Bürokrasi, modern toplumların işleyişinde önemli bir rol oynayan ve karmaşık yapıları yönetmeye yardımcı olan kurumsal modeldir. Bu model, birçok kuruluşun etkinlik ve verimlilik açısından hedeflerine ulaşmasına yardımcı olurken, aynı zamanda eleştirilere ve zorluklara da maruz kalabilir. Bürokrasinin etkileri ve işleyişi üzerine birçok teori ve model geliştirilmiştir. Söz konusu modellerden biri de Niskanen'in Bürokrasi Modeli olarak bilinir. William A. Niskanen tarafından geliştirilen bu model, bürokrasinin işleyişini anlamak için yeni bir perspektif sunan önemli bir teoridir. Bu çalışmada bürokrasi kavramı genel hatlarıyla ele alınmış, Niskanen'in bürokrasiye etkisi üzerine yapılan çalışmalar anlamlı bir derleme haline getirilmeye çalışılmıştır. Çalışma sistematik literatür çalışması ve ikincil veri analizi aracılığıyla yapılmıştır.
Niskanen’in Bürokrasi Modeli, özellikle kamu bürokrasisinin ekonomik yönüne odaklanarak, bürokratların kendi çıkarlarını maksimize etmeye yönelik davranışlarını açıklamaya çalışır. Bu bağlamda, model bürokratları rasyonel aktörler olarak ele almakta ve onların bütçelerini artırma eğiliminde olduklarını öne sürmektedir. Modelin temel varsayımı, bürokratların hizmet ettikleri toplumun çıkarlarından ziyade kendi makamlarını ve kaynaklarını genişletmeye odaklandıklarıdır. Bu durum, bürokratik kurumların aşırı büyümesine ve kamu kaynaklarının verimsiz kullanımına yol açabileceği yönünde eleştirilmiştir.
Bu bağlamda çalışma, literatürde Niskanen’in modeline yönelik yapılan eleştirileri de inceleyerek, modelin güçlü ve zayıf yönlerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Kamu yönetimi ve ekonomi disiplinleri açısından önemli bir tartışma alanı olan bürokrasi teorileri, özellikle kamu politikalarının şekillendirilmesi ve devlet yönetiminin verimliliği açısından kritik bir konu olarak öne çıkmaktadır. Çalışma, bürokrasi teorilerine farklı perspektiflerden bakarak, Niskanen’in modelinin günümüz yönetim anlayışı içerisindeki yerini değerlendirmektedir.

Bureaucracy is an institutional model that plays a significant role in the functioning of modern societies and helps manage complex structures. While this model enables many organizations to achieve their goals in terms of efficiency and effectiveness, it is also subject to criticism and challenges. Numerous theories and models have been developed to explain the effects and functioning of bureaucracy. One of these models is known as Niskanen's Bureaucracy Model. Developed by William A. Niskanen, this model is a significant theory that offers a new perspective for understanding the functioning of bureaucracy. In this study, the concept of bureaucracy has been examined in general terms, and studies on Niskanen’s influence on bureaucracy have been compiled into a meaningful review. The study was conducted through a systematic literature review and secondary data analysis.
Niskanen’s Bureaucracy Model focuses particularly on the economic aspect of public bureaucracy, aiming to explain the behaviors of bureaucrats in maximizing their own interests. In this context, the model considers bureaucrats as rational actors and suggests that they tend to increase their budgets. The fundamental assumption of the model is that bureaucrats prioritize expanding their positions and resources rather than serving the public interest. This tendency has been criticized for potentially leading to the excessive growth of bureaucratic institutions and inefficient use of public resources.
In this context, the study also examines the criticisms directed at Niskanen’s model in the literature, aiming to evaluate its strengths and weaknesses. Bureaucratic theories, which constitute a significant area of discussion in the disciplines of public administration and economics, are particularly critical in shaping public policies and enhancing the efficiency of state governance. This study evaluates the place of Niskanen’s model within contemporary administrative thought by considering different perspectives on bureaucracy theories.