Abstract

Bireylerin refah düzeyi yüksek bir yaşam sürdürebilmeleri ve emeklilik dönemlerini finansal açıdan güvence altına alarak daha rahat geçirebilmeleri, bilinçli ve rasyonel finansal kararlar almalarına bağlıdır. Bu kararların niteliği, büyük ölçüde bireylerin finansal okuryazarlık düzeyi ile finansal risk toleransları tarafından şekillenmektedir. Finansal okuryazarlık; bireylerin temel ve ileri düzey finansal konulara ilişkin bilgi, anlayış ve değerlendirme yeterliliklerini ifade etmektedir. Finansal risk toleransı ise bireylerin belirsizlik içeren finansal kararlar karşısında risk alma eğilimlerini yansıtan önemli bir göstergedir. Bu doğrultuda, bireylerin daha sağlıklı finansal tercihlerde bulunabilmeleri için hem finansal okuryazarlık düzeylerinin yükseltilmesi hem de bireysel risk toleranslarının doğru biçimde tanımlanması gerekmektedir. Araştırmanın ana hedefi, emeklilerin finansal okuryazarlık ve finansal risk toleransı düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin çeşitli demografik değişkenler temelinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterip göstermediğini incelemektir. Bu kapsamda, Bitlis ilinde ikamet eden 403 emekli bireyden anket yöntemi aracılığıyla elde edilen veriler analiz edilmiştir. Araştırmada demografik değişkenler olarak cinsiyet, kredi kartı kullanımı, yaş, gelir düzeyi, eğitim seviyesi ve emeklilik süresi dikkate alınmıştır. Analizler, emeklilerin finansal okuryazarlık ve finansal risk toleransı düzeylerinin bu değişkenler çerçevesinde farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymuştur. Bulgular, cinsiyetin finansal okuryazarlık üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığını, ancak finansal risk toleransında belirgin farklılıklar yarattığını göstermektedir. Bu bağlamda erkek katılımcıların kadınlara kıyasla daha yüksek risk toleransına sahip olduğu saptanmıştır. Ayrıca kredi kartı kullanımı, yaş, eğitim düzeyi, gelir seviyesi ve emeklilik süresi değişkenlerinin hem finansal okuryazarlık hem de finansal risk toleransı ile anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler sergilediği tespit edilmiştir.

Abstract

Individuals' ability to maintain a high standard of living and enjoy a more comfortable retirement period with financial security depends on their ability to make informed and rational financial decisions. The nature of these decisions is largely shaped by individuals' level of financial literacy and their tolerance for financial risk. Financial literacy refers to individuals' knowledge, understanding, and ability to evaluate basic and advanced financial issues. Financial risk tolerance is an important indicator that reflects individuals' propensity to take risks when faced with uncertain financial decisions. Accordingly, in order for individuals to make healthier financial choices, it is necessary to both raise their level of financial literacy and accurately define their individual risk tolerance. The main objective of the study is to determine the levels of financial literacy and financial risk tolerance among retirees and to examine whether these levels show statistically significant differences based on various demographic variables. In this context, data obtained from 403 retired individuals residing in Bitlis province through a survey method were analyzed. The study considered demographic variables such as gender, credit card usage, age, income level, education level, and retirement duration. The analyses revealed whether retirees' levels of financial literacy and financial risk tolerance differed within the framework of these variables. The findings show that gender has no significant effect on financial literacy, but creates marked differences in financial risk tolerance. In this context, it was found that male participants have a higher risk tolerance than women. Furthermore, it was found that credit card usage, age, education level, income level, and retirement duration variables exhibit meaningful and positive relationships with both financial literacy and financial risk tolerance.

Structured Abstract:

This research aimed to determine the levels of financial literacy and risk tolerance among retirees and to examine the relationship between the two. Financial literacy is defined as the ability to balance income and expenditure, plan budgets, manage savings, make informed investment decisions and understand basic financial transactions. Retirement is a stage of life at which opportunities to earn an income outside of a regular salary become limited. Therefore, financial literacy is important for retirees, both as a prerequisite for economic security and for maintaining their standard of living. On the other hand, financial risk tolerance reveals the extent to which individuals are inclined to take risks in uncertain economic conditions. It plays a decisive role in determining investment instruments, choices and strategies for coping with uncertainties during retirement. Consequently, these two concepts are considered fundamental variables that influence financial decision-making processes during retirement.

The research was conducted with 403 retired individuals living in Bitlis Province. A survey was used to collect the data. The survey included questions to measure financial literacy and risk tolerance, as well as demographic information such as gender, age, education level, income, credit card usage and length of retirement. Statistical analyses were performed on the obtained data to reveal whether retirees' financial knowledge levels and risk tendencies differed according to demographic variables.

Research findings indicate that retirees generally have moderate financial literacy. While participants have basic financial knowledge, deficiencies are observed in their advanced financial knowledge and practices. No significant difference was found in the financial literacy levels of female and male retirees when evaluated in terms of gender. However, men were found to have a higher financial risk tolerance than women. This suggests that the propensity to take risks differs based on gender. Credit card usage was also found to impact financial behaviour. Retirees who used credit cards were found to have higher levels of financial literacy, but this group was also found to have lower risk tolerance. This suggests that retirees who are more financially aware tend to be more cautious when making risky decisions, such as those relating to investments.

Educational levels have emerged as a strong determinant of financial behaviour. As educational level increases, both financial literacy and financial risk tolerance also increase. Middle school graduates have lower levels of knowledge and risk-taking, while high school and university graduates exhibit a more knowledgeable profile financially and are more courageous in taking risks. Income level has also been found to have a similar effect. Retirees in the high-income group have both higher financial knowledge and a greater tendency to take risks. The middle-income group, on the other hand, was found to have a low level of financial literacy. When examined in terms of retirement duration, individuals who had been retired for a longer period were found to have higher levels of both financial literacy and financial risk tolerance. This finding can be interpreted as a reflection of individuals gaining more experience in financial matters as their retirement duration increases.

The study found a positive, statistically significant but weak relationship between financial literacy and risk tolerance. This finding indicates that as the level of financial knowledge increases, individuals' propensity to take risks also increases to some extent. However, the weak nature of the relationship indicates that risk behaviour cannot be explained solely by knowledge levels and that other social and economic factors may also be influential.

In light of these results, it is necessary to increase the financial literacy levels of retirees in order for them to maintain their financial security and achieve sustainable well-being. Considering that risk tolerance is influenced by demographic variables such as gender, education, and income level, it is important that financial education and counselling programmes are designed with the needs of different groups in mind. The fact that female retirees have lower risk tolerance necessitates directing them towards safer investment options. Basic financial literacy and savings-focused education programmes are a priority for retirees in the low-income group. For retirees who use credit cards, content focused on debt management and budget planning may be more beneficial. Programmes with understandable and straightforward content must be developed for individuals with low levels of education.

This research makes an original contribution by examining the financial behaviour of retirees through fieldwork conducted in the province of Bitlis. The findings obtained at the regional level provide data for a better understanding of retirees' financial decision-making processes. The study puts forward recommendations for improving retirees' financial knowledge and risk-taking tendencies, contributing to the support of economic security at the individual level and economic stability at the societal level. In this regard, the research is of a nature that will shed light on the development of strategies for policymakers and practitioners to protect and improve the financial well-being of retirees.

Yapılandırılmış Özet:

Bu araştırma, emekliler arasında finansal okuryazarlık ve risk toleransı düzeylerini belirlemeyi ve ikisi arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Finansal okuryazarlık, gelir ve giderleri dengeleme, bütçe planlama, tasarrufları yönetme, bilinçli yatırım kararları alma ve temel finansal işlemleri anlama becerisi olarak tanımlanır. Emeklilik, düzenli maaş dışında gelir elde etme fırsatlarının sınırlı hale geldiği bir yaşam aşamasıdır. Bu nedenle, finansal okuryazarlık, hem ekonomik güvenlik hem de yaşam standartlarını korumak için emekliler için önemlidir. Öte yandan, finansal risk toleransı, bireylerin belirsiz ekonomik koşullarda risk almaya ne kadar eğilimli olduklarını ortaya koyar. Emeklilik döneminde belirsizliklerle başa çıkmak için yatırım araçlarını, seçimlerini ve stratejilerini belirlemede belirleyici bir rol oynar. Sonuç olarak, bu iki kavram, emeklilik döneminde finansal karar verme süreçlerini etkileyen temel değişkenler olarak kabul edilir.

Araştırma, Bitlis ilinde yaşayan 403 emekli birey ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanması için bir anket kullanılmıştır. Anket, finansal okuryazarlık ve risk toleransını ölçen soruların yanı sıra cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, gelir, kredi kartı kullanımı ve emeklilik süresi gibi demografik bilgileri de içermektedir. Elde edilen veriler üzerinde istatistiksel analizler yapılarak, emeklilerin finansal bilgi düzeyleri ve risk eğilimlerinin demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği ortaya konmuştur.

Araştırma bulguları, emeklilerin genel olarak orta düzeyde finansal okuryazarlığa sahip olduğunu göstermektedir. Katılımcılar temel finansal bilgiye sahip olmakla birlikte, ileri düzey finansal bilgi ve uygulamalarda eksiklikler gözlemlenmiştir. Cinsiyet açısından değerlendirildiğinde, kadın ve erkek emeklilerin finansal okuryazarlık düzeylerinde önemli bir fark bulunmamıştır. Ancak, erkeklerin kadınlara göre daha yüksek finansal risk toleransına sahip olduğu görülmüştür. Bu, risk alma eğiliminin cinsiyete göre farklılık gösterdiğini göstermektedir. Kredi kartı kullanımının da finansal davranışları etkilediği görülmüştür. Kredi kartı kullanan emeklilerin finansal okuryazarlık düzeylerinin daha yüksek olduğu, ancak bu grubun risk toleransının daha düşük olduğu görülmüştür. Bu, finansal açıdan daha bilinçli emeklilerin, yatırımlarla ilgili kararlar gibi riskli kararlar alırken daha temkinli olma eğiliminde olduklarını göstermektedir.

Eğitim seviyesi, finansal davranışların güçlü bir belirleyicisi olarak ortaya çıkmıştır. Eğitim seviyesi arttıkça, hem finansal okuryazarlık hem de finansal risk toleransı da artmaktadır. Ortaokul mezunları daha düşük bilgi ve risk alma seviyelerine sahipken, lise ve üniversite mezunları finansal açıdan daha bilgili bir profil sergilemekte ve risk almada daha cesur davranmaktadır. Gelir seviyesinin de benzer bir etkisi olduğu görülmüştür. Yüksek gelir grubundaki emekliler hem daha yüksek finansal bilgiye hem de daha fazla risk alma eğilimine sahiptir. Öte yandan, orta gelir grubunun finansal okuryazarlık düzeyinin düşük olduğu görülmüştür. Emeklilik süresi açısından incelendiğinde, daha uzun süredir emekli olan bireylerin hem finansal okuryazarlık hem de finansal risk toleransı düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu bulgu, bireylerin emeklilik süreleri uzadıkça finansal konularda daha fazla deneyim kazandıklarının bir yansıması olarak yorumlanabilir.

Çalışma, finansal okuryazarlık ile risk toleransı arasında pozitif, istatistiksel olarak anlamlı ancak zayıf bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgu, finansal bilgi düzeyinin artmasıyla bireylerin risk alma eğiliminin de bir dereceye kadar arttığını göstermektedir. Ancak, ilişkinin zayıf olması, risk davranışının yalnızca bilgi düzeyiyle açıklanamayacağını ve diğer sosyal ve ekonomik faktörlerin de etkili olabileceğini göstermektedir.

Bu sonuçlar ışığında, emeklilerin finansal güvenliğini korumaları ve sürdürülebilir refah elde etmeleri için finansal okuryazarlık düzeylerinin artırılması gerekmektedir. Risk toleransının cinsiyet, eğitim ve gelir düzeyi gibi demografik değişkenlerden etkilendiği düşünüldüğünde, finansal eğitim ve danışmanlık programlarının farklı grupların ihtiyaçları göz önünde bulundurularak tasarlanması önemlidir. Kadın emeklilerin risk toleransının daha düşük olması, onları daha güvenli yatırım seçeneklerine yönlendirmek gerektiğini ortaya koymaktadır. Temel finansal okuryazarlık ve tasarruf odaklı eğitim programları, düşük gelir grubundaki emekliler için önceliklidir. Kredi kartı kullanan emekliler için, borç yönetimi ve bütçe planlamasına odaklanan içerikler daha faydalı olabilir. Eğitim düzeyi düşük bireyler için anlaşılır ve basit içerikli programlar geliştirilmelidir.

Bu araştırma, Bitlis ilinde yapılan saha çalışmasıyla emeklilerin finansal davranışlarını inceleyerek özgün bir katkı sağlamaktadır. Bölgesel düzeyde elde edilen bulgular, emeklilerin finansal karar alma süreçlerinin daha iyi anlaşılması için veri sağlamaktadır. Çalışma, emeklilerin finansal bilgilerini ve risk alma eğilimlerini iyileştirmek için öneriler sunarak, bireysel düzeyde ekonomik güvenliğin ve toplumsal düzeyde ekonomik istikrarın desteklenmesine katkıda bulunmaktadır. Bu bağlamda, araştırma, politika yapıcılar ve uygulayıcılar için emeklilerin finansal refahını korumak ve iyileştirmek için stratejiler geliştirilmesine ışık tutacak niteliktedir.

ملخص منظم 

هدفت هذه الدراسة إلى تحديد مستويات المعرفة المالية وتحمل المخاطر بين المتقاعدين ودراسة العلاقة بينهما. تُعرَّف المعرفة المالية بأنها القدرة على تحقيق التوازن بين الدخل والإنفاق، وتخطيط الميزانيات، وإدارة المدخرات، واتخاذ قرارات استثمارية مستنيرة، وفهم المعاملات المالية الأساسية. التقاعد هو مرحلة من الحياة تصبح فيها فرص كسب الدخل خارج نطاق الراتب المنتظم محدودة. لذلك، فإن المعرفة المالية مهمة للمتقاعدين كشرط أساسي للأمن الاقتصادي وللحفاظ على مستوى معيشتهم. من ناحية أخرى، يكشف تحمل المخاطر المالية عن مدى ميل الأفراد إلى المخاطرة في ظروف اقتصادية غير مؤكدة. وهو يلعب دورًا حاسمًا في تحديد أدوات الاستثمار والخيارات والاستراتيجيات للتعامل مع حالات عدم اليقين أثناء التقاعد. وبالتالي، يعتبر هذان المفهومان متغيرين أساسيين يؤثران على عمليات اتخاذ القرارات المالية أثناء التقاعد.

أجريت الدراسة على 403 متقاعدين يعيشون في محافظة بيتليس. تم استخدام استبيان لجمع البيانات. تضمن الاستبيان أسئلة لقياس المعرفة المالية والتحمل للمخاطر، بالإضافة إلى معلومات ديموغرافية مثل الجنس والعمر والمستوى التعليمي والدخل واستخدام بطاقات الائتمان ومدة التقاعد. أجريت تحليلات إحصائية على البيانات التي تم الحصول عليها للكشف عما إذا كانت مستويات المعرفة المالية للمتقاعدين وميولهم للمخاطرة تختلف وفقاً للمتغيرات الديموغرافية.

تشير نتائج البحث إلى أن المتقاعدين يتمتعون عمومًا بمعرفة مالية معتدلة. في حين أن المشاركين لديهم معرفة مالية أساسية، إلا أنه لوحظت نواقص في معرفتهم وممارساتهم المالية المتقدمة. لم يتم العثور على فرق كبير في مستويات المعرفة المالية للمتقاعدين من الإناث والذكور عند تقييمها من حيث الجنس. ومع ذلك، وجد أن الرجال يتمتعون بتحمل مخاطر مالية أعلى من النساء. وهذا يشير إلى أن الميل إلى المخاطرة يختلف حسب الجنس. كما وجد أن استخدام بطاقات الائتمان يؤثر على السلوك المالي. ووجد أن المتقاعدين الذين يستخدمون بطاقات الائتمان يتمتعون بمستويات أعلى من المعرفة المالية، ولكن هذه المجموعة تتمتع أيضًا بقدرة أقل على تحمل المخاطر. وهذا يشير إلى أن المتقاعدين الأكثر وعيًا بالمسائل المالية يميلون إلى توخي الحذر عند اتخاذ قرارات محفوفة بالمخاطر، مثل تلك المتعلقة بالاستثمارات.

وقد برزت المستويات التعليمية كعامل محدد قوى للسلوك المالى. فمع ارتفاع المستوى التعليمى، تزداد المعرفة المالية والتسامح مع المخاطر المالية. ويتمتع خريجو المدارس الإعدادية بمستويات أقل من المعرفة والمخاطرة، فى حين أن خريجى المدارس الثانوية والجامعات يتمتعون بمعرفة مالية أكبر ويكونون أكثر جرأة فى المخاطرة. كما وجد أن مستوى الدخل له تأثير مماثل. فالمتقاعدون فى الفئة ذات الدخل المرتفع يتمتعون بمعرفة مالية أعلى وميل أكبر للمخاطرة. من ناحية أخرى، وجد أن الفئة ذات الدخل المتوسط تتمتع بمستوى منخفض من المعرفة المالية. عند دراسة مدة التقاعد، وجد أن الأفراد الذين تقاعدوا لفترة أطول يتمتعون بمستويات أعلى من المعرفة المالية وتحمل المخاطر المالية. يمكن تفسير هذه النتيجة على أنها انعكاس لاكتساب الأفراد مزيدًا من الخبرة فى الأمور المالية مع زيادة مدة تقاعدهم.

وجدت الدراسة علاقة إيجابية وذات دلالة إحصائية ولكنها ضعيفة بين المعرفة المالية وتحمل المخاطر. تشير هذه النتيجة إلى أنه مع زيادة مستوى المعرفة المالية، يزداد أيضًا إلى حد ما ميل الأفراد إلى المخاطرة. ومع ذلك، تشير الطبيعة الضعيفة للعلاقة إلى أن السلوك المخاطري لا يمكن تفسيره بمستويات المعرفة وحدها، وأن هناك عوامل اجتماعية واقتصادية أخرى قد يكون لها تأثير أيضًا.

في ضوء هذه النتائج، من الضروري زيادة مستويات المعرفة المالية للمتقاعدين حتى يتمكنوا من الحفاظ على أمنهم المالي وتحقيق رفاهية مستدامة. وبالنظر إلى أن تحمل المخاطر يتأثر بمتغيرات ديموغرافية مثل الجنس والتعليم ومستوى الدخل، فمن المهم أن تصمم برامج التثقيف المالي والاستشارات المالية مع مراعاة احتياجات المجموعات المختلفة. وحقيقة أن المتقاعدات لديهن تحمل أقل للمخاطر تستلزم توجيههن نحو خيارات استثمارية أكثر أمانًا. وتعد برامج التثقيف المالي الأساسي والتثقيف الذي يركز على الادخار أولوية للمتقاعدين في الفئة ذات الدخل المنخفض. بالنسبة للمتقاعدين الذين يستخدمون بطاقات الائتمان، قد يكون المحتوى الذي يركز على إدارة الديون وتخطيط الميزانية أكثر فائدة. يجب تطوير برامج ذات محتوى مفهوم ومباشر للأفراد ذوي المستويات التعليمية المنخفضة.

تقدم هذه الدراسة مساهمة أصلية من خلال دراسة السلوك المالي للمتقاعدين من خلال العمل الميداني الذي أجري في مقاطعة بيتليس. توفر النتائج التي تم الحصول عليها على المستوى الإقليمي بيانات لفهم أفضل لعمليات اتخاذ القرارات المالية للمتقاعدين. تقدم الدراسة توصيات لتحسين المعرفة المالية للمتقاعدين وميولهم إلى المخاطرة، مما يساهم في دعم الأمن الاقتصادي على المستوى الفردي والاستقرار الاقتصادي على المستوى المجتمعي. في هذا الصدد، فإن البحث من شأنه أن يسلط الضوء على تطوير استراتيجيات لصانعي السياسات والممارسين لحماية وتحسين الرفاه المالي للمتقاعدين.

Résumé structuré :

Cette recherche visait à déterminer les niveaux de littératie financière et de tolérance au risque chez les retraités et à examiner la relation entre les deux. La littératie financière est définie comme la capacité à équilibrer ses revenus et ses dépenses, à planifier son budget, à gérer son épargne, à prendre des décisions d'investissement éclairées et à comprendre les transactions financières de base. La retraite est une étape de la vie où les possibilités de gagner un revenu en dehors d'un salaire régulier deviennent limitées. Par conséquent, la culture financière est importante pour les retraités, à la fois comme condition préalable à la sécurité économique et au maintien de leur niveau de vie. D'autre part, la tolérance au risque financier révèle la mesure dans laquelle les individus sont enclins à prendre des risques dans des conditions économiques incertaines. Elle joue un rôle décisif dans le choix des instruments d'investissement, des choix et des stratégies pour faire face aux incertitudes pendant la retraite. Par conséquent, ces deux concepts sont considérés comme des variables fondamentales qui influencent les processus de prise de décision financière pendant la retraite.

La recherche a été menée auprès de 403 retraités vivant dans la province de Bitlis. Une enquête a été utilisée pour collecter les données. L'enquête comprenait des questions visant à mesurer la culture financière et la tolérance au risque, ainsi que des informations démographiques telles que le sexe, l'âge, le niveau d'éducation, le revenu, l'utilisation de la carte de crédit et la durée de la retraite. Des analyses statistiques ont été effectuées sur les données obtenues afin de déterminer si le niveau de connaissances financières et la propension au risque des retraités différaient en fonction des variables démographiques.

Les résultats de la recherche indiquent que les retraités ont généralement des connaissances financières modérées. Si les participants possèdent des connaissances financières de base, on observe toutefois des lacunes dans leurs connaissances et pratiques financières avancées. Aucune différence significative n'a été constatée entre les niveaux de connaissances financières des retraités hommes et femmes lorsqu'ils ont été évalués en fonction du sexe. Cependant, les hommes se sont avérés avoir une tolérance au risque financier plus élevée que les femmes. Cela suggère que la propension à prendre des risques diffère selon le sexe. L'utilisation de cartes de crédit a également eu un impact sur le comportement financier. Les retraités qui utilisaient des cartes de crédit avaient un niveau de culture financière plus élevé, mais ce groupe avait également une tolérance au risque plus faible. Cela suggère que les retraités qui sont plus sensibilisés aux questions financières ont tendance à être plus prudents lorsqu'ils prennent des décisions risquées, telles que celles liées aux investissements.

Le niveau d'éducation s'est révélé être un facteur déterminant du comportement financier. Plus le niveau d'éducation est élevé, plus la culture financière et la tolérance au risque sont élevées. Les diplômés du collège ont un niveau de connaissances et une propension à prendre des risques plus faibles, tandis que les diplômés du lycée et de l'université ont un profil plus averti sur le plan financier et sont plus audacieux dans la prise de risques. Le niveau de revenu a également un effet similaire. Les retraités du groupe à revenu élevé ont à la fois des connaissances financières plus élevées et une plus grande propension à prendre des risques. En revanche, le groupe à revenu moyen présente un faible niveau de culture financière. En termes de durée de la retraite, les personnes retraitées depuis plus longtemps présentent un niveau plus élevé de culture financière et de tolérance au risque financier. Ce résultat peut s'expliquer par le fait que les personnes acquièrent plus d'expérience en matière financière à mesure que leur retraite se prolonge.

L'étude a mis en évidence une relation positive, statistiquement significative mais faible, entre la culture financière et la tolérance au risque. Ce résultat indique que plus le niveau de connaissances financières augmente, plus la propension des individus à prendre des risques augmente également dans une certaine mesure. Cependant, la faiblesse de cette relation indique que le comportement à risque ne peut s'expliquer uniquement par le niveau de connaissances et que d'autres facteurs sociaux et économiques peuvent également avoir une influence.

À la lumière de ces résultats, il est nécessaire d'améliorer les connaissances financières des retraités afin qu'ils puissent maintenir leur sécurité financière et atteindre un bien-être durable. Étant donné que la tolérance au risque est influencée par des variables démographiques telles que le sexe, le niveau d'éducation et le niveau de revenu, il est important que les programmes d'éducation et de conseil financiers soient conçus en tenant compte des besoins des différents groupes. Le fait que les femmes retraitées aient une tolérance au risque plus faible nécessite de les orienter vers des options d'investissement plus sûres. Les programmes d'éducation financière de base et axés sur l'épargne sont une priorité pour les retraités à faible revenu. Pour les retraités qui utilisent des cartes de crédit, un contenu axé sur la gestion de la dette et la planification budgétaire peut être plus bénéfique. Des programmes au contenu compréhensible et simple doivent être élaborés pour les personnes ayant un faible niveau d'éducation.

Cette recherche apporte une contribution originale en examinant le comportement financier des retraités à travers un travail de terrain mené dans la province de Bitlis. Les résultats obtenus au niveau régional fournissent des données permettant de mieux comprendre les processus décisionnels financiers des retraités. L'étude formule des recommandations visant à améliorer les connaissances financières et les tendances à la prise de risque des retraités, contribuant ainsi à la sécurité économique au niveau individuel et à la stabilité économique au niveau sociétal. À cet égard, cette recherche est de nature à éclairer l'élaboration de stratégies destinées aux décideurs politiques et aux praticiens afin de protéger et d'améliorer le bien-être financier des retraités.

Resumen estructurado:

El objetivo de esta investigación era determinar los niveles de conocimientos financieros y tolerancia al riesgo entre los jubilados y examinar la relación entre ambos. Los conocimientos financieros se definen como la capacidad de equilibrar los ingresos y los gastos, planificar presupuestos, gestionar ahorros, tomar decisiones de inversión informadas y comprender las transacciones financieras básicas. La jubilación es una etapa de la vida en la que las oportunidades de obtener ingresos fuera del salario habitual se ven limitadas. Por lo tanto, la educación financiera es importante para los jubilados, tanto como requisito previo para la seguridad económica como para mantener su nivel de vida. Por otro lado, la tolerancia al riesgo financiero revela hasta qué punto las personas están dispuestas a asumir riesgos en condiciones económicas inciertas. Desempeña un papel decisivo a la hora de determinar los instrumentos de inversión, las opciones y las estrategias para hacer frente a las incertidumbres durante la jubilación. En consecuencia, estos dos conceptos se consideran variables fundamentales que influyen en los procesos de toma de decisiones financieras durante la jubilación.

La investigación se llevó a cabo con 403 jubilados que viven en la provincia de Bitlis. Se utilizó una encuesta para recopilar los datos. La encuesta incluía preguntas para medir la educación financiera y la tolerancia al riesgo, así como información demográfica como el sexo, la edad, el nivel de estudios, los ingresos, el uso de tarjetas de crédito y la duración de la jubilación. Se realizaron análisis estadísticos de los datos obtenidos para revelar si los niveles de conocimientos financieros y las tendencias de riesgo de los jubilados diferían en función de las variables demográficas.

Los resultados de la investigación indican que, en general, los jubilados tienen una alfabetización financiera moderada. Si bien los participantes tienen conocimientos financieros básicos, se observan deficiencias en sus conocimientos y prácticas financieras avanzadas. No se encontraron diferencias significativas en los niveles de alfabetización financiera de las jubiladas y los jubilados cuando se evaluaron en términos de género. Sin embargo, se observó que los hombres tenían una mayor tolerancia al riesgo financiero que las mujeres. Esto sugiere que la propensión a asumir riesgos difiere en función del género. También se observó que el uso de tarjetas de crédito influye en el comportamiento financiero. Se observó que los jubilados que utilizaban tarjetas de crédito tenían niveles más altos de conocimientos financieros, pero también se observó que este grupo tenía una menor tolerancia al riesgo. Esto sugiere que los jubilados con mayor conciencia financiera tienden a ser más cautelosos a la hora de tomar decisiones arriesgadas, como las relacionadas con las inversiones.

El nivel educativo se ha revelado como un factor determinante del comportamiento financiero. A medida que aumenta el nivel educativo, también aumentan los conocimientos financieros y la tolerancia al riesgo financiero. Los graduados de secundaria tienen un menor nivel de conocimientos y de asunción de riesgos, mientras que los graduados de bachillerato y universitarios muestran un perfil más informado en materia financiera y son más valientes a la hora de asumir riesgos. También se ha observado que el nivel de ingresos tiene un efecto similar. Los jubilados del grupo de ingresos altos tienen mayores conocimientos financieros y una mayor tendencia a asumir riesgos. Por otro lado, se ha observado que el grupo de ingresos medios tiene un bajo nivel de conocimientos financieros. Al examinar la duración de la jubilación, se ha observado que las personas que llevan más tiempo jubiladas tienen un mayor nivel de conocimientos financieros y de tolerancia al riesgo financiero. Este hallazgo puede interpretarse como un reflejo de que las personas adquieren más experiencia en cuestiones financieras a medida que aumenta la duración de su jubilación.

El estudio ha encontrado una relación positiva, estadísticamente significativa pero débil, entre los conocimientos financieros y la tolerancia al riesgo. Este hallazgo indica que, a medida que aumenta el nivel de conocimientos financieros, la propensión de las personas a asumir riesgos también aumenta en cierta medida. Sin embargo, la naturaleza débil de la relación indica que el comportamiento de riesgo no puede explicarse únicamente por los niveles de conocimiento y que otros factores sociales y económicos también pueden influir.

A la luz de estos resultados, es necesario aumentar los niveles de conocimientos financieros de los jubilados para que puedan mantener su seguridad financiera y alcanzar un bienestar sostenible. Teniendo en cuenta que la tolerancia al riesgo está influenciada por variables demográficas como el género, la educación y el nivel de ingresos, es importante que los programas de educación y asesoramiento financiero se diseñen teniendo en cuenta las necesidades de los diferentes grupos. El hecho de que las jubiladas tengan una menor tolerancia al riesgo hace necesario orientarlas hacia opciones de inversión más seguras. Los programas de educación financiera básica y centrados en el ahorro son una prioridad para los jubilados del grupo de bajos ingresos. Para los jubilados que utilizan tarjetas de crédito, puede ser más beneficioso un contenido centrado en la gestión de la deuda y la planificación presupuestaria. Deben desarrollarse programas con contenidos comprensibles y sencillos para las personas con bajos niveles de educación.

Esta investigación realiza una contribución original al examinar el comportamiento financiero de los jubilados a través de un trabajo de campo realizado en la provincia de Bitlis. Los resultados obtenidos a nivel regional proporcionan datos para comprender mejor los procesos de toma de decisiones financieras de los jubilados. El estudio presenta recomendaciones para mejorar los conocimientos financieros y las tendencias de asunción de riesgos de los jubilados, lo que contribuye a la seguridad económica a nivel individual y a la estabilidad económica a nivel social. En este sentido, la investigación tiene un carácter que arrojará luz sobre el desarrollo de estrategias para que los responsables políticos y los profesionales protejan y mejoren el bienestar financiero de los jubilados.

结构化摘要：

本研究旨在测定退休人群的金融素养水平与风险承受能力，并探究二者之间的关联性。金融素养被定义为平衡收支、规划预算、管理储蓄、做出明智投资决策以及理解基础金融交易的能力。退休阶段是人生中常规薪资以外的收入来源趋于有限的时期。因此，财务素养对退休人员至关重要，既是经济安全的基础，也是维持生活水平的保障。另一方面，财务风险承受力反映个人在不确定经济环境中承担风险的倾向程度，对退休期间应对不确定性的投资工具选择、决策策略具有决定性影响。由此可见，这两项概念是影响退休阶段财务决策过程的核心变量。

本研究以比特利斯省403名退休人员为样本，通过问卷调查收集数据。问卷包含衡量金融素养与风险承受力的问题，以及性别、年龄、教育程度、收入、信用卡使用情况和退休时长等人口统计信息。对所得数据进行统计分析，旨在揭示退休人员金融知识水平与风险倾向是否随人口统计变量而变化。

研究发现退休人员普遍具备中等水平的金融素养。尽管受访者掌握基础金融知识，但在高级金融知识与实践方面存在不足。性别维度评估显示男女退休人员的金融素养水平无显著差异，但男性表现出更高的金融风险承受能力，表明风险偏好存在性别差异。研究还发现信用卡使用习惯影响财务行为。使用信用卡的退休人员金融素养水平较高，但风险承受能力较低。这表明财务意识更强的退休人员在投资等高风险决策中往往更为谨慎。

教育程度成为金融行为的重要决定因素。随着教育水平提升，金融素养与风险承受能力同步增强。初中毕业生表现出较低的金融认知和风险承受能力，而高中及大学毕业生则展现出更强的金融知识储备和更高的风险承担意愿。收入水平同样呈现类似效应：高收入退休群体既具备更深厚的金融知识，也更倾向于冒险决策。另一方面，中等收入群体被发现金融素养水平较低。从退休时长角度分析，退休时间越长的人群，其金融素养和风险承受能力均越高。这一发现可解释为：随着退休时长的增加，个人在财务事务中积累了更多经验。

研究发现金融素养与风险承受能力之间存在正相关关系，该关联在统计学上显著但强度较弱。该发现表明：随着金融知识水平提升，个体的风险偏好也会相应增强。但相关性较弱的特性表明，风险行为不能仅由知识水平解释，其他社会经济因素同样可能产生影响。

基于上述结果，提升退休人员金融素养水平对于保障其财务安全、实现可持续福祉至关重要。鉴于风险承受能力受性别、教育程度、收入水平等人口统计变量影响，金融教育与咨询项目设计需针对不同群体需求。鉴于女性退休人员风险承受能力较低，应引导其选择更安全的投资方案。对低收入退休群体而言，基础金融素养与储蓄导向的教育项目应列为优先事项。对于使用信用卡的退休人员，债务管理与预算规划类内容可能更具价值。针对教育程度较低的群体，必须开发内容通俗易懂的项目。

本研究通过在比特利斯省开展实地调研，对退休人员的财务行为进行考察，具有原创性贡献。区域层面的研究发现为深入理解退休人员的财务决策过程提供了数据支持。本研究提出提升退休人员金融知识与风险承受倾向的建议，有助于维护个体经济安全及社会经济稳定。就此而言，该研究将为政策制定者和实践者制定保护与改善退休人员财务福祉的策略提供重要启示。

Структурированное резюме:

Целью данного исследования было определение уровня финансовой грамотности и толерантности к риску среди пенсионеров, а также изучение взаимосвязи между этими двумя факторами. Финансовая грамотность определяется как способность балансировать доходы и расходы, планировать бюджет, управлять сбережениями, принимать обоснованные инвестиционные решения и понимать основные финансовые операции. Пенсия — это этап жизни, на котором возможности получать доход помимо регулярной заработной платы становятся ограниченными. Поэтому финансовая грамотность важна для пенсионеров как предпосылка экономической безопасности и поддержания их уровня жизни. С другой стороны, толерантность к финансовому риску показывает, насколько люди склонны идти на риск в условиях экономической неопределенности. Она играет решающую роль в определении инвестиционных инструментов, выборе и стратегиях преодоления неопределенности в пенсионном возрасте. Следовательно, эти два понятия считаются фундаментальными переменными, влияющими на процессы принятия финансовых решений в пенсионном возрасте.

Исследование было проведено с участием 403 пенсионеров, проживающих в провинции Битлис. Для сбора данных был использован опрос. Опрос включал вопросы для оценки финансовой грамотности и толерантности к риску, а также демографическую информацию, такую как пол, возраст, уровень образования, доход, использование кредитных карт и продолжительность пенсионного периода. Полученные данные были подвергнуты статистическому анализу, чтобы выяснить, различаются ли уровни финансовых знаний и склонность к риску пенсионеров в зависимости от демографических переменных.

Результаты исследования показывают, что пенсионеры в целом обладают умеренной финансовой грамотностью. Хотя участники обладают базовыми финансовыми знаниями, наблюдаются недостатки в их продвинутых финансовых знаниях и практиках. При оценке по половому признаку не было обнаружено значительных различий в уровне финансовой грамотности женщин и мужчин-пенсионеров. Однако было установлено, что мужчины обладают более высокой толерантностью к финансовым рискам, чем женщины. Это свидетельствует о том, что склонность к риску различается в зависимости от пола. Было также обнаружено, что использование кредитных карт влияет на финансовое поведение. Пенсионеры, которые использовали кредитные карты, имели более высокий уровень финансовой грамотности, но эта группа также имела более низкую толерантность к риску. Это свидетельствует о том, что пенсионеры, которые более осведомлены в финансовых вопросах, как правило, более осторожны при принятии рискованных решений, таких как решения, связанные с инвестициями.

Уровень образования оказался важным фактором, определяющим финансовое поведение. С ростом уровня образования растут и финансовая грамотность, и толерантность к финансовым рискам. Выпускники средней школы имеют более низкий уровень знаний и склонности к риску, в то время как выпускники старшей школы и университетов демонстрируют более высокий уровень финансовой грамотности и более смелое отношение к рискам. Аналогичное влияние оказывает и уровень дохода. Пенсионеры из группы с высоким доходом имеют как более высокий уровень финансовых знаний, так и большую склонность к риску. С другой стороны, было обнаружено, что группа со средним доходом имеет низкий уровень финансовой грамотности. При анализе с точки зрения продолжительности пенсионного периода было обнаружено, что лица, которые находились на пенсии в течение более длительного периода, имеют более высокий уровень как финансовой грамотности, так и толерантности к финансовым рискам. Этот вывод можно интерпретировать как отражение того, что с увеличением продолжительности пенсионного периода люди приобретают больше опыта в финансовых вопросах.

Исследование выявило положительную, статистически значимую, но слабую связь между финансовой грамотностью и толерантностью к риску. Этот вывод указывает на то, что с ростом уровня финансовых знаний склонность людей к риску также в определенной степени увеличивается. Однако слабый характер этой связи указывает на то, что рискованное поведение не может быть объяснено исключительно уровнем знаний и что на него могут влиять и другие социальные и экономические факторы.

В свете этих результатов необходимо повышать уровень финансовой грамотности пенсионеров, чтобы они могли сохранить свою финансовую безопасность и достичь устойчивого благосостояния. Учитывая, что на толерантность к риску влияют демографические переменные, такие как пол, образование и уровень дохода, важно, чтобы программы финансового образования и консультирования разрабатывались с учетом потребностей различных групп. Тот факт, что женщины-пенсионеры имеют более низкую толерантность к риску, требует направления их к более безопасным вариантам инвестирования. Базовая финансовая грамотность и образовательные программы, ориентированные на сбережения, являются приоритетом для пенсионеров с низким доходом. Для пенсионеров, которые используют кредитные карты, более полезным может быть контент, посвященный управлению долгами и планированию бюджета. Для людей с низким уровнем образования необходимо разработать программы с понятным и простым содержанием.

Данное исследование вносит оригинальный вклад в изучение финансового поведения пенсионеров на основе полевых исследований, проведенных в провинции Битлис. Результаты, полученные на региональном уровне, предоставляют данные для лучшего понимания процессов принятия финансовых решений пенсионерами. В исследовании представлены рекомендации по улучшению финансовых знаний пенсионеров и их склонности к риску, что способствует поддержке экономической безопасности на индивидуальном уровне и экономической стабильности на уровне общества. В этом отношении исследование носит характер, который прольет свет на разработку стратегий для политиков и практиков по защите и улучшению финансового благосостояния пенсионеров.

संरचित सारांश:

इस शोध का उद्देश्य सेवानिवृत्त लोगों के बीच वित्तीय साक्षरता और जोखिम सहनशीलता के स्तरों को निर्धारित करना और दोनों के बीच संबंध की जांच करना था। वित्तीय साक्षरता को आय और व्यय को संतुलित करने, बजट बनाने, बचत का प्रबंधन करने, सूचित निवेश निर्णय लेने और बुनियादी वित्तीय लेनदेन को समझने की क्षमता के रूप में परिभाषित किया गया है। सेवानिवृत्ति जीवन का एक ऐसा पड़ाव है जिसमें नियमित वेतन के अलावा आय अर्जित करने के अवसर सीमित हो जाते हैं।

इसलिए, सेवानिवृत्त लोगों के लिए वित्तीय साक्षरता महत्वपूर्ण है, आर्थिक सुरक्षा के लिए एक पूर्वापेक्षा के रूप में और उनके जीवन स्तर को बनाए रखने के लिए। दूसरी ओर, वित्तीय जोखिम सहनशीलता यह दर्शाती है कि अनिश्चित आर्थिक परिस्थितियों में व्यक्ति जोखिम उठाने के लिए किस हद तक इच्छुक हैं। यह सेवानिवृत्ति के दौरान अनिश्चितताओं से निपटने के लिए निवेश साधनों, विकल्पों और रणनीतियों को निर्धारित करने में एक निर्णायक भूमिका निभाती है। परिणामस्वरूप, इन दोनों अवधारणाओं को मौलिक चर माना जाता है जो सेवानिवृत्ति के दौरान वित्तीय निर्णय लेने की प्रक्रियाओं को प्रभावित करते हैं।

यह शोध बिटलिस प्रांत में रहने वाले 403 सेवानिवृत्त व्यक्तियों के साथ किया गया था। डेटा एकत्र करने के लिए एक सर्वेक्षण का उपयोग किया गया था। सर्वेक्षण में वित्तीय साक्षरता और जोखिम सहनशीलता को मापने के लिए प्रश्न शामिल थे, साथ ही लिंग, आयु, शिक्षा स्तर, आय, क्रेडिट कार्ड का उपयोग और सेवानिवृत्ति की अवधि जैसी जनसांख्यिकीय जानकारी भी शामिल थी। यह पता लगाने के लिए प्राप्त डेटा पर सांख्यिकीय विश्लेषण किए गए कि क्या सेवानिवृत्त लोगों के वित्तीय ज्ञान के स्तर और जोखिम की प्रवृत्तियाँ जनसांख्यिकीय चरों के अनुसार भिन्न थीं।

शोध के निष्कर्षों से पता चलता है कि सेवानिवृत्त लोगों में आम तौर पर मध्यम वित्तीय साक्षरता होती है। हालांकि प्रतिभागियों के पास बुनियादी वित्तीय ज्ञान है, लेकिन उनके उन्नत वित्तीय ज्ञान और प्रथाओं में कमियाँ देखी गईं। लिंग के आधार पर मूल्यांकन करने पर महिला और पुरुष सेवानिवृत्त लोगों के वित्तीय साक्षरता स्तर में कोई महत्वपूर्ण अंतर नहीं पाया गया। हालांकि, पुरुषों में महिलाओं की तुलना में वित्तीय जोखिम सहनशीलता अधिक पाई गई। यह दर्शाता है कि जोखिम लेने की प्रवृत्ति लिंग के आधार पर भिन्न होती है। क्रेडिट कार्ड के उपयोग को भी वित्तीय व्यवहार को प्रभावित करते हुए पाया गया। जिन सेवानिवृत्त लोगों ने क्रेडिट कार्ड का उपयोग किया, उनमें वित्तीय साक्षरता का स्तर अधिक पाया गया, लेकिन इस समूह में जोखिम सहनशीलता भी कम पाई गई। यह दर्शाता है कि जो सेवानिवृत्त लोग अधिक वित्तीय रूप से जागरूक हैं, वे निवेश जैसे जोखिम भरे निर्णय लेते समय अधिक सतर्क रहते हैं।

शैक्षिक स्तर वित्तीय व्यवहार का एक मजबूत निर्धारक के रूप में उभरा है। जैसे-जैसे शैक्षिक स्तर बढ़ता है, वित्तीय साक्षरता और वित्तीय जोखिम सहनशीलता दोनों भी बढ़ती हैं। मिडिल स्कूल स्नातकों के पास ज्ञान और जोखिम लेने की प्रवृत्ति का स्तर कम होता है, जबकि हाई स्कूल और विश्वविद्यालय स्नातक वित्तीय रूप से अधिक जानकार होते हैं और जोखिम लेने में अधिक साहसी होते हैं। आय स्तर का भी इसी तरह का प्रभाव पाया गया है। उच्च-आय समूह के सेवानिवृत्त लोगों के पास उच्च वित्तीय ज्ञान और जोखिम लेने की अधिक प्रवृत्ति दोनों होती है।

दूसरी ओर, मध्यम-आय समूह में वित्तीय साक्षरता का स्तर कम पाया गया। सेवानिवृत्ति की अवधि के संदर्भ में जांच करने पर, जो व्यक्ति लंबे समय से सेवानिवृत्त थे, उनमें वित्तीय साक्षरता और वित्तीय जोखिम सहनशीलता दोनों का स्तर उच्च पाया गया। इस निष्कर्ष की व्याख्या इस प्रकार की जा सकती है कि जैसे-जैसे सेवानिवृत्ति की अवधि बढ़ती है, व्यक्तियों को वित्तीय मामलों में अधिक अनुभव प्राप्त होता है।

अध्ययन में वित्तीय साक्षरता और जोखिम सहनशीलता के बीच एक सकारात्मक, सांख्यिकीय रूप से महत्वपूर्ण लेकिन कमजोर संबंध पाया गया। यह निष्कर्ष दर्शाता है कि जैसे-जैसे वित्तीय ज्ञान का स्तर बढ़ता है, व्यक्तियों की जोखिम लेने की प्रवृत्ति भी कुछ हद तक बढ़ती है। हालांकि, संबंध की कमजोर प्रकृति यह दर्शाती है कि जोखिम भरे व्यवहार की व्याख्या केवल ज्ञान के स्तर से नहीं की जा सकती है और यह कि अन्य सामाजिक और आर्थिक कारक भी प्रभावशाली हो सकते हैं।

इन परिणामों के आलोक में, सेवानिवृत्त लोगों के लिए अपनी वित्तीय सुरक्षा बनाए रखने और स्थायी कल्याण प्राप्त करने के लिए वित्तीय साक्षरता के स्तर को बढ़ाना आवश्यक है।

यह देखते हुए कि जोखिम सहनशीलता लिंग, शिक्षा और आय स्तर जैसे जनसांख्यिकीय चरों से प्रभावित होती है, यह महत्वपूर्ण है कि वित्तीय शिक्षा और परामर्श कार्यक्रमों को विभिन्न समूहों की जरूरतों को ध्यान में रखकर तैयार किया जाए। यह तथ्य कि सेवानिवृत्त महिलाओं की जोखिम सहनशीलता कम होती है, उन्हें सुरक्षित निवेश विकल्पों की ओर निर्देशित करने की आवश्यकता को आवश्यक बनाता है। कम-आय समूह के सेवानिवृत्त लोगों के लिए बुनियादी वित्तीय साक्षरता और बचत-केंद्रित शिक्षा कार्यक्रम प्राथमिकता हैं।

जो सेवानिवृत्त लोग क्रेडिट कार्ड का उपयोग करते हैं, उनके लिए ऋण प्रबंधन और बजट योजना पर केंद्रित सामग्री अधिक फायदेमंद हो सकती है। कम शिक्षा स्तर वाले व्यक्तियों के लिए समझने योग्य और सीधी-सादी सामग्री वाले कार्यक्रम विकसित किए जाने चाहिए।

यह शोध बिटलिस प्रांत में किए गए क्षेत्रीय कार्य के माध्यम से सेवानिवृत्त लोगों के वित्तीय व्यवहार की जांच करके एक मौलिक योगदान देता है। क्षेत्रीय स्तर पर प्राप्त निष्कर्ष सेवानिवृत्त लोगों की वित्तीय निर्णय लेने की प्रक्रियाओं को बेहतर ढंग से समझने के लिए डेटा प्रदान करते हैं। यह अध्ययन सेवानिवृत्तों के वित्तीय ज्ञान और जोखिम लेने की प्रवृत्ति में सुधार के लिए सिफारिशें प्रस्तुत करता है, जो व्यक्तिगत स्तर पर आर्थिक सुरक्षा और सामाजिक स्तर पर आर्थिक स्थिरता के समर्थन में योगदान करती हैं। इस संबंध में, यह शोध इस प्रकृति का है कि यह नीति निर्माताओं और प्रैक्टिशनरों के लिए सेवानिवृत्तों की वित्तीय भलाई की रक्षा और सुधार के लिए रणनीतियों के विकास पर प्रकाश डालेगा।