Abstract

Bu çalışmada Türkiye’de girişimcilik faaliyetleri ile FinTech arasındaki etkileşimin tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada 2015–2024 dönemine ait aylık veriler kullanılmış olup, bu veriler TOBB, TCMB, BDDK, TÜİK, Dünya Bankası ve OECD gibi kurumsal ve güvenilir kurumsal kaynaklardan derlenmiştir. Analiz sürecinde VAR modeli uygulanmış; uzun dönemli ilişkilerin incelenmesi için Johansen eşbütünleşme testi, kısa vadeli dinamiklerin değerlendirilmesi amacıyla VECM ve nedensellik bağlarının ortaya konulması için Granger nedensellik testi kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular, girişimcilik faaliyetleri ile FinTech göstergeleri arasında anlamlı ve istikrarlı bir uzun dönemli denge ilişkisi bulunduğunu ve kısa vadeli çift yönlü nedensellik bağlarının girişimciliğin yönünü belirlediğini göstermektedir. Johansen eşbütünleşme testi değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkiyi doğrularken, VECM analizleri girişimcilik faaliyetlerindeki değişimlerin kısa vadede ekonomik hareketliliği doğrudan etkilediğini ortaya koymuştur. Granger nedensellik test sonuçları ise girişimcilik faaliyetlerinin yeni kurulan şirket sayısı ve dijital ödemeler üzerinde belirleyici bir rol oynadığını ve dijital ödemeler ile FinTech şirketleri arasında çift yönlü bir etkileşim bulunduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, Türkiye’de girişimcilik ile FinTech arasındaki ilişkinin güçlü, çok boyutlu ve dinamik olduğunu ve ekosistemin dönüşümünde stratejik bir öneme sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Abstract

This study aims to estimate the interaction between entrepreneurial activities and FinTech developments in Turkey. Monthly data covering the period 2015–2024 were employed, collected from reliable institutional sources including TOBB, CBRT, BRSA, TURKSTAT, the World Bank, and the OECD. The analysis applied the VAR model, while Johansen cointegration tests were used to examine long-term equilibrium relationships, VECM was employed to assess short-term dynamics, and Granger causality tests were conducted to identify causal links between the variables. The results indicate a significant and stable long-term equilibrium relationship between entrepreneurial activities and FinTech indicators, suggesting that these two domains are closely interconnected over time. Furthermore, short-term bidirectional causality was observed, highlighting that entrepreneurial activities can influence FinTech development and vice versa in the short run. Johansen cointegration tests confirm the existence of a meaningful long-term association, whereas VECM findings show that fluctuations in entrepreneurial activities directly affect short-term economic activity and financial ecosystem behavior. Granger causality results further demonstrate that entrepreneurship plays a decisive role in the number of newly established firms as well as in digital payment adoption, while digital payments and FinTech firms exhibit a reciprocal and mutually reinforcing interaction. Overall, these findings suggest that the relationship between entrepreneurship and FinTech in Turkey is robust, multidimensional, dynamic, and strategically important for shaping the national innovation ecosystem.

Structured Abstract:

Bu çalışma, girişimcilik faaliyetleri ile finansal teknolojiler (FinTech) arasındaki etkileşimi incelemekte olup, özellikle 2015 sonrası dönemde dijital finansal sistemlerin hızlı yayılımıyla birlikte bu ilişkinin gelişmekte olan ekonomilerde giderek daha belirgin hale geldiğini ortaya koymaktadır. Mevcut literatürde FinTech çoğunlukla finansal kapsayıcılık, dijital bankacılık dönüşümü and finansal hizmetlere erişim bağlamında ele alınmakta; buna karşın girişimcilik ile FinTech göstergeleri arasındaki ilişkinin zaman içerisindeki dinamik and karşılıklı yapısına sınırlı ölçüde odaklanıldığı görülmektedir. Bu durum, girişimcilik faaliyetleri ile FinTech gelişmelerinin zaman içinde birbirinden bağımsız mı ilerlediği, yoksa karşılıklı olarak birbirini besleyen ve yapısal olarak bütünleşmiş bir sistem mi oluşturduğu sorusunu gündeme getirmektedir. Söz konusu soru, dijital ödeme sistemlerindeki hızlı artış, FinTech firma sayısındaki büyüme and girişimcilik ekosistemindeki genişleme dikkate alındığında, Türkiye bağlamında özellikle önem kazanmaktadır. Bu gelişmeler, henüz yeterince açıklığa kavuşturulamamış karmaşık ve çok boyutlu bir etkileşime işaret etmektedir.

The relationship between entrepreneurship and financial development is grounded in well-established theoretical frameworks. The Schumpeterian approach identifies entrepreneurship as the primary driver of innovation and economic transformation, whereas financial development theory highlights the role of financial systems as a critical infrastructure supporting entrepreneurial activity. Within this context, FinTech emerges as a transformative domain driven by the digitalisation of financial services, fundamentally reshaping entrepreneurial processes. While the existing literature explains this relationship mainly through improved access to finance, reduced transaction costs, and enhanced market efficiency, it largely relies on static analytical approaches, thereby overlooking the dynamic and co-evolutionary interaction between these domains.

To address this limitation, this study adopts a quantitative research design and employs a time-series analytical framework to examine the relationship between entrepreneurial activities and FinTech indicators in Turkey. The analysis is based on monthly data covering the period from 2015 to 2024. The dataset includes indicators of entrepreneurial activity alongside key proxies for FinTech development, such as digital payment volume and the number of FinTech firms, compiled from national institutions—including the Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey (TOBB), the Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT), the Banking Regulation and Supervision Agency (BRSA), and the Turkish Statistical Institute (TURKSTAT)—as well as international databases (World Bank, OECD, and IMF). The empirical strategy involves the application of the Augmented Dickey-Fuller (ADF) unit root test to assess stationarity, the Johansen cointegration test to identify long-term equilibrium relationships, and the Vector Error Correction Model (VECM) to capture short-term dynamics and adjustment mechanisms. In addition, Granger causality tests are employed to determine the direction of causal relationships.

The findings reveal the presence of statistically significant relationships between entrepreneurial activity and FinTech indicators in both the short and long run. Johansen cointegration results indicate the existence of at least two cointegrating vectors, confirming a stable long-term structural relationship among the variables. VECM estimates demonstrate that short-term deviations are corrected over time, as reflected by a negative and statistically significant error correction term, indicating a stable adjustment mechanism. Short-run dynamics further show that entrepreneurial activity exerts significant effects on digital payment volume and the number of newly established firms, highlighting its role not only as a generator of economic output but also as a driver of digital financial system expansion.

Granger causality test results provide robust evidence of bidirectional and dynamic causality, with entrepreneurial activity influencing newly established firms (p = 0.0117) and digital payment volume (p = 0.0277), while digital payment volume affects the number of FinTech firms (p = 0.0408), and FinTech firms, in turn, influence entrepreneurial activity (p = 0.0215). These findings indicate that, unlike the predominantly unidirectional relationships assumed in the existing literature, the interaction between entrepreneurship and FinTech is characterised by a reciprocal and dynamically evolving structure. In this respect, the results clearly demonstrate that bidirectional causality provides a more comprehensive explanatory framework than one-sided effect models. When comparatively evaluated, the findings suggest that the relationship between entrepreneurship and FinTech is better explained by a co-evolutionary and mutually reinforcing system rather than a linear cause–effect mechanism. These results collectively indicate a mutually reinforcing and co-evolving system rather than a unidirectional relationship.

In conclusion, this study demonstrates that the relationship between entrepreneurial activities and FinTech development cannot be adequately explained through unidirectional effect mechanisms; rather, it reflects a dynamic structure based on reciprocal causality and a sustained co-evolutionary process. This finding challenges the dominant one-sided perspective in the literature and extends the entrepreneurship–financial development nexus beyond static interpretations. By employing a time-series-based dynamic framework, the study provides a distinctive empirical contribution and highlights the structural role of FinTech as more than a tool of financial digitalisation, positioning it as a key driver transforming the entrepreneurial ecosystem.

Yapılandırılmış Özet:

Bu çalışma, girişimcilik faaliyetleri ile finansal teknolojiler (FinTech) arasındaki etkileşimi incelemektedir. Özellikle 2015 sonrası dönemde dijital finansal sistemlerin hızlı yayılımıyla birlikte bu ilişkinin gelişmekte olan ekonomilerde giderek daha belirgin hale geldiğini ortaya koymaktadır. Mevcut literatürde FinTech çoğunlukla finansal kapsayıcılık, dijital bankacılık dönüşümü ve finansal hizmetlere erişim bağlamında ele alınmaktadır. Buna karşın girişimcilik ile FinTech göstergeleri arasındaki ilişkinin zaman içerisindeki dinamik ve karşılıklı yapısına yeterince odaklanılmadığı görülmektedir. Bu durum, girişimcilik faaliyetleri ile FinTech gelişmelerinin zaman içinde birbirinden bağımsız mı ilerlediği, yoksa karşılıklı olarak birbirini besleyen yapısal bir sistem mi oluşturduğu sorusunu gündeme getirmektedir. Türkiye’de dijital ödeme sistemlerindeki hızlı artış, FinTech firma sayısındaki büyüme ve girişimcilik ekosistemindeki genişleme dikkate alındığında, bu ilişkinin doğasının henüz yeterince açıklığa kavuşturulmamış olması çalışmanın önemini artırmaktadır.

Girişimcilik ile finansal gelişme arasındaki ilişki, yerleşik kuramsal çerçeveler temelinde ele alınmaktadır. Schumpeterci yaklaşım girişimciliği yenilik ve ekonomik dönüşümün temel itici gücü olarak konumlandırırken, finansal gelişme teorisi finansal sistemlerin girişimcilik faaliyetlerini destekleyen kritik bir altyapı sunduğunu vurgulamaktadır. Bu bağlamda FinTech, finansal hizmetlerin dijitalleşmesine dayalı olarak ortaya çıkan ve girişimcilik süreçlerini dönüştüren yapısal bir alan olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte mevcut çalışmalar, bu ilişkiyi büyük ölçüde finansmana erişimin kolaylaşması, işlem maliyetlerinin azalması ve piyasa etkinliğinin artması üzerinden açıklamaktadır. Ancak çoğunlukla statik analizlere dayanarak girişimcilik ile FinTech arasındaki dinamik ve birlikte evrimsel etkileşimi göz ardı etmektedir.

Bu doğrultuda araştırma, nicel araştırma desenine dayalı olarak zaman serisi analizi yaklaşımıyla yürütülmüştür. Araştırma, 2015–2024 dönemini kapsayan aylık veriler üzerinden yürütülmüş olup, veri seti girişimcilik faaliyetlerini temsil eden göstergeler ile FinTech gelişimini yansıtan dijital ödeme hacmi ve FinTech firma sayısı gibi değişkenlerden oluşturulmuştur. Veriler, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Dünya Bankası, OECD ve IMF gibi uluslararası veri tabanlarından derlenmiştir. Analiz sürecinde değişkenlerin durağanlık özellikleri Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) birim kök testi ile sınanmış; uzun dönemli denge ilişkisini belirlemek amacıyla Johansen eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Kısa dönem dinamiklerini ve dengeye dönüş mekanizmasını analiz etmek üzere Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) kurulmuştur. Ayrıca değişkenler arasındaki nedensellik ilişkilerinin yönünü belirlemek amacıyla Granger nedensellik testi kullanılmıştır.

Elde edilen bulgular, girişimcilik faaliyetleri ile FinTech göstergeleri arasında hem kısa hem de uzun dönemde istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunduğunu ortaya koymaktadır. Johansen eşbütünleşme testi sonuçları, değişkenler arasında en az iki eşbütünleşme vektörünün varlığını göstererek uzun dönemli yapısal bir ilişkinin mevcudiyetini doğrulamaktadır. VECM bulguları, kısa dönemli sapmaların uzun dönem dengeye doğru düzeltildiğini ve hata düzeltme teriminin negatif ve istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ortaya koyarak sistemin istikrarlı bir uyum mekanizmasına sahip olduğunu göstermektedir. Kısa dönem analizleri, girişimcilik faaliyetlerinin dijital ödeme hacmi ve yeni kurulan firma sayısı üzerinde anlamlı etkiler oluşturduğunu ortaya koyarken, Granger nedensellik testi sonuçları girişimcilik faaliyetlerinin yeni kurulan firma sayısını (p = 0.0117) ve dijital ödeme hacmini (p = 0.0277) etkilediğini; buna karşılık dijital ödeme hacminin FinTech firma sayısını (p = 0.0408) ve FinTech firmalarının da girişimcilik faaliyetlerini (p = 0.0215) etkilediğini göstermektedir. Bu bulgular, literatürde sıklıkla varsayılan tek yönlü etki mekanizmalarının aksine, girişimcilik ile FinTech arasındaki ilişkinin karşılıklı ve dinamik bir nedensellik yapısı sergilediğini ortaya koymaktadır. Bulguların karşılaştırmalı değerlendirmesi, söz konusu ilişkinin doğrusal bir neden-sonuç mekanizmasından ziyade karşılıklı etkileşime dayalı birlikte evrimsel bir sistem çerçevesinde daha iyi açıklanabileceğini göstermektedir.

Sonuç olarak bu çalışma, girişimcilik faaliyetleri ile FinTech gelişmeleri arasındaki ilişkinin tek yönlü etki mekanizmalarıyla açıklanamayacağını; aksine karşılıklı nedensellik ve sürdürülebilir bir birlikte evrim sürecine dayanan dinamik bir yapı sergilediğini ortaya koymaktadır. Bu bulgu, literatürde hâkim olan tek taraflı yaklaşıma meydan okumakta ve girişimcilik–finansal gelişme ilişkisini statik analizlerin ötesine taşıyarak zaman serisi temelli dinamik bir çerçevede yeniden ele almaktadır. Çalışma bu yönüyle özgün bir ampirik katkı sunmakta ve FinTech’in yalnızca finansal hizmetlerin dijitalleşmesini temsil eden bir araç olmasının yanı sıra  girişimcilik ekosistemini dönüştüren yapısal bir unsur olduğunu ortaya koymaktadır.

ملخص منظم

تتناول هذه الدراسة التفاعل بين أنشطة ريادة الأعمال والتكنولوجيا المالية (FinTech)، وتُظهر بشكل خاص أن هذه العلاقة أصبحت أكثر وضوحًا في الاقتصادات النامية مع الانتشار السريع للنظم المالية الرقمية في الفترة التي أعقبت عام 2015. في الأدبيات الحالية، يتم تناول التكنولوجيا المالية (FinTech) في الغالب في سياق الشمول المالي، والتحول المصرفي الرقمي، والوصول إلى الخدمات المالية؛ في المقابل، يبدو أن التركيز محدود على الطبيعة الديناميكية والتبادلية للعلاقة بين مؤشرات ريادة الأعمال ومؤشرات التكنولوجيا المالية (FinTech) بمرور الوقت. ويثير هذا الوضع السؤال حول ما إذا كانت أنشطة ريادة الأعمال وتطورات التكنولوجيا المالية تتقدم بشكل مستقل عن بعضها البعض بمرور الوقت، أم أنها تشكل نظامًا متكاملًا هيكليًا يغذي بعضه البعض بشكل متبادل. ويكتسب هذا السؤال أهمية خاصة في السياق التركي، بالنظر إلى الزيادة السريعة في أنظمة الدفع الرقمية، ونمو عدد شركات التكنولوجيا المالية، وتوسع منظومة ريادة الأعمال. وتشير هذه التطورات إلى تفاعل معقد ومتعدد الأبعاد لم يتم توضيحه بشكل كافٍ بعد.

تستند العلاقة بين ريادة الأعمال والتنمية المالية إلى أطر نظرية راسخة. يحدد النهج الشومبيتري ريادة الأعمال باعتبارها المحرك الرئيسي للابتكار والتحول الاقتصادي، في حين تسلط نظرية التنمية المالية الضوء على دور النظم المالية باعتبارها بنية تحتية حاسمة تدعم النشاط الريادي. وفي هذا السياق، تبرز التكنولوجيا المالية (FinTech) كمجال تحويلي مدفوع برقمنة الخدمات المالية، مما يعيد تشكيل العمليات الريادية بشكل جذري. بينما تفسر الأدبيات الحالية هذه العلاقة بشكل أساسي من خلال تحسين الوصول إلى التمويل، وخفض تكاليف المعاملات، وتعزيز كفاءة السوق، فإنها تعتمد إلى حد كبير على مناهج تحليلية ثابتة، مما يؤدي إلى تجاهل التفاعل الديناميكي والتطوري المشترك بين هذه المجالات.

لمعالجة هذه المحدودية، تتبنى هذه الدراسة تصميمًا بحثيًا كميًا وتستخدم إطارًا تحليليًا للسلسلة الزمنية لفحص العلاقة بين الأنشطة الريادية ومؤشرات التكنولوجيا المالية في تركيا. ويستند التحليل إلى بيانات شهرية تغطي الفترة من 2015 إلى 2024. وتشمل مجموعة البيانات مؤشرات النشاط الريادي إلى جانب المؤشرات الرئيسية لتطور التكنولوجيا المالية، مثل حجم المدفوعات الرقمية وعدد شركات التكنولوجيا المالية، والتي تم تجميعها من المؤسسات الوطنية — بما في ذلك اتحاد الغرف والبورصات السلعية التركية (TOBB)، والبنك المركزي لجمهورية تركيا (CBRT)، ووكالة التنظيم والرقابة المصرفية (BRSA)، والمعهد التركي للإحصاء (TURKSTAT)—بالإضافة إلى قواعد البيانات الدولية (البنك الدولي، ومنظمة التعاون الاقتصادي والتنمية، وصندوق النقد الدولي). تتضمن الاستراتيجية التجريبية تطبيق اختبار الجذر الوحدوي الموسع لديكي-فولر (ADF) لتقييم الثبات، واختبار التكامل المشترك لجوهانسن لتحديد علاقات التوازن طويلة الأجل، ونموذج تصحيح الخطأ المتجه (VECM) لرصد الديناميات قصيرة الأجل وآليات التكيف. بالإضافة إلى ذلك، تُستخدم اختبارات السببية لغرانجر لتحديد اتجاه العلاقات السببية.

تكشف النتائج عن وجود علاقات ذات دلالة إحصائية بين النشاط الريادي ومؤشرات التكنولوجيا المالية على المدى القصير والطويل. تشير نتائج التكامل المشترك لجوهانسن إلى وجود متجهين متكاملين على الأقل، مما يؤكد وجود علاقة هيكلية مستقرة طويلة الأجل بين المتغيرات. وتُظهر تقديرات نموذج تصحيح الأخطاء المتجه (VECM) أن الانحرافات قصيرة الأجل يتم تصحيحها بمرور الوقت، كما يتضح من مصطلح تصحيح الأخطاء السلبي وذو الدلالة الإحصائية، مما يشير إلى وجود آلية تعديل مستقرة. تُظهر الديناميات قصيرة المدى كذلك أن النشاط الريادي له تأثيرات كبيرة على حجم المدفوعات الرقمية وعدد الشركات حديثة التأسيس، مما يسلط الضوء على دوره ليس فقط كمولد للناتج الاقتصادي، بل أيضًا كمحرك لتوسع النظام المالي الرقمي.

وتوفر نتائج اختبار السببية لجرانجر دليلاً قوياً على وجود علاقة سببية ثنائية الاتجاه وديناميكية، حيث يؤثر النشاط الريادي على الشركات حديثة التأسيس (p = 0.0117) وحجم المدفوعات الرقمية (p = 0.0277)، في حين يؤثر حجم المدفوعات الرقمية على عدد شركات التكنولوجيا المالية (p = 0.0408)، وتؤثر شركات التكنولوجيا المالية بدورها على النشاط الريادي (p = 0.0215). تشير هذه النتائج إلى أنه، على عكس العلاقات أحادية الاتجاه التي تفترضها الأدبيات الحالية في الغالب، يتميز التفاعل بين ريادة الأعمال والتكنولوجيا المالية بهيكل متبادل وديناميكي متطور. وفي هذا الصدد، تثبت النتائج بوضوح أن السببية ثنائية الاتجاه توفر إطارًا تفسيريًا أكثر شمولاً من نماذج التأثير أحادي الجانب. وعند تقييمها مقارنةً ببعضها البعض، تشير النتائج إلى أن العلاقة بين ريادة الأعمال والتكنولوجيا المالية يمكن تفسيرها بشكل أفضل من خلال نظام متطور بشكل مشترك ومتعاضد بدلاً من آلية السبب والنتيجة الخطية. وتشير هذه النتائج مجتمعةً إلى نظام متعاضد ومتطور بشكل مشترك بدلاً من علاقة أحادية الاتجاه.

في الختام، تثبت هذه الدراسة أن العلاقة بين الأنشطة الريادية وتطور التكنولوجيا المالية لا يمكن تفسيرها بشكل كافٍ من خلال آليات التأثير أحادية الاتجاه؛ بل إنها تعكس بنية ديناميكية تستند إلى السببية المتبادلة وعملية تطور مشترك مستمرة. تتحدى هذه النتيجة المنظور الأحادي الجانب السائد في الأدبيات وتوسع نطاق العلاقة بين ريادة الأعمال والتنمية المالية لتتجاوز التفسيرات الثابتة. من خلال استخدام إطار ديناميكي قائم على السلاسل الزمنية، تقدم الدراسة مساهمة تجريبية مميزة وتسلط الضوء على الدور الهيكلي لتكنولوجيا التمويل باعتبارها أكثر من مجرد أداة للرقمنة المالية، مما يضعها كمحرك رئيسي لتحويل النظام البيئي لريادة الأعمال.

Résumé Structuré:

Cette étude examine l'interaction entre les activités entrepreneuriales et les technologies financières (FinTech); elle montre notamment que cette relation est devenue de plus en plus marquée dans les économies en développement, parallèlement à la diffusion rapide des systèmes financiers numériques depuis 2015. Dans la littérature actuelle, la FinTech est principalement abordée dans le contexte de l'inclusion financière, de la transformation de la banque numérique et de l'accès aux services financiers; en revanche, on constate que l'attention accordée à la nature dynamique et réciproque de la relation entre les indicateurs d'entrepreneuriat et de FinTech au fil du temps est limitée. Cette situation soulève la question de savoir si les activités entrepreneuriales et les développements FinTech évoluent indépendamment l’une de l’autre au fil du temps or s’ils forment un système structurellement intégré qui se nourrit mutuellement. Cette question revêt une importance particulière dans le contexte turc, compte tenu de l’essor rapide des systèmes de paiement numériques, de la croissance du nombre d’entreprises FinTech et de l’expansion de l’écosystème entrepreneurial. Ces évolutions indiquent une interaction complexe et multidimensionnelle qui n’a pas encore été suffisamment élucidée.

La relation entre l’entrepreneuriat et le développement financier s’appuie sur des cadres théoriques bien établis. L’approche schumpétérienne identifie l’entrepreneuriat comme le principal moteur de l’innovation et de la transformation économique, tandis que la théorie du développement financier met en avant le rôle des systèmes financiers en tant qu’infrastructure essentielle soutenant l’activité entrepreneuriale. Dans ce contexte, la FinTech apparaît comme un domaine transformateur, porté par la numérisation des services financiers, qui remodèle fondamentalement les processus entrepreneuriaux. Si la littérature existante explique cette relation principalement par un meilleur accès au financement, une réduction des coûts de transaction et une efficacité accrue du marché, elle s'appuie largement sur des approches analytiques statiques, négligeant ainsi l'interaction dynamique et co-évolutive entre ces domaines.

Pour pallier cette limite, cette étude adopte un plan de recherche quantitatif et utilise un cadre d'analyse de séries chronologiques afin d'examiner la relation entre les activités entrepreneuriales et les indicateurs de la FinTech en Turquie. L'analyse repose sur des données mensuelles couvrant la période de 2015 à 2024. L'ensemble de données comprend des indicateurs de l'activité entrepreneuriale ainsi que des indicateurs clés du développement de la FinTech, tels que le volume des paiements numériques et le nombre d'entreprises FinTech, compilés à partir de sources provenant d'institutions nationales — notamment l'Union des chambres et des bourses de Turquie (TOBB), la Banque centrale de la République de Turquie (CBRT), l’Agence de réglementation et de supervision bancaires (BRSA) et l’Institut turc de statistique (TURKSTAT) — ainsi que de bases de données internationales (Banque mondiale, OCDE et FMI). La stratégie empirique consiste à appliquer le test de racine unitaire Augmented Dickey-Fuller (ADF) pour évaluer la stationnarité, le test de cointégration de Johansen pour identifier les relations d'équilibre à long terme, et le modèle vectoriel de correction d'erreurs (VECM) pour saisir les dynamiques à court terme et les mécanismes d'ajustement. De plus, des tests de causalité de Granger sont utilisés pour déterminer le sens des relations causales.

Les résultats révèlent l'existence de relations statistiquement significatives entre l'activité entrepreneuriale et les indicateurs FinTech, tant à court qu'à long terme. Les résultats de la cointégration de Johansen indiquent l'existence d'au moins deux vecteurs de cointégration, confirmant une relation structurelle stable à long terme entre les variables. Les estimations du VECM démontrent que les écarts à court terme sont corrigés au fil du temps, comme le reflète un terme de correction d'erreur négatif et statistiquement significatif, indiquant un mécanisme d'ajustement stable. Les dynamiques à court terme montrent en outre que l'activité entrepreneuriale exerce des effets significatifs sur le volume des paiements numériques et le nombre de nouvelles entreprises créées, soulignant son rôle non seulement en tant que générateur de production économique, mais aussi en tant que moteur de l'expansion du système financier numérique.

Les résultats du test de causalité de Granger fournissent des preuves solides d’une causalité bidirectionnelle et dynamique, l’activité entrepreneuriale influençant les entreprises nouvellement créées (p = 0,0117) et le volume des paiements numériques (p = 0,0277), tandis que le volume des paiements numériques affecte le nombre d’entreprises FinTech (p = 0,0408) et que ces dernières, à leur tour, influencent l’activité entrepreneuriale (p = 0,0215). Ces résultats indiquent que, contrairement aux relations principalement unidirectionnelles supposées dans la littérature existante, l’interaction entre l’entrepreneuriat et la FinTech se caractérise par une structure réciproque et en évolution dynamique. À cet égard, les résultats démontrent clairement que la causalité bidirectionnelle offre un cadre explicatif plus complet que les modèles à effet unilatéral. Lorsqu’on les évalue de manière comparative, les résultats suggèrent que la relation entre l’entrepreneuriat et la FinTech s’explique mieux par un système co-évolutif et se renforçant mutuellement plutôt que par un mécanisme linéaire de cause à effet. Ces résultats indiquent collectivement un système se renforçant mutuellement et co-évolutif plutôt qu’une relation unidirectionnelle.

En conclusion, cette étude démontre que la relation entre les activités entrepreneuriales et le développement de la FinTech ne peut être expliquée de manière adéquate par des mécanismes d'effet unidirectionnels; elle reflète plutôt une structure dynamique fondée sur une causalité réciproque et un processus co-évolutif soutenu. Ce constat remet en question la perspective unilatérale dominante dans la littérature et étend le lien entre entrepreneuriat et développement financier au-delà des interprétations statiques. En utilisant un cadre dynamique basé sur des séries chronologiques, cette étude apporte une contribution empirique originale et met en évidence le rôle structurel de la FinTech, qui va au-delà d'un simple outil de numérisation financière, en la positionnant comme un moteur clé de la transformation de l'écosystème entrepreneurial.

Resumen Estructurado:

Este estudio analiza la interacción entre las actividades emprendedoras y las tecnologías financieras (FinTech) y pone de manifiesto que, especialmente a partir de 2015, con la rápida expansión de los sistemas financieros digitales, esta relación se ha vuelto cada vez más evidente en las economías en desarrollo. En la bibliografía existente, las FinTech se analizan, por lo general, desde la perspectiva de la inclusión financiera, la transformación de la banca digital y el acceso a servicios financieros; sin embargo, se nota que se le da escasa importancia a la naturaleza dinámica y recíproca de la relación entre el emprendimiento y los indicadores de las FinTech a lo largo del tiempo. Esta situación plantea la pregunta de si las actividades emprendedoras y los avances en FinTech evolucionan de forma independiente a lo largo del tiempo, o si, por el contrario, forman un sistema que se alimenta mutuamente y está estructuralmente integrado. Dicha cuestión cobra especial relevancia en el contexto de Turquía, si se tiene en cuenta el rápido aumento de los sistemas de pago digitales, el crecimiento del número de empresas FinTech y la expansión del ecosistema emprendedor. Estos avances apuntan a una interacción compleja y multidimensional que aún no se ha aclarado suficientemente.

La relación entre el emprendimiento y el desarrollo financiero se basa en marcos teóricos bien establecidos. El enfoque schumpeteriano identifica el emprendimiento como el principal motor de la innovación y la transformación económica, mientras que la teoría del desarrollo financiero destaca el papel de los sistemas financieros como infraestructura crítica que sustenta la actividad emprendedora. En este contexto, la tecnología financiera (FinTech) surge como un ámbito transformador impulsado por la digitalización de los servicios financieros, que reconfigura de manera fundamental los procesos emprendedores. Si bien la bibliografía existente explica esta relación principalmente a través de un mejor acceso a la financiación, la reducción de los costes de transacción y una mayor eficiencia del mercado, se basa en gran medida en enfoques analíticos estáticos. Esto pasa por alto la interacción dinámica y coevolutiva entre estos ámbitos.

Para superar esta limitación, este estudio utiliza un diseño de investigación cuantitativa y un enfoque de series temporales para analizar la relación entre las actividades emprendedoras y los indicadores de la tecnología financiera en Turquía. El análisis se basa en datos mensuales que abarcan el periodo comprendido entre 2015 y 2024. El conjunto de datos incluye indicadores de la actividad empresarial junto con indicadores clave del desarrollo de las FinTech, como el volumen de pagos digitales y el número de empresas de FinTech. Estos son recopilados de instituciones nacionales, entre ellas la Unión de Cámaras y Bolsas de Productos Básicos de Turquía (TOBB), el Banco Central de la República de Turquía (CBRT), la Agencia de Regulación y Supervisión Bancaria (BRSA) y el Instituto Turco de Estadística (TURKSTAT). También se incluyen bases de datos internacionales (Banco Mundial, OCDE y FMI). La estrategia empírica implica la aplicación de la prueba de raíz unitaria de Dickey-Fuller aumentada (ADF) para evaluar la estacionariedad, la de cointegración de Johansen para identificar relaciones de equilibrio a largo plazo y el modelo vectorial de corrección de errores (VECM) para captar la dinámica a corto plazo y los mecanismos de ajuste. Además, se emplean pruebas de causalidad de Granger para determinar la dirección de las relaciones causales.

Los resultados revelan la presencia de relaciones estadísticamente significativas entre la actividad empresarial y los indicadores de tecnología financiera tanto a corto como a largo plazo. Los resultados de la cointegración de Johansen muestran que hay al menos dos vectores de cointegración, lo que confirma una relación estructural estable a largo plazo entre las variables. Las estimaciones del VECM muestran que las desviaciones a corto plazo se corrigen con el tiempo, como lo indica un término de corrección de errores negativo y estadísticamente significativo, lo que sugiere un mecanismo de ajuste estable. La dinámica a corto plazo revela, además, que la actividad emprendedora incide de forma significativa sobre el volumen de pagos digitales y el número de empresas de nueva creación, lo que pone de relieve su papel, no sólo como generadora de producción económica, sino también como motor de la expansión del sistema financiero digital.

Los resultados de la prueba de causalidad de Granger proporcionan pruebas sólidas de una causalidad bidireccional y dinámica. En esta, la actividad emprendedora influye en las empresas de nueva creación (p = 0,0117) y en el volumen de pagos digitales (p = 0,0277). Mientras tanto, el volumen de pagos digitales afecta al número de empresas FinTech (p = 0,0408). Estas, a su vez, influyen en la actividad emprendedora (p = 0,0215). Estos hallazgos muestran que, a diferencia de las relaciones principalmente unidireccionales que se creen en la literatura actual, la interacción entre el emprendimiento y las FinTech es recíproca y está en constante cambio. En este sentido, los resultados demuestran claramente que la causalidad bidireccional proporciona un marco explicativo más completo que los modelos de efecto unidireccional. Al hacer una comparación, los resultados indican que la relación entre el emprendimiento y las FinTech se entiende mejor como un sistema coevolutivo que se apoya mutuamente, en lugar de un simple modelo de causa y efecto. Estos resultados indican en conjunto un sistema que se refuerza mutuamente y coevoluciona, en lugar de una relación unidireccional.

En resumen, este estudio muestra que la conexión entre las actividades emprendedoras y el desarrollo de la tecnología financiera no se puede entender solo con efectos unidireccionales. En cambio, es el resultado de una relación dinámica que se basa en causas mutuas y un proceso de evolución conjunta. Este descubrimiento pone en duda la visión única que se tiene en la literatura y amplía la conexión entre el emprendimiento y el desarrollo financiero, yendo más allá de las interpretaciones fijas. Usando un enfoque dinámico basado en series de tiempo, el estudio aporta evidencia notable y resalta la importancia de la tecnología financiera (FinTech) como más que solo una herramienta de digitalización financiera, considerándola un motor principal de cambio en el ecosistema emprendedor.

结构化摘要：

本研究探讨了创业活动与金融科技（FinTech）之间的互动关系，特别指出随着2015年后数字金融系统的快速普及，这种关系在发展中经济体中日益凸显。现有文献大多在金融普惠、数字银行转型及金融服务可及性的背景下探讨金融科技；然而，对创业活动与金融科技指标之间随时间推移的动态及相互作用关系的关注却较为有限。这一现状引发了一个问题：创业活动与金融科技的发展是随时间推移独立演进，还是形成了相互促进、结构上相互融合的系统？考虑到数字支付系统的快速增长、金融科技企业数量的增加以及创业生态系统的扩张，这一问题在土耳其语境下尤为重要。这些发展表明，二者之间存在着尚未得到充分阐明的复杂且多维的互动关系。

创业与金融发展的关系植根于成熟的理论框架。熊彼特学派将创业视为创新和经济转型的主要驱动力，而金融发展理论则强调金融体系作为支持创业活动的关键基础设施所发挥的作用。在此背景下，金融科技作为由金融服务数字化驱动的变革性领域应运而生，从根本上重塑了创业过程。尽管现有文献主要通过改善融资渠道、降低交易成本及提升市场效率来阐释这一关系，但其主要依赖静态分析方法，从而忽视了这些领域之间的动态协同演化互动。

为弥补这一局限，本研究采用定量研究设计，运用时间序列分析框架，考察土耳其创业活动与金融科技指标之间的关系。分析基于涵盖2015年至2024年期间的月度数据。数据集包含创业活动指标以及金融科技发展的关键代理变量，如数字支付量和金融科技企业数量，这些数据由土耳其商会和商品交易所联合会（TOBB）、土耳其共和国中央银行 （CBRT）、银行监管与监督局（BRSA）以及土耳其统计局（TURKSTAT）等国家机构，以及国际数据库（世界银行、经合组织和国际货币基金组织）汇编的数据。实证研究策略包括应用增强迪基-富勒（ADF）单位根检验来评估平稳性，采用约翰森协整检验来识别长期均衡关系，并运用向量误差修正模型（VECM）来捕捉短期动态和调整机制。此外，还运用格兰杰因果检验来确定因果关系的方向。

研究结果表明，在短期和长期内，创业活动与金融科技指标之间均存在统计上显著的关系。约翰森协整结果表明至少存在两个协整向量，证实了变量之间存在稳定的长期结构关系。向量误差修正模型（VECM）的估计结果表明，短期偏差会随着时间的推移得到修正，这体现在负的且统计上显著的误差修正项上，表明存在稳定的调整机制。短期动态进一步表明，创业活动对数字支付量和新成立企业数量产生显著影响，凸显了其不仅作为经济产出的创造者，更是推动数字金融体系扩张的驱动力。

格兰杰因果检验结果提供了双向动态因果关系的强有力证据：创业活动影响新成立企业数量（p = 0.0117）和数字支付量（p = 0.0277）；数字支付量影响金融科技企业数量（p = 0.0408）；而金融科技企业反过来又影响创业活动（p = 0.0215）。这些发现表明，与现有文献中普遍假设的单向关系不同，创业与金融科技之间的互动呈现出一种互惠且动态演变的结构。就此而言，研究结果清楚地表明，双向因果关系比单向效应模型提供了更全面的解释框架。经比较评估，研究结果表明，创业与金融科技之间的关系，与其说是线性因果机制，不如说是通过共生演化和相互强化的系统来解释更为恰当。这些结果共同表明，这是一个相互强化、共生演化的系统，而非单向关系。

综上所述，本研究表明，仅凭单向效应机制无法充分解释创业活动与金融科技发展之间的关系；相反，这种关系体现了一种基于互惠因果关系和持续共生演化过程的动态结构。这一发现挑战了文献中占主导地位的单向视角，并将创业与金融发展的关联拓展到了静态解释之外。通过采用基于时间序列的动态框架，本研究提供了独特的实证贡献，并突显了金融科技作为金融数字化工具之外的结构性作用，将其定位为转型创业生态系统的关键驱动力。

Структурированное Резюме:

В данной работе исследуется взаимодействие между предпринимательской деятельностью и финансовыми технологиями (FinTech); в частности, показывается, что с быстрым распространением цифровых финансовых систем после 2015 года эта взаимосвязь становится всё более заметной в странах с развивающейся экономикой. В существующей литературе FinTech в основном рассматривается в контексте финансовой доступности, трансформации цифрового банкинга и доступа к финансовым услугам; при этом видно, что динамике и взаимной структуре взаимосвязи между показателями предпринимательства и FinTech уделяется ограниченное внимание. Эта ситуация поднимает вопрос о том, развиваются ли предпринимательская деятельность и FinTech-разработки независимо друг от друга во времени или же образуют взаимно подпитывающий и структурно интегрированный комплекс. Данный вопрос приобретает особую актуальность в контексте Турции, учитывая быстрый рост цифровых платежных систем, увеличение числа FinTech-компаний и расширение экосистемы предпринимательства. Эти события указывают на сложное и многомерное взаимодействие, которое пока не удалось в полной мере прояснить.

Взаимосвязь между предпринимательством и финансовым развитием основана на устоявшихся теоретических рамках. Шумпетерианский подход определяет предпринимательство как основную движущую силу инноваций и экономической трансформации, тогда как теория финансового развития подчеркивает роль финансовых систем как критически важной инфраструктуры, поддерживающей предпринимательскую деятельность. В этом контексте FinTech выступает в качестве трансформационной сферы, движимой цифровизацией финансовых услуг, которая коренным образом меняет предпринимательские процессы. Хотя в существующей литературе эта взаимосвязь объясняется в основном улучшением доступа к финансированию, снижением транзакционных издержек и повышением эффективности рынка, она в значительной степени опирается на статические аналитические подходы, упуская из виду динамическое и коэволюционное взаимодействие между этими сферами.

Чтобы устранить это ограничение, в данном исследовании используется количественный исследовательский дизайн и применяется аналитическая модель временных рядов для изучения взаимосвязи между предпринимательской деятельностью и показателями FinTech в Турции. Анализ основан на ежемесячных данных за период с 2015 по 2024 год. Набор данных включает показатели предпринимательской деятельности наряду с ключевыми прокси-показателями развития FinTech, такими как объем цифровых платежей и количество FinTech-компаний, собранными из национальных учреждений — в том числе Союза палат и товарных бирж Турции (TOBB), Центрального банка Турецкой Республики (CBRT), Агентства по банковскому регулированию и надзору (BRSA) и Турецкого статистического института (TURKSTAT), а также из международных баз данных (Всемирного банка, ОЭСР и МВФ). Эмпирическая стратегия включает применение теста на единичный корень Augmented Dickey-Fuller (ADF) для оценки стационарности, теста на коинтеграцию Й охансена для выявления долгосрочных равновесных отношений и векторной модели коррекции ошибок (VECM) для отражения краткосрочной динамики и механизмов корректировки. Кроме того, для определения направления причинно-следственных связей используются тесты причинности Грейнджера.

Результаты показывают наличие статистически значимых взаимосвязей между предпринимательской активностью и показателями FinTech как в краткосрочной, так и в долгосрочной перспективе. Результаты коинтеграционного анализа по Йохансену указывают на наличие по крайней мере двух коинтегрирующих векторов, что подтверждает наличие стабильной долгосрочной структурной взаимосвязи между переменными. Оценки VECM демонстрируют, что краткосрочные отклонения корректируются с течением времени, о чем свидетельствует отрицательный и статистически значимый член коррекции ошибок, указывающий на наличие стабильного механизма корректировки. Краткосрочная динамика также показывает, что предпринимательская активность оказывает значительное влияние на объем цифровых платежей и количество вновь созданных компаний, подчеркивая ее роль не только как генератора экономического производства, но и как движущей силы расширения цифровой финансовой системы.

Результаты теста причинности Грейнджера предоставляют убедительные доказательства двунаправленной и динамической причинности: предпринимательская деятельность влияет на количество вновь созданных компаний (p = 0,0117) и объем цифровых платежей (p = 0,0277), в то время как объем цифровых платежей влияет на количество FinTech-компаний (p = 0,0408), а FinTech-компании, в свою очередь, влияют на предпринимательскую деятельность (p = 0,0215). Эти выводы указывают на то, что, в отличие от преимущественно однонаправленных взаимосвязей, предполагаемых в существующей литературе, взаимодействие между предпринимательством и FinTech характеризуется взаимной и динамично развивающейся структурой. В этом отношении результаты ясно демонстрируют, что двунаправленная причинно-следственная связь обеспечивает более всеобъемлющую объяснительную основу, чем модели одностороннего воздействия. При сравнительной оценке полученные данные позволяют предположить, что взаимосвязь между предпринимательством и FinTech лучше объясняется коэволюционной и взаимоусиливающейся системой, а не линейным механизмом «причина–следствие». В совокупности эти результаты указывают на взаимоусиливающуюся и коэволюционную систему, а не на однонаправленную взаимосвязь.

В заключение, данное исследование демонстрирует, что взаимосвязь между предпринимательской деятельностью и развитием FinTech не может быть адекватно объяснена с помощью механизмов однонаправленного воздействия; скорее, она отражает динамическую структуру, основанную на взаимной причинности и устойчивом процессе совместной эволюции. Этот вывод ставит под сомнение доминирующую в литературе одностороннюю перспективу и расширяет взаимосвязь между предпринимательством и финансовым развитием за пределы статических интерпретаций. Используя динамическую модель на основе временных рядов, исследование вносит значительный эмпирический вклад и подчеркивает структурную роль FinTech. не только как инструмента финансовой цифровизации, но и как ключевого фактора трансформации предпринимательской экосистемы.

संरचित सारांश:

यह अध्ययन उद्यमी गतिविधियों और वित्तीय प्रौद्योगिकियों (फिनटेक) के बीच की परस्पर क्रिया की जांच करता है, और यह दर्शाता है कि यह संबंध विकासशील अर्थव्यवस्थाओं में, विशेष रूप से 2015 के बाद से डिजिटल वित्तीय प्रणालियों के तीव्र प्रसार के बाद, तेजी से स्पष्ट होता गया है।

वर्तमान साहित्य में, फिनटेक को मुख्यतः वित्तीय समावेशन, डिजिटल बैंकिंग परिवर्तन और वित्तीय सेवाओं तक पहुंच के संदर्भ में संबोधित किया गया है; हालांकि, समय के साथ उद्यमिता और फिनटेक संकेतकों के बीच संबंध की गतिशील और पारस्परिक प्रकृति पर सीमित ध्यान दिया गया है। यह सवाल उठता है कि क्या उद्यमी गतिविधियाँ और फिनटेक विकास समय के साथ एक-दूसरे से स्वतंत्र रूप से प्रगति करते हैं, या वे एक पारस्परिक रूप से सुदृढ़ और संरचनात्मक रूप से एकीकृत प्रणाली बनाते हैं। डिजिटल भुगतान प्रणालियों में तीव्र वृद्धि, फिनटेक फर्मों की संख्या में वृद्धि, और उद्यमिता पारिस्थितिकी तंत्र के विस्तार को देखते हुए, यह प्रश्न तुर्की के संदर्भ में विशेष महत्व लेता है। ये विकास एक जटिल और बहु-आयामी अंतःक्रिया की ओर इशारा करते हैं जिसे अभी तक पूरी तरह से स्पष्ट नहीं किया गया है।

उद्यमिता और वित्तीय विकास के बीच संबंध सुस्थापित सैद्धांतिक रूपरेखाओं में निहित है। शूमपीटेरियन दृष्टिकोण उद्यमिता को नवाचार और आर्थिक परिवर्तन के प्राथमिक चालक के रूप में पहचानता है, जबकि वित्तीय विकास सिद्धांत उद्यमी गतिविधि का समर्थन करने वाले एक महत्वपूर्ण बुनियादी ढांचे के रूप में वित्तीय प्रणालियों की भूमिका पर प्रकाश डालता है। इस संदर्भ में, फिनटेक वित्तीय सेवाओं के डिजिटलीकरण से प्रेरित एक परिवर्तनकारी क्षेत्र के रूप में उभरता है, जो मौलिक रूप से उद्यमी प्रक्रियाओं को नया आकार दे रहा है।

हालांकि मौजूदा साहित्य इस संबंध को मुख्य रूप से वित्त तक बेहतर पहुंच, कम लेनदेन लागत और बढ़ी हुई बाजार दक्षता के माध्यम से समझाता है, यह काफी हद तक स्थिर विश्लेषणात्मक दृष्टिकोणों पर निर्भर करता है, जिससे इन क्षेत्रों के बीच गतिशील और सह-विकासात्मक अंतःक्रिया की अनदेखी होती है।

इस सीमा को संबोधित करने के लिए, यह अध्ययन तुर्की में उद्यमशीलता गतिविधियों और फिनटेक संकेतकों के बीच संबंध की जांच करने के लिए एक मात्रात्मक अनुसंधान डिजाइन अपनाता है और एक समय-श्रृंखला विश्लेषणात्मक ढांचे का उपयोग करता है।

यह विश्लेषण 2015 से 2024 की अवधि को कवर करने वाले मासिक डेटा पर आधारित है। डेटासेट में उद्यमशीलता गतिविधि के संकेतकों के साथ-साथ फिनटेक विकास के प्रमुख प्रॉक्सी (प्रतिनिधि) शामिल हैं, जैसे कि डिजिटल भुगतान की मात्रा और फिनटेक फर्मों की संख्या, जिन्हें राष्ट्रीय संस्थानों से संकलित किया गया है—जिसमें तुर्की के चैंबर्स और कमोडिटी एक्सचेंजों का संघ (TOBB), तुर्की गणराज्य का केंद्रीय बैंक (CBRT), बैंकिंग विनियमन और पर्यवेक्षण एजेंसी (BRSA), और तुर्की सांख्यिकी संस्थान (TURKSTAT)—साथ ही अंतर्राष्ट्रीय डेटाबेस (विश्व बैंक, OECD, और IMF)। इस अनुभवजन्य रणनीति में स्थिरता का आकलन करने के लिए ऑगमेंटेड डिकी-फुलर (एडीएफ) यूनिट रूट टेस्ट, दीर्घकालिक संतुलन संबंधों की पहचान के लिए जोहानसन कोइंटीग्रेशन टेस्ट, और अल्पकालिक गतिशीलता और समायोजन तंत्र को पकड़ने के लिए वेक्टर एरर करेक्शन मॉडल (वीईसीएम) का अनुप्रयोग शामिल है। इसके अतिरिक्त, कारण संबंधों की दिशा निर्धारित करने के लिए ग्रेंजर कारणता परीक्षणों का उपयोग किया जाता है।

निष्कर्षों से पता चलता है कि अल्पकालिक और दीर्घकालिक दोनों ही अवधि में उद्यमशीलता गतिविधि और फिनटेक संकेतकों के बीच सांख्यिकीय रूप से महत्वपूर्ण संबंध मौजूद हैं। जोहानसन कोइंटीग्रेशन परिणामों से कम से कम दो कोइंटीग्रेशन वेक्टरों के अस्तित्व का संकेत मिलता है, जो चरों के बीच एक स्थिर दीर्घकालिक संरचनात्मक संबंध की पुष्टि करता है। VECM के अनुमान यह दर्शाते हैं कि अल्पकालिक विचलन समय के साथ ठीक हो जाते हैं, जैसा कि एक ऋणात्मक और सांख्यिकीय रूप से महत्वपूर्ण त्रुटि सुधार पद से परिलक्षित होता है, जो एक स्थिर समायोजन तंत्र को इंगित करता है।

अल्पकालिक गतिशीलता आगे यह दर्शाती है कि उद्यमशीलता की गतिविधि डिजिटल भुगतान की मात्रा और नव-स्थापित फर्मों की संख्या पर महत्वपूर्ण प्रभाव डालती है, जो आर्थिक उत्पादन के जनरेटर के रूप में ही नहीं बल्कि डिजिटल वित्तीय प्रणाली के विस्तार के चालक के रूप में भी इसकी भूमिका को उजागर करती है।

ग्रेनजर कारणता परीक्षण के परिणाम द्विदिश और गतिशील कारणता का ठोस प्रमाण प्रदान करते हैं, जिसमें उद्यमशीलता की गतिविधि नव-स्थापित फर्मों की संख्या (p = 0.0117) और डिजिटल भुगतान की मात्रा (p = 0.0277) को प्रभावित करती है, जबकि डिजिटल भुगतान की मात्रा फिनटेक फर्मों की संख्या (p = 0.0408) को प्रभावित करती है, और फिनटेक फर्में, बदले में, उद्यमशीलता की गतिविधि को प्रभावित करती हैं (p = 0.0215). ये निष्कर्ष इंगित करते हैं कि, मौजूदा साहित्य में मान्य प्रमुख रूप से एकतरफा संबंधों के विपरीत, उद्यमिता और फिनटेक के बीच की परस्पर क्रिया एक पारस्परिक और गतिशील रूप से विकसित होने वाली संरचना से विशेषता रखती है। इस संबंध में, परिणाम स्पष्ट रूप से दर्शाते हैं कि द्विदिश कारणात्मकता एकतरफा प्रभाव मॉडल की तुलना में एक अधिक व्यापक व्याख्यात्मक ढांचा प्रदान करती है। तुलनात्मक रूप से मूल्यांकन करने पर, निष्कर्ष बताते हैं कि उद्यमिता और फिनटेक के बीच के संबंध को रैखिक कारण-प्रभाव तंत्र के बजाय सह-विकासात्मक और परस्पर सुदृढ़ीकरण प्रणाली द्वारा बेहतर ढंग से समझाया जा सकता है। ये परिणाम सामूहिक रूप से एक एकदिशीय संबंध के बजाय एक परस्पर सुदृढ़ीकरण और सह-विकसित होने वाली प्रणाली का संकेत देते हैं।

निष्कर्षतः, यह अध्ययन दर्शाता है कि उद्यमशीलता गतिविधियों और फिनटेक विकास के बीच के संबंध को एकतरफा प्रभाव तंत्र के माध्यम से पर्याप्त रूप से समझाया नहीं जा सकता है; बल्कि, यह पारस्परिक कारणता और एक निरंतर सह-विकासात्मक प्रक्रिया पर आधारित एक गतिशील संरचना को दर्शाता है। यह निष्कर्ष साहित्य में प्रचलित एकतरफा दृष्टिकोण को चुनौती देता है और उद्यमशीलता–वित्तीय विकास के संबंध को स्थिर व्याख्याओं से परे ले जाता है।

समय-श्रृंखला-आधारित गतिशील ढांचे को नियोजित करके, यह अध्ययन एक विशिष्ट अनुभवजन्य योगदान देता है और वित्तीय डिजिटलीकरण के लिए एक उपकरण से कहीं अधिक के रूप में फिनटेक की संरचनात्मक भूमिका को उजागर करता है, और इसे उद्यमशीलता पारिस्थितिकी तंत्र को बदलने वाले एक प्रमुख चालक के रूप में स्थापित करता है।