelerde vatandaşlık elde etmesi siyasal, sosyal ve kültürel anlamda ehemmiyet arz eden konulardan birini teşkil etmektedir.

AB’nin göçmenlerin vatandaşlık elde etmesine ilişkin genel geçer bir politikasının bulunmaması, bu çalışmanın sorunsalları arasında yer almaktadır. Çalışmada, AB üyesi ülkelerin Migrant Integration Policy Index (MIPEX) verileri dikkate alınarak, 2015–2020 yılları arasında vatandaşlığa erişim puanını en az 10 puan artıran İsveç, İrlanda, Kıbrıs, Malta, Lüksemburg ve Finlandiya inceleme kapsamına alınmıştır. Öncelikle, ülkelerin vatandaşlık politikalarında belirleyici olan hususun aldıkları göçmen sayısı ile verilen vatandaşlık sayısı arasındaki ilişki olduğu varsayımından hareketle, EUROSTAT verileri kullanılarak her ülkenin verdiği vatandaşlık sayısı ve aldığı göç miktarı ortaya konmuştur. Ayrıca çalışmamızın konusu olan ülkelerin vatandaşlık politikaları nitel karşılaştırmalı yöntemle analiz edilmiş; vatandaşlık mevzuatı, ikamet şartı, dil yeterliliği ve çifte vatandaşlık hakkı gibi kriterler üzerinde de durulmaya çalışılmıştır.

Çalışmada önceden belirlenmiş herhangi bir teorik sınıflandırmaya başvurulmayıp, tümevarımcı bir yaklaşım izlenmiştir. Ülkelerin vatandaşlık politikaları çalışma sürecinde belirlenmiş olup, üç farklı şekilde modelleştirilmiştir. Bu modeller şunlardır: Yatırım Temelli Vatandaşlık, Entegrasyon Temelli Vatandaşlık ve Kapsayıcı Vatandaşlık. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde göçün tanımı ve dünyada yaşanan göç olayları hakkında bilgi verilmeye çalışılırken, ikinci bölümde göç ve vatandaşlık ilişkisine değinilmiştir. Son bölümde ise belirlenmiş olan altı ülkenin vatandaşlık politikaları ele alınmıştır.

Kapsayıcı Vatandaşlık modelini benimseyen ülkeler, İrlanda ve İsveç’tir. İrlanda’nın 2020 MIPEX verilerine göre vatandaşlık skoru 2015 verilerine göre 59 puandan 79 puana yükselmiştir. 2025 yılında açılanan MIPEX verilerinde de bu skor korunmuştur. İrlanda’da göçmenlerin diğer ülkelere nazaran daha hızlı ve esnek bir şekilde vatandaşlık elde ettiği gözlenmiştir. Özellikle 2020 yılı sonrasında birtakım düzenlemelerle birlikte 2024 yılında 30 binden fazla kişiye vatandaşlık verilmiştir. İsveç de vatandaşlık puanını 73’den 83 puana yükseltmiş ve bu puanını 2025 yılında açıklanan verilere göre de korumuştur. İsveç’in özellikle ebeveynler ve çocuklar için daha kolaylaştırıcı hükümlere sahip olduğu görülmüştür. Hem İrlanda hem de İsveç çifte vatandaşlığa izin vermekle birlikte, dil ve yurttaşlık gibi sınavları yapmamaktadır.

Kıbrıs ve Malta ise yatırım temelli vatandaşlık modelini benimseyen iki ülkedir. Kıbrıs’ın vatandaşlık ile ilgili skoru 2014 yılında 37 iken bu puan 2019 yılında 16 puan artarak 53’e yükselmiştir. 2025 verilerinde ise 50 puana düştüğü görülmüştür. Ancak Kıbrıs’ta yatırım yoluyla verilen vatandaşlıklarda mevzuata aykırılıkların ortaya çıkartılması ile birlikte bu program 2021 yılında sonlandırılmıştır. Yatırım yoluyla vatandaşlık veren diğer bir ülke olan Malta’nın 2014 yılında 34 olan puanı 2019 yılında 29 puan artarak 63’e yükselmiş ve ülke bu puanını 2024 yılında da korumuştur. Bireysel Yatırımcı Programı (IIP) kapsamında vatandaşlık veren Malta’nın bu program aracılığıyla ülke ekonomisine büyük katkı sunduğunu iddia etmesine rağmen, bu durum AB açısından oldukça sakıncalı bir konu olarak değerlendirilmiştir. AB tarafından para yolu ile vatandaşlık verilmesi tasvip edilmeyen ülke, 29 Eylül 2022'de AB Komisyonu tarafından dava edilmiştir. 2025 yılında sonuçlanan bu dava ile Malta’da da uygulanan yatırım karşılığı vatandaşlık uygulaması, yasadışı olarak kabul edilmiştir. Nitekim bu karar ile AB ülkelerinde yatırım yolu ile vatandaşlık elde edilmesi uygulaması tamamen sonlandırılmıştır.

Üçüncü model olan entegrasyon temelli vatandaşlık politikalarını uygulayan ülkeler ise Lüksemburg ve Finlandiya’dır. Lüksemburg’un vatandaşlığa erişim puanı 2014 yılında 68 iken, 2019 yılında 11 puan artarak 79’a yükselmiştir. Bu puanını 2024 yılında da koruyan Lüksemburg’da vatandaşlığa erişim için dil oldukça önemlidir. Ülkenin vatandaşlığını elde edebilmek için dil testini geçmek gerekmektedir. Ülkede aranan dil seviyesinin yüksek olması birtakım tartışmalara neden olmaktadır. Vatandaşlık haklarını anayasal düzeyde koruyan Finlandiya’nın 2014 yılında vatandaşlığa erişim puanı 63 iken bu skor 2019’da 74’e yükselmiştir. 2025 yılında açıklanan MIPEX verilerinde de ülke bu puanını korumuştur. Finlandiya’da ikamet süresi, aile birleşimi, sığınma statüsü ve iltica gibi temel konuları kapsayan Yabancılar Yasası’nın yanı sıra, 2014 yılında Göçmen Entegrasyon Merkezi’nin kurulması ve 2020 yılında Irkçılığa Karşı Eylem Programı’nın kabul edilmesi şeklinde önemli gelişmeler olmuştur. Ancak ülkede 2023 yılında gerçekleştirilen seçimlerin ardından kurulan koalisyon hükümetiyle birlikte göçmenlere yönelik vatandaşlık politikasında kısıtlamaya gidilmesi, eleştirilmesi gereken bir diğer husus olarak değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak AB’nin göçmenlere yönelik vatandaşlık politikaları ile ilgili genel geçer bir programı olmasa da benimsemiş olduğu birtakım ilkelerin, ülkelerin göçmen politikalarında etkili olduğu görülmüştür. Bununla birlikte göçmen sayısı ve verilen vatandaşlık sayısının politika belirleme sürecinde etkili olup olmaması hususuna bakıldığında ise incelenen ülkelerde bu durumun pek bir etkisinin olmadığı söylenebilinir. Ülke yönetimlerinin ideolojik bakış açılarının da vatandaşlık politikalarının belirlenmesinde etkili olduğu düşünülmektedir. Dolayısıyla ülkelerin vatandaşlık politikalarının tek tip olmadığı; aksine tarihsel, toplumsal ve iktisadi bağlamlara bağlı olarak farklı modellerin gelişebildiği görülmüştür.

ملخص منظم

تعد الهجرة الدولية ظاهرة هيكلية، وقد تزايدت في السنوات الأخيرة. واستنادًا إلى البيانات الصادرة في عام 2024، فإن حقيقة أن 3.7% من سكان العالم يتألفون من مهاجرين دوليين تدعم هذه الظاهرة. ومن دون شك، فإن إحدى المشاكل الهامة التي يواجهها المهاجرون وبلدان المقصد في هذه العملية هي مسألة الجنسية، مما يجعل مسألة الجنسية مهمة للغاية في نموذج الدولة القومية، حيث أن هذا الفهم يبني الجنسية على الهوية الوطنية. ولهذا السبب، قد يكون الحصول على الجنسية محدودًا للغاية في العديد من البلدان. ومع ذلك، فإن الجنسية هي دائمًا بند هام على جدول أعمال الاتحاد الأوروبي (EU)، الذي يشكل أحد أفضل الأمثلة على الهياكل فوق الوطنية. إذا حصل المهاجر على الجنسية في إحدى الدول الأعضاء في الاتحاد الأوروبي، فمن الممكن أن يتمتع بحقوق وامتيازات معينة في الدول الأعضاء الأخرى في الاتحاد الأوروبي أيضًا. ولهذا السبب، يعد حصول المهاجرين على الجنسية في بلدان المقصد إحدى القضايا المهمة من الناحية السياسية والاجتماعية والثقافية.

في الاتحاد الأوروبي، يعد الافتقار إلى سياسة مقبولة عمومًا بشأن حصول المهاجرين على الجنسية من بين المشكلات التي تتناولها هذه الورقة. في هذه الدراسة، وبالنظر إلى بيانات مؤشر سياسة اندماج المهاجرين (MIPEX) للدول الأعضاء في الاتحاد الأوروبي، تم تضمين السويد وأيرلندا وقبرص ومالطا ولوكسمبورغ وفنلندا، التي زادت درجاتها في الوصول إلى الجنسية بما لا يقل عن 10 نقاط بين عامي 2015 و2020، في نطاق الدراسة. أولاً، استناداً إلى الافتراض القائل بأن العامل المحدد في سياسات الجنسية في البلدان هو العلاقة بين عدد المهاجرين الذين تستقبلهم وعدد الجنسيات الممنوحة، تم استخدام بيانات يوروستات لتحديد عدد الجنسيات الممنوحة ومقدار الهجرة التي استقبلتها كل دولة. كما تم تحليل سياسات الجنسية في هذه البلدان باستخدام المنهج المقارن النوعي. وفي هذا السياق، تم فحص معايير مثل تشريعات الجنسية، وشروط الإقامة، وإتقان اللغة، وحقوق الجنسية المزدوجة.

لم تلجأ الدراسة إلى أي تصنيف نظري محدد مسبقاً؛ بل تم اعتماد نهج استقرائي. تم تحديد سياسات الجنسية في البلدان خلال عملية الدراسة وتم نمذجتها بثلاث طرق مختلفة (الجنسية القائمة على الاستثمار، والجنسية القائمة على الاندماج، والجنسية الشاملة). تألفت الدراسة من 3 أقسام. سعى القسم الأول إلى تقديم معلومات حول تعريف الهجرة وأحداث الهجرة حول العالم؛ وتناول القسم الثاني العلاقة بين الهجرة والجنسية؛ ودرس القسم الأخير سياسات الجنسية في 6 دول مختارة.

اعتمدت أيرلندا والسويد نموذج الجنسية الشاملة. وفقًا لبيانات MIPEX لعام 2020، ارتفعت درجة الجنسية في أيرلندا من 59 نقطة في عام 2015 إلى 79 نقطة. تم الحفاظ على هذه النتيجة في بيانات MIPEX الصادرة في عام 2025. ولوحظ أن المهاجرين في أيرلندا حصلوا على الجنسية بسرعة ومرونة أكبر مقارنة بالدول الأخرى. وبشكل خاص بعد عام 2020، وبفضل بعض اللوائح، تم منح الجنسية لأكثر من 30,000 شخص في عام 2024. كما رفعت السويد درجة الجنسية لديها من 73 إلى 83 نقطة وحافظت على هذه الدرجة وفقًا للبيانات الصادرة في عام 2025. وكان لدى السويد أحكام أكثر تساهلاً، خاصةً بالنسبة للآباء والأطفال. وسمحت كل من أيرلندا والسويد بالجنسية المزدوجة ولكنهما لم تجريا اختبارات اللغة أو الجنسية.

من ناحية أخرى، اعتمدت قبرص ومالطا نموذج الجنسية القائم على الاستثمار. ارتفعت درجة قبرص المتعلقة بالجنسية من 37 في عام 2014 إلى 53 في عام 2019، بزيادة قدرها 16 نقطة. ومع ذلك، انخفضت إلى 50 في عام 2025، وتم إنهاء برنامج الجنسية عن طريق الاستثمار في قبرص في عام 2021 بسبب مخالفات في التشريع. وباعتبارها دولة أخرى تقدم الجنسية عن طريق الاستثمار، شهدت مالطا ارتفاع درجتها من 34 في عام 2014 إلى 63 في عام 2019، بزيادة قدرها 29 نقطة، وحافظت على هذه الدرجة في عام 2024. وعلى الرغم من ادعاء مالطا بأنها قدمت مساهمة كبيرة في اقتصادها من خلال برنامج المستثمر الفردي (IIP)، فقد اعتبر الاتحاد الأوروبي ذلك أمراً إشكالياً للغاية. لم يوافق الاتحاد الأوروبي على برنامج الجنسية عن طريق الاستثمار في البلاد، وفي 29 سبتمبر 2022، اتخذت المفوضية الأوروبية إجراءات قانونية ضده. في عام 2025، خلصت هذه القضية إلى أن برنامج الجنسية عن طريق الاستثمار، الذي تم تنفيذه أيضًا في مالطا، غير قانوني. وبالفعل، أنهى هذا القرار تمامًا ممارسة الحصول على الجنسية من خلال الاستثمار في دول الاتحاد الأوروبي.

كنموذج ثالث، تنفذ لوكسمبورغ وفنلندا سياسات الجنسية القائمة على الاندماج. ارتفع مؤشر الحصول على الجنسية في لوكسمبورغ بمقدار 11 نقطة من 68 في عام 2014 إلى 79 في عام 2019. مع الحفاظ على هذا المؤشر في عام 2024، تعد إتقان اللغة عاملاً حاسماً للحصول على الجنسية في لوكسمبورغ. ويُشترط اجتياز اختبار لغوي للحصول على الجنسية. أثار المستوى اللغوي العالي المطلوب في البلاد بعض الجدل. وشهدت فنلندا، التي تحمي حقوق المواطنة على المستوى الدستوري، ارتفاع درجة الوصول إلى الجنسية من 63 في عام 2014 إلى 74 في عام 2019 وحافظت على هذه الدرجة في بيانات MIPEX الصادرة في عام 2025. شهدت فنلندا تطورات مهمة، بما في ذلك إنشاء مركز دمج المهاجرين في عام 2014 واعتماد برنامج العمل لمكافحة العنصرية في عام 2020، بالإضافة إلى قانون الأجانب، الذي تضمن قضايا أساسية مثل مدة الإقامة، ولم شمل الأسرة، ووضع اللجوء، وطلبات اللجوء. ومع ذلك، اعتُبرت القيود المفروضة على سياسات الجنسية للمهاجرين التي نفذتها الحكومة الائتلافية بعد انتخابات عام 2023 نقطة أخرى تستحق النقد.

في الختام، على الرغم من أن الاتحاد الأوروبي لا يمتلك برنامجًا مقبولًا عالميًا فيما يتعلق بسياسات الجنسية للمهاجرين، إلا أن بعض المبادئ التي اعتمدها أثرت على سياسات الهجرة في الدول. ومع ذلك، عند النظر في ما إذا كان عدد المهاجرين وعدد الجنسيات الممنوحة لهما تأثير على عملية صنع السياسات، يمكن القول إن هذا له تأثير ضئيل في الدول التي تم فحصها. كما أن المنظورات الأيديولوجية للحكومات الوطنية تؤثر على تحديد سياسات الجنسية. ولهذا السبب، فإن سياسات الجنسية الوطنية ليست موحدة؛ بل يمكن أن تتطور نماذج مختلفة اعتمادًا على السياقات التاريخية والاجتماعية والاقتصادية.

Résumé Structuré:

Les migrations internationales constituent un phénomène structurel qui s'est amplifié ces dernières années. Les données publiées en 2024, selon lesquelles 3,7 % de la population mondiale est composée de migrants internationaux, viennent étayer ce phénomène. L'un des problèmes majeurs auxquels sont confrontés les migrants et les pays de destination dans ce processus est sans aucun doute la question de la citoyenneté, ce qui confère à cette dernière une importance particulière dans le paradigme de l'État-nation, car cette conception fonde la citoyenneté sur l'identité nationale. Pour cette raison, l'accès à la citoyenneté peut s'avérer très limité dans de nombreux pays. Cependant, la citoyenneté est toujours un point important à l'ordre du jour de l'Union européenne (UE), qui constitue l'un des meilleurs exemples de structures supranationales. Si un migrant obtient la citoyenneté dans un État membre de l’UE, il peut bénéficier de certains droits et privilèges dans d’autres États membres de l’UE également. C’est pourquoi l’acquisition de la citoyenneté par les migrants dans les pays de destination est l’une des questions importantes sur les plans politique, social et culturel.

Au sein de l’UE, l’absence d’une politique généralement acceptée concernant l’acquisition de la citoyenneté par les migrants figure parmi les problèmes abordés dans le présent article. Dans cette étude, sur la base des données de l’indice des politiques d’intégration des migrants (MIPEX) des États membres de l’UE, la Suède, l’Irlande, Chypre, Malte, le Luxembourg et la Finlande, qui ont augmenté leur score d’accès à la citoyenneté d’au moins 10 points entre 2015 et 2020, ont été inclus dans le champ de l’étude. Tout d’abord, en partant du principe que le facteur déterminant des politiques de citoyenneté des pays est le rapport entre le nombre d’immigrants qu’ils accueillent et le nombre de citoyennetés accordées, les données d’EUROSTAT ont été utilisées pour déterminer le nombre de citoyennetés accordées et le volume d’immigration accueilli par chaque pays. De plus, les politiques de citoyenneté de ces pays ont été analysées à l’aide de la méthode comparative qualitative. Des critères tels que la législation en matière de citoyenneté, les conditions de résidence, la maîtrise de la langue et les droits liés à la double nationalité ont été examinés dans ce contexte.

L'étude n'a pas recouru à une classification théorique prédéterminée ; une approche inductive a plutôt été adoptée. Les politiques de citoyenneté des pays ont été déterminées au cours du processus d'étude et modélisées de trois manières différentes (citoyenneté fondée sur l'investissement, citoyenneté fondée sur l'intégration et citoyenneté inclusive). L'étude comprenait trois sections. La première section visait à fournir des informations sur la définition de la migration et les phénomènes migratoires à travers le monde ; la deuxième section traitait de la relation entre migration et citoyenneté ; et la dernière section examinait les politiques de citoyenneté de six pays sélectionnés.

L'Irlande et la Suède ont adopté un modèle de citoyenneté inclusive. Selon les données MIPEX de 2020, le score de citoyenneté de l'Irlande est passé de 59 points en 2015 à 79 points. Ce score a été maintenu dans les données MIPEX publiées en 2025. Il a été observé que les immigrants en Irlande obtenaient la citoyenneté plus rapidement et de manière plus souple par rapport à d'autres pays. En particulier après 2020, grâce à certaines réglementations, plus de 30 000 personnes se sont vu accorder la citoyenneté en 2024. La Suède a également vu son score de citoyenneté passer de 73 à 83 points et a maintenu ce score selon les données publiées en 2025. La Suède disposait de dispositions plus souples, notamment pour les parents et les enfants. L’Irlande et la Suède autorisaient toutes deux la double nationalité mais n’imposaient pas de tests de langue ou de citoyenneté.

Chypre et Malte, en revanche, ont adopté un modèle de citoyenneté par investissement. Le score de Chypre en matière de citoyenneté est passé de 37 en 2014 à 53 en 2019, soit une augmentation de 16 points. Cependant, il est tombé à 50 en 2025, et le programme chypriote de citoyenneté par investissement a été interrompu en 2021 en raison d’irrégularités dans la législation. Autre pays proposant la citoyenneté par investissement, Malte a vu son score passer de 34 en 2014 à 63 en 2019, soit une augmentation de 29 points, et a maintenu ce score en 2024. Bien que Malte ait affirmé avoir apporté une contribution significative à son économie grâce au programme d’investisseurs individuels (IIP), celui-ci a été jugé très problématique par l’UE. L'UE désapprouvait le programme de citoyenneté par investissement de ce pays et, le 29 septembre 2022, la Commission européenne a engagé une action en justice à son encontre. En 2025, cette affaire a conclu que le programme de citoyenneté par investissement, également mis en œuvre à Malte, était illégal. En effet, cette décision a mis définitivement fin à la pratique consistant à obtenir la citoyenneté par le biais d'investissements dans les pays de l'UE.

Le troisième modèle, celui des politiques de citoyenneté fondées sur l'intégration, est mis en œuvre par le Luxembourg et la Finlande. Le score d'accès à la citoyenneté du Luxembourg a augmenté de 11 points, passant de 68 en 2014 à 79 en 2019. Ce score étant maintenu en 2024, la maîtrise de la langue est un facteur crucial pour obtenir la citoyenneté au Luxembourg. La réussite à un test de langue est obligatoire pour acquérir la citoyenneté. Le niveau de langue élevé exigé dans le pays a suscité une certaine controverse. La Finlande, qui protège les droits liés à la citoyenneté au niveau constitutionnel, a vu son score d’accès à la citoyenneté passer de 63 en 2014 à 74 en 2019 et a maintenu ce score dans les données MIPEX publiées en 2025. En Finlande, des avancées significatives ont eu lieu, notamment la création du Centre d’intégration des immigrants en 2014 et l’adoption du Programme d’action contre le racisme en 2020, ainsi que de la loi sur les étrangers, qui traitait de questions fondamentales telles que la durée de séjour, le regroupement familial, le statut de demandeur d’asile et les demandes d’asile. Cependant, les restrictions apportées aux politiques de citoyenneté pour les immigrants mises en œuvre par le gouvernement de coalition après les élections de 2023 ont été considérées comme un autre point méritant d’être critiqué.

En conclusion, bien que l’UE ne dispose pas d’un programme universellement accepté en matière de politiques de citoyenneté pour les immigrants, certains principes qu’elle a adoptés ont influencé les politiques d’immigration des pays. Toutefois, lorsqu’on examine si le nombre d’immigrants et le nombre de citoyennetés accordées ont un impact sur le processus d’élaboration des politiques, on peut affirmer que cela a peu d’effet dans les pays étudiés. De plus, les perspectives idéologiques des gouvernements nationaux ont une influence sur la définition des politiques de citoyenneté. C'est pourquoi les politiques nationales en matière de citoyenneté ne sont pas uniformes ; au contraire, différents modèles peuvent se développer en fonction des contextes historiques, sociaux et économiques.

Resumen Estructurado:

La migración internacional es un fenómeno estructural que ha ido en aumento en los últimos años. Según los datos publicados en 2024, el hecho de que el 3,7 % de la población mundial esté compuesta por migrantes internacionales corrobora este fenómeno. Uno de los problemas más relevantes a los que se enfrentan los migrantes y los países de destino en este proceso es, sin duda, la cuestión de la ciudadanía. Esto la hace una cuestión de vital importancia para el paradigma del Estado-nación, ya que en este enfoque la ciudadanía se basa en la identidad nacional. Por esta razón, el acceso a la ciudadanía puede resultar bastante limitado en muchos países. Sin embargo, la ciudadanía es siempre un tema relevante en la agenda de la Unión Europea (UE), que constituye uno de los mejores ejemplos de estructuras supranacionales. Si un migrante obtiene la ciudadanía en un Estado miembro de la UE, es posible que goce de ciertos derechos y privilegios también en otros Estados miembros. Por esta razón, la adquisición de la ciudadanía por parte de los migrantes en los países de destino es una de las cuestiones de importancia en términos políticos, sociales y culturales.

En la UE, la falta de una política generalmente aceptada en materia de adquisición de la ciudadanía por parte de los migrantes es uno de los problemas que aborda el presente trabajo. En este estudio, se incluyeron en el ámbito del estudio Suecia, Irlanda, Chipre, Malta, Luxemburgo y Finlandia. Estos países aumentaron su puntuación de acceso a la ciudadanía en al menos 10 puntos entre 2015 y 2020. En primer lugar, partiendo de la hipótesis de que el factor determinante en las políticas de ciudadanía de los países es la relación entre el número de inmigrantes que reciben y el de ciudadanías concedidas. Se utilizaron datos de EUROSTAT para determinar el número de estas y el volumen de inmigración recibido por cada país. Además, se analizaron las políticas de ciudadanía de estos países mediante el método comparativo cualitativo. En este contexto, se examinaron criterios como la legislación en materia de ciudadanía, los requisitos de residencia, el dominio del idioma y los derechos de doble nacionalidad.

El estudio no recurrió a ninguna clasificación teórica predeterminada; en su lugar, se adoptó un enfoque inductivo. Las políticas de ciudadanía de los países se determinaron durante el proceso de estudio y se modelaron de tres maneras diferentes (ciudadanía basada en la inversión, en la integración y la inclusión). El estudio constaba de tres secciones. La primera sección pretendía proporcionar información sobre la definición de migración y los fenómenos migratorios en todo el mundo; la segunda abordaba la relación entre migración y ciudadanía; y la sección final examinaba las políticas de ciudadanía de seis países seleccionados.

Irlanda y Suecia han adoptado un modelo de ciudadanía inclusiva. Según los datos del MIPEX de 2020, la puntuación de Irlanda en materia de ciudadanía aumentó de 59 puntos en 2015 a 79 puntos. Esta puntuación se mantuvo en los datos del MIPEX publicados en 2025. Se observó que los inmigrantes en Irlanda obtenían la ciudadanía de forma más expedita y flexible en comparación con otros países. En particular, a partir de 2020, gracias a determinadas regulaciones, se concedió la ciudadanía a más de 30 000 personas en 2024. Suecia también aumentó su puntuación de ciudadanía de 73 a 83 puntos y mantuvo esta puntuación según los datos publicados en 2025. Suecia contaba con disposiciones más flexibles, especialmente para padres e hijos. Tanto Irlanda como Suecia permitían la doble nacionalidad, pero no llevaban a cabo pruebas de idioma ni de ciudadanía.

Chipre y Malta, por su parte, adoptaron un modelo de ciudadanía basado en la inversión. La puntuación de Chipre en materia de ciudadanía aumentó de 37 en 2014 a 53 en 2019, lo que supone un incremento de 16 puntos. Sin embargo, descendió a 50 en 2025, y el programa de ciudadanía por inversión de Chipre se suspendió en 2021 debido a irregularidades en la legislación. Como otro país que ofrece la ciudadanía por inversión, Malta vio cómo su puntuación subía de 34 en 2014 a 63 en 2019, un aumento de 29 puntos, y mantuvo esta puntuación en 2024. Aunque Malta afirmaba haber realizado una contribución significativa a su economía a través del Programa de Inversores Individuales (IIP), la UE consideró que esto era problemático. La UE desaprobó el programa de ciudadanía por inversión del país y, el 29 de septiembre de 2022, la Comisión Europea emprendió acciones legales contra él. En 2025, este caso concluyó que el programa de ciudadanía por inversión, también aplicado en Malta, era ilegal. De hecho, esta decisión puso fin por completo a la práctica de obtener la ciudadanía mediante la inversión en los países de la UE.

Como tercer modelo, Luxemburgo y Finlandia aplican políticas de ciudadanía basadas en la integración. La puntuación de acceso a la ciudadanía de Luxemburgo aumentó en 11 puntos, pasando de 68 en 2014 a 79 en 2019. Manteniendo esta puntuación en 2024, el dominio del idioma es un factor crucial para obtener la ciudadanía en Luxemburgo. Para adquirir la ciudadanía es necesario superar una prueba de idioma. El alto nivel lingüístico exigido en el país suscitó cierta controversia. Finlandia, que protege los derechos de ciudadanía a nivel constitucional, vio cómo su puntuación de acceso a la ciudadanía aumentaba de 63 en 2014 a 74 en 2019 y mantuvo esta puntuación en los datos del MIPEX publicados en 2025. En Finlandia se produjeron avances significativos, como la creación del Centro de Integración de Inmigrantes en 2014 y la adopción del Programa de Acción contra el Racismo en 2020. También se aprobó la Ley de Extranjería, que abordaba cuestiones fundamentales como la duración de la residencia, la reagrupación familiar, el estatuto de asilo y las solicitudes de refugio. Sin embargo, las restricciones en las políticas de ciudadanía para los inmigrantes aplicadas por el gobierno de coalición tras las elecciones de 2023 se consideraron otro punto que merecía críticas.

En conclusión, aunque la UE no cuenta con un programa universalmente aceptado en materia de políticas de ciudadanía para los inmigrantes, ciertos principios que adoptó influyeron en las políticas de inmigración de los países. Sin embargo, al considerar si el número de inmigrantes y el número de ciudadanías concedidas tienen un impacto en el proceso de formulación de políticas, puede argumentarse que esto tiene poco efecto en los países examinados. Además, las perspectivas ideológicas de los gobiernos nacionales influyen en la determinación de las políticas de ciudadanía. Por esta razón, las políticas nacionales de ciudadanía no son uniformes; en cambio, pueden desarrollarse diferentes modelos en función de los contextos históricos, sociales y económicos.

结构化摘要：

国际移民是一种结构性现象，近年来呈增长趋势。根据2024年发布的数据，全球人口中有3.7%为国际移民，这一事实印证了这一现象。在此过程中，移民及目的地国家面临的一个重大问题无疑是公民身份问题。在民族国家范式下，公民身份问题尤为重要，因为该范式将公民身份建立在民族认同的基础上。正因如此，在许多国家，获得公民身份的途径可能相当有限。然而，公民身份始终是欧盟（EU）的重要议程，而欧盟正是超国家结构的最佳范例之一。若移民在某个欧盟成员国获得公民身份，他们便有可能在其他欧盟成员国也享有一定的权利和特权。因此，移民在目的地国获得公民身份，在政治、社会和文化层面上都是一个重要议题。

在欧盟，缺乏关于移民获得公民身份的普遍认可政策是本文探讨的问题之一。本研究基于欧盟成员国的移民融合政策指数（MIPEX）数据，将瑞典、爱尔兰、塞浦路斯、马耳他、卢森堡和芬兰纳入研究范围，这些国家在2015年至2020年间其公民身份获取评分均提高了至少10分。首先，基于各国公民身份政策的决定性因素在于其接收的移民数量与授予的公民身份数量之间的关系这一假设，本研究利用欧盟统计局（EUROSTAT）的数据确定了各国授予的公民身份数量及接收的移民数量。此外，还采用定性比较法对这些国家的公民身份政策进行了分析。在此背景下，考察了公民身份立法、居留要求、语言能力以及双重国籍权利等标准。

本研究未采用任何预设的理论分类框架，而是采取了归纳法。各国的公民政策是在研究过程中确定的，并被归纳为三种不同模式（投资型公民身份、融合型公民身份和包容型公民身份）。本研究共分为三个部分。第一部分旨在阐述移民的定义及全球移民动态；第二部分探讨移民与公民身份之间的关系；最后一部分则对6个选定国家的公民身份政策进行了考察。

爱尔兰和瑞典采用了包容性公民身份模式。根据2020年MIPEX数据，爱尔兰的公民身份得分从2015年的59分上升至79分。这一得分在2025年发布的MIPEX数据中得以维持。研究发现，与其他国家相比，爱尔兰的移民获得公民身份的速度更快、途径更灵活。特别是在2020年之后，随着相关法规的出台，2024年有超过3万人获得了公民身份。瑞典的公民身份得分也从73分上升至83分，并根据2025年发布的数据保持了这一分数。瑞典的相关规定更为宽松，特别是针对父母和子女。爱尔兰和瑞典均允许双重国籍，且不进行语言或公民知识测试。

另一方面，塞浦路斯和马耳他则采用了基于投资的入籍模式。塞浦路斯的入籍相关评分从2014年的37分上升至2019年的53分，增幅达16分。然而，该评分在2025年回落至50分，且由于立法中的违规问题，塞浦路斯的投资入籍计划已于2021年终止。作为另一个提供投资入籍的国家，马耳他的得分从2014年的34分上升至2019年的63分，增幅达29分，并在2024年维持了这一分数。尽管马耳他声称其“个人投资者计划”（IIP）为其经济做出了重大贡献，但欧盟认为该计划存在严重问题。欧盟对该国的投资入籍计划表示反对，并于2022年9月29日，欧盟委员会就此对其采取了法律行动。2025年，该案最终裁定马耳他实施的投资入籍计划属于非法。事实上，这一裁决彻底终结了在欧盟国家通过投资获取公民身份的做法。

作为第三种模式，卢森堡和芬兰实施了基于融合的入籍政策。卢森堡的入籍便利度评分从2014年的68分上升至2019年的79分，增幅达11分。若该评分在2024年得以维持，语言能力将成为在卢森堡获得公民身份的关键因素。取得公民身份必须通过语言考试。该国要求的较高语言水平曾引发一些争议。芬兰在宪法层面保障公民权，其入籍便利度评分从2014年的63分上升至2019年的74分，并在2025年发布的MIPEX数据中维持了这一分数。芬兰发生了重大进展，包括2014年成立移民融合中心、2020年通过《反种族主义行动计划》，以及颁布涉及居留期限、家庭团聚、庇护身份和难民申请等根本性问题的《外国人法》。然而，2023年大选后联合政府对移民入籍政策实施的限制，被视为另一个值得批评的方面。

综上所述，尽管欧盟在移民入籍政策方面尚无普遍接受的方案，但其采纳的某些原则仍对各国的移民政策产生了影响。然而，若考察移民数量与授予的公民身份数量是否影响政策制定过程，可以认为这对所研究的国家影响甚微。此外，各国政府的意识形态视角也影响着公民身份政策的制定。正因如此，各国的公民身份政策并非千篇一律；相反，根据历史、社会和经济背景的不同，可能会形成各异的模式。

Структурированное резюме:

Международная миграция является структурным явлением, масштабы которого в последние годы растут. Данные, опубликованные в 2024 году, подтверждают это явление: 3.7% мирового населения составляют международные мигранты. Одной из значительных проблем, с которыми сталкиваются мигранты и принимающие страны в этом процессе, несомненно, является вопрос гражданства, что делает эту тему весьма важной в парадигме национального государства, поскольку данное понимание основывает гражданство на национальной идентичности. По этой причине доступ к гражданству может быть весьма ограничен во многих странах. Однако вопрос гражданства всегда является важным пунктом повестки дня в Европейском союзе (ЕС), который представляет собой один из лучших примеров наднациональных структур. Если мигрант получает гражданство в одной из стран-членов Е С, он может обладать определенными правами и привилегиями и в других странах-членах ЕС. По этой причине приобретение мигрантами гражданства в странах назначения является одним из важных вопросов с политической, социальной и культурной точек зрения.

В ЕС отсутствие общепринятой политики в отношении получения гражданства мигрантами является одной из проблем, рассматриваемых в настоящей статье. В данном исследовании, с учетом данных Индекса политики интеграции мигрантов (MIPEX) стран-членов Е С, в сферу исследования были включены Швеция, Ирландия, Кипр, Мальта, Люксембург и Финляндия, которые повысили свой балл по показателю доступа к гражданству как минимум на 10 пунктов в период с 2015 по 2020 год. Во-первых, исходя из предположения, что определяющим фактором в политике гражданства стран является соотношение между количеством принимаемых ими иммигрантов и количеством предоставленных гражданств, были использованы данные EUROSTAT для определения количества предоставленных гражданств и объема иммиграции, принятой каждой страной. Кроме того, политика гражданства этих стран была проанализирована с помощью метода качественного сравнения. В этом контексте были рассмотрены такие критерии, как законодательство о гражданстве, требования к проживанию, владение языком и права на двойное гражданство.

В исследовании не использовалась какая-либо заранее определенная теоретическая классификация; вместо этого был применен индуктивный подход. Политика стран в области гражданства была определена в ходе исследования и смоделирована тремя различными способами (гражданство на основе инвестиций, гражданство на основе интеграции и инклюзивное гражданство). Исследование состояло из трех разделов. В первом разделе была сделана попытка предоставить информацию об определении миграции и миграционных явлениях во всем мире; во втором разделе рассматривалась взаимосвязь между миграцией и гражданством; в заключительном разделе была проанализирована политика в области гражданства шести выбранных стран.

Ирландия и Швеция приняли инклюзивную модель гражданства. Согласно данным MIPEX за 2020 год, показатель гражданства Ирландии вырос с 59 баллов в 2015 году до 79 баллов. Этот показатель сохранился в данных MIPEX, опубликованных в 2025 году. Было отмечено, что иммигранты в Ирландии получали гражданство быстрее и гибче по сравнению с другими странами. Особенно после 2020 года, благодаря определенным нормам, в 2024 году гражданство было предоставлено более чем 30 000 человек. Швеция также повысила свой показатель по гражданству с 73 до 83 баллов и сохранила этот показатель согласно данным, опубликованным в 2025 году. В Швеции действовали более мягкие положения, особенно в отношении родителей и детей. И Ирландия, и Швеция разрешали двойное гражданство, но не проводили языковых тестов или тестов на знание основ гражданства.

Кипр и Мальта, с другой стороны, приняли модель гражданства на основе инвестиций. Рейтинг Кипра в области гражданства вырос с 37 в 2014 году до 53 в 2019 году, что составляет рост на 16 пунктов. Однако в 2025 году он снизился до 50, а программа Кипра по предоставлению гражданства за инвестиции была прекращена в 2021 году из-за нарушений в законодательстве. Что касается Мальты, еще одной страны, предлагающей гражданство за инвестиции, ее оценка выросла с 34 в 2014 году до 63 в 2019 году, что составляет рост на 29 пунктов, и сохранилась на этом уровне в 2024 году. Хотя Мальта утверждала, что внесла значительный вклад в свою экономику благодаря Программе индивидуальных инвесторов (IIP), это было сочтено весьма проблематичным со стороны ЕС. ЕС не одобрил программу страны по предоставлению гражданства за инвестиции, и 29 сентября 2022 года Еврокомиссия возбудила против нее судебное разбирательство. В 2025 году по этому делу был вынесен вердикт, согласно которому программа по предоставлению гражданства за инвестиции, реализуемая также на Мальте, была признана незаконной. Фактически это решение полностью положило конец практике получения гражданства через инвестиции в странах ЕС.

В качестве третьей модели политика предоставления гражданства на основе интеграции реализуется Люксембургом и Финляндией. Показатель доступности гражданства Люксембурга вырос на 11 пунктов с 68 в 2014 году до 79 в 2019 году. Сохранив этот показатель в 2024 году, владение языком остается ключевым фактором для получения гражданства в Люксембурге. Для получения гражданства требуется сдача языкового теста. Высокий уровень владения языком, требуемый в стране, вызвал некоторые споры. В Финляндии, где права на гражданство защищаются на конституционном уровне, показатель доступности гражданства вырос с 63 в 2014 году до 74 в 2019 году и сохранился на этом уровне в данных MIPEX, опубликованных в 2025 году. В Финляндии произошли значительные изменения, в том числе создание Центра интеграции иммигрантов в 2014 году и принятие Программы действий по борьбе с расизмом в 2020 году, а также Закона об иностранцах, который затрагивал такие фундаментальные вопросы, как срок проживания, воссоединение семей, статус убежища и ходатайства о предоставлении статуса беженца. Однако ограничения в политике предоставления гражданства иммигрантам, введенные коалиционным правительством после выборов 2023 года, были расценены как еще один момент, заслуживающий критики.

В заключение можно сказать, что, хотя у Е С нет общепринятой программы в отношении политики предоставления гражданства иммигрантам, некоторые принятые им принципы оказали влияние на иммиграционную политику стран. Однако при рассмотрении вопроса о том, влияют ли количество иммигрантов и количество предоставленных гражданств на процесс выработки политики, можно утверждать, что в исследуемых странах это влияние незначительно. Кроме того, идеологические позиции национальных правительств оказывают влияние на определение политики в области гражданства. По этой причине национальная политика в области гражданства не является единообразной; вместо этого могут развиваться различные модели в зависимости от исторического, социального и экономического контекста.

संरचित सारांश:

अंतर्राष्ट्रीय प्रवासन एक संरचनात्मक घटना है और हाल के वर्षों में इसमें वृद्धि हुई है। 2024 में जारी आंकड़ों के आधार पर, यह तथ्य कि दुनिया की 3.7% आबादी अंतर्राष्ट्रीय प्रवासियों से बनी है, इस घटना का समर्थन करता है।

इस प्रक्रिया में प्रवासियों और गंतव्य देशों के सामने आने वाली महत्वपूर्ण समस्याओं में से एक निस्संदेह नागरिकता का मुद्दा है, जो राष्ट्र-राज्य प्रतिमान में नागरिकता के मुद्दे को काफी महत्वपूर्ण बनाता है, क्योंकि यह समझ नागरिकता का आधार राष्ट्रीय पहचान पर रखती है। इस कारण से, कई देशों में नागरिकता तक पहुंच काफी सीमित हो सकती है। हालांकि, नागरिकता हमेशा यूरोपीय संघ (ईयू) में एक महत्वपूर्ण एजेंडा आइटम है, जो अतिराष्ट्रीय संरचनाओं के सर्वोत्तम उदाहरणों में से एक है। यदि कोई प्रवासी किसी ईयू सदस्य देश में नागरिकता प्राप्त कर लेता है, तो उसके लिए अन्य ईयू सदस्य देशों में भी कुछ अधिकार और विशेषाधिकार प्राप्त करना संभव हो जाता है। इस कारण से, गंतव्य देशों में प्रवासियों द्वारा नागरिकता प्राप्त करना राजनीतिक, सामाजिक और सांस्कृतिक दृष्टिकोण से एक महत्वपूर्ण मुद्दा है।

ईयू में, प्रवासियों द्वारा नागरिकता प्राप्त करने के संबंध में एक सामान्य रूप से स्वीकृत नीति की कमी वर्तमान पत्र की समस्याओं में से एक है। इस अध्ययन में, ईयू सदस्य राज्यों के प्रवासी एकीकरण नीति सूचकांक (MIPEX) डेटा को ध्यान में रखते हुए, स्वीडन, आयरलैंड, साइप्रस, माल्टा, लक्ज़मबर्ग और फिनलैंड को अध्ययन के दायरे में शामिल किया गया, जिन्होंने 2015 और 2020 के बीच अपने नागरिकता पहुंच स्कोर में कम से कम 10 अंकों की वृद्धि की। सबसे पहले, इस धारणा के आधार पर कि देशों की नागरिकता नीतियों में निर्धारक कारक उन द्वारा प्राप्त प्रवासियों की संख्या और प्रदान की गई नागरिकता की संख्या के बीच का संबंध है, प्रत्येक देश को प्रदान की गई नागरिकता की संख्या और प्राप्त प्रवासन की मात्रा निर्धारित करने के लिए यूरोस्टैट (EUROSTAT) डेटा का उपयोग किया गया। साथ ही, इन देशों की नागरिकता नीतियों का गुणात्मक तुलनात्मक विधि (qualitative comparative method) से विश्लेषण किया गया। इस संदर्भ में नागरिकता कानून, निवास की आवश्यकताएं, भाषा प्रवीणता, और दोहरी नागरिकता के अधिकार जैसे मानदंडों की जांच की गई।

अध्ययन में किसी पूर्वनिर्धारित सैद्धांतिक वर्गीकरण का सहारा नहीं लिया गया; इसके बजाय, एक आगमनात्मक दृष्टिकोण अपनाया गया। देशों की नागरिकता नीतियों को अध्ययन प्रक्रिया के दौरान निर्धारित किया गया और 3 अलग-अलग तरीकों से मॉडल किया गया (निवेश-आधारित नागरिकता, एकीकरण-आधारित नागरिकता, और समावेशी नागरिकता)। अध्ययन में 3 खंड थे। पहले खंड में दुनिया भर में प्रवासन और प्रवासन घटनाओं की परिभाषा पर जानकारी प्रदान करने का प्रयास किया गया; दूसरे खंड में प्रवासन और नागरिकता के बीच संबंध को संबोधित किया गया; और अंतिम खंड में 6 चयनित देशों की नागरिकता नीतियों की जांच की गई।

आयरलैंड और स्वीडन ने एक समावेशी नागरिकता मॉडल अपनाया है। 2020 MIPEX डेटा के अनुसार, आयरलैंड का नागरिकता स्कोर 2015 में 59 अंकों से बढ़कर 79 अंक हो गया। यह स्कोर 2025 में जारी MIPEX डेटा में भी बरकरार रहा। यह देखा गया कि आयरलैंड में अन्य देशों की तुलना में प्रवासियों को नागरिकता अधिक तेज़ी से और लचीले ढंग से प्राप्त हुई। विशेष रूप से 2020 के बाद, कुछ नियमों के साथ, 2024 में 30,000 से अधिक लोगों को नागरिकता प्रदान की गई। स्वीडन ने भी अपने नागरिकता स्कोर को 73 से बढ़ाकर 83 अंक कर दिया और 2025 में जारी आंकड़ों के अनुसार इस स्कोर को बनाए रखा। स्वीडन में, विशेष रूप से माता-पिता और बच्चों के लिए, प्रावधान अधिक उदार थे। आयरलैंड और स्वीडन दोनों ने दोहरी नागरिकता की अनुमति दी, लेकिन भाषा या नागरिकता परीक्षण नहीं किए।

दूसरी ओर, साइप्रस और माल्टा ने निवेश-आधारित नागरिकता मॉडल अपनाया। साइप्रस का नागरिकता-संबंधी स्कोर 2014 में 37 से बढ़कर 2019 में 53 हो गया, जो 16 अंकों की वृद्धि है। हालांकि, यह 2025 में घटकर 50 हो गया, और कानून में अनियमितताओं के कारण 2021 में साइप्रस का निवेश-आधारित नागरिकता कार्यक्रम समाप्त कर दिया गया।

निवेश द्वारा नागरिकता प्रदान करने वाले एक अन्य देश के रूप में, माल्टा का स्कोर 2014 में 34 से बढ़कर 2019 में 63 हो गया, जो 29 अंकों की वृद्धि है, और इसने 2024 में भी इस स्कोर को बनाए रखा। हालांकि माल्टा ने व्यक्तिगत निवेशक कार्यक्रम (आईआईपी) के माध्यम से अपनी अर्थव्यवस्था में महत्वपूर्ण योगदान देने का दावा किया, लेकिन इसे यूरोपीय संघ द्वारा अत्यधिक समस्याग्रस्त माना गया। ईयू ने देश के निवेश-आधारित नागरिकता कार्यक्रम की निंदा की, और 29 सितंबर, 2022 को, ईयू आयोग ने इसके खिलाफ कानूनी कार्रवाई की। 2025 में, इस मामले का निष्कर्ष यह था कि निवेश-आधारित नागरिकता कार्यक्रम, जिसे माल्टा में भी लागू किया गया था, अवैध था। वास्तव में, इस फैसले ने ईयू देशों में निवेश के माध्यम से नागरिकता प्राप्त करने की प्रथा को पूरी तरह से समाप्त कर दिया।

तीसरे मॉडल के रूप में, लक्ज़मबर्ग और फिनलैंड द्वारा एकीकरण-आधारित नागरिकता नीतियां लागू की जाती हैं। लक्ज़मबर्ग का नागरिकता तक पहुँच स्कोर 2014 में 68 से बढ़कर 2019 में 79 हो गया, जो 11 अंकों की वृद्धि है। 2024 में इस स्कोर को बनाए रखते हुए, लक्ज़मबर्ग में नागरिकता प्राप्त करने के लिए भाषा प्रवीणता एक महत्वपूर्ण कारक है। नागरिकता प्राप्त करने के लिए भाषा परीक्षा उत्तीर्ण करना आवश्यक है। देश में आवश्यक उच्च भाषा स्तर ने कुछ विवाद पैदा किया। फिनलैंड, जो संवैधानिक स्तर पर नागरिकता अधिकारों की रक्षा करता है, ने अपने नागरिकता पहुँच स्कोर को 2014 में 63 से बढ़ाकर 2019 में 74 कर लिया और 2025 में जारी MIPEX डेटा में इस स्कोर को बनाए रखा। फिनलैंड में महत्वपूर्ण विकास हुए, जिसमें 2014 में प्रवासी एकीकरण केंद्र की स्थापना और 2020 में नस्लवाद-विरोधी कार्य कार्यक्रम को अपनाना, साथ ही विदेशी अधिनियम शामिल है, जिसमें निवास की अवधि, पारिवारिक पुनर्मिलन, शरण का दर्जा और शरणार्थी आवेदन जैसे मौलिक मुद्दे शामिल थे। हालांकि, 2023 के चुनावों के बाद गठबंधन सरकार द्वारा लागू की गई प्रवासियों के लिए नागरिकता नीतियों पर प्रतिबंध को एक और ऐसा बिंदु माना गया जिस पर आलोचना की जानी चाहिए।

निष्कर्षतः, यद्यपि यूरोपीय संघ के पास प्रवासियों के लिए नागरिकता नीतियों के संबंध में कोई सार्वभौमिक रूप से स्वीकृत कार्यक्रम नहीं है, फिर भी उसने जो कुछ सिद्धांत अपनाए, उन्होंने देशों की आव्रजन नीतियों को प्रभावित किया। हालाँकि, जब यह विचार किया जाता है कि क्या प्रवासियों की संख्या और प्रदान की गई नागरिकता की संख्या का नीति-निर्माण प्रक्रिया पर कोई प्रभाव पड़ता है, तो यह तर्क दिया जा सकता है कि जांचे गए देशों में इसका बहुत कम प्रभाव पड़ता है।

इसके अलावा, राष्ट्रीय सरकारों के वैचारिक दृष्टिकोण का नागरिकता नीतियों के निर्धारण पर प्रभाव पड़ता है। इस कारण से, राष्ट्रीय नागरिकता नीतियां एकसमान नहीं होती हैं; इसके बजाय, ऐतिहासिक, सामाजिक और आर्थिक संदर्भों के आधार पर विभिन्न मॉडल विकसित हो सकते हैं।