Abstract

Bu makale, Milliyetçi Hareket Partisi’nin (MHP) milliyetçilik anlayışını incelemektedir. MHP’nin milliyetçilik anlayışının teorik altyapısı Ziya Gökalp, Mumtaz Turhan ve Seyyid Ahmet Arvasi merkeze alınarak incelenmiştir. Gökalp’in milliyetçiliği sosyolojik bir temele oturtarak “hars ve medeniyet” dengesi üzerinden şekillendirdiği kültürel milliyetçilik, modern Türkiye için ontolojik bir zemin hazırlamıştır. Ardından Mümtaz Turhan’ın ilim ve kalkınma odaklı perspektifi, milliyetçiliğe entelektüel bir derinlik katmaya çalışmıştır. Ancak milliyetçiliğin aksiyoner bir siyasal doktrine dönüşümü, Alparslan Türkeş liderliğinde gerçekleşmiştir. 1969 Adana Kongresi ile dönüşüm geçiren hareket, Dokuz Işık ilkeleri etrafında kurumsallaşarak, Soğuk Savaş atmosferinin etkisiyle yoğun bir antikomünizm ve devletçi otorite vurgusuna kaymıştır. Seyyid Ahmet Arvasi’nin sistemleştirdiği “Türk-İslam Ülküsü” sentezi ise milliyetçiliği seküler köklerinden kısmen uzaklaştırmış, Türk kimliğini İslam’ın koruyuculuğu misyonuyla harmanlayarak dindar kitleleri mobilize eden mukaddesatçı bir kimlik inşa etmiştir. Son olarak, Devlet Bahçeli dönemiyle birlikte MHP’nin milliyetçilik anlayışı, radikal söylemlerden ziyade “devletin bekası”, siyasal istikrar ve salt güvenlikçi politikaları merkeze alan bir yapıya evrilmiştir. Sonuç olarak metin, Türk milliyetçiliğinin doğrusal ve pürüzsüz bir gelişimden öte dönemsel krizler, jeopolitik zorunluluklar ve pragmatik kırılmalarla şekillenen, günümüzde ise devletin bekasını merkeze alan bir siyasal hareket olarak devam etmektedir.

Abstract

This article examines the Nationalist Movement Party’s (MHP) understanding of nationalism. The theoretical foundations of the MHP’s conception of nationalism are analyzed with a focus on Ziya Gökalp, Mümtaz Turhan, and Seyyid Ahmet Arvasi. Gökalp’s cultural nationalism, shaped through a sociological framework and articulated around the balance between “culture (hars)” and “civilization,” provided an ontological basis for modern Türkiye. Subsequently, Turhan’s science- and development-oriented perspective sought to add intellectual depth to nationalism. However, the transformation of nationalism into an activist political doctrine took place under the leadership of Alparslan Türkeş. The movement, which underwent a significant transformation at the 1969 Adana Congress, became institutionalized around the “Nine Lights” doctrine and, under the influence of the Cold War atmosphere, shifted toward a strong emphasis on anti-communism and statist authority. The “Turkish-Islamic Ideal” synthesis systematized by Arvasi partially distanced nationalism from its secular roots, constructing a sacralized identity that mobilized religious masses by blending Turkish identity with the mission of protecting Islam. Finally, under the leadership of Devlet Bahçeli, the MHP’s understanding of nationalism evolved into a structure centered less on radical rhetoric and more on the “survival of the state,” political stability, and security-oriented policies. In conclusion, the text argues that Turkish nationalism, rather than following a linear and smooth trajectory, has been shaped by periodic crises, geopolitical necessities, and pragmatic ruptures, and today continues as a political movement centered on the preservation of the state.

Structured Abstract

This study examines the evolution of nationalism within the Nationalist Movement Party (MHP) by tracing its intellectual foundations, ideological transformations, and political institutionalization in Turkish political life. It challenges the conventional narrative that presents Turkish nationalism as a coherent, linear tradition, arguing instead that it has been shaped by discontinuities, pragmatic adaptations, and shifting historical contexts. The analysis focuses on key intellectual figures such as Ziya Gökalp, Mümtaz Turhan, and Seyyid Ahmet Arvasi, as well as the political leadership of Alparslan Türkeş and Devlet Bahçeli, in order to demonstrate how nationalist thought has been reformulated across different periods. In doing so, the study situates MHP nationalism within broader debates in political sociology and highlights its adaptive and context-dependent nature.

The research adopts a qualitative, interpretive methodological approach, drawing on primary texts by leading nationalist thinkers and secondary literature from critical political science and sociology. A historically grounded analysis is employed to map the transformation of nationalist discourse from the late Ottoman period to contemporary Türkiye. Particular attention is paid to how key concepts such as culture, civilization, modernization, religion, and state survival are constructed and mobilized within different ideological frameworks. The study does not treat nationalism as a fixed doctrine but rather as a flexible political instrument that evolves in response to structural pressures, ideological competition, and institutional needs.

The findings indicate that the development of nationalism within the MHP can be understood through successive phases of intellectual formulation, political mobilization, and institutional consolidation. The first phase is associated with Ziya Gökalp, who established a sociological and cultural framework for nationalism by defining the nation as a community based on shared language, morality, religion, and aesthetics. His distinction between culture (hars) and civilization provided a theoretical model for reconciling Western modernization with the preservation of national identity. However, this framework also introduced internal tensions, particularly in its tendency to conceptualize culture as static and insulated from external influences.

The second phase is marked by the contributions of Mümtaz Turhan, who sought to enrich nationalism through a scientific and developmental perspective. By emphasizing the importance of intellectual elites capable of synthesizing tradition with modern scientific knowledge, Turhan redefined nationalism as both a cultural and developmental project. Despite its intellectual sophistication, this perspective had limited practical impact, as the ideological polarization of the Cold War era pushed nationalism toward more reactive and security-oriented forms.

A decisive transformation occurred under the leadership of Alparslan Türkeş, who converted nationalist thought into an organized political movement. The institutionalization of the MHP, particularly following the 1969 Adana Congress, marked the emergence of a doctrinal and activist form of nationalism structured around the “Nine Lights” ideology. This period was characterized by strong anti-communism, hierarchical organization, and an emphasis on state authority. The integration of religion into nationalist discourse through the “Turkish-Islamic Ideal,” systematized by Seyyid Ahmet Arvasi, further transformed the ideological landscape. This synthesis enabled the mobilization of religiously conservative segments of society but also introduced a fundamental tension between the universalist claims of Islam and the particularistic nature of nationalism.

In the contemporary period, under the leadership of Devlet Bahçeli, the MHP’s understanding of nationalism has undergone a significant transformation toward a more pragmatic and state-centered orientation. Ideological radicalism has largely been replaced by an emphasis on political stability, national security, and the preservation of state continuity. This shift reflects a broader transition from mass ideological mobilization to institutional integration within the political system. Nationalism, in this context, is no longer primarily a vehicle for identity construction but rather a framework for maintaining state authority and managing political order.

The analysis demonstrates that each stage in the evolution of MHP nationalism corresponds to specific historical conditions, including the collapse of the Ottoman Empire, the challenges of modernization, the ideological polarization of the Cold War, and the security concerns of contemporary Türkiye. These transformations highlight the extent to which nationalism has functioned as a responsive and adaptive ideology rather than a stable and internally consistent doctrine. The incorporation of Islam into nationalist discourse, while strategically effective in broadening the movement’s social base, has also generated enduring conceptual contradictions. Similarly, the increasing centrality of the state in nationalist thought has contributed to the marginalization of alternative perspectives and the prioritization of order and security over pluralism.

Ultimately, the study concludes that the MHP’s nationalism should be understood as a historically contingent and politically instrumental framework shaped by crisis, competition, and institutional imperatives. Rather than following a smooth and linear trajectory, it has evolved through a series of ruptures and reconfigurations that reflect changing political realities. In its contemporary form, MHP nationalism is best characterized as a state-centric and security-oriented political project in which the preservation of state continuity serves as the primary organizing principle.

Yapılandırılmış Özet

Bu makale, Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) içindeki milliyetçilik anlayışının evrimini, fikri temellerini, ideolojik dönüşümlerini ve Türk siyasal hayatındaki kurumsallaşma sürecini izleyerek incelemektedir. Çalışma, Türk milliyetçiliğini tutarlı ve doğrusal bir gelenek olarak sunan yaygın anlatıyı eleştirmektedir. Bunun yerine bu geleneğin süreksizlikler, pragmatik uyarlanmalar ve değişen tarihsel bağlamlar tarafından şekillendirildiğini savunmaktadır. Makale, Ziya Gökalp, Mümtaz Turhan ve Seyyid Ahmet Arvasi gibi önemli fikir insanları ile Alparslan Türkeş ve Devlet Bahçeli’nin siyasi liderliğine odaklanarak, milliyetçi düşüncenin farklı dönemler boyunca nasıl yeniden biçimlendirildiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda çalışma, MHP milliyetçiliğini siyaset sosyolojisindeki daha geniş tartışmalar içine yerleştirerek onun uyarlanabilir ve bağlama duyarlı doğasını vurgulamaktadır.

Araştırma, önde gelen milliyetçi düşünürlerin birincil metinlerinden ve eleştirel siyaset bilimi ile sosyoloji alanındaki ikincil literatürden yararlanan nitel, yorumsamacı bir metodolojik yaklaşım benimsemektedir. Geç Osmanlı döneminden günümüz Türkiye’sine uzanan milliyetçi söylemin dönüşümünü haritalandırmak amacıyla tarihsel temelli bir metin ortaya koymaktadır. Kültür, medeniyet, modernleşme, din ve devletin bekası gibi temel kavramların farklı ideolojik çerçeveler içinde nasıl inşa edildiğine ve nasıl seferber edildiğine özel bir dikkat gösterilmektedir. Çalışma, milliyetçiliği yapısal baskılara, ideolojik rekabete ve kurumsal ihtiyaçlara yanıt olarak evrilen esnek bir siyasi araç olarak ele almaktadır.

Bulgular, MHP içindeki milliyetçiliğin gelişiminin, ardışık fikri formülasyon, siyasi seferberlik ve kurumsal pekişme evreleri üzerinden anlaşılabileceğini göstermektedir. İlk evre, milleti ortak dil, ahlak, din ve estetik temelinde bir topluluk olarak tanımlayarak milliyetçilik için sosyolojik ve kültürel bir çerçeve oluşturan Ziya Gökalp ile ilişkilendirilmektedir. Onun kültür (hars) ile medeniyet arasında yaptığı ayrım, Batılı modernleşme ile milli kimliğin korunmasını uzlaştırmak için kuramsal bir model sunmuştur. Ancak bu çerçeve, özellikle kültürü statik ve dış etkilerden yalıtılmış biçimde kavramsallaştırma eğilimiyle içsel gerilimler de doğurmuştur.

İkinci evre, milliyetçiliği bilimsel ve gelişimci bir bakış açısıyla zenginleştirmeye çalışan Mümtaz Turhan’ın katkılarıyla belirginleşmektedir. Turhan, geleneği modern bilimsel bilgiyle sentezleyebilecek entelektüel elitlerin önemini vurgulayarak milliyetçiliği hem kültürel hem de gelişimci bir proje olarak yeniden tanımlamıştır. Bu yaklaşım fikri bakımdan sofistike olmasına rağmen, Soğuk Savaş döneminin ideolojik kutuplaşması milliyetçiliği daha tepkisel ve güvenlik odaklı biçimlere yönelttiği için sınırlı pratik etkiye sahip olmuştur.

Alparslan Türkeş’in liderliğinde belirleyici bir dönüşüm yaşanmış, milliyetçi düşünce örgütlü bir siyasi harekete dönüştürülmüştür. Özellikle 1969 Adana Kongresi’nin ardından MHP’nin kurumsallaşması, “Dokuz Işık” ideolojisi etrafında yapılanan doktriner ve eylemci bir milliyetçilik biçiminin ortaya çıkışına işaret etmektedir. Bu dönem, güçlü bir anti-komünizm, hiyerarşik örgütlenme ve devlet otoritesine verilen vurguyla nitelendirilmektedir. Seyyid Ahmet Arvasi tarafından sistemleştirilen “Türk-İslam Ülküsü” aracılığıyla dinin milliyetçi söyleme entegrasyonu, ideolojik manzarayı daha da dönüştürmüştür. Bu sentez, toplumun dindar muhafazakâr kesimlerinin seferber edilmesini mümkün kılmış, ancak İslam’ın evrenselci iddiaları ile milliyetçiliğin particülarist doğası arasında temel bir gerilim de doğurmuştur.

Günümüz döneminde, Devlet Bahçeli’nin liderliğinde, MHP’nin milliyetçilik anlayışı daha pragmatik ve devlet merkezli bir yönelime doğru önemli bir dönüşüm geçirmiştir. İdeolojik radikalizmin yerini büyük ölçüde siyasi istikrar, ulusal güvenlik ve devletin sürekliliğinin korunmasına verilen vurgu almıştır. Bu değişim, kitlesel ideolojik seferberlikten siyasi sisteme kurumsal entegrasyona doğru daha geniş bir geçişi yansıtmaktadır. Bu bağlamda milliyetçilik, devlet otoritesinin sürdürülmesi ve siyasi düzenin yönetilmesi için bir çerçeve işlevi görmektedir.

Makale, MHP milliyetçiliğinin evrimindeki her aşamanın; Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşü, modernleşmenin getirdiği zorluklar, Soğuk Savaş’ın ideolojik kutuplaşması ve günümüz Türkiye’sinin güvenlik kaygıları gibi belirli tarihsel koşullara karşılık geldiğini göstermektedir. Bu dönüşümler, milliyetçiliğin tepkisel ve uyarlanabilir bir ideoloji olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. İslam’ın milliyetçi söyleme dâhil edilmesi, hareketin toplumsal tabanını genişletmede stratejik açıdan etkili olmakla birlikte, kalıcı kavramsal çelişkiler de doğurmuştur. Benzer şekilde, devletin milliyetçi düşüncedeki merkeziliğinin giderek artması, alternatif perspektiflerin marjinalleşmesine ve çoğulculuk yerine düzen ile güvenliğin önceliklendirilmesine katkıda bulunmuştur.

Kısacası makale, MHP milliyetçiliğinin; kriz, rekabet ve kurumsal zorunluluklar tarafından şekillendirilen, tarihsel olarak koşullu ve siyasi açıdan araçsal bir çerçeve olarak anlaşılması gerektiği sonucuna varmaktadır. Milliyetçilik, pürüzsüz ve doğrusal bir seyir izlemek yerine, değişen siyasi gerçeklikleri yansıtan bir dizi kopuş ve yeniden yapılanma süreci içinde evrilmiştir. Günümüzdeki biçimiyle MHP milliyetçiliği, devletin sürekliliğinin korunmasının temel örgütleyici ilke olarak işlev gördüğü, devlet merkezli ve güvenlik odaklı bir siyasi proje olarak en iyi şekilde tanımlanabilir.

ملخص منظم

تتناول هذه الدراسة تطور القومية داخل حزب الحركة القومية (MHP) من خلال تتبع أسسه الفكرية، والتحولات الأيديولوجية التي مر بها، ومأسسته السياسية في الحياة السياسية التركية. وهي تتحدى الرواية التقليدية التي تُصوِّر القومية التركية على أنها تقليد متماسك وخطي، وتدفع بدلاً من ذلك بأنها تشكلت بفعل حالات الانقطاع، والتكيفات البراغماتية، والسياقات التاريخية المتغيرة. يركز التحليل على شخصيات فكرية بارزة مثل زييا غوكالب، وممتاز تورهان، وسيد أحمد أرفاسي، بالإضافة إلى القيادة السياسية لكل من ألبارسلان توركش وديفلت باهتشلي، بهدف إظهار كيفية إعادة صياغة الفكر القومي عبر فترات زمنية مختلفة. وبذلك، تضع الدراسة القومية التي يتبناها حزب الحركة القومية في سياق النقاشات الأوسع نطاقًا في علم الاجتماع السياسي، وتسلط الضوء على طبيعتها التكيفية والمتأثرة بالسياق.

وتتبنى الدراسة نهجًا منهجيًّا نوعيًّا وتفسيريًّا، مستعينةً بالنصوص الأساسية للمفكرين القوميين البارزين والأدبيات الثانوية في العلوم السياسية وعلم الاجتماع النقدي. ويُستخدم تحليل قائم على الأسس التاريخية لتتبع تحول الخطاب القومي من أواخر العهد العثماني إلى تركيا المعاصرة. ويُولي اهتمامًا خاصًّا لكيفية بناء وتعبئة المفاهيم الرئيسية مثل الثقافة، والحضارة، والتحديث، والدين، وبقاء الدولة ضمن أطر أيديولوجية مختلفة. ولا تعامل الدراسة القومية كعقيدة ثابتة، بل كأداة سياسية مرنة تتطور استجابةً للضغوط الهيكلية، والتنافس الأيديولوجي، والاحتياجات المؤسسية.

وتشير النتائج إلى أن تطور القومية داخل حزب الحركة القومية يمكن فهمه من خلال مراحل متتالية من الصياغة الفكرية، والتعبئة السياسية، والتوطيد المؤسسي. ترتبط المرحلة الأولى بزيا غوكالب، الذي أرسى إطارًا اجتماعيًّا وثقافيًّا للقومية من خلال تعريف الأمة على أنها مجتمع قائم على لغة وأخلاق ودين وجماليات مشتركة. وقد وفر التمييز الذي أجراه بين الثقافة (هارس) والحضارة نموذجًا نظريًّا للتوفيق بين التحديث الغربي والحفاظ على الهوية الوطنية. ومع ذلك، فقد أدى هذا الإطار أيضًا إلى ظهور توترات داخلية، لا سيما في ميله إلى تصور الثقافة على أنها ثابتة ومعزولة عن التأثيرات الخارجية.

وتتميز المرحلة الثانية بمساهمات ممتاز تورهان، الذي سعى إلى إثراء القومية من خلال منظور علمي وتنموي. ومن خلال التأكيد على أهمية النخب الفكرية القادرة على التوفيق بين التقاليد والمعرفة العلمية الحديثة، أعاد تورهان تعريف القومية باعتبارها مشروعًا ثقافيًّا وتنمويًّا في آن واحد. وعلى الرغم من رقيها الفكري، كان لهذا المنظور تأثير عملي محدود، حيث دفع الاستقطاب الأيديولوجي في حقبة الحرب الباردة القومية نحو أشكال أكثر رد فعلية وتركيزًا على الأمن.

حدث تحول حاسم تحت قيادة ألبارسلان توركش، الذي حوّل الفكر القومي إلى حركة سياسية منظمة. وشكّل تأسيس حزب الحركة القومية (MHP)، لا سيما بعد مؤتمر أضنة عام 1969، ظهور شكل عقائدي ونشط من القومية مبني على أيديولوجية «الأضواء التسعة». واتسمت هذه الفترة بمناهضة قوية للشيوعية، وتنظيم هرمي، والتركيز على سلطة الدولة. وأدى دمج الدين في الخطاب القومي من خلال «المثل التركي-الإسلامي»، الذي نظمه السيد أحمد أرفاسي، إلى تغيير المشهد الأيديولوجي بشكل أكبر. وقد مكّن هذا التوليف من حشد شرائح المجتمع المحافظة دينياً، لكنه أدى أيضاً إلى ظهور توتر جوهري بين المطالب العالمية للإسلام والطبيعة النسبية للقومية.

في الفترة المعاصرة، وتحت قيادة ديفليت باهتشلي، خضع مفهوم حزب الحركة القومية (MHP) للقومية لتحوّل كبير نحو توجه أكثر براغماتية وتركيزًا على الدولة. فقد حلت التركيز على الاستقرار السياسي والأمن القومي والحفاظ على استمرارية الدولة محل الراديكالية الأيديولوجية إلى حد كبير. ويعكس هذا التحول انتقالًا أوسع نطاقًا من التعبئة الأيديولوجية الجماهيرية إلى الاندماج المؤسسي داخل النظام السياسي. وفي هذا السياق، لم تعد القومية في المقام الأول أداة لبناء الهوية، بل أصبحت إطارًا للحفاظ على سلطة الدولة وإدارة النظام السياسي.

ويُظهر التحليل أن كل مرحلة في تطور القومية لدى حزب الحركة القومية تتوافق مع ظروف تاريخية محددة، بما في ذلك انهيار الإمبراطورية العثمانية، وتحديات التحديث، والاستقطاب الأيديولوجي خلال الحرب الباردة، والمخاوف الأمنية لتركيا المعاصرة. تسلط هذه التحولات الضوء على المدى الذي عملت فيه القومية كأيديولوجية مستجيبة وقابلة للتكيف، بدلاً من كونها عقيدة مستقرة ومتسقة داخلياً. وقد أدى دمج الإسلام في الخطاب القومي، رغم فعاليته الاستراتيجية في توسيع القاعدة الاجتماعية للحركة، إلى توليد تناقضات مفاهيمية مستمرة. وبالمثل، ساهمت المركزية المتزايدة للدولة في الفكر القومي في تهميش وجهات النظر البديلة وإعطاء الأولوية للنظام والأمن على حساب التعددية.

وفي النهاية، تخلص الدراسة إلى أن القومية التي يتبناها حزب الحركة القومية (MHP) ينبغي فهمها كإطار تاريخي مشروط وسياسي وظيفي شكلته الأزمات والمنافسة والمتطلبات المؤسسية. فبدلاً من اتباع مسار سلس وخطي، تطورت هذه القومية عبر سلسلة من الانقطاعات وإعادة التشكيل التي تعكس الواقع السياسي المتغير. وفي شكلها المعاصر، يمكن وصف قومية حزب الحركة القومية (MHP) على أنها مشروع سياسي يركز على الدولة ويستهدف الأمن، حيث يمثل الحفاظ على استمرارية الدولة المبدأ التنظيمي الأساسي.

Résumé structuré

Cette étude examine l’évolution du nationalisme au sein du Parti du mouvement nationaliste (MHP) en retraçant ses fondements intellectuels, ses transformations idéologiques et son institutionnalisation politique dans la vie politique turque. Elle remet en question le récit conventionnel qui présente le nationalisme turc comme une tradition cohérente et linéaire, en soutenant au contraire qu’il a été façonné par des discontinuités, des adaptations pragmatiques et des contextes historiques changeants. L’analyse se concentre sur des figures intellectuelles clés telles que Ziya Gökalp, Mümtaz Turhan et Seyyid Ahmet Arvasi, ainsi que sur les dirigeants politiques Alparslan Türkeş et Devlet Bahçeli, afin de démontrer comment la pensée nationaliste a été reformulée au fil des différentes périodes. Ce faisant, l’étude situe le nationalisme du MHP au sein de débats plus larges en sociologie politique et met en évidence sa nature adaptative et dépendante du contexte.

La recherche adopte une approche méthodologique qualitative et interprétative, s’appuyant sur des textes primaires rédigés par d’éminents penseurs nationalistes et sur la littérature secondaire issue des sciences politiques et de la sociologie critiques. Une analyse ancrée dans l’histoire est utilisée pour retracer la transformation du discours nationaliste depuis la fin de la période ottomane jusqu’à la Turquie contemporaine. Une attention particulière est accordée à la manière dont des concepts clés tels que la culture, la civilisation, la modernisation, la religion et la survie de l’État sont construits et mobilisés au sein de différents cadres idéologiques. L’étude ne traite pas le nationalisme comme une doctrine figée, mais plutôt comme un instrument politique flexible qui évolue en réponse à des pressions structurelles, à la concurrence idéologique et aux besoins institutionnels.

Les résultats indiquent que le développement du nationalisme au sein du MHP peut être compris à travers des phases successives de formulation intellectuelle, de mobilisation politique et de consolidation institutionnelle. La première phase est associée à Ziya Gökalp, qui a établi un cadre sociologique et culturel pour le nationalisme en définissant la nation comme une communauté fondée sur une langue, une morale, une religion et une esthétique communes. Sa distinction entre culture (hars) et civilisation a fourni un modèle théorique permettant de concilier la modernisation occidentale avec la préservation de l’identité nationale. Cependant, ce cadre a également engendré des tensions internes, notamment en raison de sa tendance à conceptualiser la culture comme statique et isolée des influences extérieures.

La deuxième phase est marquée par les contributions de Mümtaz Turhan, qui a cherché à enrichir le nationalisme à travers une perspective scientifique et axée sur le développement. En soulignant l’importance des élites intellectuelles capables de synthétiser la tradition et les connaissances scientifiques modernes, Turhan a redéfini le nationalisme comme un projet à la fois culturel et de développement. Malgré sa sophistication intellectuelle, cette perspective n’a eu qu’un impact pratique limité, car la polarisation idéologique de l’époque de la Guerre froide a poussé le nationalisme vers des formes plus réactives et axées sur la sécurité.

Une transformation décisive s’est produite sous la direction d’Alparslan Türkeş, qui a transformé la pensée nationaliste en un mouvement politique organisé. L’institutionnalisation du MHP, en particulier à la suite du congrès d’Adana de 1969, a marqué l’émergence d’une forme doctrinale et militante de nationalisme structurée autour de l’idéologie des «Neuf Lumières». Cette période s’est caractérisée par un anticommunisme virulent, une organisation hiérarchique et une importance accordée à l’autorité de l’État. L’intégration de la religion dans le discours nationaliste à travers « l’idéal turco-islamique », systématisé par Seyyid Ahmet Arvasi, a encore transformé le paysage idéologique. Cette synthèse a permis la mobilisation des segments religieusement conservateurs de la société, mais a également introduit une tension fondamentale entre les prétentions universalistes de l’islam et la nature particulariste du nationalisme.

À l’époque contemporaine, sous la direction de Devlet Bahçeli, la conception du nationalisme du MHP a subi une transformation significative vers une orientation plus pragmatique et centrée sur l’État. Le radicalisme idéologique a été largement remplacé par une priorité accordée à la stabilité politique, à la sécurité nationale et à la préservation de la continuité de l’État. Ce glissement reflète une transition plus large, passant d’une mobilisation idéologique de masse à une intégration institutionnelle au sein du système politique. Dans ce contexte, le nationalisme n’est plus avant tout un vecteur de construction identitaire, mais plutôt un cadre permettant de maintenir l’autorité de l’État et de gérer l’ordre politique.

L’analyse démontre que chaque étape de l’évolution du nationalisme du MHP correspond à des conditions historiques spécifiques, notamment l’effondrement de l’Empire ottoman, les défis de la modernisation, la polarisation idéologique de la Guerre froide et les préoccupations sécuritaires de la Turquie contemporaine. Ces transformations mettent en évidence à quel point le nationalisme a fonctionné comme une idéologie réactive et adaptative plutôt que comme une doctrine stable et cohérente en soi. L’intégration de l’islam dans le discours nationaliste, bien que stratégiquement efficace pour élargir la base sociale du mouvement, a également généré des contradictions conceptuelles persistantes. De même, la place de plus en plus centrale occupée par l’État dans la pensée nationaliste a contribué à la marginalisation des perspectives alternatives et à la priorité accordée à l’ordre et à la sécurité au détriment du pluralisme.

En définitive, l’étude conclut que le nationalisme du MHP doit être compris comme un cadre historiquement contingent et politiquement instrumental, façonné par les crises, la concurrence et les impératifs institutionnels. Plutôt que de suivre une trajectoire linéaire et sans heurts, il a évolué à travers une série de ruptures et de reconfigurations qui reflètent l’évolution des réalités politiques. Sous sa forme contemporaine, le nationalisme du MHP se caractérise avant tout comme un projet politique centré sur l’État et axé sur la sécurité, dans lequel la préservation de la continuité de l’État sert de principe organisateur principal.

Resumen estructurado

Este estudio examina la evolución del nacionalismo en el seno del Partido del Movimiento Nacionalista (MHP), analizando sus fundamentos intelectuales, sus transformaciones ideológicas y su institucionalización política en la vida política turca. Cuestiona la narrativa convencional que presenta el nacionalismo turco como una tradición coherente y lineal, y sostiene, en cambio, que ha estado marcado por discontinuidades, adaptaciones pragmáticas y contextos históricos cambiantes. El análisis se centra en figuras intelectuales clave como Ziya Gökalp, Mümtaz Turhan y Seyyid Ahmet Arvasi, así como en el liderazgo político de Alparslan Türkeş y Devlet Bahçeli, con el fin de demostrar cómo se ha reformulado el pensamiento nacionalista a lo largo de diferentes períodos. Al hacerlo, el estudio sitúa el nacionalismo del MHP en el marco de debates más amplios de la sociología política y destaca su naturaleza adaptativa y dependiente del contexto.

La investigación adopta un enfoque metodológico cualitativo e interpretativo, basándose en textos primarios de destacados pensadores nacionalistas y en bibliografía secundaria procedente de la ciencia política y la sociología críticas. Se emplea un análisis con base histórica para trazar la transformación del discurso nacionalista desde finales del período otomano hasta la Turquía contemporánea. Se presta especial atención a cómo se construyen y movilizan conceptos clave como la cultura, la civilización, la modernización, la religión y la supervivencia del Estado dentro de diferentes marcos ideológicos. El estudio no trata el nacionalismo como una doctrina fija, sino más bien como un instrumento político flexible que evoluciona en respuesta a las presiones estructurales, la competencia ideológica y las necesidades institucionales.

Los resultados indican que el desarrollo del nacionalismo dentro del MHP puede entenderse a través de fases sucesivas de formulación intelectual, movilización política y consolidación institucional. La primera fase está asociada a Ziya Gökalp, quien estableció un marco sociológico y cultural para el nacionalismo al definir la nación como una comunidad basada en un idioma, una moral, una religión y una estética compartidos. Su distinción entre cultura (hars) y civilización proporcionó un modelo teórico para conciliar la modernización occidental con la preservación de la identidad nacional. Sin embargo, este marco también introdujo tensiones internas, especialmente por su tendencia a conceptualizar la cultura como algo estático y aislado de las influencias externas.

La segunda fase se caracteriza por las aportaciones de Mümtaz Turhan, quien trató de enriquecer el nacionalismo desde una perspectiva científica y de desarrollo. Al hacer hincapié en la importancia de las élites intelectuales capaces de sintetizar la tradición con el conocimiento científico moderno, Turhan redefinió el nacionalismo como un proyecto tanto cultural como de desarrollo. A pesar de su sofisticación intelectual, esta perspectiva tuvo un impacto práctico limitado, ya que la polarización ideológica de la época de la Guerra Fría empujó al nacionalismo hacia formas más reactivas y orientadas a la seguridad.

Se produjo una transformación decisiva bajo el liderazgo de Alparslan Türkeş, quien convirtió el pensamiento nacionalista en un movimiento político organizado. La institucionalización del MHP, especialmente tras el Congreso de Adana de 1969, marcó el surgimiento de una forma doctrinal y activista de nacionalismo estructurada en torno a la ideología de las «Nueve Luces». Este período se caracterizó por un fuerte anticomunismo, una organización jerárquica y un énfasis en la autoridad del Estado. La integración de la religión en el discurso nacionalista a través del «Ideal turco-islámico», sistematizado por Seyyid Ahmet Arvasi, transformó aún más el panorama ideológico. Esta síntesis permitió la movilización de los segmentos religiosamente conservadores de la sociedad, pero también introdujo una tensión fundamental entre las pretensiones universalistas del islam y la naturaleza particularista del nacionalismo.

En la época contemporánea, bajo el liderazgo de Devlet Bahçeli, la concepción del nacionalismo del MHP ha experimentado una transformación significativa hacia una orientación más pragmática y centrada en el Estado. El radicalismo ideológico ha sido sustituido en gran medida por un énfasis en la estabilidad política, la seguridad nacional y la preservación de la continuidad del Estado. Este cambio refleja una transición más amplia de la movilización ideológica de masas a la integración institucional dentro del sistema político. El nacionalismo, en este contexto, ya no es principalmente un vehículo para la construcción de la identidad, sino más bien un marco para mantener la autoridad del Estado y gestionar el orden político.

El análisis demuestra que cada etapa de la evolución del nacionalismo del MHP se corresponde con condiciones históricas específicas, entre ellas el colapso del Imperio Otomano, los retos de la modernización, la polarización ideológica de la Guerra Fría y las preocupaciones en materia de seguridad de la Turquía contemporánea. Estas transformaciones ponen de relieve hasta qué punto el nacionalismo ha funcionado como una ideología receptiva y adaptable, más que como una doctrina estable e internamente coherente. La incorporación del islam al discurso nacionalista, aunque estratégicamente eficaz para ampliar la base social del movimiento, también ha generado contradicciones conceptuales duraderas. Del mismo modo, la creciente centralidad del Estado en el pensamiento nacionalista ha contribuido a la marginación de perspectivas alternativas y a dar prioridad al orden y la seguridad frente al pluralismo.

En última instancia, el estudio concluye que el nacionalismo del MHP debe entenderse como un marco históricamente contingente y políticamente instrumental, moldeado por la crisis, la competencia y los imperativos institucionales. En lugar de seguir una trayectoria fluida y lineal, ha evolucionado a través de una serie de rupturas y reconfiguraciones que reflejan realidades políticas cambiantes. En su forma contemporánea, el nacionalismo del MHP se caracteriza mejor como un proyecto político centrado en el Estado y orientado a la seguridad, en el que la preservación de la continuidad del Estado sirve como principio organizativo principal.

结构化摘要

本研究通过追溯民族主义运动党（MHP）在土耳其政治生活中的思想基础、意识形态转型及政治制度化进程，探讨了该党内部民族主义的演变。研究挑战了将土耳其民族主义视为一种连贯、线性传统的传统叙事，而是认为其形成受到断裂、务实适应以及不断变化的历史背景的影响。本研究聚焦于齐亚·戈卡尔普、穆姆塔兹·图尔汉和赛义德·艾哈迈德·阿尔瓦西等关键思想家，以及阿尔帕斯兰·图尔克什和德维莱特·巴赫切利等政治领导人，旨在阐明民族主义思想在不同时期是如何被重新构思的。通过此举，本研究将MHP的民族主义置于政治社会学的更广泛辩论之中，并突出了其适应性和情境依赖性。

本研究采用定性、解释性方法论，参考了主要民族主义思想家的原始文本以及批判性政治学和社会学领域的二次文献。通过基于历史的分析，梳理了从奥斯曼帝国晚期到当代土耳其民族主义话语的演变历程。研究特别关注“文化”、“文明”、“现代化”、“宗教”和“国家存续”等关键概念如何在不同的意识形态框架内被建构和动员。本研究并不将民族主义视为一种固定的教条，而是将其视为一种灵活的政治工具，会根据结构性压力、意识形态竞争和制度需求而不断演变。

研究结果表明，民族主义在MHP内部的发展可通过“思想建构”、“政治动员”和“制度巩固”这三个连续阶段来理解。第一阶段与齐亚·戈卡尔普相关，他将民族定义为基于共同语言、道德、宗教和美学的共同体，从而为民族主义确立了社会学和文化框架。他将“文化”（hars）与“文明”加以区分，为调和西方现代化与维护民族认同提供了理论模型。然而，这一框架也带来了内部张力，特别体现在其倾向于将文化视为静态且与外部影响隔绝的概念。

第二阶段以穆姆塔兹·图尔汉的贡献为标志，他试图通过科学和发展的视角来丰富民族主义内涵。图尔汉强调能够将传统与现代科学知识相融合的知识精英的重要性，从而将民族主义重新定义为一项兼具文化与发展双重属性的事业。尽管这一观点在理论上十分精妙，但其实际影响有限，因为冷战时期的意识形态两极分化将民族主义推向了更具反应性且以安全为导向的形式。

在阿尔帕斯兰·图尔克什的领导下，一场决定性的转变发生了，他将民族主义思想转化为有组织的政治运动。民族行动党（MHP）的制度化，特别是在1969年阿达纳代表大会之后，标志着一种以“九盏明灯”意识形态为核心、兼具理论与行动特征的民族主义形式的出现。这一时期以强烈的反共立场、等级分明的组织结构以及对国家权威的强调为特征。通过赛义德·艾哈迈德·阿尔瓦西系统化提出的“土耳其-伊斯兰理想”，宗教被融入民族主义话语体系，进一步重塑了意识形态格局。这种融合不仅动员了社会中宗教保守派群体，同时也引发了伊斯兰教普世主张与民族主义特殊性之间根本性的张力。

在当代，在德维莱特·巴赫切利（Devlet Bahçeli）的领导下，民族行动党（MHP）对民族主义的理解发生了重大转变，转向了更务实、以国家为中心的取向。意识形态上的激进主义在很大程度上已被对政治稳定、国家安全以及维护国家连续性的重视所取代。这一转变反映了从大众意识形态动员向政治体系内制度性整合的更广泛过渡。在此背景下，民族主义不再主要是身份建构的载体，而是维护国家权威和管理政治秩序的框架。

分析表明，MHP民族主义演变的每个阶段都对应着特定的历史条件，包括奥斯曼帝国的崩溃、现代化的挑战、冷战时期的意识形态两极分化，以及当代土耳其的安全关切。这些转变凸显了民族主义在多大程度上发挥着一种反应敏捷、适应性强的意识形态作用，而非一种稳定且内部自洽的学说。将伊斯兰教纳入民族主义话语，虽然在战略上有效扩大了该运动的社会基础，但也产生了持久的概念性矛盾。同样，国家在民族主义思想中日益凸显的核心地位，导致了其他观点被边缘化，并使秩序与安全优先于多元主义。

最终，本研究得出结论：应将民族主义运动党（MHP）的民族主义理解为一种受危机、竞争和制度需求塑造的、具有历史偶然性且具有政治功利性的框架。它并非遵循平滑线性的发展轨迹，而是通过一系列反映政治现实变化的断裂与重构而演变而来。就其当代形态而言，MHP的民族主义最恰当的特征可被描述为一个以国家为中心、以安全为导向的政治项目，其中维护国家连续性是其首要的组织原则。

Структурированное резюме

В данном исследовании рассматривается эволюция национализма в рамках Партии националистического движения (MHP) путем анализа его интеллектуальных основ, идеологических преобразований и политической институционализации в турецкой политической жизни. В нем оспаривается традиционная интерпретация, представляющая турецкий национализм как целостную, линейную традицию, и вместо этого утверждается, что он формировался под влиянием разрывов, прагматических адаптаций и меняющихся исторических контекстов. Анализ сосредоточен на ключевых интеллектуальных деятелях, таких как Зия Гёкалп, Мюмтаз Турхан и Сейид Ахмет Арваси, а также на политическом руководстве в лице Алпарслана Тюркеша и Девлета Бахчели, с целью продемонстрировать, как националистическая мысль переформулировалась в разные периоды. При этом в исследовании национализм MHP рассматривается в контексте более широких дискуссий в области политической социологии и подчеркивается его адаптивный и контекстуально-зависимый характер.

В исследовании используется качественный, интерпретативный методологический подход, основанный на первоисточниках ведущих националистических мыслителей и вторичной литературе по критической политологии и социологии. Применяется исторически обоснованный анализ для отслеживания трансформации националистического дискурса от позднего османского периода до современной Турции. Особое внимание уделяется тому, как ключевые концепции, такие как культура, цивилизация, модернизация, религия и выживание государства, конструируются и мобилизуются в рамках различных идеологических систем. В исследовании национализм рассматривается не как незыблемая доктрина, а как гибкий политический инструмент, эволюционирующий в ответ на структурное давление, идеологическую конкуренцию и институциональные потребности.

Результаты исследования показывают, что развитие национализма в рамках MHP можно понять через последовательные этапы интеллектуальной формулировки, политической мобилизации и институциональной консолидации. Первый этап связан с Зия Гёкалпом, который заложил социологические и культурные основы национализма, определив нацию как сообщество, основанное на общем языке, морали, религии и эстетике. Его разграничение между культурой (харс) и цивилизацией послужило теоретической моделью для примирения западной модернизации с сохранением национальной идентичности. Однако эта концепция также породила внутренние противоречия, в частности из-за тенденции рассматривать культуру как нечто статичное и изолированное от внешних влияний.

Второй этап ознаменовался вкладом Мюмтаза Турхана, который стремился обогатить национализм с помощью научной и развивающейся перспективы. Подчеркивая важность интеллектуальной элиты, способной синтезировать традиции с современными научными знаниями, Турхан переосмыслил национализм как проект, охватывающий как культурную, так и развивающуюся составляющие. Несмотря на свою интеллектуальную изощрённость, эта перспектива имела ограниченное практическое влияние, поскольку идеологическая поляризация эпохи холодной войны подтолкнула национализм к более реактивным и ориентированным на безопасность формам.

Решающая трансформация произошла под руководством Алпарслана Тюркеша, который превратил националистическую мысль в организованное политическое движение. Институционализация Партии национального движения (МХП), особенно после Аданаского съезда 1969 года, ознаменовала появление доктринальной и активистской формы национализма, построенной на идеологии «Девяти светов». Этот период характеризовался сильным антикоммунизмом, иерархической организацией и акцентом на государственную власть. Интеграция религии в националистический дискурс посредством «турецко-исламского идеала», систематизированного Сейидом Ахметом Арваси, еще больше изменила идеологический ландшафт. Этот синтез позволил мобилизовать религиозно-консервативные слои общества, но также привел к фундаментальному противоречию между универсалистскими претензиями ислама и партикуляристской природой национализма.

В современный период под руководством Девлета Бахчели понимание национализма в MHP претерпело значительную трансформацию в сторону более прагматичной и ориентированной на государство позиции. Идеологический радикализм в значительной степени был вытеснен акцентом на политическую стабильность, национальную безопасность и сохранение преемственности государства. Этот сдвиг отражает более широкий переход от массовой идеологической мобилизации к институциональной интеграции в рамках политической системы. Национализм в этом контексте уже не является в первую очередь средством конструирования идентичности, а скорее служит рамкой для поддержания государственной власти и управления политическим порядком.

Анализ показывает, что каждый этап эволюции национализма МХП соответствует конкретным историческим условиям, включая распад Османской империи, вызовы модернизации, идеологическую поляризацию периода холодной войны и проблемы безопасности современной Турции. Эти преобразования подчеркивают, насколько национализм функционировал как гибкая и адаптивная идеология, а не как стабильная и внутренне последовательная доктрина. Включение ислама в националистический дискурс, хотя и было стратегически эффективным для расширения социальной базы движения, также породило устойчивые концептуальные противоречия. Аналогичным образом, растущая центральная роль государства в националистической мысли способствовала маргинализации альтернативных точек зрения и приоритезации порядка и безопасности над плюрализмом.

В конечном итоге в исследовании делается вывод, что национализм МХП следует понимать как исторически обусловленную и политически инструментальную концепцию, сформированную кризисами, конкуренцией и институциональными императивами. Вместо того чтобы следовать плавной и линейной траекторией, он развивался через серию разрывов и перестроек, отражающих меняющиеся политические реалии. В своей современной форме национализм МХП лучше всего охарактеризовать как государственно-центричный и ориентированный на безопасность политический проект, в котором сохранение преемственности государства служит основным организующим принципом.

संरचित सारांश

यह अध्ययन तुर्की के राजनीतिक जीवन में इसके बौद्धिक आधारों, वैचारिक परिवर्तनों और राजनीतिक संस्थागतकरण का पता लगाकर नेशनलिस्ट मूवमेंट पार्टी (एमएचपी) के भीतर राष्ट्रवाद के विकास की जांच करता है। यह उस पारंपरिक कथा को चुनौती देता है जो तुर्की राष्ट्रवाद को एक सुसंगत, रैखिक परंपरा के रूप में प्रस्तुत करती है, और इसके बजाय यह तर्क देता है कि इसे असंगतताओं, व्यावहारिक अनुकूलन और बदलते ऐतिहासिक संदर्भों ने आकार दिया है।

यह विश्लेषण ज़िया गोकालप, मुम्ताज़ तुर्हान, और सय्यद अहमद अर्वासी जैसे प्रमुख बौद्धिक हस्तियों, साथ ही अल्पार्सलान तुर्केश और देवलेट बाहचेली के राजनीतिक नेतृत्व पर केंद्रित है, ताकि यह प्रदर्शित किया जा सके कि विभिन्न अवधियों में राष्ट्रवादी विचारधारा को कैसे पुनः परिभाषित किया गया है। ऐसा करते हुए, यह अध्ययन एमएचपी के राष्ट्रवाद को राजनीतिक समाजशास्त्र में व्यापक बहसों के भीतर स्थापित करता है और इसकी अनुकूलनशील और संदर्भ-निर्भर प्रकृति पर प्रकाश डालता है।

यह शोध एक गुणात्मक, व्याख्यात्मक पद्धतिगत दृष्टिकोण अपनाता है, जो प्रमुख राष्ट्रवादी विचारकों के प्राथमिक ग्रंथों और आलोचनात्मक राजनीति विज्ञान तथा समाजशास्त्र के द्वितीयक साहित्य पर आधारित है। उस्मानी साम्राज्य के उत्तरार्ध से लेकर समकालीन तुर्की तक राष्ट्रवादी विमर्श के रूपांतरण का नक्शा तैयार करने के लिए एक ऐतिहासिक रूप से आधारित विश्लेषण का उपयोग किया गया है।

विशेष ध्यान इस बात पर दिया गया है कि संस्कृति, सभ्यता, आधुनिकीकरण, धर्म और राज्य की उत्तरजीविता जैसे प्रमुख अवधारणाओं को विभिन्न वैचारिक ढाँचों के भीतर कैसे निर्मित और संगठित किया जाता है। यह अध्ययन राष्ट्रवाद को एक स्थिर सिद्धांत के रूप में नहीं बल्कि एक लचीले राजनीतिक उपकरण के रूप में मानता है जो संरचनात्मक दबावों, वैचारिक प्रतिस्पर्धा और संस्थागत जरूरतों के जवाब में विकसित होता है।

निष्कर्ष बताते हैं कि एमएचपी के भीतर राष्ट्रवाद के विकास को बौद्धिक निर्माण, राजनीतिक लामबंदी और संस्थागत सुदृढ़ीकरण के क्रमिक चरणों के माध्यम से समझा जा सकता है।

पहला चरण ज़िया गोकलप से जुड़ा है, जिन्होंने राष्ट्र को साझा भाषा, नैतिकता, धर्म और सौंदर्यशास्त्र पर आधारित एक समुदाय के रूप में परिभाषित करके राष्ट्रवाद के लिए एक समाजशास्त्रीय और सांस्कृतिक ढांचा स्थापित किया। संस्कृति (हर्स) और सभ्यता के बीच उनके अंतर ने राष्ट्रीय पहचान के संरक्षण के साथ पश्चिमी आधुनिकीकरण को मिलाने के लिए एक सैद्धांतिक मॉडल प्रदान किया। हालाँकि, इस ढांचे ने आंतरिक तनाव भी पैदा किए, विशेष रूप से संस्कृति को स्थिर और बाहरी प्रभावों से अलग-थलग मानने की इसकी प्रवृत्ति में।

दूसरे चरण की विशेषता मुमतज़ तुर्हान का योगदान है, जिन्होंने एक वैज्ञानिक और विकासात्मक दृष्टिकोण के माध्यम से राष्ट्रवाद को समृद्ध करने का प्रयास किया। परंपरा को आधुनिक वैज्ञानिक ज्ञान के साथ संश्लेषित करने में सक्षम बौद्धिक अभिजात वर्ग के महत्व पर जोर देकर, तुर्हान ने राष्ट्रवाद को एक सांस्कृतिक और विकासात्मक परियोजना दोनों के रूप में फिर से परिभाषित किया। अपनी बौद्धिक परिष्कृतता के बावजूद, इस दृष्टिकोण का व्यावहारिक प्रभाव सीमित था, क्योंकि शीत युद्ध के युग के वैचारिक ध्रुवीकरण ने राष्ट्रवाद को अधिक प्रतिक्रियाशील और सुरक्षा-उन्मुख रूपों की ओर धकेल दिया।

अल्पार्सलान तुर्केश के नेतृत्व में एक निर्णायक परिवर्तन हुआ, जिन्होंने राष्ट्रवादी विचारधारा को एक संगठित राजनीतिक आंदोलन में बदल दिया। एमएचपी का संस्थागतकरण, विशेष रूप से 1969 की अदाना कांग्रेस के बाद, ने "नाइन लाइट्स" विचारधारा के इर्द-गिर्द संरचित राष्ट्रवाद के एक सिद्धांतवादी और सक्रिय रूप के उदय को चिह्नित किया। इस अवधि की विशेषता मजबूत साम्यवाद-विरोधी भावना, पदानुक्रमित संगठन और राज्य के अधिकार पर जोर देना थी। सय्यद अहमद अर्वासी द्वारा व्यवस्थित "तुर्की-इस्लामी आदर्श" के माध्यम से राष्ट्रवादी विमर्श में धर्म के एकीकरण ने वैचारिक परिदृश्य को और भी बदल दिया। इस संश्लेषण ने समाज के धार्मिक रूप से रूढ़िवादी वर्गों को संगठित करने में सक्षम बनाया, लेकिन इसने इस्लाम के सार्वभौमिक दावों और राष्ट्रवाद की विशिष्ट प्रकृति के बीच एक मौलिक तनाव भी पैदा किया।

समकालीन काल में, देवलेट बाहचेली के नेतृत्व में, एमएचपी की राष्ट्रवाद की समझ एक अधिक व्यावहारिक और राज्य-केंद्रित अभिविन्यास की ओर महत्वपूर्ण रूप से बदल गई है। वैचारिक कट्टरपंथ को काफी हद तक राजनीतिक स्थिरता, राष्ट्रीय सुरक्षा और राज्य की निरंतरता के संरक्षण पर जोर ने प्रतिस्थापित कर दिया है। यह बदलाव राजनीतिक प्रणाली के भीतर जन-स्तर पर वैचारिक लामबंदी से संस्थागत एकीकरण की ओर एक व्यापक संक्रमण को दर्शाता है।

इस संदर्भ में, राष्ट्रवाद अब पहचान निर्माण का मुख्य माध्यम नहीं है, बल्कि यह राज्य के अधिकार को बनाए रखने और राजनीतिक व्यवस्था का प्रबंधन करने के लिए एक रूपरेखा है।

यह विश्लेषण दर्शाता है कि एमएचपी (MHP) राष्ट्रवाद के विकास के प्रत्येक चरण का संबंध विशिष्ट ऐतिहासिक परिस्थितियों से है, जिसमें ओटोमन साम्राज्य का पतन, आधुनिकीकरण की चुनौतियां, शीत युद्ध का वैचारिक ध्रुवीकरण, और समकालीन तुर्की की सुरक्षा चिंताएं शामिल हैं।

ये परिवर्तन इस बात को उजागर करते हैं कि राष्ट्रवाद एक स्थिर और आंतरिक रूप से सुसंगत सिद्धांत के बजाय एक प्रतिक्रियाशील और अनुकूलनशील विचारधारा के रूप में कितना कार्य करता रहा है। राष्ट्रवादी विमर्श में इस्लाम का समावेश, हालांकि आंदोलन के सामाजिक आधार को व्यापक बनाने में रणनीतिक रूप से प्रभावी रहा है, लेकिन इसने स्थायी वैचारिक विरोधाभासों को भी जन्म दिया है। इसी तरह, राष्ट्रवादी विचारधारा में राज्य की बढ़ती केंद्रीयता ने वैकल्पिक दृष्टिकोणों को हाशिए पर धकेलने और बहुलवाद की तुलना में व्यवस्था और सुरक्षा को प्राथमिकता देने में योगदान दिया है।

अंततः, अध्ययन इस निष्कर्ष पर पहुंचता है कि एमएचपी के राष्ट्रवाद को संकट, प्रतिस्पर्धा और संस्थागत अनिवार्यताओं से आकारित एक ऐतिहासिक रूप से संदिग्ध और राजनीतिक रूप से साधन-संपन्न ढांचे के रूप में समझा जाना चाहिए। एक सहज और रैखिक पथ का अनुसरण करने के बजाय, यह टूट-फूट और पुनर्गठन की एक श्रृंखला के माध्यम से विकसित हुआ है जो बदलती राजनीतिक वास्तविकताओं को दर्शाता है। अपने समकालीन रूप में, एमएचपी राष्ट्रवाद को एक राज्य-केंद्रित और सुरक्षा-उन्मुख राजनीतिक परियोजना के रूप में सबसे अच्छी तरह से वर्णित किया जा सकता है जिसमें राज्य की निरंतरता का संरक्षण प्राथमिक संगठनात्मक सिद्धांत के रूप में कार्य करता है।