Bu çalışma, Türkiye’de İslami finans piyasalarının iki temel unsuru olan katılım bankaları ile BIST Katılım Tüm Endeksi (XKTUM) arasındaki nedensellik ilişkisini Toda–Yamamoto (TY-VAR) yaklaşımı ile analiz etmektedir. İslami finans, faiz (riba), aşırı belirsizlik (garar) ve spekülatif işlemleri (meysir) yasaklayan, reel varlık temelli yapısı ile geleneksel finans sistemine etik ve sürdürülebilir bir alternatif sunmaktadır. Türkiye’de katılım bankaları, faizsiz finansman yöntemleriyle reel sektöre kaynak aktararak finansal kapsayıcılığı artırmakta, XKTUM endeksi ise İslami ilkelere uygun tüm pay senetlerini kapsayarak finansal yatırımcılar için geniş bir faizsiz yatırım alanı oluşturmaktadır.
Analiz bulguları, XKTUM Endeksi üzerinde yalnızca Ziraat Katılım Bankası kar payı oranlarının doğrudan anlamlı etkisi olduğunu, Albaraka Türk Katılım Bankası, Kuveyt Türk Katılım Bankası, Vakıf Katılım Bankası’nın ise diğer bankaların kar payı oranları üzerinde yönlendirici rol üstlendiğini göstermektedir. Emlak Katılım Bankası ise piyasa şoklarına en duyarlı banka olarak öne çıkmaktadır. Bu sonuçlar, Türkiye’de faizsiz bankacılık ve sermaye piyasaları arasındaki etkileşimin sınırlı ancak belirli aktörler üzerinden güçlü olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, politika yapıcılar ve piyasa aktörleri için katılım bankaları ile faizsiz sermaye piyasalarının entegrasyonunun güçlendirilmesi ve finansal ürün çeşitliliğinin artırılması açısından öneriler sunmakta, araştırmacılar için ise İslami finansın bankacılık ve sermaye piyasası bileşenleri arasındaki ilişkilerin ampirik olarak incelenmesine yönelik yöntemsel bir çerçeve ve karşılaştırmalı analizler için kullanılabilecek bulgular sağlamaktadır.
This study analyzes the causal relationship between participation banks and the BIST Participation All Index (XKTUM), which constitute two fundamental components of Islamic finance markets in Türkiye, using the Toda–Yamamoto (TY-VAR) approach. Islamic finance, by prohibiting interest (riba), excessive uncertainty (gharar), and speculative transactions (maysir), and by being based on real assets, offers an ethical and sustainable alternative to the conventional financial system. In Türkiye, participation banks increase financial inclusion by channeling resources to the real sector through interest free financing methods, while the XKTUM Index encompasses all equities compliant with Islamic principles, thereby providing investors with a broad interest free investment universe.
The empirical findings indicate that only the profit share rates of Ziraat Participation Bank have a direct and statistically significant impact on the XKTUM Index, whereas Albaraka Türk Participation Bank, Kuveyt Türk Participation Bank, Vakıf Participation Bank play a guiding role over the profit share rates of other banks. Türkiye Emlak Participation Bank, on the other hand, emerges as the most sensitive bank to market shocks. These results reveal that the interaction between interest free banking and capital markets in Türkiye is limited but strong through certain key actors. The study offers recommendations for policymakers and market participants regarding the strengthening of integration between participation banks and interest free capital markets and the diversification of financial products, while for researchers it provides a methodological framework for the empirical examination of the relationships between the banking and capital market components of Islamic finance, along with findings that can be used for comparative analyses.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.