The Convergence of Ecology and Nationalism: The Normative Foundations, Opportunities, and Risks of Eco-Nationalism

Ekoloji ile Milliyetçiliğin Buluşması: Eko-Milliyetçiliğin Normatif Temelleri, Fırsatları ve Riskleri
Author:

Number of pages:
3325-3380
Language:
Türkçe
Year-Number:
2026-Volume 21 Issue 2
%>

Abstract

Eko-milliyetçilik, ekolojik sorunlara milliyetçi bir perspektifle yaklaşan, çevresel kaygılarla milliyetçi duyguları harmanlayan bir yaklaşımdır. Bu çalışma, eko-milliyetçiliğin teorik temellerini ve başlıca ilkelerini ele almakla birlikte, bu yaklaşımın çevre krizlerinin çözümündeki potansiyel fırsatları ile risklerini incelemeyi ve farklı ülkelerdeki pratik tezahürlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Literatür incelemesine dayanan bulgulara göre eko-milliyetçilik; doğanın ulusal kimliğin kurucu unsuru olarak görülmesi, çevre korumanın yurttaşlık ve vatanseverlik ahlâkıyla ilişkilendirilmesi, doğal alanların ulusal hafıza ve kültürel mirasın taşıyıcıları olarak sembolleştirilmesi, çevresel egemenlik ve kaynakların ulusal denetimi vurgusu, yerelcilik ve kendine yeterlilik temelinde “yerli-millî” çevre politikalarının savunulması ve eko-merkezci bir doğa anlayışı gibi temel ilkeler üzerine inşa edilmektedir. Bu ilkeler, bütüncül bir ideolojik çerçeve sunmakla birlikte, farklı ülkelerde farklı yoğunluk ve biçimlerde ortaya çıkabilmekte; bu durum, eko-milliyetçiliğin hem dönüştürücü bir potansiyel taşımasına hem de çeşitli riskler barındırmasına zemin hazırlamaktadır. Eko-milliyetçilik, çevrenin korunması konusunda kolektif bilinç oluşmasına katkı sağlayabilir, toplumsal mobilizasyonu kolaylaştırabilir, gelecek nesillere karşı sorumluluk bilincini güçlendirebilir ve uzun vadeli devlet politikalarına zemin hazırlayabilir. Ancak dışlayıcılık, küresel sorunlarla yüzleşememe, sınırlı uluslararası iş birliği ve birtakım ekonomik sorunlara neden olma gibi sınırlılık ve potansiyel riskler de barındırmaktadır. Bu bağlamda eko-milliyetçiliğin sunduğu potansiyel fırsatlar, dışlayıcı eğilimlerden arındırılmış kapsayıcı bir çevre siyasetiyle bütünleştirildiğinde anlamlı ve işlevsel olabilir.

Keywords

Abstract

Ecological nationalism (eco-nationalism) is an approach that addresses environmental issues through a nationalist lens, combining ecological concerns with national identity. This study aims to examine the theoretical foundations and core principles of eco-nationalism, while also exploring its potential opportunities and risks in addressing environmental crises, as well as its practical manifestations in different countries. According to findings based on a literature review, eco-nationalism involves viewing nature as a foundational element of national identity, linking environmental protection to the ethics of citizenship and patriotism, and symbolizing natural areas as carriers of national memory and cultural heritage. It emphasizes environmental sovereignty and national control of resources, and advocates “indigenous-national” environmental policies grounded in localism and self-sufficiency, alongside an eco-centric understanding of nature. While these principles provide a comprehensive ideological framework, they can manifest in varying forms and intensities across different contexts, creating conditions for both transformative potential and certain risks. Eco-nationalism can strengthen collective environmental awareness, facilitate social mobilization, foster responsibility toward future generations, and contribute to long-term policy development. However, it may also lead to exclusionary tendencies, limit responses to global challenges, restrict international cooperation, and generate economic difficulties. Therefore, its opportunities can be meaningful when integrated with inclusive environmental policies.

Keywords

Structured Abstract:

In modern political thought, environmentalism is typically grounded in a universal ethic that transcends borders, whereas nationalism is shaped around a specific territory, boundaries, and collective identity. These spheres have therefore often been viewed as oppositional. However, deepening environmental crises and increasing pressure on natural resources necessitate a reconsideration of their relationship. The growing visibility of historical and cultural links between nature and national identity in political discourse highlights the importance of approaches that examine the ecological dimension of nationalism.

Ecological nationalism (eco-nationalism) is rooted in the historical construction of nations, where land, territory, and ecological factors have shaped national cultures. National identity intersects with ecological values through cultural ties and regional economic structures, making ecologism and nationalism mutually reinforcing frameworks grounded in the symbolic significance of land.

The foundations of eco-nationalism are rooted in the historical socio-political formation of nations, where land, territory, and ecological factors have been central to shaping national identity and cultural norms. The concept of nationhood intertwines with ecological values through cultural and spiritual bonds, and in this context, environmental elements serve to reinforce communities’ sense of belonging and national consciousness. The relationship established between environmentalism and regional economic structures ensures that environmentalism and nationalism emerge as phenomena that mutually reinforce one another and derive their legitimacy from the geography in which communities live. Attachment to a specific geography is not limited to a physical space but plays a significant role in the construction of cultural consciousness through the myths, collective memory, values, and symbols that the geography embodies. Thus, eco-nationalism offers a framework that supports both social solidarity and the continuity of national identity, establishing an organic link between ecological conservation and cultural belonging. This perspective demonstrates that environmental values are not merely of biological importance but also serve as a decisive factor in shaping communities’ historical and cultural identities.

This study analyses the theoretical foundations and principles of eco-nationalism, along with its opportunities, risks, and empirical manifestations, contributing to the literature. Based on a literature review and case studies, it is structured in four sections: the first outlines the conceptual and historical framework; the second and third assess its opportunities and risks; and the final section presents selected country cases. Eco-nationalism, in its broadest sense, is an approach that combines environmental protection with nationalist ideology. This perspective interprets environmental policies within a nationalist framework by linking environmental issues to concepts of national identity, sovereignty, and collective responsibility. Thus, environmental protection is framed not only as an ecological concern but also as a policy domain linked to border security, sustainable resource management, and the preservation of national heritage.

As a result of the literature review and conceptual analysis conducted within the scope of this study, it has been determined that eco-nationalism is shaped around certain principled axes. Within this framework, eco-nationalism involves (1) conceptualising nature as one of the foundational elements of national identity, (2) linking environmental protection to the ethics of citizenship and patriotism, (3) symbolising natural spaces as carriers of national memory and cultural heritage, (4) an emphasis on environmental sovereignty and national control over resources, (5) the advocacy of “indigenous-national” environmental policies based on localism and self-sufficiency, and (6) the adoption of an eco-centric understanding of nature in place of anthropocentric approaches.

These principles indicate that eco-nationalism constitutes a comprehensive framework redefining the relationship between nature, nation, and politics, though its manifestations vary by context, generating both opportunities and risks. Its potential lies in framing environmental protection as a national responsibility, thereby enhancing environmental awareness and fostering collective solidarity. Linking environmental protection to the duty of patriotism can facilitate social mobilisation, making large-scale participation in environmental protection activities possible. Framing natural resources as national heritage and ecosystem restoration as historical continuity fosters intergenerational responsibility. Linking sustainability to national security further supports the development of long-term, stable policies beyond short-term economic priorities.

The potential risks of eco-nationalism are linked to its ability to restrict ethnic minorities’ or migrants’ access to environmental resources by paving the way for exclusionary rhetoric and policies and to its potential to take on forms that are sometimes violent in this context. However, its focus on generating solutions primarily at the local and national levels in response to global environmental issues may render it inadequate in the face of the multi-layered and transboundary nature of environmental crises. The tendency to view international agreements on environmental issues as a threat to national sovereignty can lead to the rejection of such agreements, thereby weakening efforts at international cooperation. Furthermore, the monopolistic hoarding of strategic resources in the name of “national interests” or their use as a geopolitical tool can disrupt global supply chains, increase the costs of green technologies, and delay the energy transition, thereby creating negative impacts on economic efficiency.

The case studies examined in this study illustrate the specific forms that eco-nationalism has taken in different regions. As seen in the examples from various countries, there are diverse experiences in which the discourse of environmental protection is intertwined with the construction of national identity. These cases demonstrate that eco-nationalism is not a singular or homogeneous structure, but rather an approach that varies according to local dynamics, historical backgrounds, and political contexts. Consequently, these examples provide important empirical grounds that highlight the explanatory power of the concept and reveal that eco-nationalism is a contextual and multidimensional phenomenon.

In conclusion, eco-nationalism presents a noteworthy area of theoretical and practical discussion as a new ideological form where environmental sensitivity intersects with nationalist ideology. The increasingly deepening multidimensional environmental crises necessitate the joint evaluation of various political and institutional arrangements that could be developed in this field. Given the scope and depth of the crisis, it is important not to preemptively rule out alternative approaches in the search for solutions. In this context, the potential opportunities offered by eco-nationalism can be meaningful and functional when integrated with an inclusive environmental policy free from exclusionary tendencies.

Keywords: political ecology, ecology, nationalism, eco-nationalism, nature, national identity.

Yapılandırılmış Özet:

Modern siyasal düşüncede ekolojizm ve milliyetçilik bazen karşıt ideolojiler olarak ele alınmıştır. Ekolojizm evrensel bir etik ve küresel sorumluluk anlayışına dayanırken, milliyetçilik belirli bir toprak ve kolektif kimlik etrafında şekillenir. Ancak derinleşen çevresel krizler ve artan kaynak baskısı, bu iki alan arasındaki ilişkinin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda doğa ile ulusal kimlik arasındaki tarihsel ve sembolik bağların görünürlüğü, milliyetçiliğin ekolojik boyutuna yönelik akademik ilgiyi artırmaktadır.

Ekolojik milliyetçilik (eko-milliyetçilik) görece yeni bir kavram olup canlı organizmalar ile doğal sistemleri inceleyen ekoloji ile ulusal bilincin oluşumunu ifade eden milliyetçilik düşüncesinin birleşiminden türemektedir. Bu yaklaşım, çevre korumacılığının ulusal kimliği güçlendiren bir araç hâline geldiği ve ekolojik hassasiyetlerin milliyetçi ideolojiyle iç içe geçtiği bir çerçeveyi ifade eder. Eko-milliyetçilik aynı zamanda toprak, vatan ve aidiyet gibi milliyetçi değerlerin, ilerici ve bağımsızlık odaklı siyasal hareketlerle kesişmesine dayanır. Dolayısıyla her iki düşünce sisteminin kesişim noktası, karar alma süreçlerinde kendi kaderini tayin etme ve egemenlik vurgusunun taşıdığı ortak çekicilikte ortaya çıkmaktadır.

Eko-milliyetçiliğin kökenleri, ulusların tarihsel olarak inşa edilme süreçleriyle yakından ilişkilidir. Ulusun oluşumuna dair kuramsal tartışmalar, bu sosyo-politik toplulukların yalnızca siyasal ve kültürel dinamiklerle değil, aynı zamanda mekânsal ve ekolojik bağlamlarla da şekillendiğini ortaya koymaktadır. Toprak, coğrafya ve ekosistemler, farklı ulusal kimliklerin teşekkülünde kurucu unsurlar olarak işlev görmüş, bu unsurlar, kolektif aidiyetin maddi ve simgesel temelini oluşturmuştur. Bu kapsamda milliyet, kültürel ve manevi referanslar aracılığıyla ekolojik değerlerle eklemlenirken, bölgesel üretim ilişkileri ve ekonomik pratikler üzerinden çevreci söylemlerle kesişmektedir. Bu çerçevede ekolojizm ile milliyetçilik, meşruiyetlerini insan topluluklarının toprakla kurduğu çok katmanlı ilişkiden türeten ve karşılıklı olarak birbirini pekiştiren iki düşünsel ve pratik alan olarak değerlendirilebilir. Belirli bir coğrafyayla tesis edilen etno-kültürel bağlar, pek çok topluluğun varoluş anlatısının merkezinde yer almakta; söz konusu coğrafya, topraktan türetilen mitler, kolektif hafıza unsurları, değerler ve sembolik temsil biçimleri aracılığıyla etnik kimlik ekseninde bir kültürel bilinç inşasını mümkün kılmaktadır.

Bu kapsamda çalışma; eko-milliyetçiliğin teorik temellerini ve başlıca ilkelerini ele almakla birlikte, bu yaklaşımın fırsatlarını ve potansiyel risklerini incelemeyi ve farklı ülkelerdeki pratik tezahürlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın mevcut literatüre tamamlayıcı bir katkı sunacağı düşünülmektedir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden literatür ve vaka incelemesine dayalı olarak dört kısım hâlinde yapılandırılmıştır. İlk kısımda eko-milliyetçiliğin kavramsal çerçevesi, tarihsel kökenleri ve ilkeleri ele alınmaktadır. İkinci ve üçüncü kısımda, eko-milliyetçiliğin fırsatları ve taşıdığı potansiyel riskleri incelenerek çevresel sorunların çözümündeki potansiyeli tartışılmaktadır. Son olarak, bu yaklaşımın somut tezahürlerini ortaya koymak amacıyla çeşitli ülke örneklerine yer verilmektedir.

Eko-milliyetçilik, en geniş anlamıyla, çevre koruma söylemi ile milliyetçi ideolojik çerçevenin kesişiminde konumlanan bir yaklaşım olarak tanımlanabilir. Bu yaklaşım, çevresel sorunları yalnızca ekolojik bir kriz alanı olarak değil, aynı zamanda ulusal kimlik, egemenlik ve kolektif sorumluluk kavramlarıyla iç içe geçmiş bir olgu olarak ele alır. Bu doğrultuda çevre politikaları, milliyetçi bir perspektif içerisinde yeniden anlamlandırılarak, doğa ile ulus arasındaki bağ vurgulanır. Doğal çevrenin korunması, yalnızca sürdürülebilirlik hedefleriyle sınırlı olmayıp; ulusal sınırların korunması, yerel kaynakların yönetimi ve kültürel-doğal mirasın devamlılığıyla ilişkilendirilir. Bu doğrultuda eko-milliyetçilik, çevre politikalarını ulusal çıkarlar ve kimlik unsurlarıyla bütünleştiren bir yaklaşım olarak öne çıkar.

Bu çalışmada yapılan literatür ve kavramsal inceleme, eko-milliyetçiliğin belirli kuramsal ve ilkesel çerçeveler üzerinden şekillendiğini ortaya çıkarmaktadır. Bu çerçevede eko-milliyetçilik; (1) doğanın ulusal kimliğin kurucu unsurlarından biri olarak kavramsallaştırılması, (2) çevre korumanın yurttaşlık ve vatanseverlik ahlâkı ile ilişkilendirilmesi, (3) doğal mekânların ulusal hafıza ve kültürel mirasın taşıyıcıları olarak sembolleştirilmesi, (4) çevresel egemenlik ve kaynakların ulusal denetimi vurgusu, (5) yerelcilik ve kendine yeterlilik temelinde “yerli-millî” çevre politikalarının savunulması ve (6) insan-merkezci yaklaşımlar yerine eko-merkezci bir doğa anlayışının benimsenmesi gibi temel ilkeler üzerinden inşa edilmektedir.

Bu ilkeler, eko-milliyetçiliğin yalnızca çevre korumaya yönelik bir yaklaşım olmadığını, aynı zamanda doğa, ulus ve siyaset arasındaki ilişkiyi yeniden tanımlayan bütüncül bir ideolojik çerçeve sunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, söz konusu ilkeler bağlama göre farklı yoğunluklarda ve biçimlerde ortaya çıkabilmektedir. Bu durum, eko-milliyetçiliğin hem dönüştürücü bir potansiyel taşımasına hem de çeşitli riskler barındırmasına zemin hazırlamaktadır. Eko-milliyetçiliğin potansiyel fırsatları, çevrenin korunmasını ulusal bir sorumluluk olarak çerçevelendirerek çevresel farkındalığın artmasına katkı sağlaması ve bu yolla yurttaşlar arasında dayanışma ile kolektif sorumluluk duygusunu güçlendirmesiyle ortaya çıkmaktadır. Çevre korumayı vatanseverlik göreviyle ilişkilendirmesi, toplumsal mobilizasyonu kolaylaştırarak çevre koruma faaliyetlerine geniş ölçekli katılımı mümkün kılabilir. Doğal kaynakları “milli miras” kategorisinde değerlendirip ekosistem restorasyonunu tarihsel bir süreklilik hâline getirmesi, gelecek nesillere karşı sorumluluk bilincini pekiştirerek nesiller arası adalet anlayışını destekleyebilir. Ayrıca çevresel sürdürülebilirliği ulusal güvenlik ve beka meseleleriyle ilişkilendirmesi, kısa vadeli ekonomik kaygıların ötesine geçen, uzun vadeli ve istikrarlı devlet politikalarının geliştirilmesine zemin hazırlayabilir.

Eko-milliyetçiliğin potansiyel riskleri, dışlayıcı söylem ve politikaların ortaya çıkmasına zemin hazırlayarak etnik azınlıkların ya da göçmenlerin çevresel kaynaklara erişimini kısıtlayabilmesi ve zaman zaman şiddet içeren biçimlere dönüşebilmesiyle ilişkilidir. Bununla birlikte, küresel çevre sorunlarına karşı ağırlıklı olarak yerel ve ulusal düzeyde çözümler üretmesi, çevresel krizlerin çok katmanlı ve sınır aşan doğası karşısında yetersiz kalmasına neden olabilir. Çevre sorunlarıyla mücadelede uluslararası anlaşmaları ulusal egemenliğe yönelik bir tehdit olarak değerlendirme eğilimi, bu tür anlaşmaların reddedilmesine yol açarak uluslararası iş birliği çabalarını zayıflatabilir. Ayrıca stratejik kaynakların “ulusal çıkarlar” doğrultusunda tekelci bir yaklaşımla saklanması veya jeopolitik bir araç olarak kullanılması, küresel tedarik zincirlerini bozarak, yeşil teknolojilerin maliyetlerini artırarak ve enerji dönüşümünü geciktirerek ekonomik verimlilik üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir.

Çalışmada ele alınan vaka analizleri, eko-milliyetçiliğin farklı coğrafyalarda edindiği özgül biçimleri ortaya koymaktadır. Çeşitli ülke örnekleri, çevre koruma söylemi ile ulusal kimlik inşasının nasıl iç içe geçtiğine dair somut veriler sunmaktadır. Bu vakalar, eko-milliyetçiliğin tek tip bir yapı olmadığını; yerel dinamikler, tarihsel süreçler ve siyasal bağlamlar doğrultusunda çeşitlenen çok boyutlu bir yaklaşım olduğunu göstermektedir. Böylece örnekler, kavramın açıklayıcı gücünü destekleyen önemli ampirik dayanaklar oluşturmaktadır.

Sonuç olarak eko-milliyetçilik, çevresel duyarlılığın milliyetçi ideolojiyle buluştuğu yeni bir ideolojik form olarak kuramsal ve pratik düzeyde dikkate değer bir tartışma alanı sunmaktadır. Giderek derinleşen çok boyutlu çevresel krizler, bu alanda geliştirilebilecek farklı siyasal ve kurumsal düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Krizin kapsamı ve derinliği göz önünde bulundurulduğunda, çözüm arayışlarında alternatif yaklaşımların peşinen dışlanmaması önem taşımaktadır. Bu bağlamda eko-milliyetçiliğin sunduğu potansiyel fırsatlar, dışlayıcı eğilimlerden arındırılmış kapsayıcı bir çevre siyasetiyle bütünleştirildiğinde anlamlı ve işlevsel olabilir.

Anahtar Kelimeler: Siyasal Ekoloji, Ekoloji, Milliyetçilik, Eko-Milliyetçilik, Doğa, Ulusal Kimlik.

ملخص منظم

في الفكر السياسي المعاصر، تستند الحركة البيئية عادةً إلى أخلاقيات عالمية تتجاوز الحدود، في حين تتشكل القومية حول إقليم محدد وحدود وهوية جماعية. ولذلك، غالبًا ما يُنظر إلى هذين المجالين على أنهما متعارضان. ومع ذلك، فإن تفاقم الأزمات البيئية والضغط المتزايد على الموارد الطبيعية يستلزمان إعادة النظر في العلاقة بينهما. إن الظهور المتزايد للروابط التاريخية والثقافية بين الطبيعة والهوية الوطنية في الخطاب السياسي يسلط الضوء على أهمية النهج التي تدرس البعد البيئي للقومية.

تتجذر القومية البيئية (القومية الإيكولوجية) في البناء التاريخي للأمم، حيث شكلت الأرض والأراضي والعوامل البيئية الثقافات الوطنية. تتقاطع الهوية الوطنية مع القيم البيئية من خلال الروابط الثقافية والهياكل الاقتصادية الإقليمية، مما يجعل البيئية والقومية إطارين يعززان بعضهما البعض ويستندان إلى الأهمية الرمزية للأرض.

تعود أسس القومية البيئية إلى التكوين التاريخي والاجتماعي-السياسي للأمم، حيث لعبت الأرض والأراضي والعوامل البيئية دوراً محورياً في تشكيل الهوية الوطنية والمعايير الثقافية. يتشابك مفهوم القومية مع القيم البيئية من خلال الروابط الثقافية والروحية، وفي هذا السياق، تعمل العناصر البيئية على تعزيز شعور المجتمعات بالانتماء والوعي الوطني. تضمن العلاقة التي تنشأ بين الحراك البيئي والهياكل الاقتصادية الإقليمية ظهور الحراك البيئي والقومية كظواهر تعزز بعضها بعضًا وتستمد شرعيتها من الجغرافيا التي تعيش فيها المجتمعات. ولا يقتصر الارتباط بجغرافيا معينة على الفضاء المادي فحسب، بل يلعب دورًا مهمًا في بناء الوعي الثقافي من خلال الأساطير والذاكرة الجماعية والقيم والرموز التي تجسدها تلك الجغرافيا. وبالتالي، توفر القومية البيئية إطارًا يدعم التضامن الاجتماعي واستمرارية الهوية الوطنية على حد سواء، مما يقيم رابطًا عضويًّا بين الحفاظ على البيئة والانتماء الثقافي. ويوضح هذا المنظور أن القيم البيئية لا تقتصر على الأهمية البيولوجية فحسب، بل تُعد أيضًا عاملاً حاسمًا في تشكيل الهويات التاريخية والثقافية للمجتمعات.

تحلل هذه الدراسة الأسس النظرية ومبادئ القومية البيئية، إلى جانب الفرص والمخاطر والمظاهر التجريبية المرتبطة بها، مما يسهم في إثراء الأدبيات. واستنادًا إلى مراجعة الأدبيات ودراسات الحالة، تتألف الدراسة من أربعة أقسام: يحدد القسم الأول الإطار المفاهيمي والتاريخي؛ ويقيّم القسمان الثاني والثالث الفرص والمخاطر؛ بينما يعرض القسم الأخير حالات مختارة من بعض البلدان. القومية البيئية، بمعناها الأوسع، هي نهج يجمع بين حماية البيئة والأيديولوجية القومية. تفسر هذه المنظورة السياسات البيئية ضمن إطار قومي من خلال ربط القضايا البيئية بمفاهيم الهوية الوطنية والسيادة والمسؤولية الجماعية. وبالتالي، لا تُصوَّر حماية البيئة على أنها مجرد شاغل بيئي فحسب، بل أيضًا كمجال سياسي مرتبط بأمن الحدود، والإدارة المستدامة للموارد، والحفاظ على التراث الوطني.

نتيجةً لمراجعة الأدبيات والتحليل المفاهيمي اللذين أُجريا في نطاق هذه الدراسة، تبيّن أن القومية البيئية تتشكل حول محاور مبدئية معينة. وفي هذا الإطار، تنطوي القومية البيئية على (1) تصور الطبيعة باعتبارها أحد العناصر التأسيسية للهوية الوطنية، (2) ربط حماية البيئة بأخلاقيات المواطنة والوطنية، (3) إضفاء الطابع الرمزي على المساحات الطبيعية باعتبارها حاملة للذاكرة الوطنية والتراث الثقافي، (4) التركيز على السيادة البيئية والسيطرة الوطنية على الموارد، (5) الدعوة إلى سياسات بيئية «أصلية-وطنية» تستند إلى المحلية والاكتفاء الذاتي، و (6) تبني فهم للطبيعة يركز على البيئة بدلاً من النهج التي تركز على الإنسان.

تشير هذه المبادئ إلى أن القومية البيئية تشكل إطارًا شاملاً يعيد تعريف العلاقة بين الطبيعة والأمة والسياسة، على الرغم من أن مظاهرها تختلف باختلاف السياق، مما يولد فرصًا ومخاطر على حد سواء. وتكمن إمكاناتها في تأطير حماية البيئة باعتبارها مسؤولية وطنية، مما يعزز الوعي البيئي ويشجع التضامن الجماعي. ويمكن أن يؤدي ربط حماية البيئة بواجب الوطنية إلى تسهيل التعبئة الاجتماعية، مما يجعل المشاركة على نطاق واسع في أنشطة حماية البيئة أمراً ممكناً. كما أن اعتبار الموارد الطبيعية تراثاً وطنياً، واعتبار استعادة النظام البيئي استمرارية تاريخية، يعزز المسؤولية بين الأجيال. ويربط الاستدامة بالأمن القومي، مما يدعم بشكل أكبر تطوير سياسات مستقرة وطويلة الأمد تتجاوز الأولويات الاقتصادية قصيرة الأجل.

ترتبط المخاطر المحتملة للقومية البيئية بقدرتها على تقييد وصول الأقليات العرقية أو المهاجرين إلى الموارد البيئية من خلال تمهيد الطريق لخطاب وسياسات إقصائية، وبإمكانية اتخاذها أشكالًا قد تكون عنيفة أحيانًا في هذا السياق. ومع ذلك، فإن تركيزها على إيجاد حلول في المقام الأول على المستويين المحلي والوطني استجابةً للقضايا البيئية العالمية قد يجعلها غير كافية في مواجهة الطبيعة متعددة الطبقات وعابرة للحدود للأزمات البيئية. ويمكن أن يؤدي الميل إلى النظر إلى الاتفاقات الدولية بشأن القضايا البيئية على أنها تهديد للسيادة الوطنية إلى رفض هذه الاتفاقات، مما يضعف جهود التعاون الدولي. علاوة على ذلك، فإن الاحتكار الاستحواذي للموارد الاستراتيجية باسم «المصالح الوطنية» أو استخدامها كأداة جيوسياسية يمكن أن يعطل سلاسل الإمداد العالمية، ويزيد من تكاليف التقنيات الخضراء، ويؤخر التحول في مجال الطاقة، مما يؤدي إلى آثار سلبية على الكفاءة الاقتصادية.

توضح دراسات الحالة التي تم فحصها في هذه الدراسة الأشكال المحددة التي اتخذتها القومية البيئية في مناطق مختلفة. وكما يتضح من الأمثلة المأخوذة من بلدان متنوعة، هناك تجارب متنوعة يتشابك فيها خطاب حماية البيئة مع بناء الهوية الوطنية. وتُظهر هذه الحالات أن القومية البيئية ليست بنية فردية أو متجانسة، بل هي نهج يتنوع وفقًا للديناميات المحلية والخلفيات التاريخية والسياقات السياسية. وبالتالي، توفر هذه الأمثلة أسسًا تجريبية مهمة تسلط الضوء على القوة التفسيرية للمفهوم وتكشف أن القومية البيئية هي ظاهرة سياقية ومتعددة الأبعاد.

في الختام، تمثل القومية البيئية مجالًا جديرًا بالاهتمام للنقاش النظري والعملي باعتبارها شكلاً أيديولوجيًا جديدًا تتقاطع فيه الحساسية البيئية مع الأيديولوجية القومية. وتتطلب الأزمات البيئية المتعددة الأبعاد التي تتفاقم باستمرار إجراء تقييم مشترك للترتيبات السياسية والمؤسسية المختلفة التي يمكن تطويرها في هذا المجال. ونظراً لنطاق الأزمة وعمقها، من المهم عدم استبعاد النهج البديلة بشكل مسبق في البحث عن الحلول. وفي هذا السياق، يمكن أن تكون الفرص المحتملة التي يوفرها القومية البيئية ذات مغزى وفعالة عند دمجها مع سياسة بيئية شاملة خالية من الميول الإقصائية.

الكلمات المفتاحية: الإيكولوجيا السياسية، الإيكولوجيا، القومية، القومية البيئية، الطبيعة، الهوية الوطنية.

Résumé Structuré:

Dans la pensée politique moderne, l’écologisme repose généralement sur une éthique universelle qui transcende les frontières, tandis que le nationalisme s’articule autour d’un territoire spécifique, de frontières et d’une identité collective. Ces sphères ont donc souvent été considérées comme opposées. Cependant, l’aggravation des crises environnementales et la pression croissante sur les ressources naturelles imposent de reconsidérer leur relation. La visibilité croissante, dans le discours politique, des liens historiques et culturels entre la nature et l’identité nationale souligne l’importance des approches qui examinent la dimension écologique du nationalisme.

Le nationalisme écologique (éco-nationalisme) trouve ses racines dans la construction historique des nations, où la terre, le territoire et les facteurs écologiques ont façonné les cultures nationales. L’identité nationale croise les valeurs écologiques à travers des liens culturels et des structures économiques régionales, faisant de l’écologisme et du nationalisme des cadres qui se renforcent mutuellement, ancrés dans la signification symbolique de la terre.

Les fondements de l’éco-nationalisme sont ancrés dans la formation socio-politique historique des nations, où la terre, le territoire et les facteurs écologiques ont joué un rôle central dans la formation de l’identité nationale et des normes culturelles. Le concept de nation s’entremêle avec les valeurs écologiques par le biais de liens culturels et spirituels, et dans ce contexte, les éléments environnementaux servent à renforcer le sentiment d’appartenance des communautés et la conscience nationale. La relation établie entre l’écologisme et les structures économiques régionales (agir) pour que l’écologisme et le nationalisme apparaissent comme des phénomènes qui se renforcent mutuellement et tirent leur légitimité de la géographie dans laquelle vivent les communautés. L’attachement à une géographie spécifique ne se limite pas à un espace physique. Cependant, il joue un rôle significatif dans la construction de la conscience culturelle à travers les mythes, la mémoire collective, les valeurs et les symboles que cette géographie incarne. Ainsi, l’éco-nationalisme offre un cadre qui soutient à la fois la solidarité sociale et la continuité de l’identité nationale, établissant un lien organique entre la conservation écologique et l’appartenance culturelle. Cette perspective démontre que les valeurs environnementales ne revêtent pas seulement une importance biologique, mais constituent également un facteur décisif dans la formation des identités historiques et culturelles des communautés.

La présente étude analyse les fondements théoriques et les principes de l’éco-nationalisme, ainsi que ses opportunités, ses risques et ses manifestations empiriques, apportant ainsi une contribution à la littérature scientifique. S’appuyant sur une revue de la littérature et des études de cas, elle s’articule en quatre parties : la première expose le cadre conceptuel et historique ; les deuxième et troisième évaluent ses opportunités et ses risques ; et la dernière partie présente une sélection de cas nationaux. L’éco-nationalisme, au sens le plus large, est une approche qui allie la protection de l’environnement à l’idéologie nationaliste. Cette perspective interprète les politiques environnementales dans un cadre nationaliste en reliant les questions liées à l'environnement aux concepts d’identité nationale, de souveraineté et de responsabilité collective. Ainsi, la protection de l’environnement est envisagée à la fois comme une préoccupation écologique et comme un domaine politique lié à la sécurité des frontières, à la gestion durable des ressources et à la préservation du patrimoine national.

À la suite de l’analyse documentaire et de l’analyse conceptuelle menées dans le cadre de cette étude, il a été établi que l’éconationalisme s’articule autour de certains axes fondamentaux. Dans ce cadre, l’éconationalisme implique (1) de conceptualiser la nature comme l’un des éléments fondateurs de l’identité nationale, (2) de relier la protection de l’environnement à l’éthique de la citoyenneté et du patriotisme, (3) la symbolisation des espaces naturels comme vecteurs de la mémoire nationale et du patrimoine culturel, (4) la mise en avant de la souveraineté environnementale et du contrôle national sur les ressources, (5) la promotion de politiques environnementales « autochtones-nationales » fondées sur le localisme et l’autosuffisance, et (6) l’adoption d’une conception écocentrique de la nature en lieu et place des approches anthropocentriques.

Ces principes indiquent que l’éconationalisme constitue un cadre global redéfinissant la relation entre la nature, la nation et la politique, bien que ses manifestations varient selon le contexte, générant à la fois des opportunités et des risques. Son potentiel réside dans le fait de présenter la protection de l’environnement comme une responsabilité nationale, renforçant ainsi la conscience environnementale et favorisant la solidarité collective. Lier la protection de l’environnement au devoir de patriotisme peut faciliter la mobilisation sociale, rendant ainsi possible une participation à grande échelle aux activités de protection de l’environnement. Considérer les ressources naturelles comme un patrimoine national et la restauration des écosystèmes comme une continuité historique favorise la responsabilité intergénérationnelle. Lier la durabilité à la sécurité nationale soutient en outre l’élaboration de politiques stables et à long terme, au-delà des priorités économiques à court terme.

Les risques potentiels de l’éco-nationalisme sont liés à sa capacité à restreindre l’accès des minorités ethniques ou des migrants aux ressources environnementales en ouvrant la voie à des discours et à des politiques d’exclusion. Ils sont également liés à sa propension à prendre des formes parfois violentes dans ce contexte. Cependant, l’accent qu’il met sur l’élaboration de solutions principalement aux niveaux local et national en réponse aux enjeux environnementaux mondiaux peut le rendre inadéquat face à la nature multiforme et transfrontalière des crises environnementales. La tendance à considérer les accords internationaux sur les questions environnementales comme une menace pour la souveraineté des États peut conduire au rejet de ces accords, affaiblissant ainsi les efforts de coopération internationale. En outre, l’accaparement monopolistique de ressources stratégiques au nom des « intérêts nationaux » ou leur utilisation comme outil géopolitique peut perturber les chaînes d’approvisionnement mondiales. Cela peut également augmenter les coûts des technologies vertes et retarder la transition énergétique. Or, cela a des répercussions négatives sur l’efficacité économique.

Les études de cas examinées dans la présente étude illustrent les formes spécifiques que l’éco-nationalisme a prises dans différentes régions. Comme le montrent les exemples tirés de divers pays, il existe des expériences variées dans lesquelles le discours sur la protection de l’environnement est étroitement lié à la construction de l’identité nationale. Ces cas démontrent que l’éco-nationalisme n’est pas une structure unique ou homogène, mais plutôt une approche qui varie en fonction des dynamiques locales, des antécédents historiques et des contextes politiques. Par conséquent, ces exemples fournissent des fondements empiriques importants qui mettent en évidence la puissance explicative du concept et révèlent que l’éco-nationalisme est un phénomène contextuel et multidimensionnel.

En conclusion, l’éco-nationalisme constitue un domaine de discussion théorique et pratique digne d’intérêt, comme nouvelle forme idéologique où la sensibilité environnementale croise l’idéologie nationaliste. L’aggravation croissante des crises environnementales multidimensionnelles nécessite une évaluation conjointe des divers dispositifs politiques et institutionnels susceptibles d’être développés dans ce domaine. Compte tenu de l’ampleur et de la gravité de la crise, il est important de ne pas écarter d’emblée des approches alternatives dans la recherche de solutions. Dans ce contexte, les opportunités potentielles offertes par l’éco-nationalisme peuvent s’avérer significatives et fonctionnelles lorsqu’elles s’intègrent à une politique environnementale inclusive, exempte de toute tendance à l’exclusion.

Mots-clés : écologie politique, écologie, nationalisme, éco-nationalisme, nature, identité nationale.

Resumen Estructurado:

En el pensamiento político moderno, el ecologismo suele basarse en una ética universal que trasciende las fronteras, mientras que el nacionalismo se articula en torno a un territorio específico, unas fronteras y una identidad colectiva. Por ello, estas esferas se han considerado a menudo opuestas. Sin embargo, la agravación de las crisis medioambientales y la creciente presión sobre los recursos naturales exigen una reconsideración de su relación. La creciente visibilidad de los vínculos históricos y culturales entre la naturaleza y la identidad nacional en el discurso político pone de relieve la importancia de los enfoques que examinan la dimensión ecológica del nacionalismo.

El nacionalismo ecológico (econacionalismo) tiene sus raíces en la construcción histórica de las naciones, en la que la tierra, el territorio y los factores ecológicos han moldeado las culturas nacionales. La identidad nacional se entrecruza con los valores ecológicos a través de los lazos culturales y las estructuras económicas regionales, lo que convierte al ecologismo y al nacionalismo en marcos que se refuerzan mutuamente y se basan en el significado simbólico de la tierra.

Los fundamentos del ecologismo se remontan a la formación sociopolítica histórica de las naciones, en la que la tierra, el territorio y los factores ecológicos han sido fundamentales para dar forma a la identidad nacional y a las normas culturales. El concepto de nación se entrelaza con los valores ecológicos a través de vínculos culturales y espirituales y, en este contexto, los elementos medioambientales sirven para reforzar el sentido de pertenencia de las comunidades y la conciencia nacional. La relación establecida entre el ecologismo y las estructuras económicas regionales garantiza que el ecologismo y el nacionalismo surjan como fenómenos que se refuerzan mutuamente y derivan su legitimidad de la geografía en la que viven las comunidades. El apego a una geografía específica no se limita a un espacio físico, sino que desempeña un papel significativo en la construcción de la conciencia cultural a través de los mitos, la memoria colectiva, los valores y los símbolos que dicha geografía encarna. Así, el econacionalismo ofrece un marco que sustenta tanto la solidaridad social como la continuidad de la identidad nacional, estableciendo un vínculo orgánico entre la conservación ecológica y la pertenencia cultural. Esta perspectiva demuestra que los valores medioambientales no solo revisten importancia biológica, sino que también constituyen un factor decisivo en la configuración de las identidades históricas y culturales de las comunidades.

Este estudio analiza los fundamentos teóricos y los principios del ecacionalismo, junto con sus oportunidades, riesgos y manifestaciones empíricas, contribuyendo así a la literatura especializada. Basándose en una revisión bibliográfica y en estudios de caso, se estructura en cuatro secciones: la primera esboza el marco conceptual e histórico; la segunda y la tercera evalúan sus oportunidades y riesgos; y la sección final presenta casos seleccionados de distintos países. El econacionalismo, en su sentido más amplio, es un enfoque que combina la protección del medio ambiente con la ideología nacionalista. Esta perspectiva interpreta las políticas medioambientales dentro de un marco nacionalista, vinculando las cuestiones medioambientales a conceptos como la identidad nacional, la soberanía y la responsabilidad colectiva. Así, la protección del medio ambiente se enmarca no solo como una preocupación ecológica, sino también como un ámbito político vinculado a la seguridad fronteriza, la gestión sostenible de los recursos y la preservación del patrimonio nacional.

Como resultado de la revisión bibliográfica y el análisis conceptual llevados a cabo en el ámbito de este estudio, se ha determinado que el ecologismo se articula en torno a ciertos ejes fundamentales. Dentro de este marco, el ecologismo nacionalista implica: (1) conceptualizar la naturaleza como uno de los elementos fundamentales de la identidad nacional; (2) vincular la protección del medio ambiente a la ética de la ciudadanía y el patriotismo; (3) simbolizar los espacios naturales como portadores de la memoria nacional y el patrimonio cultural; (4) hacer hincapié en la soberanía medioambiental y el control nacional sobre los recursos; (5) defender políticas medioambientales «indígenas-nacionales» basadas en el localismo y la autosuficiencia; y (6) adoptar una concepción ecocéntrica de la naturaleza en lugar de los enfoques antropocéntricos.

Estos principios indican que el ecacionalismo constituye un marco integral que redefine la relación entre la naturaleza, la nación y la política, aunque sus manifestaciones varían según el contexto, generando tanto oportunidades como riesgos. Su potencial radica en enmarcar la protección del medio ambiente como una responsabilidad nacional, potenciando así la concienciación medioambiental y fomentando la solidaridad colectiva. Vincular la protección del medio ambiente al deber del patriotismo puede facilitar la movilización social, haciendo posible una participación a gran escala en actividades de protección medioambiental. Enmarcar los recursos naturales como patrimonio nacional y la restauración de los ecosistemas como continuidad histórica fomenta la responsabilidad intergeneracional. Vincular la sostenibilidad a la seguridad nacional respalda aún más el desarrollo de políticas estables y a largo plazo, más allá de las prioridades económicas a corto plazo.

Los riesgos potenciales del ecologismo están relacionados con su capacidad para restringir el acceso de las minorías étnicas o los migrantes a los recursos medioambientales, al allanar el camino para una retórica y unas políticas excluyentes, y con su potencial para adoptar formas que, en este contexto, pueden llegar a ser violentas. Sin embargo, su enfoque en la generación de soluciones principalmente a nivel local y nacional en respuesta a los problemas medioambientales globales puede hacer que resulte inadecuado ante la naturaleza multifacética y transfronteriza de las crisis medioambientales. La tendencia a considerar los acuerdos internacionales sobre cuestiones medioambientales como una amenaza para la soberanía nacional puede llevar al rechazo de dichos acuerdos, debilitando así los esfuerzos de cooperación internacional. Además, el acaparamiento monopolístico de recursos estratégicos en nombre de los «intereses nacionales» o su uso como herramienta geopolítica puede perturbar las cadenas de suministro globales, aumentar los costes de las tecnologías verdes y retrasar la transición energética, lo que genera efectos negativos en la eficiencia económica.

Los casos prácticos analizados en este estudio ilustran las formas específicas que ha adoptado el nacionalismo en diferentes regiones. Como se observa en los ejemplos de diversos países, existen experiencias diversas en las que el discurso de la protección medioambiental se entrelaza con la construcción de la identidad nacional. Estos casos demuestran que el nacionalismo no es una estructura única u homogénea, sino más bien un enfoque que varía en función de las dinámicas locales, los antecedentes históricos y los contextos políticos. En consecuencia, estos ejemplos proporcionan importantes fundamentos empíricos que ponen de relieve el poder explicativo del concepto y revelan que el ecnacionalismo es un fenómeno contextual y multidimensional.

En conclusión, el ecologismo constituye un ámbito de debate teórico y práctico digno de mención, como nueva forma ideológica en la que la sensibilidad medioambiental se cruza con la ideología nacionalista. Las crisis medioambientales multidimensionales, cada vez más profundas, exigen una evaluación conjunta de diversos acuerdos políticos e institucionales que podrían desarrollarse en este ámbito. Dado el alcance y la gravedad de la crisis, es importante no descartar de antemano enfoques alternativos en la búsqueda de soluciones. En este contexto, las oportunidades potenciales que ofrece el ecologismo pueden resultar significativas y funcionales cuando se integran en una política medioambiental inclusiva, libre de tendencias excluyentes.

Palabras clave: ecología política, ecología, nacionalismo, ecnacionalismo, naturaleza, identidad nacional.

结构化摘要:

现代政治思想中,环保主义通常植根于一种超越国界的普世伦理,而民族主义则围绕特定的领土、边界和集体认同而形成。因此,这两个领域往往被视为对立的。然而,日益加剧的环境危机和对自然资源的压力不断增大,迫使我们重新审视它们之间的关系。在政治话语中,自然与民族认同之间历史与文化联系的日益凸显,突显了考察民族主义生态维度的研究方法的重要性。

态民族主义(eco-nationalism)植根于民族的历史建构,其中土地、领土和生态因素共同塑造了民族文化。民族认同通过文化纽带和区域经济结构与生态价值观相互交织,使生态主义和民族主义成为基于土地象征意义的、相互强化的框架。

态民族主义的基础植根于民族的历史性社会政治建构之中,其中土地、领土和生态因素在塑造民族认同与文化规范方面一直发挥着核心作用。民族认同的概念通过文化与精神纽带与生态价值观交织在一起,在此背景下,环境要素起到了强化社区归属感和民族意识的作用。环保主义与区域经济结构之间建立的关系,确保了环保主义和民族主义作为相互强化的现象而出现,并从社区所生活的地理环境中获得其合法性。对特定地理环境的依恋不仅限于物理空间,更通过该地理环境所体现的神话、集体记忆、价值观和象征,在文化意识的构建中发挥着重要作用。因此,生态民族主义提供了一个既支持社会团结又保障民族认同延续的框架,在生态保护与文化归属之间建立了有机联系。这一视角表明,环境价值不仅具有生物学意义,更是塑造社区历史与文化认同的决定性因素。

本研究分析了生态民族主义的理论基础和原则,及其机遇、风险和实证表现,为相关文献研究做出了贡献。基于文献综述和案例研究,本文分为四个部分:第一部分概述了概念和历史框架;第二和第三部分评估了其机遇与风险;最后一部分介绍了选定的国家案例。从最广义上讲,生态民族主义是一种将环境保护与民族主义意识形态相结合的思潮。这一视角通过将环境问题与民族认同、主权及集体责任等概念相联系,在民族主义框架内解读环境政策。因此,环境保护不仅被视为生态问题,更被定位为与边境安全、可持续资源管理及国家遗产保护密切相关的政策领域。

基于本研究范围内进行的文献综述和概念分析,可以确定生态民族主义是围绕某些原则性轴心形成的。在此框架下,生态民族主义涉及:(1)将自然视为民族认同的基础要素之一;(2)将环境保护与公民伦理和爱国主义联系起来; 3)将自然空间象征化为国家记忆与文化遗产的载体;(4调环境主权及国家对资源的控制权;(5)倡导基于地方主义和自给自足的本土-民族环境政策;以及(6)采用以生态为中心的自然观,取代以人类为中心的视角。

这些原则表明,生态民族主义构成了一个重新定义自然、民族与政治之间关系的综合框架,尽管其表现形式因具体语境而异,既带来机遇也伴随风险。其潜力在于将环境保护定位为国家责任,从而增强环境意识并促进集体团结。将环境保护与爱国义务相联系,有助于推动社会动员,从而促成大规模参与环境保护活动。将自然资源视为国家遗产,将生态系统修复视为历史延续,有助于培养代际责任感。将可持续发展与国家安全挂钩,进一步支持制定超越短期经济优先事项的长期、稳定政策。

态民族主义的潜在风险在于,它可能为排他性言论和政策铺平道路,从而限制少数民族或移民获取环境资源的权利;此外,在此背景下,它还可能采取某些有时甚至带有暴力性质的形式。然而,由于其侧重于主要在地方和国家层面针对全球环境问题提出解决方案,面对环境危机的多层次和跨界性质,这种做法可能显得力不从心。将环境问题的国际协议视为对国家主权的威胁,这种倾向可能导致拒绝此类协议,从而削弱国际合作努力。此外,以国家利益为名垄断性囤积战略资源,或将其作为地缘政治工具加以利用,可能会扰乱全球供应链,增加绿色技术的成本,并延缓能源转型,从而对经济效率产生负面影响。

本研究考察的案例研究展示了生态民族主义在不同地区呈现的具体形式。从各国的实例中可以看出,环境保护话语与国家认同建构相互交织的经验多种多样。这些案例表明,生态民族主义并非单一或同质的结构,而是一种根据当地动态、历史背景和政治语境而变化的实践方式。因此,这些案例提供了重要的实证依据,突显了该概念的解释力,并揭示了生态民族主义是一种情境化且多维度的现象。

总而言之,作为环境敏感性与民族主义意识形态交汇的新型意识形态形式,生态民族主义为理论和实践讨论提供了一个值得关注的领域。日益加深的多维度环境危机,要求我们对该领域可能制定的各种政治和制度安排进行综合评估。鉴于危机的广度和深度,在寻求解决方案时,切勿预先排除其他替代方案。在此背景下,当生态民族主义与一种不带排他倾向的包容性环境政策相结合时,其所提供的潜在机遇便能发挥重要且切实的作用。

关键词:政治生态学、生态学、民族主义、生态民族主义、自然、民族认同。

Структурированное резюме:

В современной политической мысли экологизм, как правило, основан на универсальной этике, выходящей за пределы государственных границ, тогда как национализм формируется вокруг конкретной территории, границ и коллективной идентичности. Поэтому эти сферы часто рассматриваются как противоположные. Однако усугубляющиеся экологические кризисы и растущее давление на природные ресурсы требуют переосмысления их взаимосвязи. Растущая видимость исторических и культурных связей между природой и национальной идентичностью в политическом дискурсе подчеркивает важность подходов, исследующих экологическое измерение национализма.

Экологический национализм (эко-национализм) уходит корнями в историческое формирование наций, в котором земля, территория и экологические факторы сформировали национальные культуры. Национальная идентичность пересекается с экологическими ценностями через культурные связи и региональные экономические структуры, что делает экологизм и национализм взаимно укрепляющими друг друга концепциями, основанными на символическом значении земли.

Основы эко-национализма уходят корнями в историческое социально-политическое формирование наций, в котором земля, территория и экологические факторы играли центральную роль в формировании национальной идентичности и культурных норм. Концепция национальной идентичности переплетается с экологическими ценностями через культурные и духовные узы, и в этом контексте экологические элементы служат укреплению чувства принадлежности сообществ и национального самосознания. Взаимосвязь между экологизмом и региональными экономическими структурами обеспечивает то, что экологизм и национализм выступают как явления, взаимно укрепляющие друг друга и черпающие свою легитимность из географического пространства, в котором живут сообщества. Привязанность к конкретной географии не ограничивается физическим пространством, но играет значительную роль в формировании культурного сознания через мифы, коллективную память, ценности и символы, которые воплощает эта география. Таким образом, Эконационализм предлагает концептуальную основу, которая поддерживает как социальную солидарность, так и преемственность национальной идентичности, устанавливая органическую связь между охраной окружающей среды и культурной принадлежностью. Данная перспектива демонстрирует, что экологические ценности имеют не только биологическое значение, но и служат решающим фактором в формировании исторической и культурной идентичности сообществ.

В данном исследовании анализируются теоретические основы и принципы эконационализма, а также его возможности, риски и эмпирические проявления, что вносит вклад в научную литературу. Опираясь на обзор литературы и тематические исследования, работа состоит из четырех разделов: в первом излагаются концептуальные и исторические рамки; во втором и третьем оцениваются возможности и риски; в заключительном разделе представлены отдельные страновые примеры. Эконационализм в самом широком смысле представляет собой подход, сочетающий охрану окружающей среды с националистической идеологией. Эта перспектива интерпретирует экологическую политику в националистических рамках. увязывая экологические проблемы с концепциями национальной идентичности, суверенитета и коллективной ответственности. Таким образом, охрана окружающей среды рассматривается не только как экологическая проблема, но и как сфера политики, связанная с безопасностью границ, устойчивым управлением ресурсами и сохранением национального наследия.

В результате обзора литературы и концептуального анализа, проведенных в рамках данного исследования, было установлено, что эко-национализм формируется вокруг определенных принципиальных осей. В этих рамках эко-национализм предполагает (1) концептуализацию природы как одного из основополагающих элементов национальной идентичности, (2) увязывание охраны окружающей среды с этикой гражданственности и патриотизма, (3) символическое представление природных пространств как носителей национальной памяти и культурного наследия, (4) акцент на экологическом суверенитете и национальном контроле над ресурсами, (5) отстаивание «коренно-национальной» экологической политики, основанной на локализме и самодостаточности, и (6) принятие экоцентрического понимания природы вместо антропоцентрических подходов.

Эти принципы указывают на то, что эконационализм представляет собой комплексную концепцию, переопределяющую отношения между природой, нацией и политикой, хотя его проявления варьируются в зависимости от контекста, создавая как возможности, так и риски. Его потенциал заключается в том, чтобы представить охрану окружающей среды как национальную ответственность, тем самым повышая экологическую осведомленность и укрепляя коллективную солидарность. Увязывание охраны окружающей среды с долгом патриотизма может способствовать социальной мобилизации, делая возможным широкомасштабное участие в мероприятиях по охране окружающей среды. Рассматривание природных ресурсов как национального наследия, а восстановления экосистем — как исторической преемственности, способствует формированию межпоколенческой ответственности. Увязывание устойчивого развития с национальной безопасностью дополнительно способствует разработке долгосрочной и стабильной политики, выходящей за рамки краткосрочных экономических приоритетов.

Потенциальные риски эконационализма связаны с его способностью ограничивать доступ этнических меньшинств или мигрантов к экологическим ресурсам, создавая почву для риторики и политики исключения, а также с его потенциалом принимать формы, которые в данном контексте иногда носят насильственный характер. Однако его ориентация на поиск решений преимущественно на местном и национальном уровнях в ответ на глобальные экологические проблемы может сделать его неадекватным в условиях многоуровневого и трансграничного характера экологических кризисов. Тенденция рассматривать международные соглашения по экологическим вопросам как угрозу национальному суверенитету может привести к отказу от таких соглашений, что ослабит усилия по международному сотрудничеству. Кроме того, монопольное накопление стратегических ресурсов во имя «национальных интересов» или их использование в качестве геополитического инструмента может нарушить глобальные цепочки поставок, увеличить стоимость «зеленых» технологий и задержать энергетический переход, что окажет негативное влияние на экономическую эффективность.

Рассмотренные в данном исследовании конкретные примеры иллюстрируют специфические формы, которые принимает эконационализм в разных регионах. Как видно из примеров из различных стран, существует разнообразный опыт, в котором дискурс об охране окружающей среды переплетается с формированием национальной идентичности. Эти примеры демонстрируют, что эконационализм не является единой или однородной структурой, а представляет собой подход, который варьируется в зависимости от местной динамики, исторических предпосылок и политического контекста. Следовательно, эти примеры предоставляют важную эмпирическую основу, подчеркивающую объясняющую силу данного понятия и показывающую, что эконационализм является контекстуальным и многомерным явлением.

В заключение следует отметить, что эконационализм представляет собой заслуживающую внимания область теоретической и практической дискуссии как новая идеологическая форма, в которой экологическая чувствительность пересекается с националистической идеологией. Все более углубляющиеся многомерные экологические кризисы требуют совместной оценки различных политических и институциональных механизмов, которые могут быть разработаны в этой области. Учитывая масштаб и глубину кризиса, важно не исключать заранее альтернативные подходы в поиске решений. В этом контексте потенциальные возможности, предлагаемые эконационализмом, могут оказаться значимыми и функциональными при их интеграции с инклюзивной экологической политикой, свободной от тенденций к исключению.

Ключевые слова: политическая экология, экология, национализм, эконационализм, природа, национальная идентичность.

संरचित सारांश:

आधुनिक राजनीतिक विचार में, पर्यावरणवाद आमतौर पर एक सार्वभौमिक नैतिकता में निहित होता है जो सीमाओं से परे है, जबकि राष्ट्रवाद एक विशिष्ट क्षेत्र, सीमाओं and सामूहिक पहचान के इर्द-गिर्द आकार दिया जाता है। इसलिए, इन क्षेत्रों को अक्सर विरोधी के रूप में देखा गया है। हालाँकि, गहराते पर्यावरणीय संकट और प्राकृतिक संसाधनों पर बढ़ते दबाव के कारण उनके संबंध पर पुनर्विचार करना आवश्यक हो जाता है। राजनीतिक विमर्श में प्रकृति और राष्ट्रीय पहचान के बीच ऐतिहासिक और सांस्कृतिक संबंधों की बढ़ती दृश्यता, उन दृष्टिकोणों के महत्व को उजागर करती है जो राष्ट्रवाद के पारिस्थितिक आयाम की जांच करते हैं।

पारिस्थितिक राष्ट्रवाद (इको-नेशनलिज़्म) राष्ट्रों के ऐतिहासिक निर्माण में निहित है, जहाँ भूमि, क्षेत्र और पारिस्थितिक कारकों ने राष्ट्रीय संस्कृतियों को आकार दिया है। राष्ट्रीय पहचान सांस्कृतिक बंधनों और क्षेत्रीय आर्थिक संरचनाओं के माध्यम से पारिस्थितिक मूल्यों के साथ जुड़ती है, जिससे पारिस्थितिकवाद और राष्ट्रवाद भूमि के प्रतीकात्मक महत्व पर आधारित परस्पर सुदृढ़ करने वाले ढांचे बन जाते हैं।

पारिस्थितिक राष्ट्रवाद की नींव राष्ट्रों के ऐतिहासिक सामाजिक-राजनीतिक गठन में निहित है, जहाँ भूमि, क्षेत्र और पारिस्थितिक कारक राष्ट्रीय पहचान और सांस्कृतिक मानदंडों को आकार देने में केंद्रीय रहे हैं। राष्ट्रत्व की अवधारणा सांस्कृतिक और आध्यात्मिक बंधनों के माध्यम से पारिस्थितिक मूल्यों के साथ गुंथी हुई है, और इस संदर्भ में, पर्यावरणीय तत्व समुदायों की अपनत्व की भावना और राष्ट्रीय चेतना को सुदृढ़ करने का काम करते हैं। पर्यावरणवाद और क्षेत्रीय आर्थिक संरचनाओं के बीच स्थापित संबंध यह सुनिश्चित करता है कि पर्यावरणवाद और राष्ट्रवाद ऐसे घटनाक्रम के रूप में उभरें जो एक-दूसरे को आपस में सुदृढ़ करते हैं और अपनी वैधता उस भूगोल से प्राप्त करते हैं जिसमें समुदाय रहते हैं। किसी विशिष्ट भूगोल से लगाव केवल एक भौतिक स्थान तक सीमित नहीं है, बल्कि यह उस भूगोल द्वारा मूर्त रूप दिए गए मिथकों, सामूहिक स्मृति, मूल्यों और प्रतीकों के माध्यम से सांस्कृतिक चेतना के निर्माण में एक महत्वपूर्ण भूमिका निभाता है। इस प्रकार, इको-नेशनलिज़्म एक ऐसा ढांचा प्रदान करता है जो सामाजिक एकजुटता और राष्ट्रीय पहचान की निरंतरता, दोनों का समर्थन करता है, और पारिस्थितिक संरक्षण और सांस्कृतिक जुड़ाव के बीच एक जैविक संबंध स्थापित करता है। यह दृष्टिकोण दर्शाता है कि पर्यावरणीय मूल्य केवल जैविक महत्व के नहीं हैं, बल्कि समुदायों की ऐतिहासिक और सांस्कृतिक पहचान को आकार देने में एक निर्णायक कारक के रूप में भी काम करते हैं।

यह अध्ययन इको-नेशनलिज़्म के सैद्धांतिक आधारों और सिद्धांतों का, साथ ही इसके अवसरों, जोखिमों और अनुभवजन्य अभिव्यक्तियों का विश्लेषण करता है, और इस प्रकार साहित्य में योगदान देता है। साहित्य समीक्षा और केस स्टडीज़ के आधार पर, इसे चार खंडों में संरचित किया गया है: पहला खंड वैचारिक और ऐतिहासिक रूपरेखा की रूपरेखा प्रस्तुत करता है; दूसरा और तीसरा इसके अवसरों और जोखिमों का आकलन करते हैं; और अंतिम खंड चयनित देशों के मामले प्रस्तुत करता है। पारिस्थितिक राष्ट्रवाद, अपने सबसे व्यापक अर्थ में, एक ऐसा दृष्टिकोण है जो पर्यावरण संरक्षण को राष्ट्रवादी विचारधारा के साथ जोड़ता है। यह दृष्टिकोण पर्यावरणीय मुद्दों को राष्ट्रीय पहचान, संप्रभुता और सामूहिक जिम्मेदारी की अवधारणाओं से जोड़कर, पर्यावरण नीतियों की व्याख्या एक राष्ट्रवादी ढांचे के भीतर करता है। इस प्रकार, पर्यावरण संरक्षण को केवल एक पारिस्थितिक चिंता के रूप में, बल्कि सीमा सुरक्षा, सतत संसाधन प्रबंधन और राष्ट्रीय विरासत के संरक्षण से जुड़े एक नीति क्षेत्र के रूप में भी प्रस्तुत किया जाता है।

इस अध्ययन के दायरे में किए गए साहित्य समीक्षा और वैचारिक विश्लेषण के परिणामस्वरूप, यह निर्धारित किया गया है कि इको-नेशनलिज़्म कुछ सिद्धांतपरक अक्षों के इर्द-गिर्द आकार लेता है। इस ढांचे के भीतर, इको-नेशनलिज़्म में शामिल हैं (1) प्रकृति को राष्ट्रीय पहचान के मौलिक तत्वों में से एक के रूप में समझना; (2) पर्यावरण संरक्षण को नागरिकता और देशभक्ति की नैतिकता से जोड़ना; (3) प्राकृतिक स्थानों को राष्ट्रीय स्मृति और सांस्कृतिक विरासत के वाहक के रूप में प्रतीक बनाना; (4) पर्यावरणीय संप्रभुता और संसाधनों पर राष्ट्रीय नियंत्रण पर जोर देना; (5) स्थानीयकरण और आत्मनिर्भरता पर आधारित "स्वदेशी-राष्ट्रीय" पर्यावरण नीतियों की वकालत करना; और (6) मानव-केंद्रित दृष्टिकोणों के स्थान पर प्रकृति की एक पारिस्थितिक-केंद्रित समझ को अपनाना।

ये सिद्धांत इंगित करते हैं कि इको-नेशनलिज़्म प्रकृति, राष्ट्र और राजनीति के बीच संबंध को फिर से परिभाषित करने वाला एक व्यापक ढांचा है, हालांकि इसके प्रकट होने के तरीके संदर्भ के अनुसार भिन्न होते हैं, जो अवसर और जोखिम दोनों पैदा करते हैं। इसकी क्षमता पर्यावरण संरक्षण को एक राष्ट्रीय जिम्मेदारी के रूप में स्थापित करने में निहित है, जिससे पर्यावरणीय जागरूकता बढ़ती है और सामूहिक एकजुटता को बढ़ावा मिलता है।

पर्यावरण संरक्षण को देशभक्ति के कर्तव्य से जोड़ना सामाजिक जुटान को सुगम बना सकता है, जिससे पर्यावरण संरक्षण गतिविधियों में बड़े पैमाने पर भागीदारी संभव हो सके। प्राकृतिक संसाधनों को राष्ट्रीय विरासत और पारिस्थितिकी तंत्र की बहाली को ऐतिहासिक निरंतरता के रूप में प्रस्तुत करना पीढ़ीगत जिम्मेदारी को बढ़ावा देता है। स्थिरता को राष्ट्रीय सुरक्षा से जोड़ना अल्पकालिक आर्थिक प्राथमिकताओं से परे दीर्घकालिक, स्थिर नीतियों के विकास में और सहायता करता है।

पारिस्थितिक राष्ट्रवाद के संभावित जोखिम, बहिष्कारपरक बयानबाजी और नीतियों के लिए रास्ता बनाकर जातीय अल्पसंख्यकों या प्रवासियों की पर्यावरणीय संसाधनों तक पहुंच को प्रतिबंधित करने की इसकी क्षमता से जुड़े हैं, और इस संदर्भ में इसके कभी-कभी हिंसक रूप लेने की संभावना से भी जुड़े हैं। हालाँकि, वैश्विक पर्यावरणीय मुद्दों के जवाब में मुख्य रूप से स्थानीय और राष्ट्रीय स्तर पर समाधान उत्पन्न करने पर इसका ध्यान, पर्यावरणीय संकटों की बहु-स्तरीय और सीमा-पार प्रकृति के सामने इसे अपर्याप्त बना सकता है। पर्यावरणीय मुद्दों पर अंतर्राष्ट्रीय समझौतों को राष्ट्रीय संप्रभुता के लिए खतरा मानने की प्रवृत्ति ऐसे समझौतों के अस्वीकार का कारण बन सकती है, जिससे अंतर्राष्ट्रीय सहयोग के प्रयास कमजोर पड़ते हैं। इसके अलावा, "राष्ट्रीय हितों" के नाम पर रणनीतिक संसाधनों का एकाधिकारपूर्ण संचय या उनके भू-राजनीतिक उपकरण के रूप में उपयोग वैश्विक आपूर्ति श्रृंखलाओं में व्यवधान डाल सकता है, हरित प्रौद्योगिकियों की लागत बढ़ा सकता है, और ऊर्जा संक्रमण में देरी कर सकता है, जिससे आर्थिक दक्षता पर नकारात्मक प्रभाव पड़ता है।

इस अध्ययन में जांचे गए केस स्टडी विभिन्न क्षेत्रों में इको-नेशनलिज़्म द्वारा अपनाए गए विशिष्ट रूपों को दर्शाते हैं। जैसा कि विभिन्न देशों के उदाहरणों में देखा गया है, ऐसे विविध अनुभव हैं जिनमें पर्यावरण संरक्षण के विमर्श राष्ट्रीय पहचान के निर्माण के साथ गुंथे हुए हैं। ये मामले दर्शाते हैं कि इको-नेशनलिज़्म कोई एकल या एकरूप संरचना नहीं है, बल्कि यह एक ऐसा दृष्टिकोण है जो स्थानीय गतिशीलता, ऐतिहासिक पृष्ठभूमि और राजनीतिक संदर्भों के अनुसार भिन्न होता है।

परिणामस्वरूप, ये उदाहरण महत्वपूर्ण अनुभवजन्य आधार प्रदान करते हैं जो इस अवधारणा की व्याख्यात्मक शक्ति को उजागर करते हैं और यह प्रकट करते हैं कि पारिस्थितिक-राष्ट्रवाद एक प्रासंगिक और बहुआयामी घटना है।

निष्कर्षतः, पारिस्थितिक-राष्ट्रवाद एक नए वैचारिक रूप के रूप में सैद्धांतिक और व्यावहारिक चर्चा का एक उल्लेखनीय क्षेत्र प्रस्तुत करता है जहाँ पर्यावरणीय संवेदनशीलता राष्ट्रवादी विचारधारा से मिलती है। लगातार गहराते बहुआयामी पर्यावरणीय संकट इस क्षेत्र में विकसित किए जा सकने वाले विभिन्न राजनीतिक और संस्थागत व्यवस्थाओं के संयुक्त मूल्यांकन की आवश्यकता को आवश्यक बनाते हैं। संकट के दायरे और गहराई को देखते हुए, समाधान की खोज में वैकल्पिक दृष्टिकोणों को पूर्व-निर्धारित रूप से खारिज करना महत्वपूर्ण है। इस संदर्भ में, पारिस्थितिक-राष्ट्रवाद द्वारा प्रदान किए गए संभावित अवसर तब सार्थक और कार्यात्मक हो सकते हैं जब उन्हें बहिष्करण की प्रवृत्तियों से मुक्त एक समावेशी पर्यावरण नीति के साथ एकीकृत किया जाए।

कीवर्ड: राजनीतिक पारिस्थितिकी, पारिस्थितिकी, राष्ट्रवाद, पारिस्थितिक-राष्ट्रवाद, प्रकृति, राष्ट्रीय पहचान।

Article Statistics

Number of reads 27
Number of downloads 20

Share

Turkish Studies-Economics,Finance,Politics
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.