samet kulaoğlu-Yusuf GENÇ
Yaşlılık, duygusal işlevselliği, sosyal ilişkileri ve yaşam kalitesini etkileyen fiziksel, psikolojik ve sosyal değişimlerle karakterize edilen kritik bir yaşam dönemidir. Aleksitiminin algılanan sosyal destek ve yaşam kalitesi ile ilişkili olduğu bilinmekle birlikte, bu değişkenleri birlikte ele alan araştırmalar Türkiye'de sınırlıdır. Bu araştırmanın amacı, yaşlı bireylerde aleksitimi, algılanan sosyal destek ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkileri incelemek ve algılanan sosyal desteğin bu ilişkideki aracılık rolünü belirlemektir. Araştırmada nicel, kesitsel ve korelasyonel araştırma deseni kullanılmış; Türkiye'nin Çankırı ilinde yaşayan 65 yaş ve üzerindeki 588 yaşlı birey araştırmaya dahil edilmiştir. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve Yaşlılar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (YİYKÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 25.0 ve IBM AMOS 22 programlarından yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, algılanan sosyal desteğin aleksitimi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkide anlamlı bir kısmi aracılık rolü üstlendiğini göstermiştir. Daha yüksek aleksitimi düzeyi daha düşük algılanan sosyal destek ve yaşam kalitesi ile ilişkili bulunurken, güçlü sosyal destek ağlarının yaşam kalitesini artırdığı belirlenmiştir. Bulgular, yaşlı bireylerin yaşam kalitesini artırmaya yönelik müdahalelerde sosyal destek ağlarının güçlendirilmesi ile duygusal farkındalık ve duygu ifade becerilerini geliştirmeye yönelik psikososyal uygulamalara öncelik verilmesi gerektiğini göstermektedir. Ayrıca çalışma, Türkiye'de bu değişkenler arasındaki ilişkileri yapısal eşitlik modeli kapsamında inceleyen sınırlı sayıdaki araştırmalardan biri olarak literatüre katkı sağlamaktadır.
Old age is a critical stage of life characterized by physical, psychological, and social changes that influence emotional functioning, social relationships, and quality of life. Although alexithymia has been shown to be associated with perceived social support and quality of life, studies examining these variables together remain limited in Türkiye. The present study aimed to investigate the relationships among alexithymia, perceived social support, and quality of life in older adults and to determine the mediating role of perceived social support in this relationship. A quantitative, cross-sectional, and correlational research design was employed. The study included 588 adults aged 65 years and older residing in Çankırı, Türkiye. Data were collected using a Personal Information Form, the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), and the Quality of Life Scale for Older Adults (QLOAS). Data were analyzed using IBM SPSS Statistics 25.0 and IBM AMOS 22. The findings revealed that perceived social support played a significant partial mediating role in the relationship between alexithymia and quality of life. Higher levels of alexithymia were associated with lower levels of perceived social support and poorer quality of life, whereas stronger social support networks were associated with better quality of life. These findings suggest that interventions aimed at improving the quality of life of older adults should prioritize strengthening social support networks while enhancing emotional awareness and emotional expression skills through psychosocial interventions. Furthermore, this study contributes to the literature as one of the few studies in Türkiye to examine these relationships using Structural Equation Modeling (SEM).
Alexithymia, social support, quality of life, elderly, emotional expression.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
